장음표시 사용
331쪽
la autem sua prouidentiam cus omnia gubernat, ad miniitiat, regit&conseruat, ne corruant. Etsi autem plura euidentiora sunt in natura, prouidentiae Dei, quam creationis rerum ex nihilo argumenta o atque idcirco magis aliquanto illam, qua in hanc agnoscunt philosophi tamen propincor dis humam superbiam , quae aegre patitur bona omnia 'Deo ascribici proptersensus noriri itidisium , cui videntur pigraque fortuito ferri, prqsertim voluntates humanae : propter obsit ratam ex lapsu hominum diuinaepro- , uidentiae cognitionem , propter Erudium quoqno modo decli a nandi conspectum reicidicium diuinum propter humame mentis anguntias, ex quibus dum homines metiuntur . Deum, non facile in eo cogitare possunt omnium rerum in mundo guberna tionem, partim vidissici lem aut impossibilem, partim ut indignam Deo ac denique propter confusiones est peccata, quae mala Deum authorem habitura videntur , si concedatur omnivnfrerum diuina gubernatio: experimur singuli in nobis ipsis xiii aliis, quam dissiculter animo insideat vera de Dei prouidentia doctrina, ac lucem naturalem ad rectum eius intellectum non sussicere, tanta opinionum Merrorum de eo doctrina capite varietas satis ostendit. Sunt autem horum tria potissi naum genera. I. Epicureiicitam eorumprouidentiam esse duunt, quae sunt θ ni in inferior/bmotinaei partibω.
2. Stoici pronidentiae loco necessitatem absolutam omni- um rerum, O modum commentis i in I a rerum natura, exictentem, cui non modo res alia omnes, peder/am ipse Deus si obnoxiuc. 3. Peripatetici finxertint Deum quidem omnia intueri er intelligere non tamen omnia moderari ac regere verum eaelestes motus ciere, per eos inferioribu naturaepartibus vim indere.
Contra vero Ecclesia, ex verbo Dei docet, nihilia et niuerso mundon certi desinit quidem, sed tamen li- serrimo O vrimo Dei consili euenire.
332쪽
Considerandae sunt igitur Quaestiones de Dei prouidentia praecipuae . a. An si aliqua Dei Providentia. a. Quidsi Providemia Dei. 3. Cur necessarias eius cognitis. I. An 'aliqua Providentia Dei. Anifestum est a negantibus prouidentiam, reli- gionem&cultum Ibei uniuersum tolli. Si enim
non curati regit Deus res humanas , nec ab iJlope tenda crunt bona, nec pro accepti celebrandus erit, qui ea non largiatur: nec metuenda illius ira,qui non puniat nec vivendum iuxta illius voluntatem,qui obedientiano requirat,neq; inter bonos&malos dise crimen faciat aut seruet. Sunt igitur haec prim ad notissima, certissimaque omnis religionis fundamenta principia: esse Deum,& esse prouidentiam, hoc est, a Deo sciri&gubernari quae sunt fiunt in mundo, ac praesertim genus humanum,tanquam praecipuam mundi parrem. Neque vero ideo Scriptura univcrsa tot modis inculcat gubernationem diuinam, quod non omnes de illa conuincat sua ipsorum conscientia verum ut rei certissimae& cognitu maxime nece sariae , fidem in nobis magis confirmet, quodqtae de ea ignorant, aut non recte accipiunt homines edo
Sunt autem duo genera Argum quibus probature se Dei Prouidensiam, Primo probatur hoc Scripturet testimoniis. Ipse dat omnibus vitam, balitum, omnia. Ast. t .ls. Et paulo post Per fis vivimus, movemur, οβι us. Et varia passim testimonia reperiuntur in Scripturis de prouidentia Dei, quae quidem testimonia partim sunt uniuersalia, partim vero particularia,de quibus paulo post commodius dicetur. Deinde prouidentiisam esse confirmatur rationibus, quarum item duo
sunt genera num continet rationes aposterior; nempe
sumptas ex operibus, vel effectis Dei alteram rationeo
333쪽
ὰ priora complectitur,petuas nimirum' ab attributis Dei. Sed magis obuia sunt illae a diuinis operibus desunn pie his enim penetramus ad illas, quae sunt a priori. quia ex illis a posteriori cognoscimus naturam Deiri Creatoris, rursus a priori regredimur ad posterius. Vtraeque autem rationes istae sunt demonstrativae,.&communes Philosoplai ac Theologi q. Interim attributa, opera Dei melitis agnoscuncur in Ecclesia, quam extra Ecesesiam, Ratisne a posteriori sunt. υο in rerum inra, id est, aptissima dispositio omnium rerum, Iucccslso in motibus coeli, in temporibus, in rebus nascentibus, in conseruatione specierum. Hic autem ordo non proficiscitura natura bruta, neque casu existit aut sortuito: sed exaduerso sapientissimus sit necesse est , qui hunc ordinem constituit in natura rerum, ac proinde qui rerum naturam prouidentia sua gubernat. 2. Mens atqtie intellectus in Angelis es hominibtir Homo regitur mente qui est quasi paruus mundus: multo magis ergo magnus ille mundus , in cuius administratione plus requiritur sapientiar. 3. Potitiae principiorum naturales mentibus boris timstae,sa e Lex naturie, vel discrimen hone tirum is ruvium. Qui praescribit regulam siue normam vivendi, is curat restin manas talem regulam seu legem Deus indidit mentibus humanis vult igitur Deus homines secundum ordinem vivere, ac proinde vitam, actiOneS, euentus eorum gubernare. 6. Torores ac cyriciallis cons entiae insceleratis, quipe
eatum ab istis admiJumsequuntur. Hi pavores non possunt esse sine aliqua natura intelligente . praesertim
cum eos impij effugere non possint. Est igitur aliquis vindex scelerum, qui infligit huiusmodi pauores,
s. Poenae,spraemia.Placidiores sunt eorum exitus qui moderate vivunt, etiam extra Eccles m Ergo
334쪽
est aliquis executor Legum iuuex uniuersitatis,neque frustra est lata Lex. 6. Ordosapientissimus in Nobilis conspicitur,&con seruatio huius ordinis politici, atque adeo iosarum
politiarum& regnorum, contra tyrannorum suroles.
Malorum semper est maior multitudo quam bonorum, plures vellent omnes Leges sublatas, quam conseruatas: atqui semper tamen manet ordo pollintiarumin regnorum. Ergo est maior aliquis omnibus Diabolis, tyrannis, impiis, qui contra istorum omnium furores eum ordinem semper conseruat. 7. Vistutes, o donasingularia, velmorus heroici, o exceliantia artisicum,quae Deus confer ad niuersale bonum est conseeruationem societatis humanae. Atque hae res sunt Ionge maiores, quam ut existere queant a re bruta ,&praestantiores, quam vide nihilo dentur, aut hominib. acquirantur LImoctim vult Deus gerere res humanae societati salutares, dat viros heroicis virtutibus praeditos, inuentores artium, principes sortes, bonos, prudentes, atque alia organa huiusmodi idonea: contra, cum vult nos punire pro meritis nΟ-stris, organa tam salutaria rursum tollit . Est ergo quidam dispensator horum bonorum, ac proinde rerum humanarum gubernator.
8. Praedictio resignisti cati eventuum, seu DimorB eomm' executio, qu non potest nisi a solo Deo fieri. Deus ergo si pr dicit, praemon effutura, eaq; facit
ut eueniant, vel effectione, vel promissione etiam curat res humanas, ac mundum sua prouidentia regit.
9. Omnia non ordinata tantum sunt, edo efficiuntur edi tendunt ad certos aesibi destinatos es. Ergo est aliqua natura sapiens, sic prouidentia sua omnia uniuersa liter ordinans conseruans. ibu argum.probatur esse deum,&res omnes adeo ereatas iisdem fere probamus esie providentiam.
Rationes a prioriseimia ius est igitur ess prouidentia.Hoc tam vere dicitur,quam, si non est Deus, non est prouidenti au
335쪽
videntia. Nam Deum non regere mundum prouidenistia sua,pugnat ex diametro cum naturaHei: non magis sine deo consistere potest mundus,quam creari. 2. Ab omnipotentia Dei. Nihil potest sine Dei voluntate contingere Noluntas autem Dei non est otiosa: quicquid enim vult, id fiat necesse est. Quaecunq; igitur fiunt quotidie Dei omnipὀtentis voluntate fiunt atque ideo Dei prouidentia. 3. Asumma Deisapientia . Sapientis gubernatoris est , nihil sinere fieri in suo regno sine sua voluntate&consilio. Deus est sapientis linus, potest ominibus rebus interesse . Nihil ergo fit inmundo sine Dei prouidentia. . iustitia Dei.deus est summe iustus Igitur in regendo mundo dat pr mi a bonis,& malis infligit poenas.
s. Abonitate Dei. Deus est summe bonus. Summum autem bonum est maxime communicatiuum sui. Ergo vi Dcus ex immensa bonitate creauit mundum,ita eadem bonitate sua mundum creatum conseruat, administrat,& regit. 6. Finis omnium rerum est bonin. Ergo etiam media eartim ἀecreuit ab aeterno,vel simpliciter, vel secundum quid. 7. Detu es causa omnium prima , a qua sine aliae
8. Omnia praesci ab aeterno immitiabiliter. Ergo illa prae inscientia pendet ab aliqua causa immutabili, quae est
consilium Ddecretum aeternum. 9. Bona omniasunt a Deo tanquam prima causia. Sed motus lactiones,in quantum tales sunt,per se bon fiunt: Mala fiunt secundum prouidentiam,non ex prouidenti, id est, mala sunt permittente deo, id est, non impediente: Bona, deo volente. a. nidstprovidentia DecI Rouidentia Dei est consilium Dei aeternum, liberrisum,
immutabile ustissimumsapientissimum, o optimμ quo Detu omnia in omn-- escit bona maia etiamferi permi
336쪽
tis,omnias mala oba adseram gloriam ct electorum sa- om dirigis. Consilii nomine comprehenditur Intella ius et prae sentia futuroram ea faciendornm , ct causartim ob quas facienda striat , aut non sunt facienda . Item to- tantas certis de cau sis aliquid aetnen , eodem consili no- '' ita continetur. ConsidiΠm Dei in aeterntim manet. Cou- litivi metim stabiti Praescientia est cognitio, qua Deus cognouit ab aeterno non tam ea, quae ipse erat vel est facturus, quam quae non ipse, sed ali eranr vel stinefacturi, ut peccata. Atq; hqc praescientia ad intelle-ectum pertinet. Prouidentii Praedectinatio licet sint
eorum tantum qu e Deus ipse facturus erat, tamen differunt: quia τοuidentia ad omnes resis opera Dei: praedestinatio vero ad Creaturas rationales extenditur proprie. Est autem Praedestinatio, sapientissimum, aeternum, edi immutabile Dei decret , Ao numquemque hominem, antequam crearetur, ad meteritim sum o nem depuratii a destinavit. Neminem Deus praedestinauit ad peccata facienda, licet ea presciverit ante. Porro Dei prouidentiam se consilium Dei Aternum , nonpotes negari quia cum nec ullius rei ignorantia, neque cognitionis incrementum, nec Voluntatis mutatio in Deum cadat certum est ipsu omnia ab aeterno sciuisse, Prou ψ λδ ac decreuisse. Dominis p edit me ab initio viarum μα-rtim Anmmtians ab exo; dio nouissimum, o ab initio quae tibici .. nondumsa usunt. Elegit nox in Christo, antequam iacerentur1.Cor.2.6. sndamenta mundi Ioquimursapien:iam,quam praemiserat
Liberninum,hoc est, consilium quod ita decreuit ab aeterno, sicut ipsi pro immensa sapientia ac bonitate sua placuit: cum haberet integram potestarem aliter instituendi consilium lium, aut illud etiam omittendit aut aliter perficiendi res, quam consilio suo decreui:
Immutabile. Quia nec error, nec mutatio in Deum cadit
337쪽
cadit. Triumphator in Israelmn mentitur, ne petuis me .sa. 1 1.. ducitur. Ego boua, o non mutor. Mal 3. s.
Sapientissimum. Ostendit hoc rerum Reuentuum in hoc mundo series admirabilis. Apud ipsam ectsapientia Iob. a. Is Osortitudo. Ipse habet consilitim intelligentiam. Iustissimum Quia volturnas Dei est norma omnis iustulae 'nis apud Domini Detim nostra miniquitas, nec a Par is Dpersonari masceptis.
uo Deus e scit. Hoc additur ut sciamus Consilium dei non esse otiosum, sed emcax erati autem dei est duplex : Generalis, qua omnia,praesertim genus humanum sustentat, ac gubernat Specialis , qua Electorum salutem in hac vita inchoat, in in altera perficit Deus ess conseruator omnitim hominum, maxime ci-
vero fidelium suotqrior Spiritu Dei discuntur ijsunis j no. r. i.
Dei. Praeter hanc operati inu diuinae diuisionem, est&altera,quo diuiditur in immediatam, comediatam Imme- idiata es cum praeter o contra hunc ordinem naturae opcr tur: ut in omnib. miraculis, quo inlitinc finem descripta sunt, ut liberrime deum per media, vel sine illis agere disceremus. Ea enim omnia non nisi diuina virtute fieri, tum experientia docet quandoquidem ullius creatura potentia non possunte mci tum Scriptura testatur, ut Ps. 72.8ζI36. i facit mirabiliasolus Exod.8. Digitus Dei hic Mediata, cum Deus per creaturas, sisue persecundis cadisits esse Ius illos pro crisat, a quos line creaturae , seu causae ordine natArae stim idoneae, is a Deo Dorae. Sic medici sunt causae . Honora medictim propter nece statem. Ita mediate per Scripturam nobis Te,
Trophetad arciant eos. Haec autem ορ eratio fetantio Dei 'Mediata peragitur aliquando per bona inprimenta , eaque ιamnathas lia, vim volantaria aliquando perinistrumenra mala, is peccantia ita tamen videi opus in illis per
illia semper optimum, iustissimum,& sanctissimum sit. Non autem a bonitate instrumenti, sed ab ip us Dei bonitate, sapicntia. Orestitudine, bonitas diuinorum verum
338쪽
operum pendent. De bonis instrumeniis, quodpo illa demsperetnropsinu, non est inter pios controuersia de malis autem instrumentis non omnes idem sentiunt . Nisi autem velimus negare, probationes, castigationes piorum, aut poena Spiorum , quae per malos funr, iustas esse,& a voluntate , atque efficacia diuina proficisci tum etiam virtutes impiorum, facta impiorum generi humano salutaria Dei esse bona, bene sicia nisi inquam haec negare velimus, oportet sane fateamur etiam per mala peccantia organa Gzr. 37,zt Deum iusta Taracta sua opera exequi. Sic per Madianitis Isephram Domintu mi:tit in AEgyptum. Uraeli bene-R dicit per Balaam Per meti oprophetas enta populum.1 sam is Per Satanc λῖ exagitat Saulem Per Ab sesinemptin i Da
3 z. Ei diFugit omnia Praeterita ab initio mundi praesentia,&futura, usque ad omnem a ternitatem. Recen - issi ' damini priorissectili, qAoniam Egosum Deus. Dirigit Omnia bona Boni nomine intelligimus&s abstantias rerum,&qualitates, Se quantitates& motus quatenus sunt motuῆ:quq omnia sunt res a Deo condit , ac proinde ipsi us prouidentis subiecte necessario. Deinde gradu diuinae prouidentiae consideramus. Vs ctirat quidem eo gubernat Deus uniuersas creaturas, sed praecipue genua humanum, tanquam inter opera sua praecipuum,&quod ad imaginem suam conditum, plurimis prae creaturis aliis ornauit beneficiis: ingenere humano praecipue eis Ios ad vitam aeternam, quo cum angelis beatis unam aeternam EccIesiam facit, ut in ipsis,tanquam intemplo ac domicilio suo, habiter, ae propterea sic ipsos per uniuersam vitam eorum ducit ac regit, ut omnia ipsorum saluti seruire oporteat. Denique in bonis etiam numera mus poenas malorum edi iudi-eia diuina, quae Deus non tantum decreto immutabiali vult fieri, sed etiam emcaci sua potentia Wvoluntate exequitur. EtJ enim destructio mala ect respectu creaturae taceampariἔur tamen bona est,respectu lagis
339쪽
ε ordinis diuinae iustitia eam exigentis , ac Deiaeam iustissime infligentis , velut opus iudicis
mundi proprium exequentis. Quoniam autem summe bonus est conseruator suorum operum, non ipsa destructione seu cruciatu seu perditione creaturae laetethtur, neque eam vellet aut emeeret, si nihil aliud ea
quam destructio& perditio esset: sed vult, mapprobat, Resticit eam,sive mediate,siue immediate, quia iustitiae suae executio est declaratio. Adsuam gloriam. Hoc est, ad agnitionem, Reelebrationem diuinae iustitiae, omnipotentiae, sapientiae, misericordiae,in boni alis. Et adsalutem Electorum. id est,ad vitam, laetitiam, iustitiam, gloriam ,&faelicitatem aeternam Ecclesiae. Huc autem, nempe adgloriam Dei, orsalutem Electorum, omnia Dei consilia,&opera a Deo referri extra controuersiam esse debet: nam in omnibus illis gloria Dei,&cura Ecclesiae paterna conspicitur. Caeli enarrant gloriam DeLPropter no Psal. 9.2men meum longum faesam 'ro rem meum. Omnia propterse 2 ' mei'stum operatus est DominM. 2 'Mimus quod iMqMi deli a ζ.8.1'. runi Deum Omnia simul conferantur ad bonum. Veque hic Io n.6. s. peccauunei parentes eiu3sed vortet vera Dei manifestam
Ob Omnia una diuina prouidentia. Videtur ergo Deus author,vel causa malorum culpae Re p. Nego propositionis consequentiam quia quatenus mala culpae, seu peccata sunt, non habent rationem boni, quam habent alioqui mala poenae. Itaque Deus non vult peccata, nec ea probat, vel efiicit, sed tantum ea fieri permittit, id est,non impedit quominus fiant.' partim ut in illis puniendis iustitiam suam exerceat, partim ut in remittendis iis misericordiam suam Osten mal. 3. 2 s. dat Conclusit Scriptura omnia subpeeeatum, ut promissi Ro.' 7. exfide Iesu Christi daretur credentibus. Ad hoe issum excitaui te, ut ostendam in te potestatem meam. Ideo diciturith definitione qu3d mala Deus fieri permittit. ubi per--uere non significat prouidentiar operationis di-X aulae
340쪽
Et sicut Dei , opus non fit melius a bonitate in lirumenti: siet non fit peius per ina itiam infit unienti Vultl eus actiones malas . sed quatenus sunt actiones me motus, siue inclinationes ad obiecta, siue quatenus p π nt m lorum.O ninia .n.bona sunt a s Co in . Ne aut ri poenae uni iust q& bonae .ergo a Deo su siti illud 'ne imali in ciuis e quod non feci Dommus N Dema: enim culpae contra Iacobus: moqHMm ulcur to tu id est,quum ad malum ilicitatur dicatse. D 4.