Samuelis Pufendorfi De habitu religionis christianae ad vitam civilem, liber singularis. Accedunt Animadversiones ad aliqua loca è Politica Adriani Houtuyn JCti Batavi

191쪽

quae isto nomine alicui infertur. Qia id enim

indignius, quam homines innocentes malisma Iare ob veras de Numine tententias, ideo tantum, quia hae aliis praejudicio aut asserui exa coecatis improbanturi Et cum turpissimum

sit Principi propriam es mi ob immanitatem, tyrannidem exercere; quanto medius est, etiam dem rerum ignarum tyrannidis alienae carnificem agere 3 U nde ni Princeps gravissimo reatu animam sitam adstringere velit, cavebitin hoc negotio ad severam aliquam sententiam

procedere, nisi prius dc in jure , dc in faeto pribe informatus fuerit. Nec est, quod judicium

suum resolvat in autoritatem sirorum sacerditum , quantamcunque pietatis & probitatis speciem prae se serant. Nam innumeris exemplis constat, quantopere Principesingenioca tera probo dc miti iasivitiam in insontes e . .ercendam compulsi sint ab hominibus stoli dum impetum , aut immanem malitiam subsuictimoniae professione occultantibus. Jgitur si nemo seni cerebri Princeps pronunc ire audetin controversiamedica, se sica , aut

192쪽

in m

mathematica, quiliarum disciplinarum non probe est gnarus: qua fronte idem in contrii versia 'eologica sententiam feret, & quidem tanto cum incommodo ejus , contra quem pronunciatur, ni ipse solidam sacrae doetrinae notitiam habeat 3 Sed quia rarissimum est in istius fastigii hominibus, ut tantum operae in cogoscendis rebus Theologicis ponant f id saltem optandum foret, ut isti Principes ses sum communena, de naturalem rationem in consilium adhibere , & paulisper animum a praejudicio liberare vellenti Nam saltem in controversis, quae inter Protestantes atque Pontifidio, a tanta I ubi quis non ultro nimum obfirmarevelit, talia indicia ultroseoi serunt, quae facile arguant, in utram partem favor Principum inclinare debeat , utram suus procedendi modus reddat supectam. Nana primo quidem id non lavem scrupulum movere idoneum est, quod protestantes scripturam sacram onanibus evos vendam commendant , ac non solum aequo animo serant, sed & ultro invitent atque ho

193쪽

tentur quosvis, ut sua dogmata cum ista a curate conserant , & ad eandein velut ob- snissam exigant et quodque adeo eam solam controve starum suarum judicem deposeant. in quam gratiae, lavoris, odii,aut ullius corruptelaesuspicio cadere nullo modo potest Quin

dc quod fiducia causae sua: facile serant, a suis hominibus seripta Pontificiorum evolvi ac publice passim prostare, velut quorum officiae ita sint inanisestae, timemini , qui ipsorum doctrinam probe imbibetit, ab istis ueti

nis periculum immineat. Contra quam suspectum esse debebat, quod apud Pontis cios tam anxie maxima suae Synago pars alectione Sacrorum Bibliorum arcetur , ita ut

saltem in illis loci ubi inquisitio viget, minore periculo blasphemia, periurium, & foedissima

flagitia patrentur , quam oraclita divina evolovanturi quorumdc autoritatem variis modis elevare non verentur , montra tanto hiatu

Traditiones & autoritatem Ecclesiae crepant sqvorum illae saetiim duntaxat, non jus pro

iure possunt i hujusa item vocabulum illi

194쪽

ipsi coetus false velut proprium tribuitur, cujus dogmata sub disceptationem vocantur, qui propria in causa nimis quarta impudenter judis . cis vices subire praetendit. Nec minus quod tam anxie suos a conis etia librorum arceant, queis Protestantium doeti sim traditur, quos pecIndices expingatorio', aliaque edicta plane

ditionibus suis proscribunt. Quodque in

primis caveant, ne Principibus occasio fiat a curate cognoscendi, quidnam aProtestantibus proprie doceatur. Sicuti inter alia notis mum est, quam aegre impetrari potuerit, ut Augustana Consessio Caesari Carolo V. praelegi posset. Sanei exta a madia partium pOftias non aliter judicare potest, quam illos cat se suae confidere, hos trepidare, ne doctrinae suae debilitas pelluceat, ubi vel cum fontibus veritatis, velcum adversariorum disputati nibus conferatur. Deinde & istud noni vemomentum adferre debebat, quod dispar

plane se conditio partium , qviles inter se certamen est, & quod dii uia plane sint emolumenta, quae isto certam ne d cim

195쪽

duntur. Quanquamentin utrique parti gloria Dii & studium veritatis subinde in ore sit, no que abnui possit, multos esse, qui isto stimu- . lo agitentur,autagitari se putent ; tamen qui indolem mammae partis mortalium consider verit, . facile persuaderesibi poterit, aliudquid subesse, quod tanta pervicacia partesinte ec mittat. Id quale sit , divinare haut in arduo erit , si quis conditionem cleri, cujus praecipuae inhoc certamine partes sunt, utrin que consideraverin JuxtaProtestantium igit tur instituta cleri conditio hautquaquam in vis

denda est Autoritas ipsius non superat doctorrum conditionem, potentia tenuis, opes non ultra privatam sortem, alicubi intra pauperta item. Tum vita fortunaeque ipsorum non minus,quam reliquorum civium siminis inhperantibus obnoxia, quosii insensos experibantur haud illud praesidii humani ipsis super- MCleriPontificii qui splendor i quae

potentia: Quae opest Quam ita compositae illis ratio es, ut ipsorum fortunae quam mini, mum ab suiiunis imperantibus dependeanti

196쪽

utros igitur verisimilius est pro commodo

aliquo terreno pugnares num illos, qvi victores ultra privatam fortunam, eamque sat modicam nunquam assurgunt s an vero illos, qvbbus tus, opesque definduntur, quas nullum Europae Regnum,aut Imperium exaequaverit 3 Sane qui rerum peritus est inficiari nonpotest. quin eadem cauti Clerum Pontificium impellat ad tantos clamores in Protestantes tollendos, quae Demetrium illum subigebat adsed, tirinem Ephesi excitandam , Aehor Osian Praeterea cum tota religio Christiana nil nisis rearitatem de ma vetudinem spiret, merbiissimo subita,nem in hiis injicere da bat illa immanissontificii Cleri saevitia in eos, qui ab ipsis dissentiunt, id est,qui factsgium, opes,statuita atque monarchiam ipserum impii gnatum eunti Sane postquam infidelium persecutiones veterem Ecclesiam premere desierunt,ab Arianis primunis evitia indissent lientes exerceti suit coquas orthodoxis pud ii suit, fidemittam vi,armis , sevisque artibus

propagasse tem a Christo non esseipiritum , Z Quin

197쪽

istum crudelitatis, intersia colligitur ex Lucri s .ss.s6. Ubi iste Jacobum&Joannem,qui ignem coelo demittere in Samaritanos cupi bant,liis verbis increpavit : tatis, cuius Spiritus estis vos. Et gladius, quo Christus' - pugnat, ex ore ipsius exit , Apocal si Ixis. Non vagina ad femur pendente extrahiatur. Sed Ac nuspiam in iacris literis vel 3 Ecclesia ebria dicitur sanguine haeretic rum s ast meretrix Babylonia sanguine san istorum & testium Jesu ebria pronunciatur, v oces VII 6. Alieuis V. U. Deruque cum M Principes circae tuenda valdc Zelotypi essesoleant,hu .minuntur quoque deflectere oculos par erat, utrius partis

reti rhusorum sammorum imperantium juribus plus praejudicii afferat, aut um cuin istis margis conspiret. Nam si per religionem a quam jura Summorum imperantium insigniter imminuantur , suspectum id ipsum Principibu esse dcbebat, &a linquirendum, ansiim praebere , quo fundamento istae se cerdoti praetensiones nitantur sicum uti

198쪽

ve summa imperia religione Christiana priora emiterint, adeoquela hoc liquido exprimendum fuerit, si vid per eandem istis esset detrahendum. Quod si igitur religio Pont ficia penitius inspiciatur adparet, eidem ad icinam Clerum in validissimum, ac summo a tisicio consertum atque compaginatum statum coaluisse, cujus caput a compluribus jam seculis speculiarem sibi ditionem possideat, eo que nomine Princeps civitatis sit: cujus tamen potestas non intra hanc solam coerceatur, sed S per aliascivitates paria sacra profitentes, sese es caciter diffundat. Nam ab eo quicquid

aest Sacerdoturni dependet , quorum cumptimis apud populum ubique magna es auto ita idemque in solidum curam sibi sacrorum arrogat, quorum tanta in comovendis homu rium animis vis est. Jam autem si quidquam alud maximum est sit mis imperantibus pro judicium,siquisin ipsorum ditione habitans, imperio sese eorum subtrahat , & ab externo . incipe dependeat,imperiis civilis potastate vias Disane non agnoscere , vel non ultra. Z a , quam

199쪽

quam placitum est, velit Cinneiumcondi tio statu uiminter sesit satis lubrica &ini in tantoque sus stior, quo propiusisti se mutuo contingunt, plusque communicationis tam cem habent f naanifestum est,siqui inmedio aliquo stata habitantes extranei cujuspianae status pars sint,id paulo minus esse , quam hostilia praesidiain nostras. arces inducanti' aut castra hostium in media nostra ditione pinantur. QAod praeiudiciuna eos avii est,si ex ipsis Principunx civiuntque' bonis sumtus depromantur , quibus status iste extraneus sit sussaentandus, isti is opes exim civitate inaei ne ac modo cumulare integrum siliqvorum tarimen nomine ad sumtus Reipublicae tolerandos immunem se praetendata . Ac si idem I ges ferat, jubeat e dc vetere iam P e jussi sunmonunimperantium repugnant, diu alio poenae geme non minus efficaci jussa ipsius ciantur. Denique si idem directa aut ob- , liqua via in ipsos summos imperantes imperii sibiaut coercitionis quid arroget. Nec minus

ista clerio traneo capite dependentia iam gens

200쪽

gens aejudicium civibus infertur,. quorum fortunee in lubricoponuntur, si status istos inter se coialidi contigerit , sat duobus dominis

servire coguntur, aut inter duorum domin rum repugnantiaimperia misere distrahuntur; quibus suac civitatis onera eo gravius incumbunt, quo majores opes immunium sacerdotum .aviditas absorpserit. Quibus denique duo tribunalia sunt metuenda, sacerdotum tabbunali non minus terribili quam Regum, id quod satis exemplo inquisitionis constat. T lium cum in Protestantium Religione nihil d preliandatur, apud Pontificios autem istam nisest isma sine, noninjuste sollam, sed & -- prudenter iaciunt principes,qui Sacerdotum iblecebris ad opprimendos cives sacris Prot stantium addit osseduci se patiuntur. Nam quod hisce objicitur alicubi per istos tumultus& bella civiliaricitata, aut cum extran si Principibus rationes fuisse implicitas, tanti non est. Talia enirn citra culpam Religionis ex ipsa rerum conversione orta simi, quae raro sine viminii peragitur. Aut istorum origo ab atm- o Z 3 cit