장음표시 사용
151쪽
.mniam sum hominis se condita , idqne in crean ra δε- minis in Adamo amissum, in Christo nobis resilini audimus , beneficentiam Creatoris erga nos cecidiremus ab ipso, sanquam Creatotes Domino ρpremo, qui iuri potestatem habeι bona omnia dandi, qnibus se quatenus Κι,omnia peramus: ct rebus sui nostro concessis, o bona conscientia. ad Ariam Dei, qui dedi e tis utamur utque hoc feri Us3,11 ira insidelitate,eo quod in bri recipimus iure,nos ne abdicemus e pro iure 'o vel minui de q&am cuperemus,vel quae dedis, a ferar detis, insto ipsius o ιbissalutari con filio
patiente nos rabile iam DS.CAm animas potior homini pars, o corporis faelicietas ex animrfartici;ate pendeat: cumque ad vitam immortarem metu conditi, eorum quς ad animam vitam eier ram, qNam quae ad corpML vitam remporaria an stertinent, curam pot/orem geramus. Ac tandem cum Disrebea liui homani sit Dei commtini alio, asinitio, ocelebratio ad eam perpetuo aliremMs, amnem vitam actιο- necne sira reflevamus gyciam generi humani partem videamus esse asa irae ad ostendendam Dei i liliam, severitarem aduertius peccatim, gratisimus Deo, quo de mera o Anmensa bonitate nos voluerit esse vasa misericordiae ad δε-- clarandali in aeternitate diuitias gloriaesuae. Denis vi haec discere,meditari , ct inchoarepo iam in hac vita, societatem commimem, is aliorAmsalinem, adquam; Mmuana;i, provirili ιο musis iuvemus.
JUM Deus sit agens liberrimum, St thomo ad imaginem Dei conditus, , etiam libertate voluntatis fuerit or-
, x taxus multis non congruere vide- suur, quod omnes voluntatis humana actiones immutabili Dei proui-.- dentia regantur,&natura hominum
lapsu primorum parentum,&originali peccato ita sit iij corrupta
152쪽
eorrupta, ut nihil nisi malum ac Deo displicens, absq; renouatione lenescio Spivitus Dei singulari, pcssieproducere. Neque enim libertatem agno leunt, quae necessitati alicui alligata sit , neque libertatcm Voluntatis per peccatu ni uniuersam esse amissam , concedendum videtur, quandoquidem etiam post lapsum aliqua imaginis Dei vestigia in hona inibus clicta sunt, peccati culpa in homnes, nisi libera sit voluntas, conferri non posset. Accedit huc etiam inge nij humani superbia, quae nihil a grius admittit,quam bonorum omnium originem gloriam a se te in solum Deum transferri. Tum etiam virtutes praecla laenon renatorum .e ac denique sensus ac rationis nostrae iudicium arcanam diuine prouidenti e gubernationem in actionib. humanis, absq; luce verbi Dei, non animaduertens Hinc igitur disputationes de libero arbitrio exortae sunt, dum vana sapientiae qjustulae persuasione tumentibus philosophis indulgentes veteres Thpologi S recendiores assentientes, aut gloriosius quam oportebat de viribus humanae voluntatis loquuti, aut hominibus, quae in ipsis post lapsu ni non inueniuntur, arrcgar conati sunt. Nos vero doctrinam delibero arbitrio, non facultatis&praestanistiae, sed imbecillitatis ac miseriae humanae contemplationem esse emineri naus quae ideo cum doctrina decreatione&lapsu hominis coniungenda est , ut ex quanta dignitatis&kelicitatis altitudine, inquam profundam ignominil & miseriae voraginem per peccatum deturbati simus , magis agnoscenteS, non altius nos virium nostrarum inani siducia in mala praecipitemus, sed ad veram erga Deum humilitatem gratitudinem flectamur, ab ipso vivificcmur sa
Vt enim scopus huius disputationis teneatur, ,- suspercipiatur sciendum est, hanc esse quaestionem in caprincipalem, An sicut homo seipsum a Deo auerit, at ne de 'anauis, sic etiamsi umbin redire ad Deum, obiatam
153쪽
oblatam a Deo gratiam ac pere, ac sese corrigere possis in ariatio an voluntas hominum prima , prim vatis causa sit, cur αἱ conuertantiir ali, in peccatis perimerent,ac tam conlaeso rum qis n coni erformn alij pz: , alii mim. hon au mali, ac denique De bona sine mala, hoc Deillio modofaciant. Ad quaritione in hanc respondent aduersari j, Pelag. I- miles, wmbis hominibita anImna Deogratiae datum edinatara reliquiis Vse,u au Deum redire,eiqMe obed re possint, nec aliam causam voluntate hutnana priorem alit Iuperiorem quaeri oporreri ,propἔerq am ali accipiani aΗt retineant, ij reptidient aut abiiciani auxilium diti)num in vitandis pecca tis, hoc vel alio modo consiba es amorie 'as instituant. Contra vero nos e Scriptura sacra didicimus: Eiι- amsinattira omnibis tant: cie Deo metivi voluntate notuna sis,quantum ad excusationeret peccari omnem ipsis adimendans sufficiat: vera moralis r bona etiam a non renatis mAl sa praeda riman eaeum H acvo5,niastatu bonaq3 a mala eligat libere tamen οριυ Deo placens nutam ne regenerasione singolisi Spirii tu Iancta beneficio ab Eo homine sit ripiant perfici: neque pzus vel minus in cui quam consiliis auractionibi: boni exiliere posse, qua tem gratuita Θ singulis
L inata bonitatesua in eis volneri: est rere, necario co*nsatem Lius crea Iurae in taxari, quam quo aeterno optimo Dei con silis ilium fuerit.
Prqcapia questiones hic obteruande,sunt quinque.
Qid si liberias voluntatis. Quid commune, θὴ ud diuerinum habeat libertas volantaris in Deo, in Angelis o homine. 4 iine aliqua, o qualissis libertas in nobis. Gradin Dberae voluntatis.
LIbertas alia est politica, seu ciuilis. Et alias regationems niseat, videlice facultatem,siue iιιι hoc e Pordanarionem personae aur rei', seu voluntate alicuius , seu natura factam , se ad agendum proprio arbiιratu ut motu
154쪽
secundum leges honestas, aut M dinem naturae se congruen tem se ruendum bonissibi conuenientibus abstrae prohibi-sione aut impedimento , non sustinendum defectus ausonera naturaesuae non propria. Haec libertas ab obligatione d miseria dici potest. Sic Deus est liberrimus, quia Demini est obligatus . Sic Romani Iudaei erant liberi, hoc est,immunes a dominiis aut oneribus,quiabus carere non erat a iustitia alienum: Sic liberi ab ira Dei ci morte aeterna reddimur per Christum, Io. 8. Haec significatio libertatis ad disputationem de libero arbitrio non pertinet. Multa enim libere voluntas nostra vult, que tamen perficiendi libertatem vel prohibitione aliqua, ves alio impedimento obstante,
Alia e si libertas volantatis,quae est potentia ius, facultas volendi aliquid, eligendi vel repudiandi obiectum ab inierictu monstratum, ut ipsa se moueat interno principio motus, id est,quod inse habeat causam monendise)proprio motu Oaprasit ad volendtim aut nolendum, O sit sine 'rincipio exserno sine usta coactione. Nominatur liqc facultas arbitrium , respectu mentis mouentis obiectum eligendum aut repudiandum, aut etiam suspendendum. Liberum vero dicitur,respectu voluntatis vltro seque tis iudicium intellectus, sine ulla coactione. Atque hoc est quod dicunt agere ex praeeunte deliborat/οneo qui est modus agendi voluntatis proprius. Hoc enim est discrimen agentis naturalis o voluntarii quod naturalis causa ad unum ac certum agendi modu ordinata seu determinata, seu apta ell, nec potest actionem suam,admoto obiecto in quod agat, suspendere . ut ignis non potest non rere admotum corpus, quod uri potest. Voluntas autem ad oppositum vel ad diuersum obiectum eligendum vel repudiandum,vel ad dis ferendam electionem est idonea ut homo potest velle ambulare, vel non ambulare, vel ambulandi voluntatem differre. Ex hae principali significatione vocabuli libertatis,oritur etiam altera, quq itidem est relatio, sed
155쪽
sed alia quam de qua supra dictum est, videlicet ινδε
mutabitas inter οἱ ratem siue agens volimramisim σὲ-Hum voluntaritim, qui ordo a natura cauis voluntariae ex: stit,& se ad contingentiam habet tanquam species ad genus. Quod .n .libere fit,contingenter si sed non quicquid contingens est liberum est. Et sicut contingentia est relatio seu ordo inter agens Reueniens contingenter sic libertas est respectus seu ordo inter agens factum libere .Hoc sensu libertas contingentia actionum humanarum csse dicitur,a voluntate proficiscentium.
Distinguitur etiam libertas, quod alia sit ab obligatione, alia a miseria, alia a coactione. Ριidsi tibertas voluntatis. J Iberum arbitrium est acultas naitirae rationatas, eligendi υelrvndiandi obiectum monstrati ab inteluctu, roprio motu, im 'rno principio motus, id est,quod inse haber causam qua movet se sine coactioneseuimytilpti violento a principio ex
rerno, manente intere voluntatis natura inreora, siue ad hoc
siue ad aliud agendum Uelreptidiandum, veletiam adseu'endendam actionem.H1 tria sunt obseruanda. I. ReqDi, rurvi cognosci obiectum. 2. Constultes de appetendo vel repΠῶ-ando obiecto. 3 nde proneniat actio boni vel mali. Deinde liberum hic intelligitur, quod internopa Moloeteitir, visic agat vel non agat: unde additum est , ruris motu Arbitrium fouitur voluntatem bH agentem edρraee- ωnte intellectu calui ostendit rem vel bonam vel malam,
vel apprehendendam vel repudiandam esse. Caeterum, libertim arbitrium disserta libertate volun
ratis. 6bimum est tanquam concretum cum volunta-
ted intellectu, vel iudicio pr cedente. Nam liberum arbitritim est ipsum iudiciti voluntas in creati ra rationali eligens vel repudians obiectum ab intePectu monstratum vel est ipsum velle, seu ipsa actio volendi Libersas Eurem voluntatis est quiddam abstractum vocaturque libera voluntas,propter modum proprium xiudicium voluntatis ut sic agati
156쪽
Dialis in Deo ct in Angelista homine, i.
Faec duo sum communia Deo: rationalibus creaturis, hoc est, angelis&hominibus , quod nimi rum ex deliberatione agunt&consilio:&qudd sine coactione volunt ea quae cogitarunt, hocci , voluntas sua natura idonea existenS ad volendum oppositu aut diuertum eius quod vult, aut differendam suam actionem , ira sponte ac vi sibi insita in partem heram inclinat. De Deo enim dicitur Psalm III. Omnia triae Do- .ifecit. Et de homua ibus Math. 23 Ierusa=m, Miles volui congregare Hos tuos, o noluitis fSed discrimina etiam libertatis in Deo&increaturis consideranda sunt. i. EADι-llectu Deus omnia a
se perfected semper intelligit ignoscit, neque ulla
in eum ignorantia ullius rei, aut ullus error iudici j vh- quam potest cadere. Creaturae autem,neq; ex se, neq; omnia, neque eadem quouis tempore sciunt,sed quando&'iurium ipsis reuelatur.Inieli,ctus hic sit mr encio, quia requiritur ut rem intelligas,si vis eligere aut repudiare. Quis cognouis mentem Domini De die si ac Dora, oc Deus dat sapientlam, nec estvLares creata citiae Non, Romi I. 34 manifesta sit in conspectu ipsi s. Illumina omnem hominem. Mat. 6, 34. Omnia intueri quae infinita sunt, est immensi porcn- Isai tiae&sapientiae, quae est sol; us Dei. Hebi 13 In voluntate.Voluntas Dei a nulla alia causa regi- Iolin. 1.s tur, aut fleisti eur, aut pendex,quam a se ipsa. Angelo- proma I. So. rum vero&hominum voluntates sic sunt actionum
suarum cause, ut nihilo miniis arcano Dei consilio, ubiq; praesenti vi Messicacia ad obiectorum electionem aut repudiationem flectantur siue immediate a Deo, siue mediate per instrumenta, alias bona, al; asmata, quibus Deo uti est visium , t pr ter aeternum ac immutabile Dei decretum&consilium eas agere quic quam sit impossibile. Ideoque vocabulum αυτιξουσι imaxime proprie deo competit, qui perfectein simplieiter est sui iuris me creaturis autem reditius sarpatur
157쪽
tur ξαυσιμ tio utitur Paulus ad Philem.v. I .Hebr. Io.
Deum esse primam suarum actionum causam docet sis . 3. Scriptiira.Omnia quaecunivcli iι, sec/t Qtii pro sua vo D Π q. Sa. luntate agit tam in exercitu calesti, quam inter habitatores terrae. Creaturarum vero voluntates consilia adeo superiore pendere, haec&similia dicta probant: Dominus mittet angelumseruim coram te. Vade o con Pen. - -
Dιι deditum inseremi cis Scio vos per gnorant am ec se j. sta:&, Deus autem haec impleuis est, Coactis i Herodes Pontius Pilatus, ut sacerent quaecm3qrie manus rLa ct con silium tuomprius desenieratfacienda. Voluntas ci a nulla alia creaturarum pendet, sed regitur a sit periore videlicet Deo. Nam omnes causae secundae,sicut creat s sunt a deo, ita ab eo reguntur tanquam priore. Dei voluntas autem a nullo: quia alioqui poneretur causa secunda ante primam. Deus autem sicut non habet causam cssicientem,ita nec fle cente
Flactitur voluntas naturae rationalis,non rapitur dclt ostensas obiectis a mente Ucaciter mouetur V luntas ad volendum quod tunc bonum iudicat,&repit diandum quod malum yidetur. Tam ad intellactum quam ad voluntatem pertinet. quod Deus sicut immutabiliter omnia scit, . sic etiam decreuit ab aeterno,in vult immutabiliter omnia quae fiunt, quatenus bona sunt, permittit quatenus peccata sunta Creaturarum autem sicut notitiae iudicia de reb. sic etiam voluntates mutabiles sunt, ut velint quod antea nolebant, & nolint quod antea voIcbant.
Cum enim Dei consilia omnia sint optima, iustissima, Ssapientissima, nunquam ea improbat, corrigit, aut mutat,sicut homines sepefaciunt,cum se imprudenter antea statuisse agnoscunt. Neq; Deus a causis secundis earum vel motib.actioni b. aut mutationib. pendet aut capit sicut creatura sed cum ipse prima causa sit, Omnes
158쪽
Omnes omnium creaturarum actiones ab ipsius con silio dependent. Non enim sicut homines, consilium de fine capit ex mediorum siue antecedentium contemplatione,sed ex decreto suo de fine siue consequenti, media siue antecedentia decet nit&ordinat, hoc est,non agit deus, prout viderit causas secundas agerer sed sic facit vel permittit causas secunda agere, prout ipse agere decreuit. Huc illa dicta pertinent, Num. 23. Λἰon est homoDeus,υι mentiarur,erc Malach.3. Ego Iehο-
Obiect. Hι consilium mutare non potest iberam volum. ratem non habet Deus autem consilium quod semel coepit, mutare nunquam pore' i' on igitur sibera ea eius volantas. Prim Θ negamus Maiorem: Non enim is,qui non mutat consilium quod coepit, non est liberae voluntatis: sedisqcii capere aliud , impeditus a causa externa, non potuit. Libertas autem diuina non inmutatione voluntatis aut consiti j consistit, sed in eo, quod Deus quaecunque vuli, summa voluntare, Naseipso vult,&omnia quae de creatione, conseruatione,& gubernatione rerum ab aeterno decernit, vel non decernere,
vel aliter decernere potuisset iuxta haec dicta Mat. I9. Lucci β. Apudhominet hoc est impossibile apud DeAmaurem non est impossibi. Omne erbom. Haec similia di .cta ostendunt, Deum sic ab aeterno instituisse apud se
rerum creationem&EccI collectionem ac seruationem, non quia hoc omittere, aut aliter instituere non
poterit, sed quia sic illi visum fuit, nec aliam aut superiorem ipsius voluntate causam omnium diuinorum operum,quq in creaturi exercet,quq ri oportere, nec aliam in iis necessiitatem reperiri,quam quae ex liberrima Dei ordinatione pendet.y senim tale consilium capere quod mutandi;si,sic etiam iEudsiue in melius e in δε- serius mutare, seruitutis magis quis libertatis e : Eiu odi vero consilium capere, quod decerni quidem, aut non decem iaeque potuerit,postquam autem decretum e st, ne mutetur,nec
159쪽
ratis e=. Tam igitur immutabisitas in Deo, libertate metuae mmminuit, quam immortalitaris alia quae diuinitalis 'na propria. Secundo, siquis urgeat, libertatis ege, non tantum capere consiIium quod libuerit, hed etiam pinquam ceperis, Endpersequi aut musa poster ex iis quae dicta iam sunt,intelligitur, hoc in creatura competere, Vae errare in suis consiliis possunt, ac proinde mutationibus indigent, non autem in Deum, qui errare, ac proindeniutationem consilij expetere, nunquam potest. Denique si instem: quod murare consiliumsemel initim nonposse , si facultatis Depotentiae defectus; atque idcirco libertati diuinae aduersium Reipondemus, antecedens
verum esse, si mutatio sit impossibilis propier impedi-
meritum ab aliqua externa causa, vel propter naturae
aut facultatis defectum falsissimum vero esse, si mutationis impossibilitas ex natura illius, quae non mutatur, perfectione,&consili j, quod immutabile est,sapienti ad rectitudine,& voluntatis,in eo quod rectum S bonum est,perseueranti ad constantia proficiscitur, sicut in Deo fieri constat. Contra allud autem, quod omnium creaturarum voluntates sic a Deo gubernari dictum est, ut nequevclle, quod ille ab aeterno non decreuerit, nequensen velle possint quod ab ipso decretum est ut velint ma
Od immutabili Dei voluntate regitur, non agit libere. Vol tas Angelono or hominum regitur immutabili vo- antate Dei. Ergo aut nul UZeim libertas, aut non penderelis electi a vobintate diuina. Responsio est ad Maiorem per distinctionem: Non est liberum agens quod a Deo regitur sine deliberatione electione propria. Quod autem Deus regit, monstrans intellectui obiectum, Me essicaciter mouens atque assiciens volun
talem ad illud eligendum, id nihilominus libere eligit, tiamsi nuruin volun rate Dei, quo ipse vult, in
esinetur Libere enim agere increaturis non est ex
nullius gubernatione, sed ex deliberatione .rxotu voluptatis
160쪽
voluntatis proprioin spontaneo agere, etiamsi lamotu aliunde excitetur& regatur. Non igitur ira mutabilitas& operatio diu in voluntatis prouidentiae, sed iudici priuatio coactio, quae est impulsio seu motio non ab interno principio seu facultate, sed
tantuni ab externa causa, praeter vel contra naturam eius quod mouetur, profecta, libertati repugnat. Talis vero impulsio in voluntatem non competit sed mouet eam Deus obiectis alliciens, ut eligat quod ipse vult. Porro necessitatem siue immutab litatem , que non ex coactione, sed ex natura voluntatis, aut eius per alias causas ad eligendum vel repudianduini obiectum a mente cogitatum, commotione existat, nequaquam cum libertate voluntatis pugnare , facile ostendi potest. Primum, quia haec necessitas mentis iudicium
voluntatis assensum spontaneum non tollit, sedissicit conseruat, quandoquidem Deus motitias Melectionem obiectorum in hominibus emcit. Secundd, Quia Deus etiamsi natura, hoc est, summa absoluta necessitate bonus est, Tilium genuit S Sp. S. habuit ab aeterno tamen non coacta, sed liberrima voluntate existere, vivere, beatus tonus esse Filium I piritum Sanctum habere in omnia sua consilia Mopera bonad iusta esse vult, quantumuis impossibile sit, eum his contraria velle. Si igitur stata necessiim haec Oondi in Deo, non tostis summam libertatem, non dubium est, quin ea quae tan*um ex hy pothesi, hoc ea ex decreto Osribernatione diuina est, necessitas, nonioni libertatem eam, quae crearumis competit, hoe est, iudici timis electionem pontaneam.
Tertid, Sancti angeli xhomines beati in vita caelesti, etiam aduersariis confitentibus, maiori libertate voluntatis praediti sunt, quam in hac vita sumus: Illi
autem necessario tantum recta ciusta volunt, omniaque mala ciniusta oderunt Mauersantur . eo quod