장음표시 사용
121쪽
fiant, quam colores lucis debiliores et languidiores; simili modo ac in tunica retina vibrationes longi ii imas excitare Vidciatur.
Ad haec, cum pro varia indole corporum opacorum radii diversorum colorum multaS diversas reflectiones et rcfractiones intra haec corpora patiantur, quo pluribus huju modi determinationibus vel diri ctionibus variis agitur lux, eo magis mult plici hac adtione corpora calefacit: Unde omnium tardissime a luce solari incalescunt corpora candida, dein rul ra, caetera vero omnia tanto citius quo debiliorem lucem resectunt. Qui enim radii a corporum prima superficie statim repercutiuntur, non deo calefactionem corporis promo. vere possunt, ac alii qui multiplicibus retractionibus et reflectionibus intra corpora agunt, donec tandem vel in solidas corporis partes impingentes abi Olbeantur, vel utcunque e corpore per refectionem vel refractionem emergant. Omnium vero citissime calefiunt corpora nigra, quae ideo constare Videntur ex particulis omnium tenuissimis, adeoque ad reflectendam lucem ineptis, et quae lumen varie refringunt intra se, usque eo donec id restinguatur penitus et intercidat. Rursus, quoniam vires corporum ad resectendum et refringendum lumen proportionales furit corporum
ipsorum densitatibus quam proxime, per Prop. Io. lib. 2. Opt Newtoni. Liquet ergo, quo densiora sue rint corpora, eo semper majorem esse debere lucis in eadem actionem, sive magis a luce concalescere posse. Periculis autem in corporibus institutis memorabilem hanc disserentiam invenit summus vir, quod corpora unctuosa et sulphurea duplo vel triplo magis lucem reis in gant, quam corpora terrestria et macilenta ejusdem
122쪽
dem prorsus densitatis, ita tamen ut semper etiam illa, Perinde ac omnia alia, eandem servent inter se legem generalem praedictae propositionis. Inde etiam valde probabile reddi existimat Cl. auctor, omnium cor- porum, praecipue, si non omnino, deberi refringen-
di vim partibus his sulphureis seu oleo sis ; quoniam verisimiliter in omnibus corporibus insunt partes sulphureae, in aliis quidem majori, in aliis minori,
quantitate.' Omnium ergo maxime idonea erunt a luce calefieri corpora unctuosa et sulphurea, quae etiam ignem adeo facilius concipiunt, et vehementius ardent, quam alia corpora, tam ex lumine in socis vitrorum urentium, quam ex igne vulgari. Tandem, ex copia sive densitate radiorum in corpus
aliquod incidentium, quam maxime intendi potest calor : Unde quo propius accedimus ad corpus luminosum, calor increscit, uti prius memoratum, cum de Cl. Boerha avii parallelismo ageremus. Id imprimis probari ibi ostensum ex experimentis speculorum vel vitrorum comburentium, unde vis radiorum solis in immensum augeri potest; quibusque speculis vel vitris omnino fit idem effectus, ac si tanto propius ad ipsum solis corpus accederemus. Dispersio enim vel raritas radiorum divergentium crescit in ratione duplicata distantiarum : Et ex his principiis supputavit Cl. Newtonus cometam anni I 68o, si modo terra arida fuisset, ex radiis solaribus calorem concipere potuisse, quasietooo vicibus majorem quam est calor ferri candentis. Huc referre licet calorem ortum a radiis solis varie reflexis et constipatis inter montes, aut per parietes,
et in vallibus; cum iidem radii solis directi, et sine ullis
123쪽
ullis resiectionibus, ut in altissimorum montium cacuminibus, vel in partibus atmosphaerae superioribus, parum admodum calefaciant : Quod partim quidem a raritate aeris in his lucis, maxinar autem a paucitate reflectionum, pendere videtur. Valde autem debilitaritur vis radiorum solis in zonis terrae frigidis, vel tem pore hyemali; non tantum quia pauciores radii ex obliquitate in aliquod spatium incidunt, atque a reflexiorinibus magis dissipatis ob angulos incidentiae obtusiorireS, Verum etiam ob diversam longitudinem dierum ac noctium, quibus sit ut multo plus frigoris contra' hatur ex longi limis noctibus, quam contrahi postit caloris quantitas ex diei brevioris 1 ole. Radii etiam pluarimi in obliquitatibus tu illa cantur, quoniam per multo longius spatium atmosphaerae terrestris eos trajici oportet. Multum praeterea tribuendum censuit Cl Halleius viribus ictuum radiorum ex obliquitate imminutis ; quin etiam hujus causae, ad variorum loco rirum terra o a linea aequinoctiali distantias, computa
Doctrinae allatae de radiorum densitate non repugnat, quod lunae imago, plenilunii tempore, nocte serena hyberna, directe opposito speculo Vitelliano excepta, quamvis focus lucidissimus inde ortus fue. rit, tamen ne minimum signum caloris vel frigoris ad thermometrum dedit Neque omnino hoc mirabile apparet, cum simplicissimo modo hujus rei ratio reddi posse videatur. Nulla enim alia de causa lunam plenilunii tempore non aeque interdiu ac noctu luce
re observamus, nisi propter dispositionem quandam
124쪽
oculi diversam, et quod debilior ejus lux, perinde ac
omnium planetarum et astrorum, splendore magno nostrae atmosphaerae luce solari illustratae, adeo obscuretur ut insensilis fiat: Interim certissimum est, tunelia em is pii aerium lunae maxima sui parte a sole illuminatum, tam diebus peIpetuis quam noctibus, aliquamdiu telluris incolis obversum manere, adeoque radiosa luna ad visum nostrum pertingentes nihilo plus noctu calorem excitare debere atque per diem ; nam lux major lucis minoris propagationem non impedit, sed tantummodo sensui non adeo notabilem reddit, eoque minus fortiter hunc assicit minor lux, quo majori lumine visus occupatur et praestringitur. Luna autem interdiu revera nube aliqua lucidior non apparet; si erro radii a luna emissi calorem aliquem insignem per haec specula gignere valerent, tum pari ratione lux anube quavis reflexa, et ab hi S spec ulis repercussa, comburere posiet, quod nunquam fieri observatum: Etenim, si hoc accidere queat, tum profecto non valde tuto his instrumentis uti liceret in aere aperto, dum luce
solari splendet atmosphaera. bolis quidem imago a speculo plano reflexa valde urit, eadem a luna pro- pagata non item Quia longe alia est ratio superficierum hujusmodi expolitarum, laevium, et aequalium,
quae radioS omneS acceptos in unam tantum partem
reflectunt, atque superficiei lunaris, quae summe inaequalis, scabra, et aspera ab omnibus philosophis habita, astronomisque deprehensa est ; et propterea radios solares non unam in partem, veluti specula plana, verum quoquoversus summa inaequalitate dispergit. Disserentia etiam insignis inter corporis lunaris et speculorum istorum planorum restectionem, vel hinc oriri
125쪽
ri potest, quod per longissimum intervallum radios so, Iares luna ad nos propaget; ideoque illius lumen erit inde multo debilius et magis dispersum .lumine spe.
Culorum, antequam perVeniat ad speculum Vitellianum, in quo instituebatur hoC experimentum. Revera sensibus nostris vel oculorum acie fallacissime judicamus de lucis copia vel gradibus ; eadem enim corpora, sive loca videntur tenebrosa vel lucida, pro varia dispositione retinae vel pupillae, et ratione obscurita,
tis vel splendoris corporum vicinorum et circumjacentium. Quin etiam summam lucem non cernimus,
nisi vel directe a lucido corpore ad nos dirigatur, vel corpori occurrat alicui reflectenti ; visio enim non sit nisi per radios qui in oculum impingunt. Si Vilet- tiani speculi focus in aere nullum attingit opacum in pleno sole, non videbitur ibidem ulla imago lucis, nisi quis directe se opponeret,' &c. Ati inde judicare licet lumen magna valde copia ibi non adesse tVidentur etiam ' quidem auctores, qui de his rebus scripsere, non satis animadvertisse verum discrimen
inter lucem et calorem, atque Calori S vicinis corpori
bus communicandi rationem sine luce; de quo postea tTum quod solis lumen vix sinitam habeat rationem cum candelae alicujus luce vel ignis. Nemo potest solem adversum in meridie directe intueri; atqui lux candelae in luce solari umbram projicit; nam solis candor illustrior quam ullus ignis, qui immenso stile.
mali nostro tam longe lateque colluceat.
Restat explicanda mira quaedam lucis proprietas, quam illustris auctor facilioris reflexionis et transmisia sus
126쪽
sus paroxysmos appellavit. Experimenta in tenuibus
lamellis aeris vel aquae, ex duorum vitrorum contiguorum sibi invicem ctim pressione factis, quorum ali- id erat convexum, alterum planum, itemque in bullis smegmatis saponacei et lamellis tenuibus vitri Mosco vitici, capta, ostendunt lumen naturale reflecti et refringi in annulos coloratos, definitae a se invicem distantiae et latitudinis, cum macula centrali nigra
vel alba ; qui annuli colorati per transmissionem visi semper apparent oppositi prorsus coloris ab illo qui ad
eandem crassitiem lamellae per reflectionem cernebatur. Colores autem quivis singulares prismatici hoc modo explorati annulos quidem dedere consimili prorsus ordine et ratione ; verum omnes ejusdem et unici illius coloris, non di Versorum, Ut priUS. Ex his porro observationibus et calculo accurate instituto, invenit sagacisiimus auctor, idem genus radiorum, aequali obliquitate in has lamellas incidentium, ita rectedii et transmitti multis alternis vicibus, procrassitudine lamellae aucta in progressione arithmetica numerosum, O, I, 2, 3, q, I, 6, 7, 8, 9, &c- hanc quedispositionem transitoriam, quam in transmissu suo per quamlibet superficiem refringentem adipiscuntur, et quae aequalibus revertitur intervallis, appi ellavit paro-xysmos facilioris reflectionis et transmissus. Nam si prima reflectio fiat in crassitudine I, tum radii transemittuntur in crassitudinibus, O, a, ς, 6, 8, IC, Ia, &C. rectediuntur autem in crasitudinibus, I, 3, S, 7, 9, D,
eoque pacto efficiunt annulos coloratos et maculas centrales per reflexionem et refractionem visos. Si autem, e contrario, hae Vices propagantur a puncto re-tachidnis, tum alio etiam ordine vices facilioris reis scelionis
127쪽
flexionis sequuntur progressionem numerorum O, 2, η, 6, 8, &c, ac proinde intermediae vices facilioris trans. mistus distant ab illo puncto in progressione numerorum imparium, I, 3, 3, 7, 9, &c. Ex iisdem observationibus colligitur, ρ Lumen, etiam antequam in corpora pellucida incidat, vices suas habere facilioris reflexionis et facilioris transmissus, atque verisimilas limum esse id vices illas tum nata scisci, Cum e cor poribus lucidis primum emittitur, illasque per totum suum progressum usque retinere ' Paroxysmi enim illi in quibusdam casibus deprehensi sunt centum vices excessisse; immo, ex phaenomenis quibusdam laiminarum crassarum, intelligimus eas propagari ad plura millia; nam, ubi crassities lamellae ἱ unciae non excedebat,
tamen hujusmodi in ea paroxysmi fiebant 34386 vicibus : Adeo ut vices hae alternae revera in omnem
distantiam, siae sine aut limite, ab omni superficie re- fringente propagari videantur. Liquet etiam, ex observationibus lamellarum tenuia issimarum vitri Mosco vitici aqua madefactarum, alternam hanc refractionem et reflectionem ex crastitie
vel distantia superficierum cujusque tenuis lamellae, ideoque ex ambabus his superficiebus, pendere. Ad - haec pendet quodammodo ex actione vel dispositiones aliqua propagata a prima superficie ad secundam : Alioqui enim in secunda non penderet ex prima. Ea autem actio sive dispositio ita propagatur, ut ae- quis perpetuo intermittat et revertatur intervallis. Εssicit enim in omni progressu suo, ut radius, certa interjecta distantia a prima superficie, resectatur exs secunda, alia autem interjecta distantia transmitta
128쪽
tur, idque aequalibus intervallis, et per innumerat g vices. Depositio autem ad transmissionem vel re- flexionem in variis distantiis extiti manda est reversito ejusdem dispositionis quam habebat is initio in pri-
ma distantia, hoc est, cum transmitteretur vel reflec- teretur per I rimam superficiem refringentem.' Simile quod his paroxylmis etiam observatur in corpo rum electricitate, ubi ab occulta vi quadam tam repelluntur quam attrahuntur corpuscula vicina.
Hi paroxysmi videntur medium aliquod subtili sit
mum arguere, in quo motus quidam vibrans vel circulatorius a radiis luminis excitatur, unde in similes rursus agitationes sollicitantur solidae partes corporis refringentis vel re nectentis, ita ut varios illos etiam chae ineant cursus et recursus, eoque pacto essiciant ut corpus id quodammodo incalescat. Vibrationes hoc modo excitatae inde propagari possunt in medio sive substantia reis ingente vel reflectente, eodem fere modo, ac vibrationes ad essiciendum sonum propagantur in aere ; moVenturque eae velocius utique quam ipsiladii, adeo ut illos antevertant: Cumque radius ali uuis est in ea, vi Z. vibrationis parte quae cum motu suo conspiret, tum is per superficiem refringentem facile transmittitur; cum autem est in contraria vibra. tionis parte, quae, sciz. motui suo obsistat, tum is facile reflectitur: Et consequenter radius unusquisque ita comparatur, ut, Vibrationibus singulis eum praevertentibus, reflectatur is iacilius, vel facilius transmittatur, Vicibus alternis. Variae autem incurvationibus quibus radii in refractionibus, reflectionibus, et inflexionibus de recta linea detorquentur, ex densitate medii hujus oriuntur, in
129쪽
in diversis locis diversa, lumine nimirum a densioribus partibus medii semper recedente. Forte enim ' hujus medii densitas major est in spatiis liberis et
M apertis, quae sint aere, aliisque corporibus crassis vacua, quam intra aquae, Vitri, crystalli, gemmarum, aliorumque corporum dentorum poros, et pro eo ut ex his crassis densisque corporibu S, in spatia vacua ea tur, densius evadit paulatim ; eoque pacto radios lu-ε minis r fringit, non simul et semel in uno puncto, sed gradatim eos in curvas lineas flectendo. Nam, cum lumen per vitrum aut crystallum transmittitur, et oblique admodum in ulteriorem ejus superficiem incidens, ex toto reflectitur ; resectio illa ex toto, as densitate potius et vigore medii quod est extra ultra- que vitrum, quam ex ejusdem imbecillitate, oriri de- bet. Medii vero hujus condensatione, quae ita gradatim sit, radii luminis qui prope corporum delatorum extrema, interjecto aliquo intervallo, transeunti innecti hoc modo ad ipsum oculum cernuntur ; atque par est ratio radiorum restiactorum vel reflexorum, qui procuIdubio non in puncto incidentiae, sed pau atim per
continuam incurvationem radiorum,'partim in aere factam, antequam corpus attingant, partim etiam in
ipso corpore postquam illud ingressi sint, sectun
Medium porro hujusmodi, siquidem existat, erit subtilissimum, mobilissimum, rarissimumque. Νubtilitas ejus summa et mobilitas inde intelligi potest, quoniam
omnium corporum poros facillime permeat, et move tur Velocius radiis lucis, ut ita eos antevertat: Ex iliadem colligitur, illud esse valde elasticum. Oportet enim
130쪽
enim vibrationes sive pulsus hujus medii, ut vices illas alternas facilioris rellectionis et facilioris transmisesus generare queant, esse ipso lumine celeriores, ideo. que amplius 7 OOOCO vicibus Velociores motu sonorum ; sed ex Prop. 48. lib. 2. Pr. Ne t. pulsuum in sui do elastico propagatorum velocitates sunt in ratione composita ex subduplicata ratione vis elasticae directe, et subduplicata ratione densitatis inverse ; unde erit vis ei astica hujus medii, pro ratione suae densitatis, amplius 7 ooooz X 7OGOQo partibus majorvi elastica aeris pro ratione itidem suae densitatis. Magna igitur hacce elasticitate ubique se diffundet,
atque omnia spatia coelorum et corpora pervadere de
hebit. Mira autem particularum hujus medii tenuitate fieri poterit, ut summam hanc obtineat elasticitatem, simili modo ac vis attractrix vix se conspicuam praestat, ni si in minimis materiae particulis, atque uti electrica attractione agitantur corpuscula exigua multo magis quam grandia. Sequitur Praeterea, eae prop. supra allata princi p. Newt. pro medii hujus raritate valde crescere ejusdem vim elasticam, quod imprimis videtur notatu dignum. Caeterum, ex qualibus particulis constet hoc medium sive aether, definire non licet, num, sci Z. more aeris nostri ex particulis a se invicem recedere conantibus compositum sit, an alio quovis modo. Ex dictis autem multo tenuiores esse liquet aeris nostri vel etiam luminis partibus. Rarissimum esse oportet hocce medium ; cum enim magna sua elasticitate se per omnia spatia dispergat, necesse est ut nullam praeberet resistentiam, ne in corporum poris latens eorum agitationes impediret, vel in