장음표시 사용
281쪽
mer m cognitionem, sed omnem enam intemgeniafacidialem Osensuum ac mentissagaci arem operi Aaciam solini Dei donum esse agnosiamur. Eiernitatemseu Deo talem competere, quae nec Principium, nec finem existendi habere vllum possit, onatti octendit, quandoquidem ipse prima rerum omnicim causa&infinitae perfectionis ac potentis est;
Seripiti aratro ut Psa.' o. Priusquam montes nasceren-- ,μνmares remam ct orbem. ab aeterno, em criminarernum tu es Detu. Sed nobis obseruandum est, non ideo tantum ita frequenter Dei aeternitatem inscripturis inculcari, ut hoc nomine a rebus creatis ipse data cernatur e sed etiam quia nobis aeternitatem communicaramuli, hoc est, aeterna sua bonitate&prouidente , arterna bona daturum, continuam in omnem aeternitatem usque nostri curam habiturum se decreuit Scpollicitus cst,in regnum habere vult in angelis S hominibus, cuius non crit finisu Idcirco Deum nobis arternum esse admonemur, urbearii ridinis ιernae certam
spem in ipseM aierntiatefundatam, Iraemorrasi breuitati, is rerum humanarum stagilitati opponamus. Clim enim ipse si aeternus, potest, xctim promittar, Vult HOS Iu- tela sua perpetuo fouere. Psal 48. Oniam hic Deus, Dein noster inseculum edi ultra.Et Ps. 93 mandaAit in aetemnum Dedm suum. Hac igitur consolatione suffulti, nee breuem huius vitae miseriam recusemus ferre,nec brevem eius faelicitatem prernis bonis preseram Mocuisquenon santum benesicin erga pios,sed iudex eiriam impiorum Deus in aesermo se velit,cogitaris aerernae irae Dei nos in timore Dei contineat,ne caducam cDisscunqMe bomspeciem aeιerna miseria vel
Alium se Derim a creaturis omnibus, tenendum est: primo aduersus philosophos , qui manda eumat gram'sam Deum esse volunt, hoc est, vel materiam,vel vim seu mentem aliquam corporibus muΠdi infusam, peris mixtam alligatam , eaque sustentantem ac tene Hi , tanima sustentata mouet corpus hominis.
282쪽
Secundo aduersus eos, qui creatura siue omnes,siue is quas ex ipsa Dei semiaseu raduce, visiquuntur, propagasas essesingunt. Tertio, ut excludarur omnis prophana, indignior idololatrica de Deo cogitatio,qua iris vlli creatu-ν Deus Matur.Nam longa sistime aliam esse dei,quam creaturarum omnium essentiam, maturain verbum Dei ostendit cum Deumsapientemis mundi creatorem esse doceat unditi Atem ρaytes mutias habeat brutas ct ipsembi crearor esse nequcar ostendit etiam non cxDei substantia res derivatas esse,cum ilias immutabilis o incorrup-ι bilis ac denique dissimili mam esse diuinitatem omnibus rebus creati S cum naturae irae 4n iraesimilitudo neque esse, neqMe cogitaripossit. Cum igitur scriptura dicit, sinnia ex Deo es,nequa-iquam intelligit omnia, Deum, vel Dei essentiam, vel ex ea propagata esse. Non enim ex Deo tanquam genitar aut procedentes, S/cu Sermoto Spirisus Dei aeteranus, sed tanquam creatae, hoc est, ex nihilo factae sunt
Cum animus hominis coelesiis ac diuinus nominatur,non ex Dei essentia propagatus e1se dicitur, neque coelo demissus Similis coelestium spirituum,hoc est,coelestibus ac diuinis facultatibus ac donis ornatus, quq
etsi sunt umbra quaedam diuinae naturae , tamen qualitates sunt ad diuinae mentis archetypum a Deo in angelis&hominibus creatae. Latm autem erecti θsancti ex Deo esse, ex Deo eiusque Spirirunali, silii Dei spiri-suale dicuntur:neque hoc de essenti Propagatione,sed de proprietatum similitudine, siue imagine Dei accipitur, ad quam Spiritu Dei reformantur. Cum etiam Paulus,eum qui a4haeret Domino,inumsieri cum ipsospiri-rum,oPetruι diuinae naturae consortes nos aissieri primum
in nobis per gratiam habitare, nobisque c0pulari Dei
Spiritum docemur Secundo conformitatem ci reo in nobis iam quidem inchoari,in vita vero aeterna perficiendam esse.
Atque adeo tam ipse Christis Deuce his corpiudiuia
283쪽
num habere disum. non mutatio ditiin naturae in hu manam, vel humanae in diuinam docetur, sed duarum naturarum suas proprietates distinctas retinentium in unam personam inseparabilis coniunctio, & nature humanae glorificatio, quae rerum quidem omnium dominatrici, sed tamen creatae natur competit.
In Omprehensibilis trina una sciri vult, se cogitatione, Au creaturae comprehendi adeo non posse, viri u e sibi tribuit in verbo suo, luantacunque a nobis cogitemur, semper tamen longissime sint maior . Vis enim intelligendi finita naturae infinitae ideam nequit complecti . Secundo etiam Acoperispatioseu rerminis comprehendi aut circumscirbidinimias non pote J . Neque enim in iram potentiam ines enua seu natura nita circumscripta contineri, neque vim seu vii tutem Diuinita
iis in infinitum lantes post mundum conditum perpetuo distus ani , alicubi siue in nulla, siue in alia quam in ipsa Dei substantia existere posse, etiam philosophi intelligentes Deum esse infinitum, sunt con
fessi. Neque tamen cogitan .sum est, uia extensam ese diuinitatis sub Tantiam ut alibi aiaeim pars existat, vel ita multiplicatam,tristibist alia:sed com in ita sit,eam mbique esse, eum in partesdiuidi, tanquam immensa est perfec/spma non possit, ubique rotam G que non uisitana sit,
ubique eandem esse, ita via nuri penetretur neque comprehendatur , ipsa vero penetret o com prehenda uniuersa. Ierem. 23. qn non coeti is terram ego impleo, dicit Dominis p Praeterea nonsoli mpotentiam, sede entiam auoque Diuinitatis infinitam res e , vel hinc certissimae constar, quod Pater aeternus, quemadmodum est perpetud,sic eo tempore quo Christus in terra degebat, an coelo erata Sermo autem seu Filius Patris coaeternus in cor pore suo existebat in terra o tamen quia una est aL-que eadem Patris & Fili,essentia, later cuni Filio
in terra, Filius cum patre in coelis erat, sicut inquit ipse Ioan. 16. Natem mectime': I n. s. Filius hominis
284쪽
Sic Spiritus sanctus re vera erat praesens in specie columbae viam mae, in baptismo Christi, Din Pentecoste: & nunc in nobis tanquam intomplo habitat Et tamen perpetuo cum Patre &Filio in coelis est, sicut pa- ro tet&Filius cum ipso in omnibus Sanctis, qui per coelum de terram sparsi sunt. Atque hinc ternum discrime
apparer naturae raeis insimiae, seu tertia ratio, tantum in verbo Dei patefacta,qua Egem acti ina et incomprehensibilis, videlicet,communacatione, dum tribus personis Diuinitatis tota sic est communis, ut non tantiim in illis existat , sicut in creaturis, sed etiam ipsa sit earum substantia, dc nihilominus tamen una eademque ma-cear. Quod autem In tumseu immensi esse, seu eodem tempore ubique, siue in diuersis locis cundem existere, sit solius Diuinitatis proprium, nec ulli reaturae com municetur, his rationibus constat . Prima est, quod creatinam viam Creatori aequalem esse aMisieri, est impossibi is sicut saepe dictum est, Domine, Oxis similis tibi Secunda, quod Deus ipse hac nota se discernita creaturis, cum se illum esse diccns, qui coelum, terram impleat, nullum alium talem esse significat Tertia Quia Chri iussuam diuini areis hoc argumento ostenssis , su)d cum in rerra set corpore, se tamen in caelo esse Urmat. Quarta 'ia Sp. sdiuinitatem eodem argumenso defenderanipli doctores veteris Ecclesiae ut Dydimus de S.S. lib. I. cap. I. Ipse Sta sivnuo is creatriri esset, saltem circumsicriptam haberetsubstantiam, ΝΜ iniuersia quae' rasiunt , ames non circumscribuntur Aco inuisibiles creaturae, Genproprietate'bstantiae ii:n-rre Spiritus autem sanctus cum in pluribu sit, non haber=b antiam circBmscriptam. Est etiam Deus in seipso perfectissimus. Primum, qui οἰ-habar omnia, quae adsummam relicitatem θglον iam iasideraripossunt, ita vim alla ex parte quicquam ei possit accedere, quo maior aut melior aut elicior
existat: Omnes vero creaturae tantum partes aradus bonorum distributos habent, natura ac loco suo
285쪽
congruentes, quem Creator singulis attribuit Securi ado, quia felicitatis Diu absoletin siniae natam partem ali-Mnde accipit, sed omnia inse edi seipso habet, ibique solus
Homnia sci : ideoque nullius opera vel auxilio, vel praesenti Undiget, sed qque beatus fuit ab aeterno,
ante cluam ulla creatura exiliere r. quam nUnc est,tMundo condito : Contra ver6 creaturae omnes adeo Dei bonitate ac praesentia indigcnt ut sine illa non tantum nulla ex parte bene recteque habcre, sed ne sublis 1lere quidem ad momentum pos Iliit sertaό qtita nonni Jhiramitis,sed omnibis etiam singulis creatum conolandis, seruandis, regendis, atque ornandis ira dissicit, v solus in Mersis bona omnia ipsis necessaria conarcientia, ram aeterna ac calestia, quam temporaria ac terrena inppeditet, nec ramen vel minimnoe ipsius potentiae aut faelicitati propterea decedat Onancς aurem creaturqnon tantuam aliis alie prodesse non plus possunt, quam Deus per illas tanquam suae boni eatis organa operatur, sed ne ipsae quidem bon)i in se habere poIsunt vel minimum, nisi quod a sola Deo, ranquam unico bonitatis&falicitatis fonte hauserint. Sotiis autem omnibus o Hala itur, quia omnium bonorum in natura necesse est unam aliqua ni primam esse causam omῖria haberinpote Iare, quia nisi haberet, aliis dare non posset.Ase vero, baberet, primus omnium bonorum fons non esser.
Ob. I. Quod propterse ipse m disim omniafecisse, non
propter se iuuandum, vel augendum re ulla, sed prop- ter se communicandum potius&patefacicndum creaturis fecit, cum haec natura bona sit, ut non tanti a se conseruet, sed alii sitiam se communicet. Ob.2.Quod creartiris in operibus suis persiciendis utitur non coactus aliqua necessitate vel impotentia , sed
pro liberrima voluntate lonitate sua facit,ut ostendat se utroq; modo, Ine iliis,& per illas posse Quaecunque vult essicere se omnium retum dure, & potestate es Dominum, pos eque omnibus uti pro ar
bitrio i seque hoc etiam summo di gratuito honores.
286쪽
ereaturas suas dignari, ut eas beneficentiae suae orga na&operum diuinorum socias, atque ut Paulus loquitura Cor. . administras faciat. Porro quod obediennam, cultum, honorem,sacraficia Deo
praestare,exhibere re erre, ac dare quod ipsius est, iubemur, eo non quid accedat Deo, sed quid in nobis boni esse debeat, docetur. Sicut enim inobedientia&contumelia Dei, non Deum, sed creaturam facit miseriorem, sic obedientia erga Deum, quae est cum lege isente diuina conformitas, non Dei, sed creaturae rationalis bonum & beatitudo est Hec vero tribui vel dimi Deo dicitur, non quod Deus indigeat vel iuuetur, sed quia homines eam debent orga deum pristare ordine iustili , villa. Do. Non accipiam: domo tua iuvencum, nec de sceptis suis hircos. Et Luc. I 7. Cumfeceritis omnia, quae prα- evrasunt vobis dicite, Servii risessamus. Quod si quis dicat, gloriam pectare tamen ad illiusfelicitarem clypersectionem, cui tribuitur tenendum est gloriam Dei alias nificaretirtutes in ipso Deo exHentes, opera diuina, eorumque intuitum&approbationem in Deo. Atque sic illi a nemine dari gloria,nec minui,au- Dan. Is Q. eri-ve potest sed eadem in ipso fuit manet semper, iuxta dictum:Glorima me Fater gloria,quam habui apud te anteqNam mundus feret. Alias vcro significat agnitionem celebrationem bonitatis operum Dra,quae non in Deo, Ied increaturis rationalibus et ideoq: minor&maior potest fieri,& ampliscata vel imminuta, non Dei, sed creaturae bonitatem, celicitatem persectionem*uget vel immin:iit. Sin autems hanc ipsam celebrationem obedientiam dixeris quissiamprodesse icti cuipraestatur hoc de creaturis ut concedamus, nimirum quae mutuis ossiciis tua hari& ornari possint . in Deum tamen minime qu-drabit,cum huic neque commodare neque incommodare quisquam posit,&vera Dei agnitio&celebratio, quemadmodum tota cum ipso conformitas,non illius,
sed ereaturae sit talicitas.& persectio.
287쪽
bd ero debetur Deo obedientia, id non fit, quia ipse hae indigeat, vel ei quicquam peream accedat, sed ratione iustitiae Debemus enim Deo obedientiam, non quod ipse a sua, sed quod nos a persectione nostra
excidamus, hoc est, quales esse nos oportebat, non si mus, si illam non praestemus. Postremo si quis urgeat, eum qui asscitur Diisia, boni aliquidpercipere ex rebus iis quibus latur ideoque ad Deum ex noctra obedientia salute, chmeas Diari yronuntiet ructum omnino aliquem redire concedimus sane in hominibus letitiamin similes motus obiectis excitari: at laetitiae, quae in Deo est, causam esse nostras virtutes, non oportet existimare. Nam ideo rectum aliquid ac bonum censetur, quia voluntati natura diuinae songruit: quia Deus ab aeterno delectatur sua bonitate rectitudine, rebus cum ea congruentibus, ideo tales creat, in hominibus operatur: eademq; approbatio aeterna, quae fuit causa cur Deus resi nas crearet, causa est etiam cur iam creatas foueat
Immurabium porro cum se Deus esse pronuntiat, se talem perpetuosiore docet, qualis ab omni eternitate
fuit, ita ut nec essentia ipsius, quicquid illi est proprium, augeri minuive nec natura voluntas mutari possit nec ipse de loco in locum se transferre nece L se habeat. Id rationibus adducti fatentur etiam Philosophi Primo enim, quicquid mutatur id veIexternam aliquam causam, vel iniν se subsistens motus 9 mutationis principium, vel virumque habeat necem e 3. Anusia autem re extra ipsum existen;emoueri Deus , mutariυepores: sic anim ipse primus motor effector omnium bonorum in natura non esset. Ab interno etiamprincipio mutatio nem au morumsuscipere nonpore P. Quodcunque enim sic mouetur aut mutatur, in eo partes ut sint necesse est, quarum aliae moueant, aliae moueantur Deum
vero in partes distribui, neque immensitas ipsius paritur, neque summa persectio Quippe cum pars om-
288쪽
Dis toto sit imperfectior, in Deo autem nihil sit non
perfectissimum:partes in eo cogitare nefas est.Secum do. Mi quid mutatών, id necesse eri aut in deterius, aut mmetito, arito aeqBaiam prioridatum commutari. Deteriorematurem seri Deum est imposisibile quia sic imperfectus experiecto fieret. Meliorem etiamfieri est impossibile. Sic e
nim prius imperfectior fuissct . Sed ne inparem quidem conditionem ac staret oransire potest, ita ut aliquid bona quod antea habuerit, dc ponat, aliquid quod antea non habuerit, assumat sic enim neque an re, neq; post mutationem esi et perfeci: ssimus,aliqua nimirum par te bonorum, quae ipsi conueniebant, destitutus. cristio, id quod infiniettim ect, neque maius poteriferi sic enim infinitum priris non fuisset. mqtie invi sic enim finitum emccretur. Cum igitur Messsentia, potentia&sapientia,& omnes virtutes diu ins sint incomprehen sibiles, nec minui, nec augeri quicquam istorum potest. Quarto, eadem de causa Dem de loco in locum, rcrea:Arori serio transfert, cum propter immensitatem suam , qua coelumin terram replet, neque discedere ab aliquo loco neque abesse possit.Quinto cum fissapi emissinus; ideoque ab aeterno nouersa deliberara,decretio praeuisa habear quam optime , consili, aut voluntati, mutatio in eum non pote cadere.Ideoq; naturamin voluntatem suam nullis mutationibus obnoxiam esse, tanquam quod gloriae suae plurimum intersit, multis in locis sa cre Scripture Deus inculcatum nobis voluit, ut Num.
23. nest Deus p asi homo, timentiatur, nec ut res ho minis vrmMetur. Dixit ergo edi mnfaciei loq-tus est, non impol iri Ps 3 3. Consilium Domini in aeternumsat,cogi rationes coγdis eius ingenerationem gene ationem Iac P. Apud quenones transmutatio aut connesonis obumbratio. Oba. siqui deus paenitere dicitur.Res'. Dicitur poenite re non quod voluntatem mutet:sed. I. quia peccata δε- restatur, non perditione ominum delectatur. 2. Quiaprorae hociditimo hanc misericordia acit mutationem remiser eventua ius torum rum,quae ab aeterno ea ideo euic Dicitur
289쪽
Dicitur autem propterea poenitere, per anthropopatheian, sicut&peccatis irasci. Inter homines enim quaevis mutatio est eius correctio quod displicet.Correctio oritur ex poenitentia Significatur ergo perpetismientiae no mcn, quod Deus in suis operibus mutatiInterim nulla est in Deo consilita ut voluntatis mutatio. Decretum enim Deifirmum ct immutatilesemperpermoeri Ob. 2. Atqui promissione edi comminationessepe non implemsur.Re'. Promissiones semper intelligendae sunt cum exceptione crucis, siue cum conditione perseuerantiqin peccatis Obie i. 3. Atqui istae Ondisiones seunt incerta
inmutabiles. Rely. Respectu naturae,vel iudiciihumani, sunt mutabiles sed respectu confiij diuini ac diuinae
prouidentiae, sunt immutabiles, certissimae. Nam ab arterno Deus decreuit, cui vellet dare conuersio. nem obissi. . inqui multae mutationes a Deaferi tabenis auri ut mutatio potitiae Mosaicae. Res Ea Deus iubet mutare, quae ipse ab aeterno decreuit ad tempus tantummodo duratura.
Deum itaque immutabilem esse, sit apud nos ex-
,tra omnem controuersiam Primo enim est ho inier Iraecipva discrimina, quibus crearisab omnibus creaturis dis .erni vuιι, quo olui ipse mutari nuta ratione possit, cum μι- res omnes intentur varie e&solo Dei nuru mutari in
IV itum queant, utcunque tantisper, dum ipse vult, firmaein immutabiles sint ac videantur, iuxta dictum.
Mattia 2 . Caelum terra fran bunr, verba autem meam transibunt. Secundo Hinc insessigimus aceretis in. mnia in mundo gubernari aeterna Deipronidentia. Cum enim nulla in Deum cadat mutatio, necesse est omnia ipsius consilia ab omni aeternitate fuisse inita: Cumisque immutabiliter Deus uniuersa pr ideat,&conflia diuina de rerum eventu exitu certa& immutabilia sint necesse est etiam causas secundas e media siue antecedentia , sine quibus euentus itidi non erant sequuturi, certamimmutabilia esse.
Quia vero in rebus creausin praesertim humanis
290쪽
summa est incertitudo Mutabilitas, neque alia est causa immutabilitatis, quam diuina voluntas: certum atq; immutabile de exitu & fine Deus nihil potuissee
statuere, nisi media etiam uniuersa , quibus ad finem illum peruenitur,in quae ad naturam ipsorum quod
attinet, maxime sunt incerta&mutabilia, suo consilio, decreto aeterno certa immutabilia reddidisser ideo dictum est IessΙ . Dummus exercituum decreuis, edi quis poterit infirmare Tertio, , suis vis omnis a s actionum, promissionum, minarum , ct exemplorum boni ratis, polemiae, luctiliae, misericordiae, O irae diuinae, vete-rtim is recemium, ad nos docendoso consolatione erigendos,velmetu in ossicio a timore Dei continendos, ex immutabiti natura dei pendet. Oamia enim illa tum demum nos aD sciunt, cum eandem Dei naturam voluntatem quq olim fuit, nunc etiam se ac talem erga nos resipisse
centes, nec in peccatis perseuerantes, esse ac fore co--gitamus, qualem fuisse quondam tunc esse erga a lios videmus . Actum demum vere in diuinis promis. sionibus acquiescimus, quando consilium ipsius nunquam esse mutandum agnoscimus Ouserto,siectis haedoctrina animos ad obedientiam θ' pubiectionem in reburpe- undis a Deo necessariam, ne videlicet, ea praestari nobis ves aliis a Deo postulemus, quae non facturum se iamatite a nobis certo declarauit. Ea vero,de quibus quid
. decretum habeat, nobis nondum constare voluit, reuerenter ipsius arbitrio subiiciamus. Quinto, ais ura bilitas diuinae et oluntatis e undamenin 'ei ct conseiatio. nis piorum in hae ita. Quia est absurdissimum de Deo
cogitare, quod nunc amet, nunc oderit eos, nunc vitam aeternam nobis dare certo velit,aliquanto autem
post rursus nolit Ideoque postquam semel vera fides&conuerso ad Deum in cordibus nostris inchoata est, ac Spiritus Dei testimonium perhibere coepit spiritui nostro, qubd Fili Dei&haeredes vitae aeterna
simus, vult Deus nos certo statuere, quod hanc suam Voluntatem erga nos, ut ab aeterno habuit, ita inae-