장음표시 사용
271쪽
ipsius blasphemiae, tum aliorum suorum sceIcrum c5- scientia vel maxime torquentur Deinde nec ad persuadendum toti generi humano, nec ad persuasionem semel introductam in omnia secula tuendam sufficere potuisset sola paucorum a seueratio. Neque illud vina argumentorum, quae ab hac notitia, qu3d sit Deus; a conscientia ducuntur, eleuat, quod aiunt, multos reperis; quinei Delam secre dant, nep peccator&mc mentia moneantur. Quantumuis enim sibi persuadere illi cupiant, nullurn esse Deum, perpetuo anaen repugnat ipsorum conscientia ideoque falsissimum est, quod isti fingunt, quenquam impiorum a conscienti morsu immunem es se. Quanto enim magis quisque deum religionem
Omnem contemnit ocimulos conscientiae conatur reprimere, tanto magis cruciatur,&ad mentionem omnem ac significationem numinis trepidat, cohorrescit, quantoque tardius, anto seueriori cum dolore securitas illi excutitur. Vnde videmus, OS quorum omnis vita fuit prophana ac secura plerum
que ubi terrore diuini iudici,opprimuntur, ni desperatione perire.
Illud autem P scio. Impius praesuperbiaisae suae non φ aeret one I Deus, tomnes cogitationes eus Ti. s Ig. 33.Dixit insipiens in cordesivo,non est dens Non hoc velle, quod impi omnem Dei notitiamin metum effugiant, aut esse Deum aliquem non fateantur: sed quod alium sibi ingentes, qua mille reuera est,qui se
patefecit, videlicet, non curantem res humana S,non defendentem Hiberantem bonos, ac malo Spunt entem, idolum in veri Dei locum substituans Satis declarat ipse David, ctim eandem impiorum prophanitatem s. o. his verbis describit. Dixis enim in corde suo, Oblitin ej ei ιs,abscondit faciemsuam, c. 6. A poenis sceleratorum quas praeter conscientiqdolores patiuntur . Omnium. n. temporum euentus
cogunt homines lateri atrocia de a puniri artrocib. Poenis
272쪽
poenis in hac vita: contra vero bonorum esse placidiore in fortunam exitu Est igitur mens aliqua discernens honesta aurpia, iudex humani generis,puniens malos, defendens bonos. Ac ne possit magistratuum aliorum e hominum prudentiae aut severitati hoc adscribi,primum obstat,quod naturale hunc instinctum, quo iudicant homines, iuste puniri delinquentes, necesse est ab aliqua mente, scelerum hoste, proficisci. Deinde, quod saepe mirificis insperatis modis ad supplicia magistratuum rapiuntur, quorum peccata occulta fuerasar, aut qui sua potentia vel astutia manus illorum facile videbantur posse effugere: tum vero prq
cipue,quod plurimi, qui vel negligentia, vel imbecil-
Iitate magistratuum ab his non puniuntur, tamen in calamitates ruunt, ac tristes exitus sortiuntur . Cumque nimis excrescunt scelera eorum impunitas,totae
gentes, Resipub. horribilibus cmanifestis exemplis irae solentia diuin pereunt, ut mundus in diluuio: Sodoma igneae litus deiectat.Pharao in marirubro:Populus Iudaicus Multa florentissima regna tristissimis cxcidiis. Haec non fortuitὁ nec nisi iudicio potentia illius qui generis humani Si naturae sit D.euenire posse, comminationes diuinae,& singulorum conscientia, Mordo iustitie,quo impietatem ista sequuntur,4 moles ipsa ac magnitudo rerum conuincit. Ideo dictum est Ps. 18. Laetabitur in us cum videris vindi Zamrpedessivos lauabit insanguine impii.Ex dices homo, utique eu-uctus iusto, utique ess Deus iudicans in erra. Ps, . tuo est Dominus iudicium faciendo. Et autem saepe florent aliquandium aliis opprimuntur boni:tamen exempla, quae pauciora sunt, non labefactant regulam ad quam plerique euentus congruunt. Quin etiam si pauciores impi darent poenas tamen ea ipsa, quantumuis pauca exempla, testarentur Deum esse, Mirasci sceleribus etiam aliorum qui videntur minus plecti.Sed ne de aliquibus quidem verum est, eos in hac vita non puniri omnes. n.
273쪽
qui ante nem vitae non conuertuniti ad Deum, si non citius in poenis haerent, saltem desperabundi tandem moriuntur, quae poena omnibus corporis Tortuna malis grauior, ac poenarum aeternarum initium ac testimonium est. Quod autem poena haec non est em- ciens, id cum omnibus etiam maxime tragicis impiorum casibus comi mune habet Ideoque Ecclesiae doctriana discimus, Dei lenitate, qua non raro utitur in hac vita erga improbos. seueritate, quam videtur exerincere erga pios, nequaquam labefactari diuinam pro-uadentiam iustitiam,sed potitis declarari bonitatem eius,dum poenas disserendo, in uirat malos ad poenitentiam, calligationibus autem cruce pios exercen indo, salutem illorum perscit,& iudici,posi hanc vitam
futura certitudinem confirmari,in quod ei iustitiae per- .fecte satisfiet. 7 a societalepolitisa quae legibus sapienter est ordinata. Hoc non potuit nisi a mente intelligente Mapprobante hominibus monstrari. Et quoniam hanc secietatem, vel hunc ordinem politicum Diabolus odit una cum Omnibus impiis, Deus sit oportet, qui cum conser-
8. A causarMm sidentium resectu serie, ac natura. Nam fieri non potest, ut processus causarum cssicientium sese extendat in infinitum. Oporter igitur prima esse si incipalem causam,quq reliquas siue mediate, sue immediate producat&moueat,aqua omnes reli quae causae pendeant. Causarii veto , quarum alia ab aliis moueantur vel oriantur, progressum in infinitum non esse, hac ratione ostendunt. Si vilius cffectus essent causae infinitar, quarti alia alias mouerent aut producerent, sequeretur alterum ex his absurdis , aut intra spatium finiti temporis fieri motus Mutationes infinitas, aut nulla unquam tempore infinitas illas causas ad suum terminum , hoc est, ad effectum institutum perue
nire lorum utrumque cum sit manifeste falsum
274쪽
& impossibile,necesse est initium mutationum ab aliqua causa immutabili, aeterna, Omnipotente pen
9. A causas inasib.omnium rerum. Omnes enim res ad suos ac certos fines ordinatae sunt. Atqui hi fines sus rerum non existunt casu, vel a natura bruta. Oba. 'od natura propter nem agit,hoc adeo non ab ea remouet artificem, ut potitis maxime confirmet, esse mentem aliquam mundi architectatricem, quae ad fines hos destinauit actiones naturae, quq adfinem quidem alterius orlimatione tendit, verum nec intelligit eum, nec eo ad agendum mouetur. Ob. 2. Quod fiant tiliae res in m do, quae hominibus non tantum inutiles videmur, sedmolestae etiam acpernici
seseunt id etiam non infringit regulam de hominibus
ad bonum stim conditis . Propter peccatum enim nocent nunc ea , quae non peccantibus profuissent. Ideoque piis omnia in salutem conuertuntur. Quin ipsa etiam poena, quam per creaturas Deus infligit hominibus, usius est sapientiae ac iustitia Dei congruens Multa etiam, ex quibus incommoda sentiunt homines, simul habent aliquos usus gratos, Talutares viis. Ac deinde nihil est omnium, quod sapientiam, bonitatem, potentiam ac iustitiam autoris agnoscendi celebrandi materiam non suppeditet. Is A significationibus cerriso claris futurorum euentu rim, qui neque humana acie, vel perspicacia,neque ex causis vel signis naturalibus cognosci potuissent sed ex eius tantum reuelatione, qui&genus humanum, donaturam rerum omnium sic in sua potestate habet,
vi nihil sine eius motu fieri possit.Talia sunt vaticinia de diluuio, de posteritate Abraham i, de exhibitione Messiq. Quod primuin inde manifestum est, quod decretas consilia mentis illius , quae prima est suo rum operum causa, nemo prius quam ipsa scire potest Ideoque non nisi ipsa patefaciente hq ab aliis praesciri possunt. Deinde sic edita sunt multa oracula
275쪽
vimbn tantum res euenturas,sed etiam a se per se tenadas esse, Deus praedixerit, Vt Ezec. 12 de omnibus a se prsdictis ait, Loquar verbum,ctfaciam iEud. Denique hunc omnia scire necesse est, qui pollicetur se responsurum de omnibus consiliis metrentibus cognitune. cessariis, de quibus interrogatus uerit, atque hoc re- ipsa praestat, quemadmodum Deus fecit in populo Isiaraelitico Ideoq; Deus ipse hoc tanquam suum solius opus ad probandam diuinitatem suam aduersus omnia commentitia numina allegat. Ies. I. Annuntiare quae ventu seunt m posterum,ut cognoscamin quoi sitis. ID A motu heroico hoc est, a sapiente&virtute ex
cellente, in suscipiendis Messiciendis operibus, quae communem naturae humanae captum superant. Talis est stelicitas insignium artificum aut gubernatorum in . pervestigandis aut excolendis artibus &inueniendis consiliis. Item animi in praestandis actionibus virtutum,&in rebus agendis ut in Achille, Alexandro, Archimede,Platone, c. a. Qid vel qualissit Deus. ic Vm quaeritur, quis sit verus Deus, firmissime te vinnendum est, hunc solum esse verum Deum, qui se inde ab initio generis humani, non tantum in rerum natura lucentibus suae Diuinitatis vestigiis: sed praecipue in Ecclesia patefecit, tradito verbo suo &aliis illustribus testimoniis miraculorum, liberationum S: consolationum , quibus diserte docet, qui qualis a nobis agnoscis praedicari velit,nec se ab aliis agnosci aut coli,quam ab illis qui de ipso eius voluntate iuxta hoc verbum sentiun r, nec alibi quam in hoc verbo veram ut notitiam inueniri Certitudo huius sententi inde manifestissima est , quod omnes, qui Deum alium esse fingunt essentia, aut natura, aur Voluntare, quam ipse in suis patefactionibus esse se testatus est,nelia quam verum Deum, sed rem aliam a seipsis c5- fictam, pro vero Deo amplectuntur&colunt, secundum haec dicta.Ioan. . ni ad D quodnesciris, nos ado'
276쪽
ramus quod cimm, quaasalus ex Iudaeis est. Et cap. s. Qui non honorat Filii , non honorat Patrem qui mi is eum Gai 4. Sed inm quidem cum ignoraretis Deum,seruiebatis iis qui natura non uni dii Ephes et Eratis in rei φου id absque Christo alieni a Republica Uraelu, extranei a pactis promissionis, spem non habentes, a Dei eVerres in mundo. e. Act. 17. Gem ergo ignorantes colitis, hunc annuntio vobis.I Joan. 2. Omnis qui negat Filium, neque patrem habet. His autem aduertari videtur , quod Paulus ait ad Rom. I. Id quod de Deo cognosci poterii manifessum se ei amin hominibus a Chriyitana religione alienis r Deum enim illis patUMiser siquidem quae sunt inuis3iba illius, excreatione mundi, per opera ime e Iaperuidentur, aeterna i uaporentia rediuinitas: υrsnt inexcusabiles. Et Act. I7 De-Bm in praeι eritis aetasibin non expertem testimoni seipsium re-oqui'. Et quod ex rosa rerum natura, praeserrim aurem ex mente humana ct discrimine honesiorum O turpium, editani celeratorum, non modo quo is Desu, sed etiam qualis si aliquatenus potest cossi fideo e mutia ab Ethnicis cra-His vere de nixareo natura Dei dicta reperiuntur. Verum ad haec respondemus esse quidem vera aliqua de Deo patefacta etiam extra verbum Ecclesiae traditum sed ex iis tamen, quis sit verus Deus, ostendi non posse, duplici de causa. Primam enim ipsa illaperse non sussciunt siquidem, ut verus Deu agnoscatur, non a- .aiqua tantum , sed omnia quae de se ille patefecit aesciri uir, agnoscere ac profitera nos oportet. Deinde, hec ipsa etiam Vera, quae restant In mentiburis in natura de Deo testimonia, omnes qui lucem interpretationem eorum ex verbo Dei Ecclesiae tradisosetitam , in his considerandor nonsequuntur, pro innatasibi caecitate acprauitate multiplia Miser corrumpunt, dum nimirum ex his etiam quae natura duce poterant intelligi,multa non agnoscunt, multa de suo arfingunt, quae cum naturi voluntates ei commune nihil habente quae autem retinent ac verbis quidem profitentur, longe aliter ipsi accipiunt,
quam a Deo propositavim ςrbo declarata sunt, in
277쪽
Ecclesia intelliguntur: atq; ita veras quidem de De
sententias aspicientes des nantes, falsa sititi:lominu*in animo opiniones de ipso concipiunt ac uent' Hanc responsionem ipse Paulus exprimit ad Rom. Ucum addit Eos inexcusabiles esse propterea qBod cum cognouerint Deum, non ut Deum glorificabant, ct c.
Et si autem Philosophica sapientia, qui sit verus
Deus, ideo monstrare non potesst,quia de essentia,na tura,voluntare operibus citis,quantum sciri necesse est,&ex verbo Deisbio discitur,non tradit,&varie ab hominibus deprauatur, adeo ut nulla extra Ecclesiam vera Dei restet agnitio nequaquam ramen has ob causas illa rerum naturae vox de Deo, tanquam falsa repudiari, vel tanquam inutilis contemni debet. 2 sinque enimi Ao per Iesal um est, quod strati ab hommibus in-rHligitur neque ad On:nia, neque omnibus inutile quod adsi lutem aeterna ur, reprobis nihilprodes Vult enim Deus eistiam extra Ecclesiam conscientiae ac poenarum, Q sua voluntate, ira, iustitia, testimoniis coercere petulantes,in secundum illa regi vitam mores hominum Vult praui ratem humanam suam iustitiam fi- aeri magis conspicuam in puniendis illis , qui veritati
patefactae contumaciter repugnant. Vult naturalibus testimoniis imperfectionem horum arguente conscientia, homines ad qu rendum in Ecclesia verum Deum excitari, sicut dicitur. Aist. 17. Ideo inmiundi theatra eoricatos esse homines, τι quaerant Deum , sifortepalpente -- ct inueniant. Vult etiam conuersios ad se consensu naturae verbi magis confirmari, ut ostendit cre
bra testimoniorum naturalium inscripturis allegatio. Deniq; vult considerara imperfectione naturalis notitiae agnosci hominum de Deo ignorantiam, ac suam in verbo i e patefacientem misericordiam celebrari. Deus definiri non potest. I. Quia immensus est a. Qitaeims sentia nobis ignota est. Describi tamen aliquomodo pote ii quae descriptio complectitur attribui Me tu , PeriDaasiae praecipua opera.
278쪽
Sic igitur Deus describitur Theologice Deus est essen
sia Spiritualis inrelligem aeterna, in inita, alia a creaturis dimnibws incomprehensibilis , UejOpersectissima, immuta b iis, immensaepotentiae, sapientiae, bonitaris, verax, tacta, casa, miseericors, benesica liberrima, irascens peccatu quae e I Pater aeremus, qui Filium imaginemsuam ab aererno genuit: ct Filius, qui e Timago Naιris coaeterna ct S. S. rocedentia Patre o Filio sicut patefacta es diuinirin cerio veribo iradiso per Prophetas, Christum, se solos , ae diuinis testimoniis: qm d Pater aeternin cum Filio, o Spiritu S. ca turn, o terram, or omnes creaturm creaverit, is adsis omni-him, ut era regas ct construetsua prouidentiabo bona omnia in nobis operetur, quod in genere humano sibi re geritiscoffigat Ecclesiam, per inproprer Filium, ut agnoscatur, Glebretur, ct colatur ab hac una in hac es furara visa infitidex iustorum edi iniuHονum. Philosophice, Deus est mens aeterna, sibi ad fael citatem fissciens, optima, ct causa boni in natura. Differt descriptio Dei theologica, quam tradit Ee clesia, ab illa descriptione Philosophica. I. Terfecti . Nam Ecclesia in sua descriptione addit partes nature
ignotas, ut de tribus Personis deinde notas natura dilucidius xxplicat a Frusita, quia naturali luce ad veram Dei cognitionem homines duci nequeunt cum inde non sit vera notitia, nec mentes ad pietatem ex
Deiu ea essentia locist res, quae a nullo alio sit orta, vel sustentetur scd a se, per se ipsam existat,
omnibus rebus iat existendi moduS. '. . . I
Spiritualis I. Quia incorpore 1. 2. Inui illi. Id quod
docera. Experientia. 2. alitares obiecta nempe sensus, Quae non sunt in Deo. Immensitas Dei.oculus enim roan. I. 18 finitum duntaxat percipit Deum nemo vidis unqtiam. Ob. I. Contra hanc sententiam olim a quibusdam producta sunt multa scripturae loca,in quibus Deum Oangelos apparuisse scribitur, ut probreent, eorum naturam
esse corpoream visibilim . At sciendum est nequaquam ipsas
279쪽
DU HOMINIS AEBERAT. 'σr ipsa Dei angelorum substantias . sed imagines
eorpora creata esse ab hominibus conspecta, voluntate xvi Dei vel Angelorum facta,gestata Marota,ut iis praesentiam suam testarentair, corumque ministe-xio, de quibus volebant, homines edocerent. Erantq; haec aliquando vera corpora aliquando imaginatione iensibus hominum interioribus obiecta : id quod
alias potest, alias non potest,c narrationum circumstantiis deprehendi ut Abraham o& Loto apparentes Angeli , erant veris corporibus vestiti, cum ea tangid tractari possent: Michea coram Achabo Dominum &Angelos corporis an mentis Oculi Viderit, ambiguum est. Non autem fuisse species illas visibiles Tiin, id ipsam Dei substantiam , inde constat, quod magno consensu Scriptura docet, DeAm a nullo hominAmesse visum, neqne videriposse, o momprehen bilem esse atque immutabilem.
Ob. 2. Adhaec afferebant quod dicitur, Iacobo πι- fum esse Deumfacie adsciem Gen. 32 ct a Mose . Exod.
suros Deumfacie adfaciem in coele=i vita. I. Cor. I 3. Qua metaphora significatur clara&illustris Dei patefactio Magnitio, quae non corporis, sed mentis oculis percipitur, earum rerum ministerio, que sen ibus corporeis osteruntur. Etsi autem in vita aeterna erit agnitio Dei longe quam nunc illustrior i tamen perfectis ii de Deum agnoscere,sblius Dei est,utdicitur. Ioan. 6. on quoa Patremuer isquam viderit nisi is qui est a Deo, hic vidit Fa- ι . tantum abest,ut inuisibilis&infinita perpetuo manens diuinitas, oculis corporeis unquam possit capi, quorum natura est, non nisi finita circumlcripta obiecta percipere. Ob. 3. Allegarunt etiam dicta, quibM tribuunturico membra humani corporis . Vertimin ista per metaphoram de Deo dicuntur; qua significatur in Deo vis nobis incomprehensibili modo essiciens opera, quorum sunt umbra quaedam actiones istae , quas homines iij membrorum
280쪽
membrorum suorum ministerio perficiunt ut oculi di aures, sapientiam Dei, qua omnia intelligit: os patefactioncm verbi: facies, declarationem, signa, sensum bonitatis&gratiae, vel seuerit,iis&irae diuinat'; manus&brachia, potentiam: pedes, praesentiam Dei significant. Ob Dixerunt item , ia homo adimaginem Deisia conditiis, Dei 1tima figura esse praeditum non anim ad uertentes, imaginem Dei non infigura corporis consistere, sed in sapientia, iustitia sis anctitate vera .Eph. 4. Cain autem Tertuli Dei Corpinesi contendis, uir 3 improprie loqui&abuti vocabulo coiporis, prosubstantia, non solum Augustinus testatur, in Epistola ad Quodvultdeum , sed illud etiam est argirmentum, quod animas quoque&angelos corpora saepe nomi
bpiritualem itaque Dei naturam esse, ideo nos do
.. cepta eramus; Ex hoc solo sonte campetamus: ad gloriam ipsius referre totam studeamus. Intesileni Neque enim causa efficiensin conseristians naturas intelligentes, ipsumque intellectum ordinem in natura, potest non esie intelligens Ideoq; S scriptura sic ratiocinatur, Psal. 9q. Anqviplanetariis
aurem, non arsdieti an qui xit ocul: , non videbis Tenere autem hoc oportet primum, aduersus eos, mrraturam in Aetioere substituentes, et dumis rerum in eo varietatem Θ ordinem, materias eius ad hanc formam inclinatione oriunt se gunt cum tamen a causa bruta