Samuelis Pufendorfi De habitu religionis christianae ad vitam civilem, liber singularis. Accedunt Animadversiones ad aliqua loca è Politica Adriani Houtuyn JCti Batavi

171쪽

officio admovendi sint, docti ina, docend que facultate rite instrueri , ac moribus pio bati sint i Timoth Dubio. Mim porro etiam doctores officium suum negligenter aut praeve obire, adeoque dissidia & offendicula coimtra doctrinamaChristo traditam gignereque uni, Rom. XVL in summorum imperantiuinest constituere, qui intactores Ecclesiae inspectionem habeant, eosque si a limite aberraverint , corrigant, aut coerceant. Et si cum isti quoque inspectores sint homilies a. peccatis non exemti, curandum sit, ne istorum poto

stas nimis sit libera, sed ut &ima reddenAsr tionibus non sint immunes, & coramyrincipe, aut Consistorio in eum finem constituto con veniri queant, si&ipsi limites o sic migrasse, dc ministro cuipiam injuriam fecisse arguantun

Ista omnia cum ad bonum ordinem in Ecclesia faciant, dc vers a nemine commodius princurari queant, quam a summis imperantibus, manifestum est, Principes, ut primaria membra Ecclesiae, istarum sibi rerum curauirecte vindicare

172쪽

aene

a codi

ailo

g. praeterea ubi dissidii siquid &

controversiaecirca dogmata in Ecclesia exo tum fuerit, in diversa tendentibus doctoribus, istius componendae cura ad summos imperantes spe stat, non talum ut suntmembra Eccle- ta, sed etiam ut simi capita reipublicae: quod ex ejusmodi opinionum divortiis propter ii temperiem ingenii humani graves quandoque motus in ipsa civitate exsurgere queant. V n- de tali casu penes siminos imperantes est exuinios doctores , aliosque idoneos viros coim vocare conssoversiam istis examinandam, verbo Dpi definiendam committere; m tiani ejus coetus, praesidiumqugerese s quod ad decus ac tranquillitatem dijusmodi conventuum faciat, i iliarem istis hominibus' servorem moderatione eorum temperari , qui tractandis negotiis publicis adi everunt Nam si alius quispiam sibi fac ivtatem modi conventuin cogendi arrogaverit ubiteliqui adesseabnuerint, non habebit, quomodo istos ad coimparendum, aut

De iure

173쪽

nec si quid decretum fuerit , id commodius

executioni dari poterit, quam per eam, cui in civitate imperium competit Etsi in tali casta imperium non ultetius adhiberi potest & d bet,quam quantum indoles doctrinaeChristi nee permittit. Quodsi autem aliarum quoque civitatum doctores in subsidium vocandi sint, manifestum est illis, ut extra civitatem proficisci queant, Principum suorum venian esse impetrandam. Quodsi autem e re vide tur, select os doctores e pluribus civitatibus in concilium coire , id aliter fieri non potest aut debet , quam ut sitimini imperantes Chrum civitatum sqper ista re inter se conve niant. Nam neque alienis civibus ad nos accedere ejusmodi negotii expediendi cali, nec nostris ad alios abire licet , nisi cosensu summorum imperantium. Et propter 3qualitatem stinamorum imperan . tium inter se nemo quid praerogativaebi prae aliis arrogare poterit , sed omnia ex compacto peragenda erunt

. ,s cauis Deci , ut Chri

174쪽

stiani primitus inter se disciplinam aliquam Eceus sancirent, ob licentiam morum,tatem legum civilium inter ethnicos , quo ab hisce morum stactimonia disti erentur, supra expositum est 'Ea causa , postquam universae civitates ipsis cum Principibus sacra christiana sint amplexae , hactenus eviravit, quod non amplius ista morum sanctumoniae ad pudorem ethnicis incutiendum

faceret , cum his . exterminatis jam omnes cives ad parem morum puritatem contenderent. Enimvero cum post conversionem totius bitatis hautquaquam cura esse debeat , jam . quaestio surgit : Utrum praestiterit discuplinam Ecclesiasticam relinquere eo, quo antea fuit loco , an vero ii mihil eandem alterare , postquam summi imperantes Ecclesiae accesserunt U bi posterius ut que adserendum videtur, qvod non solum ib. l. disciplina tali modo , aut per tales exer- 'cita non sit pars essentialis & per rixa

175쪽

Christianismi, sed pro tempore lintrodum ob vitiosas civitatis leges, mores e , sed taquialita facile in abusum ti hi & in genus ali- quod imperii invalescere potest, non sine insissigni siminorum imperantium praejudicio. Quod prohibere vii siminis imperantibus 'jus est, velut comi otii civitatis a rima, biturum s ita per eosdem sanctitati . morum

alia via consuli potest , uippletis legibus civi libus ac vitiosis adtribunal civile pertracti

Neque enim adparet, quare colitamiliatim res non aeque emendari, peccatoresque pudi 're sues undi poenis cinlibus, quam cestigati ne L cclesiastica queant f scandalumque pii illice datum aeque perillamquam hanciaboleri: Quod si aliquis dicat, magis profici ad morumper distis linam: Ecclesiast,

cana, i quam poenas dirilecti nam per illam tamendari animum, has iustineri posta persa, stentibus animi serdibus et ei reponimus, hunc essectum non semper obtineri a distis ibina Ecclesiastica , cum di hac quis defungi qucat hautconcita animi labe , aut obfirmata

176쪽

iniimpudentiam fronte. . Et in quibusvis de letia i quae poenis fori humani obnoxia sunt. expiatio in foro divino per medicinam quae renda est verbo divino praescriptam s cui ab hoc dis lina Eccksiastica hautquaquarii ai numeratur. Non eninis leb peccata: rei tuntun qisia quis distisinam, Ecclesiasticam subiit; sed quia animum per singvin ChrAst de adplicituni iemundavit. men utiquo ex dire videatuti, celi inrige vitii castigationiEcclesiasticae subjici,o timuiti fuerit, id definiri a judice civili, talenaque hinminem alii hoc ad ministros Ecclesiae remit stacta Natiouenirecipiendam: Ut omnino penes Christianos Principes sit definire , quae . nam delicta poenis civilibus, quaen in casti,tioni Ecclesiasticae subjicienda sint i & circa haec quoquesibi sententiana gradum castig tionis E ecastica dE inquens subire debeat , ministi is Ecclesiae executionem demandare is labe prae cabalanuinobsophandi est ut ne iis e ejus infligendi potestas son relinquatur arbitrio V s minia

177쪽

i: sta iuia hocce finisi de sententia i rem imperantiunt proce i queat. Nam in civitate meris Chri stianis 3nstante eundem fere illud effectum n capit diminutione habes , achombnem in es christianui infamem atque ii

testabilem rumificit j, eoque dc ad conditio . nem civilem est missu porrigit. De qua statuere infinitate penes neminem , i. quam sumin pcrdiates salvoquidemhesum peri',essepotest. . De are- ex , . Denique cum per religionem spuistianam jura suntinorum imperantium iuia rar- hautimminuantur, hisce, ubi dc ipsin men Christo dederint, potestas competitii e/D quirendi, quidnam canonum seu statutortina 'in Ecclesia r ceptum sit , ct ii quae reperta fuerint veis pervacua, vel ipsorum juribus adversintia, abolendi: ac si quid adhuc desiderm videatur , quod ad decus & ordibnem Ecclesiae faciat id supplendi , adhibitis tamen in consilium sollem praecipu-u ra Ecclesia i atquc in universum

178쪽

ejusmodi statutis vim legumcivilium addendi . Inimvero probe circumscribendum est ob-pe in hujus potestatiscondendi statuta, ut illud duntaxat porrigatur ad ea , quae religio Iacim circumstant, externamque adeo insdeniordinem & decus spectane Et quidemut ne heic quident nimia statuto

sum multitudine ideles onerenniti Via Cin os II.lo. 2I.aa.ag. i.Timoth. Ius . Ast si quis huc usque potestatem summorum imperant,

una extendere instituat, velut ne, ipse usque sitreligionemChristianam, aut q-da . ejusdem dogmata permodum legis civilis cire, seu iisd lanectionem legis civilis adde re, aut p genis temporalibus aliquet, eo ere ad amplectendani religionen, si ves ad profi tendaautabneganda certa dogirilia , de qui bus inter Christianos dissensio est , is genibium religionis Christianae , ain, idebis, dem propagandae a Christo Apostoli, a s ihibitum plane evertit , ac siderii nostram, quae gratia uit ' Saneti excitatur ,

179쪽

plena fiducia cordis constat, transmutat in externum obsequium lingvae ad verba formanet

da a sensuas imi plane d declinandae

pinnae temporph. . V bi tamen limitatio aliqua

addenda circa illa, quae religio Christi

cum naturali communia habet , es quae cubium Numinis in gener' involvunt.' Taliumentui praeceptornna violationes quin Poenis quoque civilibus sim iri possint, vestit funda men(in' Mip. convellentes dubitandum 'n''ei et i a sessi idololatria, inbemti. iuplati' rabbathi , iubi prius ad liqui uiam iudirit de hicium,quibus actibus absolvatur,quod in lege des iubath st morale & perpetum i qm capite rectrum potueriintPrincipes iboea Chris apriminii stata simul cra ac templa d sti orum', lucosque i& alia loca superstiti'nil m dicata destruere ac icbngliam, ejusmodi superstitionis causa prohibere , a ded& illud dubium non et in Pri'c pes citi istiarii homines profanos, qui re ligionem Christiniam in mirariunx a per h*a Mur,ejusque mysteria contumeliose habent Poenis

180쪽

poenis civilibus assicere, aut saltem civitate e turbare queant. De caetem per vim, poenaS-que humanas intentatas illuminatio mentis, &intrinsecusassensus dogmatum rationis sibi r lictae captum exsuperantium haudquidquam produci potest. Sensa autem animi dissimulare, & aliud animo tectim , aliud lingva promtum habere, ac vocabulorum in sum- .mis labiis natorum recitatione defungi,adhibitis quibusdam ritibus & motibus corporis, nuhil minus, quam religio est,ubi internus ac d bitus animi habitus, motusque abfuerit. Sed

nec ostentato emolumento aliquo tempor li,honore,praerogativa, aliquem allicere docti inae Christi congruum est, qui se statoribus suis praemia post hanc vitam pollicitus est,heic crucis , Uatim fore praedixit Et qui ejusmodi emolumenti intuitu ad religionem accedit, non obscure innuit , pluris a se emolumentum, quam religionem fieri. Quales cultores DEO probari nemo sanus crediderit. Praeterea cum sumitii imperantes non sint constituti religionis causa,nec aliquo colore postulare queant,