장음표시 사용
311쪽
communicatur a Patre & Filio. Primi autem θροsire miu dicuntArhic, non gradu, aut dignirate aut tempore sed ordine naturae. Sic Dcus ab aeterno exititit in se.
Haec septima quae stio una cum precedente fusius explicabitur infra in articulis de Filio Sc Sp. sancto. 8. Quare haec doctr/nasii in Ecclei:a retinenda SCienda est, retinenda haec doctrina in Eccl. I. Propter gloriam Dei, ut discernatu Devo ab idolis. Non enim vult Deus commisceri cum dolis sed coli, ac celebrari, eoque talis agnosti, qualem se palcfecit . .
Propter no Iran salutem.Nemo seruatur sine cognitione Patris. Pater autem non cognoscitur sine filio. Quisquis negassilium, is ne Patrem quidem hab i. Deinde ne
moueruatur unca luc 1ateruatota Chrnti. Quo=Mao credent ei de quo non audierint'Ergo nos oportet peti mum
filium, ac propter filium deinde Patrem nosse, ut posse simus in illum credere . Similiter nemo seruatur sine cognitione Spiritus sancti sui ehim non accipit Spiri-rum sanctum, non seruaturi si nemo accipit e , quem non uit:. ergo qui eum non novit nonseruatur Minorem probat illud Christi. Spiritumisium veritatis Mundus non po- Ioa.r . 17.16 reevere, quἰa non, det eum, nec nouit eum. Hinc apparet manifeste , Saluando oportere Patrem,
Filium, Spiri: Sanctum cognscere. Nisi enim talis a nobis agnoscatur Deus, qualem se patefecit non communicat se nobis , neque vitam aeternam ab ipso sperare possumus. Qualem autem se nobis patefecit
audiuimus, nempestio it determM Pater: coxternus Filius, ct coaeternus Spiritus Sanctus.
Caeterum ex omnibus capitibus nullum est acrius oppugnatum ab aduersariis veritatis, quam doctrina de tribus in una diuinitate personis, praesertim post Filium Dei in carne manifestatum.Causas huius ce taminis non difficile est videre, quod nimirum, nusiae pMs Doctrinaemagis es rationi humanae incognita imper--ctigabilis: quod diabolus odio Dei O hominum, gloriam Fili Dei incarnati horribili Drore obscurare o delir tentat.
312쪽
Ob. I. Vna egentia Mnseunt ires Persionae: Iehoua est ina
Deus autem est infinitus. e Ob. 2. Habens' incisitam, non est aeterni me Sed Fibis O nil Sanctus habent principius': Ergo, ctc. RU.Ηabens principium, scilicet essentiae S temporis. Filius autem, Spiritus Sanctus habent solummodo principiunt Personae, vel ordinis, aut modi existendi, se Scriptura docet Christum c esse Iehouam, labere Io si principium, scilicet modi existendi. Dedii Filio habere
Fila cumpatre talis et qualis mctra Ergo non esienriae, sed consensus est nitas Firi,ctim Patre. Rest. Est plus in con- clusione, quam in praemissis. Nam conclusio est uniuersali, cum Minor sit particularis Est enim malia v-niras Filij cum Patre, Esllantiae videIicet asb. . Inqtio est τρια Deitata, praeter enmnρneri aliis, in quo se rota Deitas. At in Parre est tota Deitas. Ergo non in alio Resp. Nego Maiorem quia eadem deitas quae est in Patre, tota etiam est in Filio, cin Spiritu Sancto. Ob. s. Essentia imina non e a genita Sed Filius et genitus. Ergo, , c. I es'. Ex puris particularibus nihil sequitur Maior non potest exponi uniuersaliter. Jahum
enim est . quicquid est cilentia diuina non esse genitum sob. 6. Vbisunt distinerie operationes saltem internise , siter essentiae seunt distin iae. Sed Patris, , Fiij, e Spirituι Sancti operationes iniernaestini distinctae. Ergo in sentiae. 6'. Maior est vera de personis infiniris. Ob. . Egentia diuina es incarnata Tres Persenae fiunt essentia diuina. Ergo tres Personaesunt inearnatae. Ress. Ex r puris particularibus nihil sequitur.Maior de solo Filio loquitur. Ob. 8. Filius est apti l Iehovam Mediatore Sed Filime Ieboua. Ergo apudFres Mediator. R. p. Ex puris particu-
cularibu nihil sequitur. Non enim otiane quod ei Iehoua
313쪽
Iehoua est Mediator. Ob. . Christus habet caput. Ergo est mim Deo, e se' consequens, non est mu eiusdemqtie crim Deo essenti.e. Resp. Habet quidem caput, sed a Respectit ossicii Meridiatoris. 2. Respectit humanitatis obiect Io Esi haec, inquit Chiistus vita aeternaviaelorum cognoscam se VOa, 7 3 verum Denm Ergo Filius er Spiritus favortis non sws erus Deus. R 'Abi fit oppositio non Patris, Filii &cipi tritus Sancti, sed Dei,4 Idoloruin,atque creaturarun I. Praeterea, Solum non ad lubiectum te, sed ad praedicatum Denui pertinet, quod articulus ostendit Obrii I. 11. I Ouae'irmitata . Pater est Iebona. Ergo Trinis, i es'. Sunt quatuor termini Iehoua in Maiore inicit igitur de tribus personis. In minore rarithim de una. Inritan-ria Pateries Iehoua nin nr ero: Ergo Pateres Trinit-mcnon unt diuersimodi. Resp. Vnus numero, sciliacet essentiar,non personarum. Obiect.i2.Vbi iriasunt unum, ibiseum quatuor. Sed in Deossunt tria o unum, Tret scilicet Persa nae, mira essentia. Ergo in Deosunt qDasvor. Ress. Vbi tria sunt&vnum, scilicet realiter dillincta, ibi sunt quatuor. At in Deo Personae ab essentia nequaquam siunt realiter distinctae iam tres Personae diuinitatis sunt una atque eadem flantia. Obie LII. Neque obit ad personaruma distinctioni, quod opera eadem Tauri Filios o Spiritui Sancto in Scriptura tribuimιur. Possunt enim seruato agendi ordine ad unam adtionem plures personae concurrzrc. Ob.r . Neque illud Christi, oa. q. Qui vidi xve, vidit Parrem non enim vult Christus, se esse Patrem, sed sedo 'trina factis personam, sapientiam, omnipotentiam, bonitatemin voluntatem Patris manifestare referre sicut dicitur Filius qui e Tinsinu Parris, ipse enarrauit. Item sui est imago Dei invisibilis. Et Ioa. r. 18.scut ipse hic addit, Pater in me, ct ego in Patre. 7 Cor. 4.
Ob. Is . Neq; illud etiam quod dici potest, sapientia is itas' '
virtus Patris nonfurit personae dictinctae a Patre e tin ' i' se Pater,sicut misericordia bonitas, castitas, veritas, o alγα
314쪽
Dei attributa e Filius autem MDistius Sanctus 'nisapia entia revirius Dei: Ergo non sunt perso me a Patre di Im-ctae,sed ipse Patersapiens ac Orens. Est enim ambiguitas in appellationibus sapientiar virtutis, quae in Maio resignificant sapientiam&virtutem, qua non solum Pater, sed etiam Filius Sp. S. est sapiens Messicax hoc est communem Patris,&Fiiij, &Sp. S. naturam sue essentiam. In minore autem personas Filii Spiritus sancti, quorum ille sapientia, hic virtus Dei ideo nominatur , quia per eos suam sapientiam & virtutem Diuinitas exerir,in patefacit.
Octritis de Deo percommode subiici, tu doctrina de operibus Dei, quemadmodum&in Symbolo factum videmus . Genera autem operarionum Dei sunt. I. Creationis, cuius opera sun r,
quae in Genesi sex diebiu perfecta le-
'guntur, adhibito incremento proue.)untur,in multiplicantur in mundo. 2. Conseruationis qua adhuc coelum. terram, &quae in ipsis sunt sustentat ne corruant. 3. Re r.etrarionu, qua Omnia, qua propter peccatum hominis corruptioni obnoxia sunt reparas. 4. GDbernarionis, qua omnia pro immensa sua sapientia gubernat. s. Perfectioni , qua omnia ad ceristum finem destinata perducit. Nunc agendum de verisu creationis. Quaestiones praecipuae de Creatione sum har. 1. Ais Mundusia Deo, conditus. a. suomodosit condirus. 3. Quaresit conditus. I. An Mundus a Deosit conditus.
COElum terram ,&res omnes visibiles atq; inuisibilis,quae iniuis prae ter aeternam diuinitatem existunt
315쪽
existunt,quam rerum naturam .siue niuersitatem,sive
mundu appellamus,non ab terno extitisse,sed quando Creatori visua fuit, iuxta aeternum ipsius consiliisumin voluntatem coepisse e conditas esse, ab illo solo
vero Deo, qui se in Ecclesia sic patefecit, quod sit Pater aeternus,& Filius & S. S. ccgnoscimus: primum,extestimoniis secra Scripturae , ut ex historia Creationis a Mose conscripta.ltem ex aliis Script uiri test imoniis quam plurimis Verbo domini eoeli 'marissar, Di. mu oris eius omnis virtus eorum Ipse dixit, ctfactastini. - '
se mandanis, creatasAnt. Quinin alij loci sunt in Psal pici io . .. ubi fusus prolixius admiranda dei opera,& precipii qmundi partes a deo create nobis considerand proponuntur, ut ex earum consideratione De fidere discamus.Ita etiam Dominus ipse Iobo, ad demonstrandam iustitiam,potentiam, ac prouidentiam suam, mirabilia,atq; incomprehensibilia opera sua in coelo,te .ra, rebus aliis a se conditis conlpicu a proponit. Deinde, praeter testimonia Scripturae pene innumera, firmis, ac veris etiam rationibus mundum adeo creatum esse confirmatur. I. Origines gentium id ostendunt quae a Mose confingi non potuerunt,cum aliqua eorum memoria tunc xtaret adhuc apud multos quae tamen progressu temporis est extincta. a. P uiras omnium aliarum hi Ioriarum conitimum vetustate histD-crae. 3. Erus hominum decrescens, quae ostendit maius robur olim fuisse in natura recenti, nec sine principio huc usque decreuisse. 4. Certa series temporum ab initio mundi, qtie ad explicationem Messae. s. ordo innattiraverum, qui a mente intelligente aliqua rebus omnibus longe superiore productus sit necesse est 6. Mentishumanae angelicae praestanida. Hae mentes intelligentes habent originem:ergo oriuntur ab aliqua causa intelligente. . Principia is notitiae naturale mensibus noctris insitae. 8. Pavores confielemiae in impiis.9wrdo potiricus Io Impossibilitas procesι causarum in infinitum. II. Ceria causarumseries o mirabili; ordo. II. Fines omnism
316쪽
mum rerum sepienter Ordinasi. Denique& reliqua argumenta,quae probant esse Deum, probant etiam a Deo creatum esse mundum. Argumenta Philosophorum contra creationem
mundi , non ex vera Philosophia, sed ex hominum figmentis extructa esse, facile est perspicere, si ordo
generationis , de mutationis rerum institutus a Deo in natura condita, a creatione discernatur.
Obiees. I. Ab dum erit, aiunt Philosophi, Deum οDUum gere. Ress. Absurdum est otiosum dicere eum qui gubernat mundum Instantia concedo hoc sedqnando nondumstis mundus Vorum nihilegit .Ergo'u oriosus Resp. Nego, quia nos elegit ante mundum deinde impium est irrumpere in arcana consilia Dei, qui inferos
curiosis fabrica uir. t Obsect . . Omne quod ortum est,interis Sed haee non intereunt. Ergo non ortaseunt, aut condita. I. Resp. Ad Maiorem Corruptio non creationem, sed generationem unius rei ex alia naturali ordine, sequitur. Imo creatoris Omnipotentia, tam quae ex alii S format, quamquq ex aliis producit,liberrime in eodem statu vel seruare, vel mutare, vel in nihilum redigere potest. Obiec7. q. Quia tro Dominus J, oebeis est eo qui tan.
rumpotentia Domini, est: Sed Deus ante creationem sanetum
potentia fuit Deus. LV iam faeliciorfactus es ex careatione. Re p.Ad Maiorem Fcelicior est qui est actu Dominus, scilicet si ex actuali gubernatione ei aliquid accedat
boni, quod ante non habuit. Quod autem Deus dicatur Dominus,id fit creaturarum respectu.Nam relationes in Deo non efficiunt mutationem , sed tribuuntur Deo respectu creaturarum. Ob 4. Colligunt item argumenta, quibus probent, motumseu mutationem istam rerum, quae nunc est, ab aeter κο'i'. Quicquid moueri aut mutari quoquo modo potes, inqui r id velab aeterno tale exi enr, nunta mutationem aut moti im, quod assurdum esset, atque a nobis et amnegatum, eigeneratione o motu aliquo tale ej factum.
317쪽
Motus autem cir alio omnis non sit, fares aliaria prias exictar, Parea Neriat Me mutari possir Mortirigatur vi rei dari nutas potest, etsem non alius motuspraecesseris. atque ira inizitim Mutationum nasium erit. Sed inde est falsitas enumeratio non ussicien in Maiore, quod res non nisi generatione ex aliis produci unquam potuisse statuentes, Deo quicquid vult,etiam ex nulla prius existente materia, creandi potentiam detrahunt. Ob. s. Item, omnem motrim, ante civem est quies, seu cessazis mutationis, praecedit aliua morus, quo remouetri causa quietis,seu mutationis impedimentum. 9ssecundum serii-onem noctram, dicunt, ante primum moti sutis natura rem uerit, statvi quietem. Ergo ct morum sieu mutationem aliquam, qua cauo meris sit sublata atque ita non murationem seprimam. Sed inator vera est de mutatione&vicissitudine rerum iam inchoata post creationem, non autem de primo harum mutationum, quas nunc in mundo videmus, initio. Illarum enim impedimentum tunc erat sola voluntas diuina, quae eadem ab aeterno in aeternum existens, principia Solanes,& muta- tione S, siue motus rerum,&quietem siue cessationem atque in eodem statu pellicuerantiam, liberrime &sine ulla sui ipsius mutatione efficit. Haec igitur bis lamotum ualitationem rerum sine causis secundiscincoat,sicut in mundi creatione faciebat,non tantum non necessatium, scd ne quidem possibile fuit, pro pter diuinae voluntatis sternitatem atque immutabi-4litatem , ante illud motuum Mutationum naturae ex 'rdium aliam mutationem fieri. Ab aeterno enim in aeternum 'Me Deus vult res omnes coepisse, mutari. .existere,&quando hoc principium est factum. Ob. 6. Item, Si tempus est aerernum, etiam motus aeter rim qi cum temur mensiurasi mortis. tempus est aetontimsuta omne inctans e punctum tempor sce nispraecedenrico principiumsequemis temporis Ergo motus naturae
318쪽
responsionem parit. Si enim rempus tantum pro mor, cuius mensura sumitur, vera est lxIaior at si procvit - mque ratione sumitur, falsa est: vi manifestum est de quietis duratione, quaein ipsa tempus est. Sic aeternitas etiam rempus est sine mutatione rei aeternae. Sic Minor de duratione, vera de motus autem mensura tione, falsa est. Neque probatur argumento de instan-n.Nam instans siue momentum quo motus aliquis incipit, esse potest etiam sine praecedenti motu: alioqui enim omnes omnium rerum motus etiam breuissimos aeterno fuisse dicendum foret. Mundus autem quatuor significat. I. -sena mundum , id est compagem, ipsum coelum, terram,&quae
in eis sunt a concupiscemias mundanas. 3. Impios in mundo. Non oropro mundo Ioa I7.9. Electos Ioan.3.447.Vν indus eredar. Ita Deus dilexit mundum.
creare autem est de nihilo aliquid producere.
2. Omodo Mundus a Deo se conditus. Reatus ea a Deo Parre per Filium, o Distrum S ude Filio dicitur omnia per hune sermonem facta sunt. De Spiritu Sancto, a Spiritus Desserebatinsuperlaasu, Item, Spiritus Dei formauis me. 2. Mundum Dens Graias liberr- ,sinein coactione,non necessisare absoluta, Ioan. 1.3 sed necessitare consequentiae,nempe sue voluntatis,quam 'Gei uis aeterno immutabili, tamen liberrimo decrero 'ii' condidit omnia. Neq; enim creandis& sustentandis frebus alligatus est Deus, neque si mundum nunquam ereasset, aut creatu in in nihilum redigeret, minus propterea bonus, aut minus beatu, esset. 3. Deus mundum creauitselonum, sine usia muratione, aurfatigatione Solo autem nutu, & sine labore quid operari, est supremum operationis gentis. IQuintuplex autem est genus operationis. T. Εο- - , quaesiecundum naturaefluae vim , absque via intesiis aentiae, ac voluntatis moderatione, operarathri qualis est
Peratio ignis, aquae, herbarunt medicarum lapidum pretiosorum
319쪽
pretiosorum,quorum operatio a sola voluntate dirigitur.2. Eorum quae quidem bipsa naturae ductum is operation. sequuntur,verum non sine propria ipsorum voluntato,sices maristerium rationis desis. Sic tamen comparata est ipsorum actio,vt illa aliquando contra ipsorum voluntatem ex
torqueatur' ita operantur bruta animalia.3. Ηο--num, qui er ipsssecundum naturae siue qualitatem operanthir, sed corrupte. 4. Spiritum bonorum, quos Angelos vocatamus,qui etiam operantuar ratione θυοluntateficus hominensedsine corruptisne. Supremum operationis genu quod qui
dem fit secundum operationis naturam cum intelligen tia & voluntate,eaque *ncera, Mincorrupta e verum nulli est superiori alicuius sapientiae, vel voluntati subo tectum edomnium liberrimum,sapientissimum, opti- mum,prorsus infinitum, ac tale ut ab eo dependeant omnia olo nutu,verbo,voluntate,sine ulla mutatione sui. Ipse dixit, di factaseunt. Ipse mandauit, creatasunt. 23 33 ερν' acii vivificat mortuos, is vocatque nononi tanquam L 'AE 'ε Deus omnia creauit ex nihilo, non expraeiacentesm prae-σxistente materia: non ex Dei sentia, ei ex materia aliqua Des eoaeιerna. Si enim a Deo omnia creata sunt nihil praeter ipsum creatorem excipitur, ac ne materia quidem, ex qua omnia formantur.
Obiect. I. mnsumtu creari ex nihilo. 'n.Respectu proximae materiae sumus autem respectu priamae, quae ex nihilo creatri est immediate. Nampriis nid Deus creauit Materiam primam ex ea deinde varias effecit species.Obiect.2.Ex nihilo nihilH. Res'. In ordine naturae nunc a Deo constituto. Deinde ab hominibus nihil ex nihilo fit, sed quod hominibus est impossibile,Deo est possibile. Ad nostram vero consolationem pertinet quod ex nihilo Deus omnia creauit.Si creauit omnia ex nihilo, poterit nos conseruare, Scimpioru ui conatus retardare, immo in nihilum redigere. s. Mundum Deu creavit cerpo ac desinito tempore, atque
adeo inprincipὸ remporum, non ab aeterno Nam primum omnia
320쪽
ommasunt creata ex nihilo, ac proinde habent initium. Secundo, sciri potest ex historia sacra quamdiu mundus durauerat. Nam secundum veritatem scriptur , ex supputatione Lutheri, sunt a condito mundo usque ad natum Christum, anni. 3 9 7 eoque ad nostrum tem pus, videlicet ad annum anato Christors 79. Exsudi putatione Melancthoni S,a condito mundo anni siqet. Ex supputatione Geneuensium, a condito mundo viaque ad natum Christum sunt anni 39 2. Sc sex me ses Erunt igitur usque ad annum Christi 1379. annia condito mundoris 2 I. sex menses Ex supputatione Beroaldi, 4 condito mundo usque ad natum
Christum sunt anni 3929 . atque ita erunt usque ad H, - - annum Christi is 9. annia condito mundo so8Maec 'is . ,--s cis , supputationes optime conueniunt inter se, quod adctis. s h κδ maiorem numerum , quamuis in minore numero ali-
quot anni desiderentur, vel supersint. His ergo quatuor supputationibus doctissimorum nostri temporis inter se collatis , constabit saltem, non ante annos 1346,mundum a Deo fuisse conditum,ac proinde non
Homum momento mundus a Deo conditis eΠ, sed sex di- Gen. 1.1 erum spatio. Dieseptimo perfeci Dominiuimne opus -- Eccl. 18. i. m. Ob disi vivit in aeternum inquii Siracides crea-Mi omniasma l: Ergo no momento Fies .Non loquitur de temporis momento, sed de rerum uniuersitate. Ideo autem momento Deus omnia non creauit. I. Quia monii distinctam , ct manifestam esse creationem ipsius ma-xeriae aformatione corporum mundi quae ex iis constant. ., quia voluit potentiam . liberalitatem ostendere inproducendis quoscunque voluit essectibus, etiam Deca usis natura-libiu, dum lucem praebet mundo foecundat terram, istirpes ex ea elicitante Solem Lunam conditam.3Bonitatem, prouidentia uam voluit hoc modo oJendere; quia creaturas suas fouet, iisque nondum natis pro
spicit, dum animalia in terram stirpibus, in pabulo, homines in mundum rebus omnibus ad vitae necessik