Samuelis Pufendorfi De habitu religionis christianae ad vitam civilem, liber singularis. Accedunt Animadversiones ad aliqua loca è Politica Adriani Houtuyn JCti Batavi

201쪽

citate adverta partis provenit, qeorum gladios ut a jugulis suis imiseri amoverent ab hisce vis

opponenda,aut qua propriae vires no pertinge bant, undecunq; auxiliu circumspiciendu icit Uti autem nefas est innoxiam ob religionem alteri vim intentardita religionis tuendae causa vim opponere illis non nefas est, quorum alita injuriam armis arcere inter vetita non habetur. I. u. Superest ut dispiciamus, nes quem sit errores ac abusus, qui in Ecclesia tam circa dogmata, quam mores aut regimen Ecclesiasticuirrepserunt, corrigeres seu quod eodem redit,

penes quem sit jus reformant 3 U biid quid ,

manifestum est,si clerus de errore aut abusu a Sinonitus ultro ac citra moram & tergiversati nem eunde correxerit, reformatione alia nouopus esse s sicuti aerio superflua est, ubi debitor ultro praestanda praesit. Sed si clerus utut in nitus is os emendare abnuat,aut moras & ossu-cias objiciendo correctione eludati alterutrum necessariu est, ut vel nullu heic praeter patientia

sit remedium; vel ut ejusmodi ab istis & errores excuterest penes eos, quibus hi fiaudi & prae,

202쪽

judicio cedunt prius si quis asserere instituat; ei demonstrandum fuerit, vel divinitus in clerum ejusmodi potestatem fuisse collatam, ut pro lubitu fidelibus insultare,& quaevis dorum

Mnata, etiam filisa obtrudere queat , ita ut his sontrahiscere integrum non sit , vel fideles assensum & voluntatem sitam ultro cleri placito subjecisse citra omnem exceptionem,& pla ne irrevocabiliter, ut ample di & tolerare v lini,quicquid huic doctrinae ipsis tradere, aut oneris imponere placeat . Quodsi talia asserere velle nimis impudens videatur; id demum restat,ut ostendatur,clerum, & qui ejus caput se fert,nunquam vel f doctrina, velin moribus, aut regimine E ecae errane Cuius contrarium itamanifeste ab integris Christianorum nati nibus demonstratum est, ut a nobis in praesens quid moveri supervacuti sit. Unde contra censemus, si quis error aut abusiis in Ecclesiami repserit,per quem legitimum jus sumorum imperantium sublatum aut imminutum , hisce istum corrigere,ac resor mare fas esse velut ex lib

britate naturali , va cellenti gradu

203쪽

gaudent, perquam propria autoritates rarit dicia sibi illata averruncare possunt. ne plebs, ea reformatione octii latur, consultum ait eandem super isto abusti, ac imperantium jure perspieueedoceri. idque nrulto magis

ciendum, si lamor iste vel abusus ipsum qu Sue populum tangat. Tunc enim praescitu &consensu universi populi reformatio comm dissime suseipi potest ac debet. Neque o, stat, quod hoc modo communio abrumpiutur cum illis, qui erroribus & abusibus pristitatis mordicus inhaerent. Nam si qua est lac

. satae Ecclesiaeculpa, ea hoccasu non penes sest, qui errores&abusus abolent, sed qui do-aninatus lucri sui causa istos corrigere alia munt. Et nihil frequentius in vetere historia aecclesiastica occurrit, quain errorum manifestos sua communione exclusisset Sed nec ii iis , qui tali modo errores disti is retarinant,

bellioni aut lesectioniscrimen , vel simile quid ' Probrari potest,aut debet. Nam refellis ei qui legitimo alterius imperio in ipsum constituto eiu allat. Sed qui jugo aut titur

pati

204쪽

pationi icujus se subducit, Gai neque divini- tu neque per ultroneam submisionem e li. quidastientia profectam imperium in ipsumisquaesitum, praesertim si aliquod animae periculum inde ipsi proveniat, justus conscientiae& libertatis suae vindex est. Nunquam enimina quem do florem,aut Epis Opum,aut coe tum certolam definitum aliquod tale imperia una in reliquos omnes fideles est collatum, ut ab ejus libidine hi citra ullum remediunx dependere cogantur. Et valde impudens est, quod coetu aliquis, v g. Romanus sibi vel soli, , spes enathentiam Ecclesiae vocabulum extra Ecclesiam sint,qui extra Romani coetus communionem existunt. NaniEcclesiaRomana vel pro uniuversali Ecclesia est habenda, vel proparticulae Per Ecclesiam univetialem juxta mentem sacrarum script irarum intelligitur universitas si delium ubicula De terrarum degant, quorum conjunctio unitate Dri,Salvatoris,baptismath, fidei, saluti definitur. Ab hac illi demum eo - cluduntur, vi hocce unitatis vinculum alia

205쪽

iumpunt,id est, qui diu, & Christum abire pant,qui baptisma rejiciunt, qui fidem habenta sacris literis discrepantem saltem in praecipue capitibus. Haec quippesoIum dc genuinum

fundamentum Catholicisnu sunt, nota imp rium aliquod in omnes orbis terrarum Eces sias constitutum chimaerae simile, dc quo Ir uum humanarum conditio adspernatur. Cum igitur verum Dominum, verum baptisma, v ram & S. Scripturis conformemfidem, veru 'DEuM de Patrem omnium habere possint, etiam qui nullum Ecclesiae Romanae in seimperium graves ob causas agnoscunt, phtet pro universali Ecclesia Romanam rapi

se haberi adeoque posse membrum esset Ecclesiae universalis , qui EcclesiaeRomanae dominatum , errores , deabusus ves nunquam silierunt, vel agnito' exuerunt. Segii pro particulari ficinita habetur Romana, sicuti est , aut saltem essedebebat, (nam in praesens ea non simplex est Ecclesia , status aliquis imperium religione coloratumpci Europae partam S erum noq

206쪽

magis pro rebellibus traduci possunt i qui ab ista discesserunt , quam pro hominibus ratione destitutis . dc insanis, qui A mistotelis insipida dogmata adspernantur. Nam omnes fidelium coetus, qui veram fidem Profitentur , inter se aequales sunt intuitu&capitis , JEsu Cupaso, & genuinae indolis , & ultimi scopi. Et si Christus pro- amisit', ae ves in medio duorum aut trinum fore ,: qui in nomine ipsius congregantur ; non est quod vel numerosissimus, plendidissimus coetus alterii minori sese praeferat. Absurdum autem plane est, si in verbis istis Syriibos , Credo unam Sanctam , Catholicam , & Apostolicam Ecclesiam , Romanae sectae ad lumita aliquid sibi praesidii positum putant.

Nam nisi hic est sensi is eorum verbirum , Una tantum in teris est Ecelesia Romanam, & extra eam nulla,

ea quidem Pontificiis nihil prosunt :quem tamen sensim & verba ipsa , dc sana ratio , dc sacrae literae , perientia

207쪽

respuunt. De caetero V natantum in terris est mEcclesia, quia unus est DEus, unus Christus unum Baptisina, una vera sid . . Veritas enim per rerum naturam non potest esse nisi unam

sed error & sellitas sine numero & modo est.. Sed necRomana Ecelesia aliquid peculiarissi bi Sanctitatis arrogare potest, aesertim ci ca illa, ob quae Protestante abradenti sedis sectarunt. Catholici vocabulum proprie digma aliquod notat, non statuta qui imperiunam omnes dii sum, ita ut Catholica: clesia sit, quae universa logmata sectis literis tradi

in ample stitur, nullo excepto: haeretica nestra, quae aliqua quidem dogmata in S. Scriptiviris tradita retinet (nanaquae nulla plane talia agnoseit, coetus infidelita, Sapostatatarum est,

sed aliqua ibidem tradita vesia t, vel si in opposita doceti Igitur Romana Ecelesiaca tholicae vocabulum non prius sibi vindicare potest, quam liqvido demonstraverit a se nihil

Sacris Scripturis adversiam doceta Nec qu dem vocabuli, si quae est, dignationem Prote stantibus detrahere potest,nisi contra ostenci,

208쪽

tur abhis logmata S. scripturae repugnantia defendi. Apostolica denique Ecclesia dicitur, quia d Minoe Apostolorum superstritis a est. An autem immediate ab ipsis Apostoli, plantatus sit aliquis fidelium coetus, an vero ab aliis viris istorum do minam hauserit, ad vetitatem Ecclesiae nihil interest. . Sed uti resormatio facile procedere

potest, ubi tota civitas in ipso cum sum- inbujan. mo imperante consensit ita quaestio remanet,

quid liceat parti civium, si summi imperantes,

universi, clero aut majore ejus parte conspirante,errores & abusis aenoscere nolint, vel

accommodent 3 Vbi arbitramur, siquidem e rores isti sun lament uti fidei directe, aut obliquavia convellant,fas esse errores istos agninicentibus a reliquorum sese communione separare, ubi hosce erroribus suis pertinaciter timhaerere constiterit , non obstante contraria summorum imperantium, aut clari sententia. Cum enim cliilibet pro se cultus suus Dio sit adprob indu nec ab ollite alteri curam animae

209쪽

sire resignare , aut hic ejusdem salutent isti praestare queat s adeoque nullus Christianus fidem suam absolute in judicium Cleri, aut

summorum imperanxium resolverit, sed non nisi quatenus S Scripturae examussim congrue- rit: apparet; posse cives a communione etiam

summi imperantis, insectique Cleri se di uim gere , siquidem liquido demonstrari ab ipsis .

possit, huncce in sentico errore versiti. Coli gium quippe Ecclesia est, cujus membra non imperio humano conneistuntur , sed unitate fidei orthodoxae, quam qui deseruerit, nullo amplius mystico vinculo connectitur cum ilia

iis, qui in vera fide persistunt. Sicuti nec coim junetio cum pluribus per se ad rationem salutis quid faciti sed hoc quidem fine perinde est,

multi, an paucisintsideles , ingentes anmodicos coetus iidem constituatit. Neque ista secessione aliquid detrahitur juribus si inmmi imperantis, cum praesupponamus, secedentes orthodoxam profiteri fidem, nec eidem adfuisse dogmata juribus summorum imperantium aliquid detrahentia. Nam nec pro- .

210쪽

ly Ipter religionem institutae sunt civitates E clesia non abiit in naturam civitatis aut abhac absorbetur, quando Princeps Christianus i eius est , nec eo ipso hic dominus Ecelesiae aut conscientiarum factus est Et si, non obstante illa secessione, Principi ab istis omnia praest tur, quae ex natura imperii civilis exigi possunt, aut debent, non habet iste, quod ulterius istorum conscientias in re praesumat. Et reve ra nihil interest summorum imperantium, an civis eandem cum ipsis fidem teneat, an mianu'aut quod nos praesupponimus, an eundem cum Principe errorem profiteatur ; sicuti id interes ejusdem,im cives ipsiu inperio dese to in peculiares se coetus civiles erigant L

si ne hoc quidem vinculum imperii exesividit necessitate conservandi vitam de forti nas puta si hostis ingruat qui repet- endo pares non sint , eidem se dedere possint, abdicato priori Domino. uni, tacunque ergo autoritas Principis in Ecelestis fingatur , , longe major est favor eorum,

qui obtentu capita Principis