장음표시 사용
321쪽
tatem pertinentibus instructissimum introducit. .Voluit nor increationis serae, Uin perfunctoria, sed diligenti operum consideratione rEtinere:quam abbathi conseruatine toti generi humano consecrauit. Conidi mundi m Deus valde bonum Omnia erant valde Gςn i Si
bona. sciIicet sine deformitate,&sine malo culpae, poenae sed facta sapientissime&singula in suo gradu,
atq; genere perfecta. Iam vero poenarum est author,
peccatorii permissior.Sed poenet habent rationem boni 3 mare mim a Deosi condis M. IIne creationis omnium rerum alijsimi generacis , esu specinales,rii'bordinati. I. Prim, summus illimussinis es gloria Dei voluit enim suam bonitatem, sapientiam, omnipoten tiam,iustitiam quae attributa sua' ostendit, in rerum
omnium creatione celebrari. Vnisersa proptersemetip- Pro. 36. som iecit Dominus.Benedicite Domino omnia opera eiu . Ex is Q 3 est, melim, orni umsunt omnia. z. Patefactio, nitio, ct contemplatio diuinaesapientiae bonitatis in ipsarum rerum creatione elucentu. Si enim debuit celebrari,debuit primum creare quae agnosce rent ipsum ac deinde agnituma patefactum celebrarent. Atque ideo Rationales creaturas irrationales creauit, ut scilicet essent celebrantes,& materia celebrandi. olli enarrantgloriam Dei. Opera manuim eius an Pisei'yy
3. Gubernatio Mondi. Ideo mundum condidit ut eum prouidentia sua semper gubernaret, regeret,conserua . xet, atq; ira in perpetuum patefaceret mirabilia ope-ga, quae fecit ab initio mundi,facit,&faciet praecipuet veris ut Ecclesiam Angelorum4 hominum Electorum administraret Levate in sublime octici ve νοι, videte Isia ες qtiis creauit haectati tertius finis inseruit secundo. Vr cossigere Ecclesiam ex Angelis 1 o hominibus,quae
hunc cresitorem agnosccret, δέ celabraret.
322쪽
s. ι omnes ali cresseruirent salutatum animae. ιtim cor poris hominis ilem vitae necesitati , csuauitati homintim .
praecipue vero ut Electis prodessem suo quaeque loco Sessent iis veluti ministri, organa, per quae Deus, iis bcne faciens, celebraretur ab ipsis Stibiicite υobis
Gen 3. terram ct dominamini piscibus maris, e et oratiia scoeli, Ondi ἡ uniueris animantibus, quae mouentur supra terram Domiannm eum conctituirili operum, quae manus tuae parauerrint:
1.Cor. 3.1, cuncta subdidicti pedibus eius. Sive vita, siue Mors, sine praesen:ia,sive 'rura, omnia inquam vecti a sunt. Tantum hominem propter se creauit reliqua propter homi- nem,ut per hominem Deo seruirent. Ergo cum conis stituimus alio loco Dei deiicimus nos ex illo gradu in quo constituti sumus a Deo. Vsus doctrinae de Creatione. I.Vt agnoscatu Deus ex operibus. 2. Visiduciam nostram ab Trahamus a rebus creatis quae nihilsunt e Deo, illamque in eo collocemus,quis au roris dato saturis.
rebus a Deo creatis praecipuae fiunt naturae rationales , angeli numirum4 homines. His enim ijdiuinitatis vestigia de imaginem impressit, comnes quidem alias res materiam suae laudis esse, ab his vero agnoscis celebrari,suamque ipsius scelicitatem ac laetitiam communicare voluit. Quaestiones autem de AngeIis duae sunt, quarum prior est, quae in scriptura bonorum, alteria, quae malorum angelorum
323쪽
ests,bstantia incorporea, inuisibilis, lassinidaea, vitia, Hielligens, incommunicabilis, non sustentata in alio , neqDe pars afterito xvi Luc.24. sumitur Spiritus carnem orissa non habet.Coloss. 1. Omnia quae in coelo est quae in terra sunt,
misibila inuisbilia Heb. I. sint spiritus ministrato orer. I. Reg. 22. Egressus e i spiritus D Petit coram Do
Quod igitur Molimsaepe apparxerunt boni angeli, dum
doctrina coelesti mintu perspicue tradita oracsias non impletis mi aculosas patefaritiones, restimonia magis quam nunc requirebat co ectio, cosmatio Eccι ae ct nune etiam non raro apparent mali, primo naImam eorum ti bilem an corpoream esse nonprobat. Specie Scin illa visibiles
siue corpora , quae videri tangique possunt, subistantiae diuersae sunt ab incorpore Spirituum essentia, siue ex nihilo, siue ex materia aliqua formate , Madactiones certas essiciendas ad temptet aspiritibus gestata ac motae. Namin deponuntur ab illis rursus, iliae
atque aliae assumuntur, Viserpemper quem loquebatur diabolus cum Eua corpora humana quorum pede laurbat Abrahamus. Gen. 18. Flamma in rubo parem Mosi,Exod.
. columna nubis est ignis in deserto: iquis curris igne
Deinde hoc ipsem resutat sententiam adducaeorum: qui neque Ariecum neqμe Spiritum esse dicebant. Act. 23. sed angelor bonos esse cogitationei motus a Deo excitatos in hominibus, veletientus 'lices a Deo profectos angelos vero malos, affectuό aut cupiditates, ais con diaprar acter Arantia, quae ex naturae titio proueniunt.Nisi. n. essent substantia viventes&essicaces, non asi umerent, gestarent,&mouerent corpora& species visibiles. Praeterea multa quae non nisi per se subsistentibus vitiis intelligentibus naturis conueniunt, ipsis passim Scririptura tribuit. Boni quippe Angeli fuerunt adminiJri, per q- in monte Sina tradita es sex. AA. . Gil. 3 enixessiuno cum Christo iudicalaro vivoso mortuor Matth. 27 Ignorans
diem iudici, inlibi Videntsemperfaciem Pa;ris cartis.
324쪽
Mat. 8. Lietantur alute homiratam. I Ulci2.3 Is. I. Per. I. Electieruntis seri simiter Mat. 22 hractus hisperior praedicatur angebs Heb. I. Defendimrelectos Psalm.3 . 2 aliautem in veritare non e:erunt Ioa 8. Comparent intersita-ι, Dei Iob. I. Inuadum hominum animaliun corpora. Mat. 8. Tu siemur aeternisfi pliciis Mat. 11.&c.
Stintsiniti, hoc est essentiae terminatae, ac roboris eo sapientiae certamen 'Drepraediti. Etsi enim Spiritus loco non circumscribantur sicut corpora tamen ipsorum sub stantia nec in intini tum extenditur,nec plurib. quam uno in loco ex illi eodem tempore, nec sapientia, vel potentia, vel aliis proprietatibus, immensitatem creatoris square potest. De loco enim ad locum transire, dum malio sunt, ab alio abesse dicuntur, ut Luc. I.
Act. Io &42.ωDan. IO. Stint creati a Deo ex nihilo, in ipse mundi exordio Psal. I 8 Laadate eum omnes angeli et u Laudate Am omnes exercitu eius, e c. Quia ipse praecepit, ct creata sunt Co I. Per eum conditasunt omnia quae in coelisseunt, ct quae in
terra, vi ibilia est inui sibilia, siue Dominia siue imperia, si nepotestates, circ. Et si igitur apud Mosen in creationis historia non seorsum angelorum sit mentio, ut qui ad captum popularem sese accommodans, visibilia Dei
opera potissimum recenset: Tamen chIm coelum, terram,& omnem exercitum eorum a deo creatum dicat,
etiam angelos complectitur, qui ipsi exercitus coelestes&m inittri Dei sunt, ab ipso Mose passim inter hos commemorantur. Quod iten Iob. I. 3 38.silii Dei nominantur, nequaquam de coaeternitate substanti cx Deo propagatione , scd de creationed conformitate ipsbrum cum Deo, de mutua inter Deum ipsos dile istione, quemadmodum de hominibus, accipiendum est. Condit autemsunt omnes boni san B, hoc est, in creatione ornati robore sapientia, libertate voluntatis, sanctitate iustitia, qua Deo essent conformes , iu
325쪽
aea. Et de bonis angelis dicitur.Ps. Io3. Angelieitufortes
robore facientes verbum eius, ad obtemperandum voci verisbi eius. Mat. I 8. Angei ipsorum semi vident faciem Pa -rris mei in caelis. Et 22. Electi in vita aeterna frunissem angeli Dei. Et Luc. 9.appellantur 1aneyi. Item Ies. 6. Seraphim, id est, flagrantes siue lucentes,nimirum purita te sapientia Diuina dile inione Dei. De malis alitem Ioh.8. In veritate non perfuit. Et in Epistola Iudae, Angelos qui nonseruata sua origine, reliquerimis in domicili-- ό c. Atq; haec quidem bonis' malis angelis communia in Scriptura traduntur. Qus autem restant, in iis
discrimen ingens apparet. Boni enim singulari creatoris Bratia in ea sanctitate . beatitudine, in qua creabantur, ita sunt cor firmati, ut quanquam puram ct liberrima voluntate Creatori suo servont, nunquam tamen possint ab ea deficere, nec ab eo ii quosunt, ici Titiae Laelicitati astatu excidere. Ideo. I.Timoth. s. Angeli Electi vocantur, Mat. 18. Dicuntn semper videre faciem Patris . lecti ad vitam aeternam. Mai. 22. Acuntur iis angelorumsuturi Habent autem hanc in statu suo perseuerantiam non ex propria naturq excellentia aut virtute, ut Iob. q. dicitur : Eliam inseruissuis nonposuit stabilitatem, o inanistezis suis non posuit lumen sed ex mera Dei erga ipsos S gratuita beneficentia, per Filium Dei ipsos seruantem Sc regentem, ut ipsi tanquam capiti suo copulati
sint,&maneant una cum electis hominibus aeterna Ecclesi ad templum Dei,Deum celebrante S.COl. I. Omnes pereum consilum . Item, Placuit patri reconciliare omnia Diper eum,tum quae in terra, tum quae in corbsseuntIph. I. Sunt autem xcreati de confirmati, ut Deum inomns aeternitate agnoscant, ac celebrent propter ipsius bonitatem, in inse ais in genus humanum beneficentiam: Psal Io3. Benedicit Domino omnis exercitus eius, c. I es. 6. cla mant Sanctus, Sanctas, Sanctus Dominus exercituum: Henae' omnis terra gloria eius. Et Luc. . laudant Dom
326쪽
Finis siue officium bonorum Angelorum alterum est, tisini ministri Deiadsalutem sectori perficiendam aeruendam, dum videlicet Deus per ipsos patefacit suam voluntatem, liberat pios ex periculis, defendit eos
contra Diabolos i inpios. alit etiam adpuniendos malos qui Ecclesiam oppugnant,ctc. Psalmo. l. actrametatur Ange tu Dom circum timentes ipseMm,o eripit eos.PsH.9r. Amielis pati manda de re, ut cristodiant te in omnibm viis
Etsi autem per angelos defenduntur,4 aliis bene. ficiis etiam impi ac reprobi non raro a Deo assiciuntur: ut Ioh. s. Cum Arbatis ab angelo aquis Bethesdae, fui-cuns prim uineas descendisset, morbo leuare stir e Tamen ea non vltra huius vitae commoditates extenduntur,&quemadmodum alia quae impiis in hac vita siue bona siue mala contingunt , in ipsorum perniciem vertuntur electorum autem defensioni&liberationi seruiunt, quorum gratia saepenumero Deus ut punir, ita etiam beneficiis assicit impios ad electos igitur is sanctos proprie mini terium iraesidium angelo rumpertinet quibus illud peccati culpa amissum, Christi merito ac beneficio restituitur Is enim est Ecclesiae ex angelis & hominibus constantis caput, eam, quae inter membra eiusdem corporis est , inter Angelos homines beneuolentiam coniunctionem instaurans, suo arbitratu ministerio Angelorum ad suos defendendos utens Eph. I. Vt recoliueres omnia in Christo, quae in coelis 'Maesuper terram'ni Ps.
I.&Hebr. I. Adorenreum omnex angeli eius. Mat. 3. Mittet angelos suos Heb. 12 Acce is ad montem Sion, o ciuitatem Dei vivi, Ierosol am coelestem , myriadas Angelorum, oc. Et Gen.28. Iacob vidit scalamaeoris ad terram et si pertingentem, cui in ebar Dominus, super quam Angeli ascendebant defendebantu quae Christum significabat Deum&hominem Mediatorem Ioan. I. Vide' Hiis caelum apertum, cor Angelos Dei a cendentes ardescendente su er Fili hominis.
327쪽
Agit autem Deus multa per Angelos, aliquan do per multos,quae vel sine illis, vel per singulos aeque poterat efficere cum ut strie imbecissitati consulat, qui nisi multis praesidiis, organis diuinae potenti ac beneficentiae cinctam sese videat, subin re in dubitationes de prouidentia, defensione, pr sentia Dei labitur: sicut exemplo ministri Elisaei.'χ. Reg. 6. ex consistationibus, quae Angelorum praesidia Ecclesiae
pollicentur , manifestum est stim visuam etiam in Angelos potestatem ostendat, qiiii orum Opera est ministerio pras Ombitrio utitur. Hinc. I. Thes. I. Ominanti raricli potentiae domini I seu vcnturi de corio,id est,per quos poten tiam suam exerit. Item Ephes. 1.&Colos. I .as peliantur imperia, potestates virtutes, dominia per Filium Dei condira, ipsi ad dextram Dei exaltat abiecti quia pex ipsos imperium, potestatem, virtutem &domini uar suum exercet Deus. Item Psal Io3.5 I 8 P.Reg. 22 Apoc. I9. exercit: Domini exerciti coeli qui ad multitudo eorum ingens est,in omnibus Deus tanquam imperator militibus imperat, per eos quaecunque vult exequitur. Hinc etiam Cherubim appel7antur hoc est, volucres siue alati,quia summa promptitudine ac celeritate iussa diuina suas singuli partes exequun
tur. Vnde oramus, Fiat volunta tua in terra sicut in calor
vocantur item dii Psal ra Hebr. . quia Dei natura Maiestas in ipsorum robore, virtutibus, ossiciis mirandis operibus relucet. Idem momen Gabriel, id est, sortitudαDei, O RaphaeI, id est, medicina Dei, signa ficat. Eadem de caula Sc nomen Michael id est, quis
sicut Deus Dan. Io.&ua. In Epist. Iud. Et Apoc. I 2. Filio Dei angelo tribui:ur, qui Archangelus nominatDr,
siue quod Filius Dei Angelorum caput est, siue quod Deus,qua ipsi visum est mensura,& dona sua distribu it Angelis, suam per ipsos emcaciam exerit. De spiritibusseu angelis malis.
Porro qui mne1piritin tu angeli mari sunt,etsi xipsi fuerunt bonia eadem qua citeri sanctitate&iu
328쪽
sitia&foelicitate increatione a Deo ornarici sua tamen ac libera voluntate , ac proinde culpa propria, sese a Deo auerterunt, atque a dile istione ipsius&obedientia ipsi debita defecerunt, ita ut domicilium Dei ac Deo consor mes esse desierint, ardeant horri- hili odio Dei & hominum , utq; Deum afficiant con- tumelia, impellunt homines ad peccata, vi atque
fraudibus conantur omnes in exitium praecipitare. 2. Pet. 2. Deus angelis Dipeccauerunt nonpepercit, sed in tam earum detrusos catenis caliginis tradidit damnationi serua ros Ioan.8. Vos ex patre Diabolo estis, o cupiditates patris Destri vultis explere Isie fuit homicidia principio, o in vexitate non perstitit non est enim vertita in eodo an I 3. In . I essus erit Satanc in Iudam. Act. s. Implevit Satanas cor Ananiae, Ut mentiretur in. .S Ephesa. Vt est vita mundi huiussecundumprincipem, culpotestas est aeris spiri-rru nunc agentis in hominibus contumacib. 2.Thessa.de Antichristo dicitur Cuius aduentus est ex ossicacia Sarande esim omnipotentia ostgnu acprodigiis mendacibus. Idcir- χορ malus appellatura Ioan.3.Cain qui erat ex malo illo. Et passim in Scriptura vocatur Satanm, hoc est, aduersarius Dei &hominui a. I. Paral. 2I consurrexit Sa rana estis Uraelem, incitavit Dauidem v numeraret poporum. Et diabolus quia verbum Dei deprauatin calumniatur homines, ut in paradiso &Iob.cap. I.&4. - dracosiueserpens antiqΠus, Apoc. I 2. quia per serpentem locutus in paradiso genus humanum calliditate sua seduxit, atque etiamnum seducit. Gen. 3. 2 Cori II. Apoc I 2. Proiectus est Draco ille magnus, serpens ille antiquus, qui vocatur diabolusis Satanas, quiseducit 1o telam terra Iorbem, oc. Item, cnsator' atrumnostrorum, qui accusabar eos ante conspectu Dei nostridie ac nο- cte. Et cap. c. appellatur Abaddo pocton, id est, perdens Nomiimatur item Deus huiusseculi, excaecans mentes infidelinm. 2. COr. .ctprincepimundi Ioan I 2.I . ix .cum propter potentiam & efficaciam, quam inim, pios & tyrannidem, quam etiam in pios Deo permitte nisi
329쪽
tente exercet,lum propter obsequium,quod ipsi pre- statur ab impiis,etiam veri Dei cultum profitentibus. Ex his manifesta est impietas Manichaeorum, qui
duo principia sine duos Deos coaeternos comminiscebanici alterim boni , quem lucem o mentem , alterum malum, quem tenebras ct materiam vocabant, quorum ille bonas, hic vero mala natuγ.ra creasset abutentes testimoniis scripturae quibus Diabolus Deus D princeps mundi,pater impiorum, authqrpeccari or mortis, poterias tenebrarum dicitur:&hoc argumento potissimum nitentes, quod bonum dei mequaquam oportere mali cavsamfacere. Ne
que enim plus potestatis siue in pios, siue in impios, siue in creaturas alias habet diabolus, propter quam princeps o Deus mundi vocatur, quam ipsi a deo conceditur ut ex primo&secundo capite histori et Iobi, Mat. 8 ea in alione porcorum apparet neque impiorum creatio, sed corruptio&impulsio ad mala, dia bolo tribuitur neq; necesse est , ne deus author peccati fiat, alterum ex diabolo deum facere, eum dia bolos homines, bonos .sanctos a Deo conditos esse scriptura doceat, diabolum vero deficientem a Deo Sc seducentem homines, se&homines corrupisse.
Etsi autem propria clibera volim tale ruunt con tradeum : tamen iusto dei iudicio sic sunt ab ipso deserti Rabiecti, ut immutabiliter sint mali, suppliciis aeternis obnoxij.Itaque Iudas inquit, eos incudis aeternisflub caliginea Deo reseruari: Christus Mat. s. Maledicti abire a me in ignem aeternum, qui parastis est diaboli angelis eius. Nam sunt quidem iam inde a lapsu suo, spiritus mali domicilio leatitudine coelesti spoliati sed tamenin ipsi homines reprobi iudicio extremo, suppliciis grauioribus constringentur quemadmodum contra seelicitas gloria piorum tum demum ubi resuscitata fuerint corpora,omnibus numeris absoluetur. Ideo a.Per. 2.&apud Iudam di-Gntur nation19 indisio magi uisitus diei resernari.
330쪽
Porro in hanc prauitatem ipsos prolabi Deus permisit,nonsotam rixam'amaduersus peccatum in ipsorum poenis aeternis ostendat sed etiam ut per ipsos in hac vitapu-nia impios, at eriam castiget vel exploret ac exerceat ten- rationibas euctos Abiterno enim ipsis ignis paratus 6 ednitur ait. 2s. Er. I. Sam. 16.4 18. Spiritus Dei altis irrciat in Satilem ac thrbauit eum Psal. 78. Misit in E-:1ψ:iosfurorem indignationis livae, iram ct indignationem cngustiam, immissionem Angelorum malorum Iob. autem I. et traditur Iob Satanae affigendus, constantiam ipsius explorandi causa. Luc. 22. Satanas appetiuis vos, Duos emitaret sicut triticu . 1 Thes. 2. Voluimus venireri scios, sed impedim nos Satanas a Corinth. I 2.2υ excellentia reuelationumsupra modum esserrer datus erit mihi stiroticis in tis carni angeltis Satan ut me colaphis cae dat, nasupra modum esserar. I. Thes et equo modo tentasset os tentator ilis, ct inanis redditus et labor noster. Et MM. .rentatura Satanai e ChriJus: quidem tentator ideo nominatur, quod homines ad peccatum Sc defectionem a Deo solicitat Minstigat, cum eXternis peccatorum Occasionibus obiectis,tum cogitationib. motibus internis voluntatis S cordiri excitatis.
O co de Creatione alius subiicitur, ne 'pede Dei Prouidentia, qti est quasi continuati, absolutio creationis.
Na sicut impossibile est aliquid esse
nisi creaturata fieri nequit sine prouidentia ut illud ex nihilo creatum conseruetur. Sicut res sine Deo non ex tuissent: sic non possent subsistere sine Dei prouidentia. Non enim talis creatio fingenda est, quae se sine creatione,& conseruatione Agubernatione So-