장음표시 사용
411쪽
ssu a s quantast plicitas Dei, se. 3 8 3
quentibus. Nam si nomen creati, inquit , summatim eorporea st in corporea complectitur, eertum est, quiboe 'so in creati nomine a creatis secernitur , necu rio eum etiam a corporeis ct incorporeis secere ina propter iamlto minus hinc expugnatur nostra assertio . quae non intelligitur de incorporeo , quod sit differentia entis
Neque omitto ad plenam objectionis solutioneni, si quid in
contrarium S. Iustinus sensit , ut sensisse videtur, authoritatein s. Iustinus illius a nobis non sperni , sed tantum postponi unanimitati non po ix Sanctorii in Patrum ac Theologorum , qui veram ac propriam uri es 'at conditionem entis incorporei 1 Deo non secreverunt. Insuper ox crip etiam non sciant , qui putent quaestiones illas & responsiones ad stati ucium. ἰraecos plurimas , inter quas leguntur verba praemissam N impugnatam opinionem fundantia, non esse genuinum opus S. Iuntini, licet inter illius opera locum habeat. Et si quidem ita est . adhuc minus revocanda erit in dubium nostra assertio, cui non contrariabitur, nisi aut horitas quaedam incerta, & habenda lon-πὸ infra mentem tam celebris Theologi & tam laudati Maristyris.
Neque jam superest, nisi ut postquam lan ostendimus quid non xtur.
obstet summae Divinae simplicitati, paucis dicamus quid illi magis consulat, & illam manifestius prodat: nam aliunde satis deis is fixi sunt. monstrata est in articulo praecedente. Itaque illam manifeste pro- '
dunt verba illa Exodi , Egosum quisum , & Qui est mi=me ad 'vos: crimen im Deus dixerit , Rosum, dc non addiderit, qiridesset, docuit nos eotum id , quod ipse est , contrahi ad ipiunt esse , quo cogitari nihil potest simplicitis. Quia si esset insuper aue hoc aut illud quodcunque excogitabile, sic utique componeretue ex ipso ep& aliquo superaddito ad ipsuin esse. Multoque miniis I otest Deus cogitari esse & hoc & illud , qti mi aut hoc , aut itinuit : quatenus statimatque Deus cogitatur esse hoc aliquid, tam
perseetum cogitatur hoc aliquid , ut agnoscatur omnis alterius rei cogitabilis perfectionem compleisti. Unde non potest Deus esse una res &alia , veluti quaedam prima res & secunda a quia prima res est omnis res , hoc ipso quod in prima re, quae cogitatur Deus esse, omnis rei cogitabilis universa perseetio apprehenditur contineri. Deinde si vel duae res ad constituendam Divinitatem conflue- XLvILrent, tum neutra posset evadere Deus sine ope alterius: aliὶs enim frustr4 confluerent hium rursus neutra posset evadere Deus rut in P
412쪽
384. Disputatio quarta , Art. II.
per adventitiam opem alterius , quia conjungi quidem possce
cum altera, sed evadere non posset altera: neque enim rerum naturae per conjunetionem mutantur. Igitur sicut utraque seorsim Deus non esset, ita conjunctim maneret non. Deus. Itaque necesse
est Divinitatem rem esse unam omnino simplicissimam , sive, si ita loqui fas est post S. Bernardum, unissimam. Non est eompositus Seus, aiebat S. ille Dochoi , in Cant. Serna. 8I. merum simplex est: ct ar liquido noveris quid simplex dicam , idem quod unum. Tam simplex Deus, quam unus est. Est autem unus, ct quomodo aliud
nihil. Si diei posset unissimus est.
Denique non potest in Divinitatem induci vel quaecunque muSi quaecum nima compositio , quin maxima & omnium quidem cogitabi-T' . . lium maxima inducatur. Ratio est, quia si infinita, quae in Deo
almittere- simi, linum non sunt, & aliunde non est potior, ut revera po-ασὸς tim. tior non', causa tribuendi unitatem quibusdam ex illis , quam vium misi. aliis , hinc patet compositionem, quae in Deo foret, fore utique cumulatissimam ex rebus infinitis coagmentationem, & hac quidem ex parte intolerabiliorem, quod non posset non esse inteeres illas infinitas summa disparitas , propter quam coalesceret Deus ex vita & non-vita , ex virtute & non-virtute , ex luce &non-Iuce, flec. sicut olim discurrebat S. Hilarius his verbis de Trin. l. 7. Non enim ex compositis atque inanimis Deus , qui vitas, subsistis: neque qui virtut est, ex infirmioribus cominetur : ne isque qui lux est, ex obscuris coaptatur: nequa γi spiritus es , ex ae paribus formabιlis est. Totum in eo quod est, unum est, ut quod spiaritus est, ut lux ct virtus O vita sit : ct quod mira est , virtas spiritus sit , ctc. Ex quibus & innumeris id genus ratiociniis. quae passim leguntur apud Sacros Scriptores, satis intelligitur quanta sit Divina simplicitas; talis videlicet, qua cogitari major nulla possit. Sperunt, ut supra notavi, ad hanc 'seminani simplicitatem stabiliendam quaecunque suo Ioeo dicta sunt de summa identitate reali inter naturam Divinam & illius tum proprietates , tum operationes universas , & ibi recoli poterunt .
413쪽
uantum repugnet summa Divina simplicitat i obtegumentum , quale Ambropomambita singi stant, hamanum. ΝΟ τ A N DUM primo duos potissimum esse errores , in quos Tadversus summam Divinam simplicitatem l apta est aut leno Al pn ve
rant in , aut aniquitas humanae mentis.. Prmetus est eorum , quibus ti me ri, villim est notionem coi*oris alienam non esse a notione Divinita M 'lie
tatis , ac proinde aliquid corporeum, scii corpus aliquod Deum uitate. 'esse. At non fuit eadem omnium in isto errore crassities ; nam alii a quidem omnem palpabilium illorum corporum faecem sensibi- Iem ac corruptibilem a Divinitatis conceptu longissi ine repulerunt: alii vero Divinitatis eonceptum ita parum secreverunt ab omni , quantumvis ignobili, corporum corruptibilium conditione, ut non sejunxerint ligna & lapides. Secundus error illorum est, qui nihil quidem incorporci repti- ILtantes Deitin esse, Opinati nillilonii iriis sunt illum sub alicujus eorporis forma sensibili ad arbitrium selecta spectabilem se prae- illi saltembere. Et illain quidem formam , si quidem omnium praestatuis5mani , censebant esse humanam et unde dicti sunt a C raec is ternam eor, αν - μορφόται , quo vocabulo apte exprimitur error adstri. hens Deo formam humanam. Qnem utrumque errorem deinceps
hic impugnabimus, posteriorem quidem ex professo , priorem vero ex occasione , postquam de ' utroque nonnulla, quae notatu digna sunt , praemissa fuerint: Notandum secundo turpe adeo & insanum esse figmentum il- tr. Iud Divinitatis palpabiliterae corruptibiliter eo reae , ut nisi . QR si e Sacrae Paginae , quae neminem saliunt , affirmarent fuisse homi- or eis nes , qui Divinitatem hujuscemodi fingerent, & fictain , postmodum adorarent , quis crederet mentem humanam lapsam ' 'aliquando fuisse in abyssiim tam caliginosae caecitatis p Et in m mera quidem sunt Saetae Scripturae loca caecitatem illam testaniatia , ex quibus satis erit, si tria vel quatuor reserantum. Legitur sic in libro Sapientiae c. 33. Io. & IS. Infelices autem sunt est inter mortuos spes illorum est, qui appellaverunt Deos opem manuum hominum. Ac deinde: Non erubescit loqui cum illo , qui sine animas, ct pro sanitate quidςm ivsturam deprecatur st pro vita retM.
414쪽
386 Disputatio quarta , Art. III.
. mortuum , ct in a utorium inutilem invocat. Et rursus in capite I. 8. I 6. Iterum aliar navigare cogitans , or per feros stultus iter facere incipiens , digno portante se fragilius si num invocat . Per manus autem quod fit idolum maledictum est cr ipsum , or quia ferit illud ; quia ille quidem operatur est: illud autem cum essetfagile,
Deus cognominatus est Deinde interveniente tempore , eonva
lescente antiqxa consigetudine , hic error tanquam lex cumiutus est , or Drannorum imperio colebantur sigmenta. Tum sic legitur in Levitico : Non facietis vobis idolum ct sculptile . nec titulos erigetis , nee insignem lapidem 3onetis in ιerra vestra , ut adoretis eum. . t v. Unde patet suisse homines tam stolidos , qui lignum invocarent ,& lapidem adorarent. Sed adhuc magis expressa sunt..is,i. - . clitae habvi cur in prophetia Baruch 6. 3. s. ct I . verba istat nisi eam tes. Nunc autem videbitis in Bablonia Deos aureos, ct argenteos, or lapiadeos, or I neos in humeros portarι, ostentantes metum gentibus. Α tum, Visa itaque turba de retro Ur ab ante adorantes, Leite in cord bus vestris , te oportet adorari, Domine. Et tandem post multa de id lorum opificiis,vesti bus & armis ad illorum d crisionem excitanis dam narrata, sic ibidem concluditur : Unde vobis notum sit quia non sunt Dii. Nec parum ad illam ipsam derisionem in vendam confert quod 1 Davide dictum est Val. II 3. I 3. I . ctc. de gentium simillacris argenteis & aureis, quae ps habent or non loquentur : oculos habent Ur nom videbunt: at res habent or non an
Itaque dubitari non potest ob tam dilucidas Sacrae Scripturae
aut horitates,quin apudGentes viguerit error elaborans & adorans Deos corporeos; quasi simul cum statuis, quas dolabant, aut scuLpebant , aut fundebant, dolari, sciit pi , fundi posset Divinitas. Accedunt quoque ad id amplius suadentum libri multi aduhrsus Idololatras ista scripti a Sanctis Ecclesiae primaevae Patribus plurimis . ut a Cleinente Alexandrino , Origene , Eusebio, Iustino, &c. Spectandus vero plurimum est inter illos liber ille Apologeticus Tertulliani adversus Gentes,& in primis iste alter ejusalem de Idololatria , quam a principio sic definit : Principale , inquit. crimen Generiι humani, summur seculi reatus , tota causa judici; , Idololatria. - 'Nihilominus hic ipse gravissimus Scriptor Tertullianus , qui
v. taui .hu, Iam invictὸ scripsit adversus Deos Gentium corporeo , non sa- aliquam iis de caetero Divinitatis notionem purgavit ab omni specie cor
poris, tilio aliquam corporis speciem Deo assinxit, ut postea re-
Pluri sancti Pa. tres hane dololatriae Insaniam poli κε ii ati sunt v .
415쪽
ύuantum repugnet summae , sc. 38
seretur.Unde autem ac ei clere potuerit, ut vir in caeteris tam clo bis tam indocte hae in parte deliquerit, non cst plane coinpemina .PI sumitur tamen non aliunde prosectum hoc delictum fuisse, quam ex alio prae concepto circa animam rationalem in specie sua , ut opinabatur , corpoream , ut patet cx toto lare contextu libri , . quem conscripsit de Anima, & unde nisi locum unum & alterum hic non exscribam. Caeterum , inquit, de anima c. 8. & 9. est invisibilis anima, ct pro eonditione corporis sui , ct pro propHetate stib- utia, Gr pro natura etiam eorum , quibus invis bilis esse fortita est. Τum vero nec omnino invisibilem esse animam assirmat dicens : ad O alteri quid inti sibile , alteri non , quod non ideo incorporale sit, quia non ex aquo vis valet. Sol enim corpus , siquidem ignis : sed . quod aquila 'Ureatur , neget nomιa ι non tamen praejudicans aquila rranιumdem or anima eorpus invisibi e , earnisi forte , spiritui vero visite : sic Ioannes in spiritu Dei factus animas Marorum consAc deinde si e concludit: Et tamen non ieconstanter profitebimur v x L somniora quaque or omni modo debita eorpulentia , adesse anima quo. Et hie --que ; ut habitum , tit terminum , ut illud trifariam Hstantivum , lon- , qI lius Illud nem Leo, or latitudinem, or sublimitatem , quibus metantur corpora Philosephi. Adest & valdὸ notandus locus alius Tertulliani, probantis animam , quamvis invisibilis foret, non tamen incoris m; .poream fore : Et tamen eum invisibilem dicant, corporalem , inquit, de carne Christi c. II. eam coq=tuunt , habentem quod invi iis
sit. Nihia enim habens invisibile , quomodo potes inoisibilis diei Sed ne esse quidem potest, nisi habens per quodsit. Cum autem sit , ha- beat necesse est aliquid per quod est. Si habet aliquid per quod est, hosterit corpAs ejus. Tum subdit, Omne quod es, corpus est sui generis. Nihil est incorporale nisi quod non est. .
Hi ne itaque Tertullianus, quod errori similiare est non esse VIII sterilem , sed alium atque alium parturire , protractus est ad opi nandum ne vel Deum ipsum esse immunem prorsus ab omni cor. in Deo θ voralis efigiei cujusdam specie. Locus pro hac opinione insignis Iegitur in opere adversus Praxeam , ubi de Filio Dei loquens sic ratis effates. ait et Hic certe est, qui in effigie Dei constitutus , non rapinam existimavis esse se aequalem Deo. In qua erile Dei λ utique in alia , non Iamen in nulla. Quis enim negabit Deum corpus eo , etsi Deur Spiritur est Est& locus alius non parum ex premis, ubi Tertustianus agens contra Marcionem lib. a. e. t 6. & loquens de imagine. Dei in homine, ait; Porro cum pariter agnoscas hominem a Deo in tu
416쪽
3 g s Disputatio quarta , Art. II L
ia auἱmam υἰυam , non Deum ab homine , sinis perversum est . ut ἰκDeo ροι tra humana constituas , quam in homine Diυ na , ct hominis imagine Deum imbuas potius, quam Dei hominem. Ac tum sic per git : Et hec ergo imago censenda es Dei in homine, quod e timmotus es' sensus habeat humanus animus , quos or Deus , licet non tales , quales Deus. Ideo vero non tales , quia , ut paulo antὸ dixerat , sensus hominis corruptorii sunt, Dei autem sensus inco ruptori i, attrique tamen corporei, cum sint utique scosus corporis Divini & humani. Uerba Tertulliani haec sunt: Quanta er i diversitas Dioini eor- poris or humani sub eisdem nominibus membrorum , tanta erit s ani-- mi Divini or humani disserentia, sub eisdem licet vocabulis sensuum , ' quot tam corruptorios sicit in homine eorruptibilitas sub ntia humanae , quam 1ncorruptorios in Deo flais incorruptibilitas substantia Divina. Ex quibus omnibus locis attentὸ perpensis, satis intelligitur , quam arduum sit, quod multi tentarunt , Tertulliani mentem interpretari catholice. Verum hanc controversiam non suscipio : quia praemitas Tertulliani textus non retuli , nisi ut e su , quo is aliquid corporeum in Deo admiserit , cen scatur errasse ob rationes infra proponendas ad omnem conditionis corporeae ratiouem a Deo , quam longe potest fieri , semo-
Notandum. tertio ab errore, quem modo recensu inius , non parum differre aliorum errorem, qui non quidem certant pro ulla re corporea, aut etiam pro illinis corporeae rei specie quacu
que ecnuissima, quae si Dcus: sed nihilominus censent Deum eia se sormae corporeae, vidclicet humanae, unitum, & propter quam homo ad imaginem Dei .ereatus fuerit. Habuit porro error iste , qui Anthropomorphitarum dictus est, sequaces multos, & ab exordio quidem Ecclesiae; quandoquidem in Catalogo haereseon, quae sub Apostolis extiterunt, c. 8. in Bib. VV. PP. Tom. q. refertur
a Philastrio Episcopet Brixiensi sub his verbis: Qua est vanitas
Galatarum Seleuci re Hermia , qui cum volset Deum eo corpo-. reum, Dien etiam, id es, materiam Mundi eoaternam Deo s. asserunt. Non omnino tamen affirmaverim istos Galatas fuisse An. thropomorphitas, licet pro talibus soleant recenseri: namque verba Philastrii potius pronant illos crudὸ opinatos fuisse rem corpoream esse Deum. Et alias in errore erant alio ad istum accedente , nimirum animae crasso quodam modo corporeae , ut conjiciatur ex aliis verbis sequentibus t Spiritum autem hominis, id es, Dissiligod by Cooste
417쪽
uua es quantastymplicitas Dei, s c. 3 8
animam , non factum a Deo per F lium, sed de terra esse aiunt. inare si apud illos anima fuit tam crasse curporea, ut haberetur pro terrestri quodam coagulo , quomodo quidquid de Deo
Corporeo allerebant, non potuerunt asserere de ipso , tanquam non solum corporaliter convestito , sed corporaliter constituto
Tum si Origeni creditur apud Theodoretum in Quaest. eto. in Genesim , cui titulus est: Quid illud est . ad imaginem, suit Meli- eo quidam Asianus & Episcopus Sardensis e numero Anthropo-rnorpii itaruit . Verba Origenis haec sunt i Prius aesentieisdum est. inquit, ubi consistat illud, ad imaginem , in corpore, an in anima. Et in primis videamus quibus utantur, qui prius asserunx, equorum numero es Melito , qui scripta ruiquit, quibus assirit Deum corporeum esse. Membra enim Dei appellata eum reperiunt, oculos Dei respicientes terram, ct auras ejus intentas esse ad preces justorum Statim inferunt hae nιhil aliud docere, quam formam
Dei. Unde satis patet Melitonem , qui in secundo saeculo vixit,& opera multa scripsit a S. Hieronymo relata, sed quae non extant, Anthropomorphitam nisi Verum quocunque pacto id fuerit,itainet secus, eertum est hanc Anthropomorphitarum Sectam non multum nominis habuisse, nisi in quarto saeculo , per Audiam videlicet, sive Audaeum Monachum , qui omnes ferE AEgypti Monachos in errorem suum pertraxit. praeter Presbyteros ac Episcopos non paucos. Audiam , sive Oaeani, inquit Epiphanius, qui ermrem istum , quem serEnascentem & extinctum vidit , fuso refert ac in Quanat haer. 7o. lib. 3. tom. I. Ordo sunt. Hi in Monasteriis habitationem habent, ct secedentes contubernium faciunt, tum in sollaudinibus, tum prope Moer, in suburbisque , or ubi suas mansiones . Ae ovilia habent. Hie Audias horum Princeps temporibus Arii fuit, quando congregata fuit Synodus contra Arium , eorum qui 'sum subverterunt. Erat antem Vir a Mespotamia oriundus, M. Narrat postmodum Epiphanius, quis esset Vir ille, nemph Uir veritatis studiosus , sed reprehensor nimis importunus , qui de caetero juxta recistam fidem in his, quae spectant ad Mysterium Sanctissianae Trinitatis , rectὰ loqueretur; & in his quae pietatem decent, rectὰ se gereret; propriis enim manibus laborans j e , ct Episcopi, ae Presbyteri, ἡ τ reliqui qui eum ipso erant, omneι nutriebanIur. Narrat etiam quomodo ab Ecclesia expulsus sit, & Episcopug
suis tactus sit, & in Scythiam relegatus sit, & ibi quidem suum schisma promoverit. Quae omnia omitto, ut tantum hic ex Epi-- -c e eiu
418쪽
49 o Di putatio quarta, Art. III.
expulsus . N phanio reseram id , quod ad praesentem controversiam pertinet...i et . ,. '' Dιco autem , verba sunt Epiphanii , de dictione ex Sacra Scrip tura apud ipsum dirissime & peculiariter ac contentiose exposita. Nam quod essecundum imaginem, quod Deus largitus es ipsi Adam, rigide tinis decernere hic cr scit ejus , esse hoc impletum secuniam eo us , ex boe nimirum dicto : Faciamus hominem secundum ima aginem nostram ct secundum similitudinem , cte. IV. Igitur Audiani pertinaciter assirmabant Deum gestare sormam humanam , qua Divinitatem suam obvelaret, & per quam ope-A raretii r ; & sic in sensu literati accipiebant quidquid in Saeta. f. i. h. Scriptura legitur de Divinis oculis , manibus, brachiis, &e. να Quibus omnibus hucusque praenotatis , & circa errorem illum, juxta quem nescio quid corporis admittebat Tcrtullianus in Di vina 1iibstantia , & circa istum, juxta quem forma humana corporea Divinitatem obtectam esse voluit Auditis, superest ut deinceps error ille uterque ratiociniis quibusdam , ac siiffragiis Theologi eis dissipetur. Quod fiet in una alteraque assertioue
δ ulla es eorporis quocunque pacto tenuissimi ae supra modum emisnem incorrupti Ipecies, qua 1 em use cum Divinitare possit. Perquam assertioram sic contradicitur Tertulliano, qui Deo assing bat corpus , nempe peculiaris cujusdam generis exili mi ae incoris rupti , ut longὲ gravius eatur contra cacitatem Gentilium , P. Iuna, ct saxa, ct metalla Deor putabant, ut supra retuli. Et .
. dum a Deo semovebitur omnis exilitas corporea, quanto magis crasseties illa, quam Ethnisi adorabant λ v. Probatur prima. Nulla est res composita, quae idem esse eum ali er Divinitate possiti atqui omnis species corporis, licet tenuissimia fris & incorrupti, esset res composita : Ergo nulla hujusmodi speetes . ., z-'s' esse ident cum Divinitate potest. Minor est certa ; quatenus si non o. i. '' esset composita, esset igitur incomposita ; & ita nihil haberet
εο puri , commune cum corpore, quod utique nullatenus est incompositum. Aut e contra, si habet aliquid commune cum corpore,
ut revera habet, si est species quaedam corporis, consequens est illam esse aliquatenus compositam : & ob ut ruri iis quod omnis
species habet aliquis de suo genere.Quid autem haberet species ist Diuitiasti by Corale
419쪽
cua s quantasse 'Implicitas Dei, sc. 3 9 et
de suo genere , quod est eorpus, nisi haberet aliquid de eompositione, sine qua corpus stare non potest Major autem praeter rationes invictas , quibus Divina simplicitas demonstrata fuit in articulo primo praesentis disputationis, hinc susscienter proba
retur, quod notio compositionis E diametro opponatur notioni Divinitatis. Nam notio compositionis includit partes , quae utique tollunt & abolenc notionem Divinitatis : ideo scilicet quia Partes praesupponuntur ad totum : dc ita aliquid praesupponetetur ad Divinitatem et quod repugnat. . . Nisi quod illae partes aut non sunt unitar ; 8e ita non efficiunt xv I. Divinitalcm , quae non potest divisa subsistere t aut si sunt unitae , illas utique , vel ex casu , vel ex industria unientis unitas deis, eontia fuisse necesse est. Quo pacto rursus aboletur Divinitas , quae neque eatum illum , neque talem industriam potest admitteret non Α' 'Di irit. casum , quia Deus est ens necessarium et non industriam , quia R' Deus est primum agens, petiime ac primum ens. Ut p tittere,e'R 'non addam partes seorsi in acceptas esse minores toto, nec de caetero Omnes esset inter se aequales , quatenus aliae in aliis includuntur. Unde sequeretur esse aliquid magis, de aliquid minus in Deo, quod manifestam involvit contradictionem. Igitur, ut erasi probandum, nulla est res composita,quae idem esse eum Divinitate possit : ac proinde nec Divinitas potest esse ulla species coris poris , ut somniavit Tertallianus. Probatur secundo. Non potcst admitti speciem aliquam eorpo- x UILris Deum csti, nisi admittatur speciem aliquam corporis esse spi- . Rii φ situm. Sed nulla species corporis potest esse spiritus. Nulla igitur species corporis potest Deus esse. Major est evidens, quia le- Mgitur Ioan . . et . Spiritu est Deus, & iterum 2. Cor. 3.17. Do minas autem spiritus est. Neque id non agnovit Tertullianus , qui
eapropter dixit Deum esse si iniit corpus Sc spiritum e suis enim negabit, aiebat, ut supra retuli, Deum corpus esse, etsi Deus spiritus est. Nunc autem minor probatur ; quatenus si potest aliqua species corporis esse spiritu sequitur corpus de spiritum
non esse duas entium species absolutas , sed tantummodo respectivas; nam ubi agitur de speciebus absolutis, quae genus dividunt , nihil est, quod pertinere simul Sc ad istam , 8c ad illam
possit. . TU ILQuomodo corpus nullum potest esse simul animatum & inani- Atque ita matum , quia species istae sunt utique species absolutae, quae corpus dividunt. Ja in vero ex hoc quod corpus& spiritus non essent, do. Dipitigod by GOrale
420쪽
re ecirpus ecsent tant limspecies vespectivae a multa hine seqgerentu a ui daast T. Qualia era is lam rati . nibus statua tur incorp reitas animae rationalis.
39 a Disputatis quarta, Art. II I. '
nisi duae species entium , sive substantia rima respectivae , ac proin
de non aliter , . quam secundum magis & minus corporeae compositionis ab invicem distinctae , innumera conlequerentur absurda; uti quod sicut omne ens esset corpus plus aut minus, ita etiam omne ens esset spiritus plus aut minus , prout nimirum esset aut exilius aut minus exile cuin entibus aliis aut minus cras- fis , aut crassioribus comparatum. Tum quod omnis pars lubstantiae eorporeae iniuima , cisset maxime spiritus ob exilitatem suam
Unde quia substantia quaevis corporea nihil est, nisi voluti nil
merus quidam infinitus talium partium minimarum , ex quibus adunatis coaluit, ita quod nihil sint omnia corpora, nisi omnia minima corpuscula , ex quibus in varias moles coeuntibus concreverunt , ideo quidquid est, esset maximὰ spiritus i tum etiam quod non pqsset apprehendi Deus, nisi sub idea moleculae corporeae vinnium minimae r quia si corpus est , & nihilominus spiritus ob eorporis tenuistiniam speciem ., certum est nihil pravalere polia is nuitati moleculae corporeae omnium minimae, quam vulgo Philosophi atomum vocant. Ac proinde , quae res peraequet horrenda ac ridenda est, aut nullus utique Deus esset, aut utique tot essent Dii , quot utomi. Neque plura id genus prosequar , quia jam satis constat quanta hinc enasceretur naturarum & idearum confusio . si corpus & spiritus non essent duae substanti arvi species absolutae r quibus d contra suppositis patet, si Deus spiritus est , corpus non esse , nempe corpus cujuscunque specita imagini bilis. . Et haec quidem doctrina aeque valet pro anima rationali, cui nulla corporis etiam tcnuissimi conditio propria esse potest: quale enim corpus adeo tenue , quod atomi unius tenuitatem excedat Quare si corpus aliquod vim intelligendi ex tenuitate conse queretur, parem omnibus atomis intelligentiam co edere oporteret e & ita si tot Dii non essent, ut ante aiebam , quot atomi . saltem quot atomi sunt, tot esstim intelligentiae admittendae. Igitur nullatenus est tolerabilis error, quem Tertullianus , quantum ex locis supra citatis colligitur , transtulit ex anima in Divinitatem , tribuens isti perinde ac illi aliquam corporis condiationem, licet de caetero cxcellentiorenucohaerenter ad Divinitatis praee minensiam.
Objicies primo. Non potest intelligi Deus , quin intelligat ut Divinitas in subjecto , quod per iplam Deus evasit. Sed hoc susticit Diuitigoo by GOrale