장음표시 사용
171쪽
Emeticorum Usu in variis Morbis
suΜΜIsQUE IN MEDICINA HONORIBUs ET PRIVILE G1as RITE AC LEGITIME CONSEQUENDIs ;
ANGLO-BR IT ANNUS. Ad diem 13. Augusti, hora locoque solitis.
173쪽
Viris praeclaris, Praeceptoribus suis plurimum colendis,
Med. Doct atque in Academia Edinburgensi Medicinae theoreticae et practicae Prosessori:
Med. Regio, Medicinae theoreticae et practicae in eadem Academia Professori:
Med. Doct. atque ibidem Medicinae et Chemiae Professori:
Et in eodem Lyceo Anatomiae et Chirurgiae Prosessori:
Med. Doct. et Reg. Bolanices Profectori: ob plurima in se collata beneficia, Hoc specimen inaugurale, Quod exegit mos laudandus Academiae, omni quo par est obsequio et existimatione offert
174쪽
175쪽
Emeticorum Usu in variis Morbis
feecta praesens, futurae stabilimen, vitae constantis et integrae dulcedo, magna ex parte Ventriculi, visceris praenobilis, fata sequantur ; nihil arduum aut molestum ducebant tum veteres tum recentiores medici, quo minus in vado esset tantae utilitatis negotium Experientia gnari facti fuerunt, si sospes esset vcntriculus, minus metuendum esse reliquis; eo autem male se gerente, incolumem diu haerere totius corporis
176쪽
corporis fabricam non posse. In dies quoque comper tum est, quod arthritis, hydrops, scor butus, tabes, insania, febresque pessimae set si quae graviora mala supersint, et hominibus infensa magis , rarius attollunt capita, illaeso interim ventriculo: Et si sorte nascantur aliunde, saeviunt eo magis, quo magis a sanitate recedit princeps haec animalis ossicina. Hinc itaque liquet, quantum naturae ministris incumbit, ejus incolumitati enixe prospicere. Ipsus autem Ventriculi, fulque contentorum vitia, tum et morbi exinde nati, quorum fibrae altius haerent, opem saepe poscunt, quae depletione tentatur ; neque ad culpam horum delendam, prognatasque labes eradicandas, felicius adhibetur saepissime remedium, quam evacuatio per inmitum facta. Hac unica intentione adeo celebrata fuit emesis apud veteres medicinae patronos ; ut etiam sanis, si sani perstare voluissent, hoc medicinae genus praescripserit ' Hippocrates, quod saepius repetendum suasit, licet aspera et intractabilia admodum essent medicamenta vomitoria veteribus familiari a ; nec certe
sine decumbentium fastidio, vel medicorum sollicitudine, porrigenda.
i. Est autem vomitus ea ventriculi, diaphragmatis, et musculorum abdominalium actio, qua ilJius contenta, quasi inter praela compressa, vi magna sursum per
Hippocrates de diaeta, lib. 3. et alibi passim.
177쪽
1N VARIIS MORBIS TRACTANDIS . 1 ue
per os rejiciuntur. Horum siquidem viscerum conia tractione sursum urgentur omnia in abdomine contenta viscera, constringitur inde pylorus, dum quae in ventriculo haeret materies, illius ' et ambientium vi musculari in orificium ejus superius impressa, illud dilatat, et per contractas oesophagi fibras longitudinales facilem sibi parat exitum. a. Stimulus quicunque validus, ventriculo inditus, ejusque nervis applicatus, actionem hanc incitare potest, ob commercium quod obtinent ventriculi nervicum eis, qui musculis abdominalibus et diaphragmati
inserviunt. 3. Copia etiam ingestorum nimia atque moles, licet haud alio, saltem parum ingrato potiantur aculeo, nauseam, deinde vomitum excitare queunt; cujusmodi sunt, aqua egelida, aromatibus imbuta, suaviaque, nec non dapes illae quae gustui summopere blandiuntur, avide et sine norma deglutitae ; quicquid porro nervos ventriculi irritat, aliave aliqua ratione aequabilem horum liquidi fluxum perturbat admodum, vomitionem ciet; qualia sunt capitis contusio vel concussio vehemens, jactatio in nave vel rheda in assuetis, valida imaginatio, sive rei cujusdam injucundae memoria; haec enim aliaque similia delicatulos summo urgent quandoque fastidio vomituque. q. Attamen compertum est, objecta omnia, stimulo licet praedita, haud aeque certo vires suas in ventriculum
V plar de scuta aquatica, cap. IS. hist. 1.
178쪽
lum vicinaque exerere, sed nunc per unum ex emunc. toriis, nunc per alterum, promovere secessam : Quaedam itaque quae fere perpetuo Vomitum producere constabat, quaeque prae caeteris huic muneri obeundo maxime accommodata esse docebat experientia, in unicum hunc usum seposuit vetustas. 'Eμετικα haec apis pellabant Graeci, VOMITORIA Latinis audiunt. s. Mancus vero fuit horum apud veteres catalogus, licet amplus ; pauca enim Vomitoria cognita habuerunt, quae non acerba admodum et inclementia, vel
lenia prorsus et invalida, comperiuntur ; si modo simplicia eadem, eisdem insignita titulis, apud nos hodie prostant, ac apud istos olim : Uti cuique patebit, antiquorum scripta evolventi. Veratrum aliquando lethale fuit, infida quoque aliorum actio. Non mirum itaque, si morbo graviore torqueri, vel ad aliud quodcunque subsidii genus confugere maluerint
aegroti, quam durum et immite, vel lenius, at incertum, saepe infructuosum, experiri medicamen tQuo contigit ut absterritus quandoque aeger, medicum abhorreret; medicus pariter medelam, quae tanta pollicita est, propinare dubitaret: Unde uterque incommodum haud leve saepius tulit. Atque licet Hippocrates rationem intellexerit temperandi emetica ; alii tamen multi, minus solertes, spe sua saepe exciderunt. Neque chemia, quae tot praeclara medicamenta detexit, ulla sere suppeditat emetica, quae tenellis et delicatioribus tuto dare licet: Quin et dolebat suo tem .pore Sydentiamus, desiderari adhuc lum emeticum turum, et fatis interim e*cax, quale in celebri radicei pecacuantia passim hodie experiuntur practici. Hujus instituti
179쪽
IN VARIIS MORBIS TRACTANDIS . 161
instituti non est, singula, quae Vi emetica pollent, recensere, horum saltem classes ratione virium indicasse lassiciat. 6. In lenia, υehementiora, et fortis a vomitoria, distinguendi hunc evacuantium ordinem, mos quibusdam obtinuit: Nec quidem inepte ; diversa enim illa simplicia, quae ad vomitum ciendum hodie usurpantur, commode satis sub triplici hac serie dispertiri possunt. Nulla tamen fides efficaciae, sensibus patefactae, odo ri sepori ve videlicet, habenda est : bed experientiae soli horum credenda distributio. 7. Emetica quae lenia appellantur, gemini sunt ordinis ; Imo, Recensentur ea quae mole sua, vel irritamine levi, moli unito, stomachum lacessunt ; qualia sunt, aqua tepida, viscosa, faccharata, mellita, oleo se, salita, jura pinguia, insus a theae viridis, cardui benedicti, forum chamae meli, aliaque ejusmodi plura ' ex diversis plantis aromaticis elicita. 2do, Huc pertinet emetici cujusdam fortioris dosis refracta, quae stimulo
gaudet tam Valido, ut nauseam, vomendique conatum anum alterumve proVocare possit, nec amplius urgeat.
Ex salium numero haec plerumque petuntur, quae humoribus galtricis stati in solvuntur, et celeriter undiquaque dispersa, applicantur nervis, mox sursum rejiciuntur, penitusque epotis liquidis eluuntur soluta, ut brevi quiescant omnia. Filum per oesophagum trajectum, irritatio gulae, per pennam oleo madefac tam ; idea fastidiens, in assueta navis agitatio, currus per loca aspera dudii conquassatio, animi denique pathemata leviora huic ordini consentiunt. NOX vissime
180쪽
vissime tamen memoratas causas quibusdam vomitio nes inducere perquam violentas haud dissiteor ; pleri Lque Vero non item, neque eos diu et sortiter simul molestare solent. 8. Fortiorum classis sit ex prioribus 9 7. n. 2do, aucta saltem dosi, vel causa ; aut ex iis quorum firmior compages, et hinc tardior esse us, sed vehementior: Namque emissae particulae Vellicantes, paulatim in cryptas plicasque ventris rugosi sese insinuant, nervulis adhaerescunt, molestiam creant, augentque, nec ingeminato vomendi nisu, velatis sedibus excutiuntur, usque donec eorum vires repetito Opere decoquantur; hinc emesis protractior, nec non vehementior. Medicamenta pleraque sursum purgantia, hodierna praxi maxime usitata, huic classi addenda sunt, uti, V. g. alarum, i pecacuantia, radix raphani rusticani, semen sinapis, scilla, horumque Variae praeparationes, combinationes, ex Vegetabilibus. Ex metallicis sales quidam chemiae progenies, ut Vitriolum martis, et salia vitriolica : Sed palmam prae aliis meruisse videntur, quae ex Venere acquiruntur, sal, D. cupri fuseque tinctura. His addendi sunt tartarus emeticus, et quorundam ex serie sequenti imminuta do-
9. Fortissima nuncupare licet ea, quae ars dogmatica
et maxime rationalis, ob laevos et attroces effectus saepius expertOS e Vitat, quaeque non sine imminente
machinae periculo exhiberi posse perennis docuit ob servatio, quae rarius, nisi ab audaci medicastro, vel in