Samuelis Pufendorfi De habitu religionis christianae ad vitam civilem, liber singularis. Accedunt Animadversiones ad aliqua loca è Politica Adriani Houtuyn JCti Batavi

181쪽

ut cives fidem suam abselute si ibmittant fide ipsorum aut si cives ad obsequium hoc descendere velint, id ipsos de salute sua certos reddere queat, inde consequitur, siquiis e sacris literis

demonstrare se posse confidat, errorem alia quem, praesertim qui salutis fundamenta coim vellere videatur, indocti in Publice receptam irrepsiisse,illum non posse aut debere objecta summi imperantis autoritate protelari,

sed ad placidam disceptationem cum idoneis doctoribus admittendum esse s & tunc d mum, quando liquido legitime convictus esti eidem silentium imponendum. Sola coh, ione civili non nisi hypocritis oppletur Eccle 'imia, & talibus, qui cauteriatam habent conscia ventiam. Nam quia in religione animus &verba conspirare debent, non possuntnon in perpetuis conscientiae angoribus versata, qui quocunque respectu profitentur, quae animo

non probant , quod ista cordis & lui se discrepantia DEose ludere sentiant. p. Enimvero ut extrema quaevis circam impo extinguendala religione dissidia adhibeantur,

182쪽

a multis obtentui sumitur cura servandae tran- At eue aquillitatis publicae,quod haec per ista Pepentinmero in ne quantum concutiatur; eoq;.stam' hiansilia civitatis felicitas in eo vertatur , ut omneScives circa religionem eadem sentiant. Quinta officium Regium eo magis circa prona vendam quocunque modo religionem Occupari, quanto salus animae corpori praestati nec ullo modo amorem Regis in cives luculentius: prim quam si in veram salutis viam eosdem ducat Speciem habent ista, & non exiguam vim, ut miti etiam ingenio Principes permo- veri queant ad potentiam suam immanitati

sacerdotum accommodandam. Tanto mae

jus Operae pretium est, quousque istae rationes valeant, accurate discutere. Jgitur id initio observandum , eam semper fuisse Ecclesiae seriem , eamque fore divinitus praecli tam esse, ut in agro Ecclesiae Zigania tritico immixta sint , id est, sella dogmata veris 3 quae haut violento modo eradiacari vult Salvator, sed extremo judicio reservari. Unde adhibita saevitia strages dari X a potest,

183쪽

potest, nocentes juxta atqueinnoxios involivens s error omnis ex Ecclesia eradicari fundutus non potest. Deinde nemo magis hum num genus amavit. quam Salvator nostar, pro

quo & saevissimam mortem pacisci voluit. A qui hic non nisi docendo doctrinam sitam propagavit, cum in proclivi eidem fuisset vel duodecim legiones Angelorum ad isthaec misnisteria adhibere. Jgitur non est imitator Christi Rex,qui convertendis suis civibus p tulantissimorum dimacharum legiones immittit. Et quantuscunque sitis eamor in cib. ves,qui obtentui silmitur , per eundem haut quaquam immutari debet modus propagandi doctrinam Christianam , dc redarguendi e . rores, quem religionisChristianae indoles r quirit. Praeterea ad nanquillitatem civitatis

non a bsblute necesserium est, ut Omnes cives .

circa singula religionis capita consentiant; seu quod eodem reciditidissensus circa capita religionis per se non turbat quietem civitatis, sed intemperies ingeniorum , ambitio, gloriae &potentiae cupiditas,Zelusque prave temperatus;

184쪽

quae ab isto dissensu, sumunt turbulen mam suam expromendi. His vitiis fraena injicibendassent,ne per petulantiam turbent eo queis salvo adversus Principes obsequio nil aliud quaeritur,ceam conscientiae libertate filii Qua--re igitur Princeps cives bonos & quietos non patiatur abundare suo sensusquis errant, non ipsius,scd suo duntaxat periculo errant Neque enim ideo gladiusMagistratibus est concessu,

ut codem controversias, vel uti Alexander nodum Gordium dissecenti Ne tamen quis arbi- tactur, nos infinitam licentiam quibusvis haere, sibus conciliatum ire,quod immane quantum a nostro instituto abest ; profitemur utique maxime optandum & laborandum cile, ut in civitate sit una fides.religio, nimirum talis, quae cum do strina Christi & Apostolorum divinis scripturis contenta examussim con gruit; atque id ipsum ad tranquillitatem civita,

tis non pa iam conferre. Nam non cujusvis religionis unitat in civitate commendationem meretur, V.s paganae , Muli medicae, mi

185쪽

sed antiquae, id est, sacris scripturis contentae. Nam haec demum genuina est antiquitas, Omnis labis expers, quae ex ipsis fontibus fidei Christianae pronianavit. Sicuti inter I udaeos quondam illi demum vere pro se antiquitatem allegare poterant, qui Codicem Mosaicum consentientem habebant. A ge nuinis fontibus quicquid discrepat, utut colam plurium secularum traditione nitatur,non nisi inveteratus error est V nde id demum juris cura tranquillitatis publicaeRegibus dat,ut lux publice recepta sunt doeti inre Christianae

compendia , catecheseon , symbolarum, confessionum , aut quocunque vocabulo veniant , ad normam sacrarum literarum

probe exigi curent, non a paucis solum, qui factionis , aut privati respectus suspicio- nem incurrere possint, sed ab omnibus,

queis solida divinarum literarum peritia est : & ubi ista re sesse. habere deprehenderint , publicam , privatamque doctrinam ad adem conformari imperent. Ubi ejusmodi publica formula fidei non extet, suriam

186쪽

ium imperantium est operam dare , iis . per rerum divinarum peritissimos aliqua componatur , ab Omnibus civibus appro- banda, & profitenda , ad quam etiam, quicunque docendi munere funguntur, sint

adstringendi. Husmodi formula fidei ubi publice recepta fuerit , integrum est Regiabus jus civitatis abnegare illis , qui eanderia profiteri abnuunt , nisi rationes re publicae aliud heic suadere videantur. Tum S si quis contra docere aggrediatur , praesertim circa capita summam religionis . Christianae tangentia , is ut absistat monendus , dc si quid rationum pro sua sententia adferat , selide redargilandus , . coniuetoque silentium imponendum est.

Si ne sic quidem quiescere velit, civitate ejiciendus est Nam cum haereticum hominem devitare jubeat Apostolus , &vero a nobis postulari nequeat , , ut in unius aut paucorum licteroclito in capitum gratiam alio migremus , con-

sinuens est , ut iste solum vertat .

187쪽

sostquam legitime convietus dc monitus pedi vicaciter errorem suum fovet ,& periculum i est,ne alios cominus contagio inficiat. Aliam poenam locum habere non arbitramur, nisi is error cum blasplumia conjunctus sit. so. : Potest tamen conting , ut sum-2- .L imi imperantes ab ea, quam ipsi profitentur,reli vim rem gione dissidentes salva concientia in civitate, tolerare possint, & quandoque etiam tela carmtur. At quando enim tanta est multitudo dissentientium, ut sine insigni diminutione n

strae civitatis expelli nequeant, aut huic grave detrimentum conciliaturi sint, si in aliam se cibitatem contulerint. Nam execrabilem in manitatem spiratillud dicterium certorum hominum, praestare desertatu habere regionem quam abhorreticis cultam. Elpessime temperatuserat Zelus illius Principis, qui dicebat , semata album baculum dextra tenentem ditione sua excede . quam haereticos in ei to res re Se una doctrinariangelii ad destruendas Respublicas instituta haut sit , nec ulla Principi obligatio incumbat religionem vi

lento

188쪽

lento aliquo aut turbido modo propagandi, aut plus heic conari, quam ratio officii peculia riter sibi injuncti admittit, igitur merito supersedet ejusmodi media extirpandorum errorum adhibere , quibus civitas turbatur aut debilitatur, & quae neque Salvator ipse adhibuit , neque hostolis adhibere praecepit. Utamen ab istis, qui tolerari in civitate volunt, utique requiritur,ut bonos se, modestos , &quietis virtutisque amantes xives exhibeant, nec suae religioni admixta habeant dogmata, quibus aliquid detrahatur juribus summorum imperantium, aut obsequio iisdem debum, &ser iva civesa laedition ri turbasve movendas Athonantur. Nam talia dogmata, eorumque propagatores quin utique exti

pandi jus si sumniis imperantibus , dubium non est; cum ista ad religionem non spectent, sedi indessintapravis hominibus religionia Aspersae. Deinde & illudad ossicium sumniorum imperantiumspectat in civitate, ubi plures una religione tolerantur, ut prohibeant, ne dissidentes dissidii ejus causa conviciis se mur tuo

189쪽

tuo impetant, aut contumeliose habeant f ex quibus non potest non animorum exacerba tio provenire, fomes factionum, injuriarum, turbarumque intestinarum. Multo magis at tem dissidentes in religione tolerari debent, . quando sacrorum sibi suorum libertatem it . ipulati sunt,cum primitus in civitatem recipe et rentur : aut quando eandem publicis con

ventionibus, edictis, legibus fundamentalibus, t& capitulationibus quaesivere; ae Principibus , non minus sanct e observanda sunt atque ipsi postulant, ut subditi promissum ipsis obsequium sanete prestent. Idem dicendum est, si dissidentes non legitime auditi & convicti sint,sique iidem dogmata sua e communi resia igionis Christianae principio liquido demonstare parati sint. Pro conietis autem ne tu

quam simi habendi, in quosab advertatorum

siquo conciliabulo se tentia fuerit pronui cata, qualent horum rationes status & em lumenta di stabant, iisdem actorum, testium, ac judicum vices subeuntibus. Nec absurde

190쪽

i m tam idiosi sint circa indulgendum jus

civitatis viris bonis & utilibus ob solam circa quaedam religionis capita dissensionem: cum . satis caveri queat . ne isti alios in suam scimtentiam trahant s ac si nobis nostrae religio nis morumque fiducia sit, major utique mes sit , illos in nostras partes posse perna veri, quam nos abiisdem seducendos. Jgiatur multis falso Zelum veritatis jactari , qui revera metuant , ne inscitia sua in lucem protrahatur,ubi ad disceptationem cum dissei tientibus descendendum fuerit. Et experientia cq stare, illis seculis aut locis, ubi parum aut nihil dissensionis circa religionem agit tum est, sacerdotes in socordiam & barba riem degenerasses. SI. Caeterum cum in quovis negotio par est , is ut liquida e scientia procedant Principes , quibus demum omnis culpa publice actorum praestan- homi-b- .da est fulta cumprimis eo majore es Gumspectione iisdem circa religionem princedenduin . Do atro hal prum injuria ,