장음표시 사용
491쪽
ssu a s quanta sit immutabilitas 46 3
quadraginta dies, ct Ninive δειbvertetur , non continuisse volunt a premonu e Leni absoluta in i non itaque debuit commutari. Nec obstat quod η R
Propheta Ionas hanς etsi Dei voluntatem absolutam putaverit,& ideo afflictus fuerit , quod Ninive non fuisset subversa; quia minime requiritur, ut Prophetae ita telligant quod prophetant: &revera reprehensus est Ionas quod ob verba illa male intellecta iratus fuerit ; reprehensus, inquam , fuit a Deo dicente: Putasne I 4. o
Postmodunovero in instantia, quae additur, nihil est quod ex
ante dictis non sit solutum. Dictum siquidem est Deum aeternitate . . ope,um sua , quae simul tota est, & rvrsus coenitione sua, quae simul to. R h mineta eu, complecti & conspicere modos omnes, quibus homo ad hilaipsum sese habeat successivὸ , dum e justo peccator , aut e peccatore justus evadit. Quare non potest ei se in Deo successio diverso. rum affectuum , licet in homine sit successio opermn , quibus rei pondere in Deo necesse sit affectus diversos. Et diversi quidem respondent, sed immobiliter respondent, quia opera quae in se ipsis sunt successiva , praesentia sunt immobilitet sub intuitu Divino. sub quo perinde est conditio hominis cras casuri, aehodi Estantis. Non itaque eras aliter afficietur erga ipsum , quana hodie : namque hodi E prosequitur casum crastinum affectu iracundiae , perinde ac constantiam hodiernam assectu complacenistiae. Et . ideo nihil magis absonum est , quὶni in Deo cogitare complacentiam, quAE in iracundiam cominutetur: Si quae igitur in Deo est complacentia , aeterna est & constans; L, si quae rursus est iracundia, aeterna est & constans est I quia sub stis, γε rima oeulis Dei aeternum est & constans est quidquid istuin vel illum Oi., te affectum postulat: & sic de caeteris. Tum authoritates , suae ex signabilis Tertulliano & Lactantio afferuntur , non probant successionem z. I:
complacentiae & iracundiae , sed tantum necessitatem iracundiae est,nee tr. excitandae ad intuitum peccatoris , a quo non possit non offendi s Q ,-φst.
Deus,& qui videri pariter , Deo tranquillὸ non possit: ideoque non militant dilectε contra id , pro quo hic e eriatur. De caetero autem affectum iracundiae non semove inus 1 Deo , modo ant/ab illo affectu semotum laetit, quidquid turbulenti, feri, in honesti aut utcunque imperfecti est in humana iracundia i cui nimis Divinam assimilarunt Tertullianus atque Lactantius , ut constat ex testimoniis ipsorum supra citatis. Et jam quidem ex his omnibus satis constat quae & quanta sit immobilitas tu affectibus Divini S.
492쪽
64 Disputatio quinta, Art. III.
De Immutabilitate Divina in actionibus immanentibus. NOτANDUM primo aliud esse genus immutabilitatis in as fectibus, & aliud in actibus, qui ex acteti bu prodeunt. At-
est persectior que istiui est longe perfectius ; quia viaiclicet non est de natura . r. n. ' affectuum , quod sint perenniter in astu ; sed nunc quidem in tuum. actum abeunt , nunc ab illo absimini: & si e licet continuo vigeant in ratione acteius , non tamcn continuo vigent in ratione actus, qui prodeat ex affectu : quandoquidem affectus est equi dein propensio titilesinens ad operandum , sed non est indesinens operatio. Sic in homine continuus est affectus, quo propendet incognitionem veri , & in amorein boni; quis autem non advertit affectum illum versari saepe in otio, sive otii exercitiique alternis vicibus subjacere Quapropter licet homo in affectu isto immutabilis diceretur , in illius tamen exercitio nequaquam immuta
hilis diei posset; sed E contra mirὸ mutabilis , propterea quod operationes ad istud exercitium spectantes,& per varia rerum dis, crimina, & per varia rerum intervalla fiant ae desinant , & post desitionem instaurentur , iterum desiturae , dc iterum instat
Simile quid contingit in affectibus virtutum ac vitiorum I nan i Ili saepe habent immutabilitatem quandam moralem, quae tribui tamen non potest illorum actibus. Neque hic aliud exemplum afferam , quam eximiae illius charitatis habitualis , a qua se inseparabilem , ac proinde in qua se immobilem , sive immutabilem praedicabat Apostolus dicens , ad Rom. 8. 3s. 38. 39. Qui ergo nos separabit a charitate Christi p an tribulatiot an angustia Hre.
Ac deinde , Certus sum , inquit, quia neque mors, neque vita , neque Angeli , neque Principatus, neque Virtutes, neque instantia , neque futura , neque fortitudo , neque altitudo, neque profundum , nequo creatura alia poterit nos separare a charitate Dei, qua est in Christi
Iesu Domino nostro. Igitur immutabilis erat Apostolus in affecti icharitatis; sed non sic immutabilis erat in altibus ex affectit illo pendentibus , quorum alia aliis succedebant, de ideo alii post alios deperibant.
ammutabiis litas mora lis in uirtu
493쪽
De Immutabilit a te Divina ,sc. 36,
Umie eum jam intelligatur allitii esse quoci Deus sit immutabi- II r. Iis in affectibus sitis , & alitui quoci etiam in a Stionibus si is im- . : ζ ' mutabilis sit; quin etiam intelligatur istius csse illo persectius , mutas;
siqui lena operosius rariusque; non e re est , ut postquam actum H Dri, est ite immutabilitate naturae Divinat, & in se ipsa speetatae, & ast libis, i fanis affectus suos relatae, agatur & ile immutabilitate ejusdem relatae Rumibu . ad actiones suas, quae cima sint duplicis generis , aliae qui dein manentibus. immanentes, ut intelligendi ac volendi, aliae vero transeuntes , ut creandi R destritendi is riirsus e re non est, ut ile istis & illis seorsim agatur pro Divina immutabilitate pertractanda distinctius , latius stabilienda. Hic igitur primum occurrit di Riii-rendiis& comprobandus modus, quo in aetionibus Divinis immanentibus illaesa integraque servari absolutissima Divinitatis immutabilitas possit; ac tum in articulo sequente id ipsit in circa actiones Divinas transeuntes & disquiraiir & comprobabitur.
Notandum secundo actionu Divinas intelligendi de volendi IV. complecti quidquid persectionis cogitari potvst contentum in a. S., i. gyillis generibus actionum , ita quo ii sicut Duus generatim est tale rei lactio 'iens, quo nullum per se stilis cogitari potest in omni genere entis, ου-- .m ita intelle eius Divinus talis est , quo nullus perfectior cogitari eogitabi- possit: riirsus qua nulla cogitari possit persterior , haec - vo-lmatas Divina ; de idem de actionibus, quae his potentiis convcniunt, est haud it ubi E sentiendunt. Sumatur iam seorsim actio intelligendi Divina , quae si utique est omnium cogitabilium perstetissima , primo extendit sc ad omne intelligibile , secundo extendit se pariter ad illud intelligendum juxta modum omncm , juxta Omnem propriae intelligibilitatis mensuram , tertio & ad illud sine cessatione , sine novitate ulla intelligendum , sine mora , sine labore , fine taedio , sine errore caeterisve defectibus ultri , unde vitiari cognitio possit. Nam cognitio , quae non esset praedictae
extensionis atque intensionis , aut etiam praemissae immunitatis. praerogativa pollens, non esset omni uin cogitabilium persectissi-ina : esset etenim , ut evidens est, infra illam , quam quis de persectionibus illis praeditani , N a vitiis illis liberam cogi
Nee aliter dinurrcii dum de Divina adtione volendi , quae si visi iii, ν, oninium cogitabilium est persectissima , attingit omne bonum , ri r Divina juxta modum omnem, juxta mensuranν omnem & conditionem ip-.Λοῦ ibi 'fius boni, aut necessario, aut libere appetendi: ita quod in actio. ii in rem
494쪽
De Immutabilitate Divina, c. 46
velle & intelligere immutabiliter. Verumtamen quia sanior Philosophia dc motarat nullas esse ,
ae praesertim in sit bstantiis spiritualibus , hiijusmodi entitates, di . quarum aut productio , aut d cstruetio possit unquam contingere , esse aeetia illi Theologi non . satis stabiliunt immutabilitatem, de qua fit sermo; esset enim lutc immutabilitas communis animae , quam antia '''nihilominus nemo in suis intelligendi & volcndi actibus immutabilem csse ausiis est pronunciare. Et merito ; quia licet anima sive sciens , sive nesciens ; sive volens , sive nolens , entitatemsiam physice invariatam , physice nec auctam, nec imminutam constantcr& incorruptibiliter tueatur, attamen non eundem statum sit physicum in amissibiliter servat ; sed e contra ab uno statu sei physico , uti scientis , ad alterum siti statum atque physsicum nescientis, vel ab uno statu siti physico volentis ad alterum sui nolentis statum perihi de physicum successive pertransit, aut vice versa , nec millies quidem tantum in vita . scd infinities. Quare vera immutabilitas, de qua hic agitur, non tantum exiscludit mutationem procedentem ex ullis entitatibus physicis , aut prodi ustis, aut destructis , quas importent actiones Divinar ta i W'--- immanentes , sed etiam ex ullis statibus utcunque physicis, quorum in uno incipiat esse Deus , aut desinat, quasi incipiendo, vel nem in Oinis desinendo scire & velle aliquid. Atque iit me magis explicem at- ' istendendus est homo , qui cras sciet, quod ne stit hodie . & cui quod cras noverit, postmodum in oblivionem abibit, & qui , quo i in oblivionem abierit , deinceps in memoriam revocabit. Attendendus est rursiim ille ipse homo, qui cras volet, quod hodie noluerit , dg altera post crastinam die nolet , quod voluerit crastina , ut postquam idipnim noluerit, rursus velit, factus in hunc modum non perpetuo constans , sed perpetuo varius in suis notitiis & decretis. . Nune igitur ex miliabilitate hominis nunquam in eodem in- , P. telligendi & volendi statu permanentis conjicietur quid necesse molis D. u. sit, ut Deus immutabilis sit in sitis intelligendi & volendi opera. sen pertionibus. Hoc nimirum necesse erit, ut in codem & idem intelli--no,ii. gendi ac volendi statu permaneat, nihil de novo volens, aut intelligens , nihil ex omnibus, quae voluerit, & intellexerit, velle quid vult, de intelligere dc siturus : nam hoc sane pacto erit Deus volens,
atque intelligcias immutabiliter. Nec jam superest, nisi ut hoc ipsissimum stabiliatur , uti fiet in assertione sequente, adducti si
495쪽
46 8 Disputatio quinta Art. III.
in hunc finem & authoritatibus & ratiociniis , non quidem muὶ iis , scit solidis.
itus summe immutablis est in βι ι actionibus .ntelligendi, ct id msentiendam de acitionibus volendi. Quam assertionem Chrisiani omnes facio admittunt : unus es , qui resipere ausus sit Conradus Corsius, impie Urmans voluntatem Divinam' verti σsecti ad utrumlibet posse, ct ita commune nihil immutabilitatis habere cum ipsa Divina substantia : ait enim in Tra Litu de Deo, fol. ala. Non stra circumspecte loqui , qui Deum , ut essenιia , β etiam volunιate immurabilem esse Urma ηι qua
opinio ἰn horrore etiam apud bareticos est , ut patet ex A n-drea Riveto in Exercitatione s r. supra caput sex ιum Gene-seos
tendi debet Immutabili est intelliis gentia Di. 4u a
Omnes antellecti tes Diuina non sunt anisi uniea
interiectio . . ideo imis mutabilia.
Probatur primo. Aeliis intelligendi, qui essentialiter unus est,
nullum priorem , aut posteriorem , aut coexistetueua admittens, sunt me immutabilis est. Sed Divinar omnes actiones intelligendi. quas pluraliter ex humano more pronunciamus , non sunt nasi adius essenti aliter unus , qui nec priorem , nec posteriorem , nec coexistenteni admittit. Igitur lana me immutabiles sunt, sive, quod idem est, Deus in illis summe immutabilis est, ut in
assertione fuit expressiuia. Major patet ex terminis. Quatenus ominnis mutatio dicit plura; ubi autem est unitas, non 1 unc plura rigitur ubi est unitas , ibi cst immutabilitas: qilod non semel die- tum inculcatumque est , ex quo dc Divina intini ita bilitate hic disputatur. In particulari autem quomodo non immutabilis erit aetiis intelligcndi, qui ita unus est, ut tam semper futurus sit, quoniam posteriorem non habebit, quam semper fuerit, quia priorem non habuit, & aliunde sibi uni ad omnia intelligenda sitfficiat . virile fit ut sociuili non admittat 3 Talis autem est aetus intelligendi Divinus, quod est deinceps probandum. Probatur itaque minor in hunc modum. Et primo quidem omnes Divinae intellectiones sunt adlus intclligendi uia jcus, qui non supponat priorem : nam si priorem supponeret, Deus jam aliquid ignoraret , id vidclicet, quod per priorem adiunt illum intellcxisset. Secundo nec posteriinciri aliquando admittet; quia si admitteret, Deus ignoraturus cisci ea , quae per praesentem in-
496쪽
Dὸ Immutabilitate Divina, c. 469
telligit, fle adhue pariter ignoraret quidquid per actu ni sub se
quenteiri esset intellectu rux. Terti. nec coexistenteni alium reci pit , quia si reciperet, neuter Deo ad omnia intelligenda sitfficeret; quare neuter Divinus esset, quia nihil in sum ciens Divinum est. Nisi quod praeterea non satis intelligitur quaenam em possit illa duorum adiutini coexistentia; nam omnis coexistentia compositio est : omnis autem compositio aliena , Deo est, ob id maxuno quod insufficientiam argueret in partibus, quae sua vicissim ope indigerent ad opus , quod coefficerent. Itaque omnes intellectiones Divinat, solo utique nomine plu- u es res , in rc non sunt , nisi intellectio maxime una, cui nihil est tinne, Divi abscondirum , nihil non pervium, nihil non praesens , & intiti md comprcheusum , Je cohaerenter ad id, quod in Danielis Ierit piatee Libro, c. I 3 qa. legitur his verbis : Deus aterne, qua abscon- Run ς ditorum es cognitor , qui noda omnia antequam flant. Unde jam satis patet nihil mutabilitatis esse posse in intellectione Divina, ob id maxime , quod sit ima : ac proinde Deum in suis actionibus intelligendi, quae non sunt, nisi una intellectio , lanime immutabilem esse. Addidi de idem sentiendiam esse de actionibus volendi. Ratio est, quia perinde necesse est, ut omnes volitiones Divinae, quae sic militer actus pluraliter pronunciantur, sit nihilominus in re una volitio, qua' , nulla sit prior: qua rursus nulla sit posterior, δe quae sociam nisi unu, non admittat. Namque si priorem admitterct, Deus quod post ca ' ς' voluit, an id non cognovisset volendum, aut si ante sic cognovisset, ante voluissct : Deus autem semper cognovit, quidquid ipsi volendum suit, de ideo semper voluit. Tum si admitteret posteriorem , Deus nondum vellet, quod esset postmodum voliturus : esset itaque & id volendum cognosciturus et quod repugnat Divinae cognitioni , de quidquid velle expedit , de quidquid velle non expedit, ab aeterno dc necessario. attingenti. Tum denique si reciperet sociam , ob id utique reciperet, quod geminae volitioni gemina. intellectio responderet, quae seorsim suggereret de hoc de illud volendum. At in Deo gemina intelleistio nulla est; sed omnis , quae in illo est, una est : non igitur ulla, quae gemina sit, volitio esse potest. Unde sequitur Deum in volitionibus perinde ac in insci lectio- x v. nibus suis sum in E immutabilem esse : quia tam volitiones omnes o η ἔ-
una sunt, quam intellectiones omnes in unam veniunt & essentia in ulla mut
Iiter initimam. Atque in hoc sensu recte accipitur de voluntate
497쪽
o Disputatio quinta, Art. III.
' 's' Divina , qtiae sine mutatione sua voluntates nostras pro filo muta . arbitrio, vertit, inflectit, incitat, emollit, quo is a Pror hera Regio dictum est Psal. Ioi. 28. Et sicut opertorium mutabis eor , ct mutabuntur : tu autem idem ipse es, id est, tu nunquam vo-Iuntate alius a te ipso ; quia immobiliter vis quidquid vis; & hujus quidem immobiIitatis causam immobilem assignat idem S. Prophcta , dum pergens ait : Et anni tui non deficient. o. ἡ.'h; QVare enim nos mortales instar opertorii, quo mutabilius ni-Nii A. mu' hil est , mutamur assus ite in iis , quae decernimus, nisi quia dum; -hi ἡ anni nostri deficiunt, venimus in alias & alias occasiones, de sic Di irii, & abimus in alias & alias voluntates; nisi quia dum nostra labim turς ηο'tri ni- tempora , novis sollicitudini bus urgemur , per quas ad aliud &t,buriis' aliud appetendum compellimur ; nisi tandem qnia cum instabili- 'st litate vitae, cui nocere incipit, quod Olim profvie, aut prodesse quod nocuit, jungi non potest stabilitas voluntatis , quam nova notitia rerum inutilium aut utilium pertrahit, vcl quae pro inutilibus aut utilibus reputentur At asini Divini non deficiunt, non. labui tur illorum lcmpora, illorum vita non est instabilis, non
est successsiva, scd tota sinuit; quare necesse est, ut sicut nihiIest mutabile in annis Divinis , ita nihil sit mutabile in deis
Probatur secundo. Nulla potest in actionibus jntelligendi Du
vinis mutatio contingere aliter, quam si contingat Deum, aut de nescientc scientem fieri , aut de sciente fieri nescientem , vel in re, vel in modo. Sed nec in re, nec in modo potest Deus , aut sciens de nesciente, aut de sciente ficri nesciens. Igitur Deus est summe immutabilis in intellectionibus suis. Major liquido coniarat, si attenditur, quare & qualiter in intellectionibus nostris mutamur. Idco si quidem mutamur, quia nec idem, nec eodem modo constanter novimus ; hodie discimus, quod heri nesciebamus; δe quod didicimus, si memori non colimus, die crastinane sciemus. Augentur accessu temporum notitiae nostrae, & eae dem recessii temporum minuuntur : aut si non contingit minuj, variantur pro acriori, aut molliori studio, quo in illas incumbimus; pro vario magisterio, pro vario mentis in illas incumbentis temperamento, vel etiam pro vario ipsarum occursu; unde notitiarum nostrarum modi plurimi enascuntur. Tandem diebus . singulis plura nova & nove discimus atque dedistinuis, evadentes
& in re de in modo de nescientibus scientes, de de scientibus iacia
repugnet Deum . aut de niente ne seientem aut de nemeiente selen.
498쪽
De Immutabilitate Divina , se. 4
Minor jam probatur i & primo quidem Deus nee in re, nee in modo potest de sciente fieri nesciens , quia Divina mens non estorixa organo corruptibili, & oblivionis capaci t quare rem , quam senici novit, & modum quo novit, tenet cum constante atque indefessa memoria. Secundo neque de nesciente sciens potest evadere e natu si ita effet, id contingeret, vel propter obse mimintelligibile , quod nondum fuisset praesens , vel propter poten tiam intelle stivam, quae objectum illud , licet praesens, non Percepisset. At neutrum contingere potest respecitu Dei. Non primum,
quia scit praeterita&de suturis aestimat ob id, quod neutra ipsi
unt absentia; quanto itaque ipsi erunt minus absentia, quae vel nobis praesentia sunt Omnia igitur ipsi praesentia sunt : imo potius ut ipsi futura nulla sunt quae expectet, praeterita nulla quae recogitet, ita neque ulla sunt quae experiatur praesciatia, quasii nox transitura de statu praeterito in futurum. In quo sensu le
Deo vere aiebat S. Bernardus in Cant. Serm. 8o. Futura non ex pectat,prcterita non recogitat, praesentia non experitur: ideo nimirum, quia Deo nec transecta praetereunt, nec adhuc venturai quasi nondum
appareant, issi ni, ut a Greg. Magno es regi E dictuna est,& sic proba cum Mor. Lib. s. c. 26. Quia is, qui semper esse habet, euntia sibi praesentia conspicit: eumquo aspiciendo pos ante non tenditur, nugaintuitus mutatione variatur.
Sed neque secundum potest contingere t quoniam si Deus Obiectum, quod est praesens, non perciperet aliquando, nunquam perciperct ; quae enim effut ratio, ob quam postmodum percipcrct, quod ante non percepisset Et sic subtrahcretur a Deo rerum praesciatium , quanto itaque magis non praesentium providentia, qua ruente prorsus necesse sit& Divinitatem omnem corruere. Igitur Deus, neque de nesciente sciens, neque de sciente
nesciens, aut in re , aut in modo potest evadere ; quod idem estae ipsum in suis in te licet ionibus csse omnino immutabilem , uecrat probandum . . Praeterea vero & hanc ipsam immutabilitatem esse volitionibus Divinis communem facile probabitur attendendo pariter ad causam , unde progerminat radix vicissitudinis , quae in volunt a. tibus nostris jugiter comperitur. Radix itaque illa est intellectionum mutatio, sive judiciorum varietas, ad quam consequitur tota divcrsitas decretorum, quae momentis singulis serimus, laudamus. spernimus, emendamus, d serimus, revocamus, M seren
da iterum,& iterum revocanda sine ulla spe stabilitatis aliquando
Et ni tui impotis sibilitas ta istis, mutatio hia in se eaddo & nes.
Perquam eunque mu tationem ina
teli sentiae tolleretur Divinita . x x omnis mutatio de
tatione tuis diei rum r& talis ma latio nulla
499쪽
sapientia pro leunt s& 4 dedi non possunt mu tari.
. . a D isputatio quinta , Art III.
3e ut utlibet obtinendiae. Quia igitur nulla esse potest decretorum stabilitas, si stabilia non fuerint judicia, unde habent originem, quomodo confidi poterit quid futurum in humanis decretis stabile Nam qiue major esse potest instabilitas, quam judici ortim humanae mentis, quae rerum ci iam magis obviarum plane inscia huc atque illuc vagatur incerta, vel male veritatem quaerens, vel etiamsi bene quaeserit, forsan non inventura, vci tandem si sorte invenerit, nescitura se invenisse λ Unde fit, ut necesse sit illam semper haerere velut in bivio ; de alia non proserre judicia , quani timida & incerta. Et hoc ipsum est , quod Sacra Scriptura testatur Sap. p. 34. 8c dc inceps his verbis : Cogitationes enim morint alium timida , cr incerta providentia nostra. Cujus effectus stati in profert hanc causam. Corpus enim quod corrumitur, aggravat animam, ct terrena inhabitario deprimit sensum multa cogitantem. Actum subdit i Et di clia a mamus qua in terra sunt , re qua in prospectu sunt, invenimus cum labore. . Tandem nihil a nobis comprehensive dignoscitur, nihil in- fallibiliter judicatur : nihil itaque irrevocabiliter decernitur rquare nec mirum si toties ac toties in nostris volitio tribus immutamur. At jam ex adverso , quia omnis Divina notitia comprehensiva est, universa Divina judieia infallibilia esse necesse est ineque proinde minus necesse est, ut qiue prodeunt ex illis , decreta fixa sint, & in perpetuum indeflexa. Et sic quidem gencratim manifestum cst Divina omnia tam decreta, quam judicia esse immutabilia, ob id quod Deus, qst id quid sive judicat, sive decernit, id utique modo omnium sapientissi ino de judicat εc decernit. Quid igitur potest in Divinis illis judiciis & decretis mutari , quae in argumentum evidens sitae immutabilitatis habent illam ipsam , unde prosem sunt, consummatam sapientiam; propter quam , siquidem omnis proscetiis ac cle se eius pariter incapacem, nec possitiat ad majorem persectionem assii rgere , ne deprimi ad minorem. Et hae e quidem consummata tapientia, quae Divinis decretis praeest, illa ipsa cit, cuatis admiratio peperit cxclamationem Apostolicam sub his verbis ad Rotar. II. 33. O ahitudo divitiarum sapientia ct sciantia Dei, quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, ct inves abites via ejus t Cumque jam satis constet, quod asserti in fuit , Deum in immanentibus suis intclligendi volendi actionibus immutabilem cta, superest ut satisfiat objectionibus 1 equentibus, ex liarum 1 olutione & id ipsum magis constabit.
500쪽
De Immutabilitate Divina, s c. 473
. Objicies primo aut horitatem Sacrae Scripturae reserentis X M. Gen. aa. a. Deum tentasse Abraham his verbis : Tolle Filium tuum ..i. d. 'unigenitum , quem diligis , Isaac, ct vade in rerram visionis : atque . ac ibi Uferes eum in holocaustum super unum montium, quem monstravero tibi. Ex quinus verbis patet Deum vere ac sinccrE voluisse , ut is axe shi
Isaae sibi ostenctur in holocat istum , id , inquam , vere ac sincere voluisse , quando id praecepit; alias enim non aliter, quam dissimulans ac iere ludens id praecepisset: quae praecipiendi spccies
gravitate supremi entis indigna est. Acccdit postinodiim N authoritas ejusdem Sacrae Scripturae a stirmantis ibid. Idi. noluisse Deum, ut Abraham , qui jam alligaverat Filium situm Isaac ,& gladium arripuerat , manum extenderet supcr illum,& faceret . illi quicquam. Non extendas , ut legitur , manum tuam super pue rum et neque facias illi quicquam. Ex quibus verbis rursus patet Deum verE ac sinccrὸ noluisse, ut Isaac sibi offerretur in holocaustum , id , inuam , vere ac sincere noluisse , quando id prohibuit : alias enim prohibitio, quae non fuisset vera& sincera, non revocasset priorem jussionem , quae vera erat & sincera, ut didium est. Deus igitur quod ante voluit , postea noluit: & sic non cst immutabilis in suis volitionibus. Sed neque in intellemonibus suis illum immutabilem esse pa- xx litirum convincunt verba sequentia: Nunc cognovi, quod timeas Do. Tun hao
mmum, ct non peperci ti ungen to sitio tuo proprer me. Qurit en Im siI- luvia innibi volunt haec vcrba, nunc coν novi, nisi nunc primum cognovi 3 p si Et rursus quid est, nunc primum cognovi, nuI an e non cognO- eogitatio. vi Vel saltem antὰ non cognovi, eo modo , quo nunc cogno- 'R M
vi; quasi diceretur Deum cognovisse postea modo Hractico , quod antε nisi speculativo non cognovisset. Ad quam modorum, quibus subest Divina cognitio, varietatem plurima passim sunt, quae te serri possitiat ex Sacris Paginis loca , quorum omnium instar
sit locus iste ex eodem libro Cencscos c. II. s. Descend ι autem Dominus, ut videret civitatem ct turrem , quam aedificabant Filii
Adam. Non igitur eo saltem modo videbat id , quod ut videret, se desccnsurum aiebat : ut quid enim descensurus su isset ad id videndum, & eo modo , quo jam vidisset Tum vero non est sumiama immutabilitas in intellectionibus quae vcl in modo variari possunt: unde sequitur Deum nec in suis intelligendi, uti neque in suis volendi actionibus summe immutabilem esse. Adstipulatur praemissis suffragiis ratio , quae potest in hunc xx IV. modum proponi circa Mundum , quem communiter admittitur i 'et' o a'