장음표시 사용
571쪽
ue 4 Disputatio sexta, Art. II.
' stantiis productis, quarum motus temporaliter mensurant & mensurantur. Quare nec per se , sed per tales substantias produci comcipiuntur : in quo sensu accipitur quod legitur de saeculis factis per Filium in Epist. ad Hebratos 1. 2. Novi me diebus istis locurua est Deus nobis in Filio , quem consiluit haredem unimersorum , per quem fecit ct saeuia. Li v. Qiod tandem spectat ad repugnantias caeteras, quas putat 4 et Ver si .is. I sarius posse sumi ex notione entis successivi, quale est, tempus, sive obstat tilis imaginarium,sive reale, fundamentum non habet, nisi in nonnullis philosophicis argumentis de subtili multum de solido nihil habentibus ; sed propter quae nihilominus multi Philosophi affirmarunt Mundum ab aeterno potuisse produci quantum ad entia permanentia, sed non quantum ad successiva. Tum araumenta illa fuse retuliae solvi in inea Physica, & ibi videri poterunt Dip. Io 'Art. 8.. Ass. a. Tantum obiter ad rem meam laudabo S. Augustinum. sic loquentem in Lib. 6. de Trin. c. I. Splendor nquit, qui gignitur ab igne atque dissisnditur, eoaνηι est illi , ct eos eoaternus , s ignis est aeternus. Unde sic argumentor. Si igni fuisset alternus , diffusio splendoris ignei fuisset aeternar at ista diffusio motus est, motus autem est ens successimini. Unde jam recte inferri potest non magis ab aeterno repugnasse ens successivum diffusionis igneae, quam .cns permanens substantiae igneae. Quia vero non est dispar rati . de caeteris entibus permanentibus 8c successuis, affert generatim potest tam ista, quina illa potuisse ab aeterno produci. Et sic quidem abunde soluta manet Objectio.
κε sit vera Dei immenssar, qua est ejusdem infinitas quoad locum L NT OTANDUM primo conjunctissimam esse eum Divinitatis
o notione immensitatis notionem; quandoquidem licet co- .. , ΤΙ- ' g tari Deus possit, clii in cogitetur existens aut hic aut illie, ni mensitati, hil Onrantis cogitari existens n in potest, quin mens pertrahatur ad P inum cogitandum alicubi existentem. Sed quia postmoduna nullus menti occurrit locus , in quo non tam, quani in omni alio necesse sit Deum existere , hinc fertur ad illum cogitandum existentem in omni lotor vel maximὸ si de loco agitur , quem res quaevia creata Occupet ; quia res iba reata, aut ibi servata est ensi
572쪽
siua sit mera Dei immensitas, G Sque
Deus autem est omne ens : est igitur 3e illius ens : itaque ibi est , ubi est illud ens. Dixi, vel maxime si de loco agitur .cte. Et ideo dixi; quia cui dentius quidem est Deum non abesse a loco , in quo sue rit aliqua res, quatenus non potest illi Iei non adeste ac praeesse Deus. Sed nec inevidcias est nec cise esse, ut etiam non absit Deus a loco , in quo res nulla esse supponitur : siquidem ubi nulla estres , fieri atque locari potest aliqua res t & idcirco Deus ibi cst, ne si dicatur ibi futurus, quando res ibi facta suerit & locata,
comperiatur Deus ibi non fuisse , ubi rein faceret, aut eo ut illam faceret, advenisse. Quae omnia plane repugnanta Hinc immensitas pro ubi quitate cxistentiali accepta merito numeratur inter attributa , quae naturali lumine dignoscuntur ac demonstrantur convenire Divinitati, licet vald E iii comprehens
bilis ae in eloqui bilis sit modus, quo Divinitas sua illa iminensitate perfilii tua: & hujus quidem incon prehensibili talis atque ita eloqiii bilitatis grave tcstimonium comperitur in his verbis S.Chrysostonii. Multa . in quic bat in Hotii. a. si per Epist. ad Heb. ex iis qua de Deo mente versamus , ne possumris quidem eloqui : aut multa eloquimur , id est , eloqui nitimur, non possumus autem intelis Agere ; utputa quod Deus sit ubique scimus , quomodo autem, non urnque intelligimus. Ac tum sic prosequebatur , Dixi esse ubique , sed non intelligo. Ex qua difficultate inteli igendi & eloquendi ubi aquitatis Divinae modum ac statum convenientem ortae sunt varia hominum opiniones de inlinensitate Divina deinceps reserendae&agitandae. Notandum secundo notionem Divinitatis in loco, purgandam de liberandam omnino esse a duplici defectu , qui cst in omni re corporali locata. Namque primo res omnis corporalis, quae in lo. eo est, ab illo circumscripta, & contenta, de coaristata est in hunc modum , ut sui nihil vcl habeat , vcl habere extra illum possi. Q o pacto prima corporis ambientis superficies concava, qtiae est locus rei intra corpus ambiens existentis , est simul terminus S finis , ut ita loquar , ejusdem rei. Secundo totus & adaequatus ille locus rei cor foralis constat cx tot aliis locis , quot ei uia dein rei sunt partes, ob id quod cuilibet parti suus locus necessario debeatur di de sic rursus quaelibet pars perinde ac totum cujus est pars , circumscripta est, contenta & coamflata, de tandem finita per D uni singularem ac proprium locum. Jam vero nequaquam sic in loco potest esse Divinitas. Tum. quia si pro loco illius cogitamus luperficiem aliquam ambicia
desectus Ici tales , a quibus pur ganda est natio imis menstatis Divinae . I V. Nullos Io.cua vos ei
573쪽
ue 6 Disputatio sexta, Art. III.
p est M ' te in errabinius affirmando Deum itura illam eontineri , ita,isis olim quod illam non occupet: vel enim est realis supcrncies illa , &τςir; RVςi- sic Deus illam occupabit , ut occupat quidquid creatum est εvel est tantum intelligibilis; & sic Deus illam pariter occupabit.
quia non miniis ob id , quod realis non sit, occupabilis est , ut infra probabitur. Tum rursus quia nihil est compositionis realis in Deo: unde fit ut idein ac totu, Deus , qui uno in loco est quocunque assignabili, debeat idem ac totus esse in omni alio. Αtque in hunc modum ubi de Deo agitur, non occurrit ullum dita crimen loci ad aequati aut in adaeqliati , in quo sit positus : nam in omni loco totus est, & sic nullus locus erga illum inadaequatus cst i ae tum in nullo coarctatus est : & sic nullus locus erga
v. Quare jam superest, ut modus , quo Deus est in loco, nihil
commilite habeat cum illo altero, quo res corporales locantur;
.cci ' - quin etiam vald E differat ab alio , quo res spirituales sitis in loci ς. i si int constitutae. Quatenus res ista licet Dei locati mo lim imi. Ei, ' tentur in hoe, quod indivisim sua occupent loca, sive partialia .
si ve totalia: nec enim habent partes, quae separatim partialibus locis respondeant. & idcirco non aliter majorem locum occupant , qua ni minorem ; attamen ab ejusdem Dei loeati modo deficiunt , prout 1 loco totali, intra quem supponuntur existere . revera sunt coarctatae. Nam si per locum ilium intelligimus superficiem primam concavam corporis, aut realis , aut intelligibi. lis illas ambientis, planum est illas talem superficiem non occupare, aut si utique occuparent, jam ista non pertineret ad rationem loci, cujus est ambire rem locatam. Igitur ici Divinitati onmino proprium est,quod sit in loco, & non contineatur a loco, quia nihil ambiens cogitari potest, quod non sit a Divinitate occupatum. vi. Unde rectius diceretur Deum eo cum loco, quam in loco .
i. ob qiiod locus acceptus, ut accipi solet, pro superficie am- say' ei ur biente, sit ultra rem locatam ; nihil autem potest esse ulterius si s Deo : quare a nullo loco in quo fuerit , uti pariter a nulla re . intra quam suerit , continetur. Hoc ipsunt est quod S. Athanasius, in Orat. contra Sabelr. Gregales , Tom. a. praeesarc demonstrathis verbia r Quis locus quietis mea , Heit Dominus λ caelumne λ atqui caeli caelorum non se cient tibi, inquit Salomon ad Deum verba D. cienι , magno argumento mortatis docens nihil Deorum Dιiratis Usaeapax, id est, locum nullum esse tantae expansionis, sive capacitatis , quae ad Deitatem cingendam ac velut includendam sussi
574쪽
ssua sit mera Dei immensitas, o c.
eiat. Tum vero clarius loquitur, dum exponens illud Scripturae, Manus mea fecit hae omnia , sic inseri : Non igitur opera intra saeontinent Opificem suum , qui ct ante opera existebat , sitisque ut existerent. causam praebuit, viribusque suis stabilivit. Quod autem S. Athanasius intulit de operibus non valentibus continere opificem suum, etiam affirmavit generatim S. Hilarius de omnibus corporalibus spatiis , de qui laus, dum interpretatur illa verba David i-
ea et Prope es tu , Domine , ct omnia mandata tua νeratas , sic ait, . in Pal. ii 8. Non eo poralibus spatiis Deus continetur, nequesinibus , aut spatiis Dioina virtutis immensitas coarc atur. Ades ubique, er torus Mbicunque est, oec.
Notandum tertio rem aliquam posse dupliciter in aliquo loco v II. praesentem Esse , scilicet vel in propria substantia sive subsistentia, P aut person na . vel in propria virtute, sive efficientia , aut potesta cubi prete. Quo pacto Sol non est substantialiter , sive subsistentialiter praesens in hoc cubicula ; imo abest multis leucarum millibus; rei suam praesens tamen adest per suam virtutcm ac ciscientiam , qua inhoe ipso cubiculo spicitii et,& hanc ipsam, in qua haec scribo, chartam mire illustrat. Aut quo rursus pacto sac in urbe non fruimur personali Regis praesentia , illum tamen agnoscimus in iis bi ac reveremur potestate sua praesentem ; sua , inquam , potest
te, qua mandat fierique jubet quidquid voluerit , & ob quam quidquid dixit & factum est. Tum quia, ut in hoc posteriori exemplo haereatur , Regi sun rificit ad omnem formam & majestatem Regiae digni ratis ista Re- riis bib=si istae potestatis praesentia ; imo Regem decere magis videtur haec. sola praesentia , siquidem libera ab incommodis innumeris , quae em bi,ue'.
personale in praesentiam comitarentur, capropter visum cst omnia Risi perbus serE Philosophis antiquis honorificentius consultum iri ina Τ' ' jestati Divinitatis si potentiam Dei quidem ubique praesentem
statuerent, personam vero supponerent in aula quadam Divina, uti Regem in aula regia , commorantem. Hujusmodi fuerunt,& Platonici,& Aristotelici stulte opinantes Deum in suprema ali. qua hisius Orbis parte, de qua tamen non consenserunt, sedere, Fc inde totius Orbis administrationi vacare. Ne quid dicam de Stoicis, quibus stultius placuit Deum extra Orbem colloc re, qliasi ne sordem aliquam ex ista inhabitatione Ontraheret, aut ut facilius illum rotaret instar figuli, qui stat, aut sedet extra rotam , quam movet. Sed longe ab illa stultitia discesserunt post-uiodum Philolophi omnes ac Theologi Christiani, affirmautes
575쪽
t hie eeror stupenda est in viris ram doctis. x .
ue s Disputatio sexta, Art. III.
Deum non ille , aut illic tantlim , sed ubique substantialiter esse
Nisi quod excipiendi veniunt, & inter Catholicos Eugubinus ,3e inter Haereticos uorstius, qui Divinae sit bstantiae praesentiam
coelo affigere praesiimpserunt, amrmantes Deum non adesse caeteris in locis sub caelestibus presentem , nisi potentia. Et Eugubinus quidem, qui praenominatur AugustinuASteuchus, clare mentem suam aperuit variis in locis i ac praesertim ubi laudat Aristoteleni, quod ita senserit , laudat, inquam , his verbis, Enarr. inversum a. Psal. I 38. Quare videtur ab eo probate δὲ iam non sab- stantia adesse ubique Deum , sed prasentiam qui esse in curis, parentiam quequaqui pertingere , perinde quasi Solem , qui in coelo exi Zens, ra-His ae potentia sumineque lucis sua adest omnι loco. Sed adhue clarius loquitur, quando ibidem subsungit verba sequeretia. Quare qui dicunt Deum ubique esse per prasentiam , per potentiam , per frovidentiam , non videntur quicquam dicere Astinctum. Nam si adest per potentiam , utique ct per prasentiam ac providentiam : at praesentia
Aia non substantia est, sed potentia , tanquam rassiorum , tanquam lucis ab eo manantis omniaque implentis. Quid clarius
Sed una quid foedius , quam Virum alias cruditis sinum , qui Episcopii; fuit de sedis Apostolicae Bibliothecarius in errorem , qui non iolum pro perabsurdo, sed pro blasphemo habendus sit.
inclinasse. Tuin neque minus aperta est mens Conradi morstit .s dummodo attenduntur haec ipsius verba : Simpliciter igitur credamus , inquit in Lib de Deo, pag. 2I6. quod sacra Luera toties ineuleant Deum reverasua substantia in calo habitare , in terra a rem virtute Ur sapientia sua nobis adesse. Et hanc Morstii mentςm ipsi etiam Harctici horrent de abominantur in socio , ut videre est apud Rivctuin, in Commentario in Oseeam cap. s. His praenotatis stabilienda incumbit Divina omni praesentia salinantialis , quae est vera Dei immensitast sed quia disputatur aliunde inter Theologos an pendeat necne ista Divina omni praeis sentia ex operatione Divina in locis, quibus adesse praesens Deussiipponitur , neque parum affert talis disputationis decisio ad controversiam in articulo sequente agita uuam , in hunc finem duae hic instituentur auertiones, in quarum prιma ostendetur Deum esse substant miltcr praesentem. in omni loco , R in secunda proba hitur substantialem istam praesentiam non Oriti ex Operat Ioue. ed ad operationem potius praerequira.
576쪽
sius sit vera Dei immensas, s c.
Deus est substantialiter ubi re e re hae est Fubstantialis ub quἰtas . sive omnιprasemia , in. qua vera Divina immensitas consistit. Vuam asserti γnem esse de Fide constat ex Iocis Sacra Scriptura plurimis . qua D ιυinam ubiquitatem sabinum , or quam Patres desisbsantiati interpretantur, ut in huyus articula decursu refereιur. Probatur primo. Sublat1 Divina ubiquitate substantiali, nullii relinquitur locus Mysterio Incarnationis Uerbi Divini. Igitur . Deus est substantialiter ubique. Cujus consequentiae vim nemo non videt: antecedens autem facile probatur; quatenus illi qui inegant ubi quitatem Dei substantillem , nullam substantialem Dei praesentiam extra coelos admittunt : unde fit evideres Deum non fuisse substantialiter praesentem in Christo ; ac proinde Christit in non fuisse verum Deum : nam quomodo potest esse vera Divinitas, ubi non est ipsa Divinitatis substantia Z Non ita. que in hoc casu Christus fuisset vςrus Deus , uti non fuisset verus hoino, si humanitatis substantia caruisset, licet humanis pro prietatibus caeteris abundasset. Praeterea quoque nec fuissct Chris. tus verus Deus , nisi humanitati quam gerebat, unita fuisset persona Uerbi Divini; ex hac quippe unione personali habet Christus, quod sit verus Deus, ut Fides doce et liniri autem persona non potuit sive substantia, quae personalia inseparabiliter, uti persona substantiam comitatur , imo secum identificat , ut patet ex lumina entis Divini simplicitate. Igitur, ut aiebam , nullus relinqueretur locus Mysterio Incarnationis Verbi Divini, si Deus nusqua in suisset substantialiter praesens , nisi in coelo , ut contendunt qui negant ubiquitatem Dei substantialem. Caeterum ex hoc, quod Deus fuerit substantialiter praesens in Christo, iaon sine causa infertur illum esse ac semper litisse substan- itialiter ubique praesentem , se suo discrimine , quod est inter prae . e
sentiam , qui praesens est in Christo & qua praesens est in rebus scaeteris; id , inquam, non sine causa insertur , siquidem alias lsubstantia Divina , quae fitisset in Christo, & in ipso per ipsius
humanitatem circumscripta, mota ad motum humanitatis fuisset,& truc atque illuc progre ita, ev hinc atque illinc regressa , Obnoxia tandem infinitis motuum differentiis, quas si quis subst intiae Divinae tribueret, quid hac in re sibi fingeret, nisi Divinitatem
Substantia Divina . quuerat Christo. HI re tranta lata suisset localiter
577쪽
x V. mu et laetito,itieiticio Patrum prostabilienda tib vittate Divirix subsistam ratio. v v Qualiter Deus per sibilantiam suam Amnia
ue so DiJutatio sexta , Art. III.
instar corporis incedentem , & ad incedendum eorpore indigen tem λ Qui fietione nihil magis alienum est a notione Divinitatis.
Hinc Sanisti Patres ,& illi potissim lim qui magis ex professo
pro Divinitate Christi adversus Arianos decertarunt, solliciti omnino fuerunt de stabilienda ubiquitate Divina substantiali advertebant enim quod illae sit blati futurum suisset , ut vincerent Arianir quia Christus non potuit esse Deus sine unione hypostatica Verbi Divini cum humanitate , uti nec ista unio esse potuit sine substantiali praesentia Divinitatis in Christo. Quinctiam quia noverant futurum pariter suisse, ut personalitas Verbi Divini uniri cum praedieta humanitate non posset , nisi ab aeterno ubique praesens fuisset , siquidem tam persona Divina , quam natura Divina non potest aliunde huc aut illuc ad aliquid
operandum accedere ob immutabilitatem non miniis localem , quam os liena aliam utcunque realem utrique convenientem ,
ea propter illam ipsam ubiquitatem substantialem , quam Divinitati tribuebant, contendebant tribus Personis Divinis esse similiter tribuendam.
Atque id praecaventes, magis confirmarunt quod asserimus de Divina substantiali praesentia , quia non potest Deus non esse substantialiter praescias , ubi est personaliter praesens. Audiatur
instar Patrum Graecorum omnium S. Basilius, qui exponens verba haec Evangelica S. Ioannis : Et Veνbum erat apud Deum , sic loquitur, Hom. 16. super Princ. Evang. Joan. Tol a. I. Rursus, erat, propter impios quι blasphemanι dicentes , quoniam non erat. et bi erat Verbum non ἰn loco : non enim loco qua sunt incircumscrip a continentur. Sed ubi erat λ apud Deum. Neque enim Pater in loco , nec Filius in eircumsepto aliquo , aut circumscriptione certa δε-
prehenditur ; sed infinitus est Pater , infinitur est Filius. Totum quod.cunque noveris, ct quocunque spiritu tuo peneιraveris Deo plenum , si mal ct hypostasim Filii conjunctam ubique invenieι. .Ttim vero quod
S. Doetor hic affirmat de hypostasi Filii , affirmat alibi , ubi scilicet id affirmandum occurrebat, de hypostasi Spiritus Sancti. iiii quum ait in Hom. I s. de Fide. Si mens nostrasse corporeis affectibur purgare ... posset. . . . in primam creationis pnritatem reducista, ibi Spiritum San tum videret , ubi Filius, ct ubi Paιer , omnia possidentem , quoniam natura conjunctus es, bonitatem rectitudinem, sanctitatem, vitam. Quae postrema verba, ut id obiter moneam; ne
apud parum peritos Graecae Linguae salsarius audiam , sic melius e Graeco reddidi.
578쪽
qua sit vera Dei immensitas, eae c. ssi
Addit postmodum S. Doetor ibidem i Is autem Spiriιηι Ange- η' los est Archangelos implet, Potestates sanfiscat , omnιa denique vi- autholicia vibicat. Et riirsus : Is denique Spiritus in caelo est , est terram imple-- ' Ω vit, ubique adest oe nusquam circumscribitur , ιotus in quolibet inha-.bitat, ct totus eum Deo est, cte. Legi etiam potest eiusdem S. Patris Homilia in Psal. 32. ubi adversus Arium & Macedonium probat hanc ipsain Filii ae Spiritus Samsti ubi quitatem hypostaticam ex his verbis : Verbo Domini caeli firmati sunt, est spiritu orir
Audiatur jam e Patribus Latinis Augustinus , qui rem istam ex professo tractat & egregie ac suse dilucidat in Epistola s . ad Dardanum, quae & inscripta cst, Quomodo Deus ubique In hac Epistolariaque S. Doetor praemittit humanitatem Christi non esse ubique praesentem, quod utique intelligendum cst de praesentia substantiali : Secundum hanc Drmam, inquit, quae est forma humanitaris , non est putandus Christus ubique dissusus : eavendum est enim.
ne ιta Dινιnitatem astruamus bominis , ut veritatem corporis aufe
ramus. Et addit : Non est autem eonsequens , ut quod in Deo est, ita sit ubique ut Deus. Ubi sub indicat & mox apertius dcclarat hu-
naanitatem Christi esse equidem singulariter in Deo , sed nihilo minus non esse ubique cum Deci , sicuti neque nos sumus cum illo ubique, qui tamen in illo vivimus, movemur Grsumus, ut dicitur Actorum II. 28.
Deinde vero quod negavit de Humanitate Christi, ite Divini- XV DLtate ejusdem affirmat, & Deum esse ubique diffusum probat, Rmodum hujusce diffusionis simul cxplanat his verbis, qdae digna sire ubique. sunt ex scribi; quia complectuntur Catholicam integram de Divina immensitate doctrinam. Es ergo Deur per euncta L fusus , ubique. inquit : ipse quippe ait per Prophetam Ierem. 23. 2 . Caelum cst terram ego impleo ἰ cst quod paulo anteposui de sapientia ejus , attingit a sine usque ad sinem fortiter, cst disponit omnia suaviter. Itemque scriptum est : Spiritus Domini replevit Orbem terrarum. Eique dicitur an quoindam Psalmo: Quo ibo a spiritu tuo , cst a facie tua quo fugiam λ Si aseendero in eoelum , tu ibi es , si riscendero ad infernum , ades. Quae loca Sacrae Scripturae reserti passim sole ne ad probandamoinni praesentiam Divinam. Nec jam licet illa interpretari de omni presentia virtuali ; quoniam expressis verbis interpretatus
579쪽
ue s a Di putatio sexta , Art. III.
Et ne quis postmodii in hanc diffusionem corporalis cujusdatrio . 'bsi instar dilatationis intelligat, monet ut concipiatur Deus, non iis' que subst-- dimidis Mundi corpore ium dius, ct in alio dimidio dimidius , atque L . ' . .' ta per totum totus ; sed in solo coelo totus , cst in sola terra totus , σ bt ue. Se in an caelo or in terra totus , or nullo contentus loco , sed in seipse ubique μ' P0 RV iοι- Quam insuper ubi quitatem pergit tribuere toti Trinitati ilicendo : Da Pater , ita Filius , ita Spiritus Sanctus . ita Trinιtas unus Deus: neque enim, Mundum inter se in tres partes d tuserunt ,
quas singulas singi di implerent non ita se habet vera ineorporea immutabilisque Divinitas , ore. Quae omnia invicte fir in antubiquitatem Dei substantialem , qua sublata , ut ante alcbam, nullus relinqueretur locus Mysterio Incarnationis V cibi Divini. X c Probatur secundo. Si Deus non esset ubique substantia si ter prae--i44. .i ' sens, etiarn non esset virtualiter ubique praesens, id est, praesens pet Miter, est suam scientiain , providentiam, potentiam, & c. ut ab illis cx-que'sibali. . Ponitur, qui ubiquitatem Dei nibstantialem negant. Igitur Deus taliter. est substantialiter ubique praesens. Consequentia manifesta est ; itoniam sit blata utr1que ista ubiquitate, tam virtuali , quani tib stantiali , rueret omnino attributum Divinae immensitatis Quare tota difficultas est in propositione antecedente, quae sic probabitur. Et primo quidem illam valide stabiliunt, si re eth attenduntur verba Dei apud Ieremiam Prophetam sic loquentis cap. 23. 23. & seq. Putasne Deu3 ὲ vicino ego sum , dicit Dominus, ornon Deus is longe Si occultabitur vir in absconssitis r ct ego non vi debo eum . dicit Dominus Nunquid non coelum er Ierram ego im pleo , dicιt Dominus A vi qua iuxerunt Propheta , prophetantes in nomine meo mendacium , iste. Ubi Deus , ut absterreat falsos Prophetas , obtestatur sibi nihil ineognitu in esse ex omnibus , quae locuti fuerint, vel etiam cogitaverint; ob id nihilominus, quod non sit instar hominis ea , quae prope ipsu in fiunt, videntis . quae . procul ab ipso eveniunt, non videntis. x x L Cur autem homo illa videat , ista non videat , ratio est in promptu , & petitur ab illius praesentia localiter circumscripta ,
ubique subc quae t phaeram determinat visionis. Deus autem Gadverso ite cla-
, c; . rat nihil occultum esse , quia nihil fit procul ab ipso; & ideos. ., A. nihil fieri procul ab ipso , quia ipse praesentia sua prorsus incircumscripta implet coelum ac terram, uti testatur dicens: Nun- . quid non coelum ct terram ego impleop Quae de caetero verba, nisi de praesentia substantiali intelligerentur , non probarent Deum
580쪽
ssua sit vera Dei immensitas , cs c. sue 3
. omnia videre; quia perinde est, ae si dixisset Deus sc omnia videre , quia visione sua implet coelum ac terram ; ac proinde s. om- nia videre , quia omnia videt : qui probandi modus planE otiosus est ac Deo indignus. Illorum itaque verborum sensus genua nus est , quod sicuti homo , ubi praesens est substantialiter , ibi videt quae juxta ipsum fiunt, ita Deus videt omnia , quia ubique tam substantiariter praesens est, quam homo in loco determinato, quem occupat, gaulicat sua praesciuia. substantiali. . Sonant igitur verba illa Dei a stirmantis se Implere coelum ac
terram; sotiant, inquam , non tantum virtualcm , sed vere ae physicὰ substantialem omni praesentiam. Nec lana miniis sonant verba ista Davi ili ea , Psal. ιI8. Prope es tu, Domine, Er omnes via tua veritas. Namque in hunc modum sui it intelligetida , ut aeque vere possint esse in ore omnium ι & exponi de una & cadem nobiscunt proximitate. At si Dcus substantialiter adesset tantum in coelo, alibi autem nisi virtualiter non adesset , non esset inique eadem proximitas Divina, qua illic Comprehensores, hic Viatores seuerentur. Quin imo propter spatii longitudinem, quae terram a coelis dissociat, tam vcra cffet ira ore Viatorum haec sententia : Longe es tu, Domine, quam in ore Comprehensorum vera deprehenderetur altera illa D*vidis , prope es tu, Domine. Ubi spe . tandus est sensus physicus, in quo ditae illae propositiones contrariae vcrificarentur et nam de caetero ad rem nihil interest , quod
verificari possint in eo sensu morali , in quo accipiuntur illa Sacrae Scripturae loca, quae a firmant Deum justis adesse, & abesse ab impiis , per accessum ad illos , per recessum ab istis , ut infra
Neque hic tacendus est S. Hilarius, ta Val. I 18. qui ut verba illa clard interpretetur de omni praesentia Divina substantiali , exemplum affert animae, quae totum intra corpus diffusa est, di fusione utique substantiali : Ubique est , Deus ) modo anima in. corporatis , quai Bembris omnibus dissus , a singulta quibusique partibus non abes. Sic loquitur S. Doctor , qui mox ex veritate sic comprobata Divinae substatui alis omnipraesentiae , occasionem arripit avertendi homines ab ultione , a caede, a libidine, &c.
jubens , ut cogitemus Deum 1 nobis non abesse , eum irascimur, cum cadimus , cum contemnimus . cum maledicimus , cum inebriamur, eum tibidinamur , eum Divina sir humana negligimus. Actum monens haec & si in i l ia crimina ob circumstantiam in