장음표시 사용
591쪽
ue ue Di putatio siexta , Art. III.
. - 'i: .. fontuurelia eius , intra φιem hae agimul , 'ccantu. Si e quippe irimuiro tra. conspectu Dei peccamus, quia tam ipse intra nos praescias adest , ' - quam nos intra ipsuna praesentes adsumus ; quo Pacto notitia, quam habet Deus de operibus nostris pendet & ex illius intra nos , S: ex nostra intra illum praetentia : unde recte sequitur , ut . . erat probandam , quod Deus non adesset . ubique praesens per sua in scientiam , si non esset ubique substatui aliter prae
xxv. Rursus seundo 'propositionis ejus leni sequela hac invicta ra- stabilietur , qua certam est quidquid Divinum est , Deum
tu, Di. ina, esse. Igitur quid in agis absonum quam quod Adversarii aiunt ibi substan' Divinam euuidem virtutem ubique cise , & nihilominus Deum .
.era Di.ini. ubique non elle. Etenim Illa vir Lus , quam vocant Γινι nam, aut .
- vcre quid Divinum cst, aut non est. Si vere non est quid Divinum , tam hac denominatione indigna est, quam non poscst ejus- dei aesticaciae cise cuin virtute , quae vere Divina est. Sed si verε quid Di viriIun est, quomodo Deus non est aut si vere Deus cst, quomodo Deus non est, ubicunque illa est. Itaque vcl Deus non est ubique virtualiter, contraquam Adversariis videatur; vel erit ubique non minus substantialiter , quam virtualiter : ita quod ubicunque Deus erit secundum virtutem, erit & secundum sub stantiam ob identitatem substantiae ac virtutis. X xv I. Atque ut clarius res procedat, quid est haec virtus Divina cujus ubiquitas admittitur , interim dum ubi quitas Divinitatis poteritia Dei negatur fQuid , inquam , cst , nisi scientia Dei , sapientia Dci . ni. ol. priavit lentia Dci, potentia Dei, &c. Quomodo autem vel fingidi i , .l.e possunt attributa ista non habere sucum ipsis conjunctissimam ra- l, dicetia suam : aut quae est radix ista, nisi fanE ipsissma Dei substantia λ Tum cx illis attributis, si assumatur in exemplum partiis culare , sed quod sit pro caeteris parem vim habiturum , potentia, non erit arduum ut probetur Dcum, ubi non est substantia praesens, Inec praetentem cile potentia , uti potentia creatrice. Namque potentia ista creatrix, quae hic esse supponitur seorsim a substantia Dei, vel hic ab aeterno fuit scorsim ab illa, vel huc sui: in tem- . pore transinissa : ac tum vel est hic in aeternum perniansura , vole reversura , unde trani missa fuerit. xxv D. Ex quibus omnibus ac similibus affirmari nihil potest . quod j Hisc. a.' nsen ita perabsurdum sic, ut nihil magis: etenim quidquid asse. .ll d,uriis talabitur, recta pugnabit,& contra simplicitatem , & eontra im-eliau, ' i. ii/kitabilitatcm, P contra aeternitatem, caeteraque multa potissi
592쪽
- uua At vera Dei immensitas , c. . Sues
ina Divinitatis attributa , ut per se patet. Igitur ut erat Proban- ratem Deῖdum, si Deus non Qui ubique substantialiter praeiens , etiam non esset ubique virtualiter praesens. Virile 1equitur Deum non 'minus sua su bstantia , quam sua scientia, sua providentia, tua sapientia, sua potentia , dic. cilc ubique. Et id quidem ita clare
sequitur, ita unanimiter apud Sacros Scriptorcs, ut opinio contraria , in quam dietum est& Ausustinum Steuchum Eugubi num& Conradum Worstium inclinasse , merito non tantum haeretica, sed etiam .impia censeatur. Omitto non leviter firmatum iri quidquid jam de vera ubiquitate Divina probatum est, per solutionem ob ectionum sevientium. Objicies primo illa Sacrae Scripturae loca, quae apertὸ declarant XXV DL Deum in ectio sedere ac regnare , & ibi a nobis invocat uni eD EIT' inhia, & ab iplo ibi nos exaudiri, tanquam scilicet in vero & uiro .eraui Divi
solio Divinitatis. Qua super re audiendus est Regum sapiestissi si
mus Salomon , dum orat ut exaudiantur, qui in templo, cujus fabricam 8e formam tum per secerat, Divinam imploraverint
opem. Si peccaverit homo, inquit Lib. 3. Regum 8. 3I. & seq..n proximum suum tu exaudies in corio.. Ac deinde : Si fugerae Populus tuus Israel inimicos δε-1. . . . exaudi in caelo. Et rursus , Fames si oborta fuerit in terra , aut Pestilentia. . . . tu exaudies in caelo , in Deo habitationis tua. Ait post modiim : Tu exaudies in eoelo, infirmamenιo habitaculi tui , sicuti paulo infra et Exaud es in eoelo , .nsrmamento solii tui. Ex quibus locis quid evidentius est , quam quod, si Deus reputatus a Salomone fuisset habitare in templo a se fabri eato, perindE ac in coelo, id est, substantialiter, perinde orasset Deum dicens, exaudi in templo :& perinde templum vocasset locum habitationis Divinae, & firmamentum habitaculi divini , & firmamentum solii divini Igitur Deus omnino aliter est
in coelo, qualia in templo, aut alibi: de iterum tam omnino aliis
tosi, quam omnino aliud est esse in coelis substantia , in terris autem potentia. . Aut si utique non esset tribuenda Deo vel hare ipsa, vel huic ip- Xx Ixesi si initis existendi differentia circa modum , quo adest in coelo & . P . 'e alibi, quanto gloriosius oraretur a nobis dicendo , Pater noster Deum , qui es ubique, quam dicendo , Pater noster qui es in coelis o de nihi--.lominus hanc, non illam orandi formulam docuit nos Christus, eaelo, ut apud Evangelistam Matthaeum legitur. cap. 6. 9. Et rursus quanto dignius diceretur Deum ex omni loco prospicere super hominos, quam prospicere stiper illos e coelo : de nihilominus
593쪽
Additur ortum esse sedem Dei . tit terra es ιedes hcinai
Pt affertur xemplum hominis seMiui praten. tia non itinanitatis r. sicut substanistia
scriptum est Psal. I 3. 3. Dominus de caelo prospexit super Ilior
manum , ut videat si est istelligens, aut requirains Deum. Ac tandem quanto decentii in allirmaretur Deum sine ullius translationis localis subsidiores humanas regere, & illis aut ad jumento, aut impedimento esse, prout ipsi sic vel aliter opedire videbitur: attamen legitur Gen. II. s.& seq. Descendit autem Domanιιs ut vi aeret ciυιtatem Er turrem, quam adisicabant Filii Adam : ac deinde, Venite igitur; descendamus 2 eonfandamus ibi linguam eorum, ut neu
audiat unusquisique vocem proximi sui, orc. Deinde ad rem istam valde invictius & expressus est, quod apud Prophetam Regium jam laudatum alibi legitur de sede ,
quam Deus post creationem coeli ac terrae sibi retinuit, 3e de sede alia, quam homini fixit. Fixit, inquam , non hominis scientiae , aut providentiae, aut potentiae, &c. ted substantiae : nam alias homo, substantia fui e loco. in quo sederit, non dimota , cogitatione sita terras mariaque perlustrat, nubesque transcendit ac pervadit coelos. Similiter 3e negotia plurima in finibus remotissimis per tuam sollicitudinem adiministrat, ae gerit per vim suae potestatis illo transmissae , ut patet praesertim in viris doctis de an viris Principibus es illorum scientia, istorum potentia non habet limites: 8e nihilominus tam illorum, quam caeterorum homi num praesentia substantialis comperitur loco admodum modico circum scripta. Iam vero verba Prophetae Regii haec sunt i Psal. II 3. 16. II. Beneditti vos a Domino, qui fecit caelum Gr terram. Caelum coeli Domino : terram autem dedit Fitiis hominum. Ex quibus verbis elar Einsertur Deum dedisse filiis hominum terram inhabitandam, coelum vero inhabitandum sibi retinuisse . unde velut ex altissima specula , sive potius E throno editis stino prospiceret super illo & illis omnia provideret per sapientiam, quae non puιuit cCelo
perinde ac substantia circumscribi ; sed illic & hic & ubique regnat attingens a fine usque ad finem sortiter, disponens omnia
Quod de caetero non obstat. quin Deus in participationem suae habitationis vocare poli modum potuerit sitos electos ; at sufficienter probat Deum , licet ubique regnet sua sapientia , non residere tamen ubique sua substantia , ad eundem modum , quo homo sua quidem substantia modico habitationis hujus terre tris loco affixus cst; at sapientia sua , quae sapientiae Divinae imago quaedalia est, transcendit omnem habitationem terrestrem i
594쪽
siua sit mera Dei immensitas, cae e. ues
dum inens extra se ipsairi velut egressa, cogitationibus suis, per
currit,& rerum omnium attributa,& locorum omnium intervalla.
Quo paeto virtualem Divinam ubiquitatem, ut potest, scilicet mu-hratiliter , imitatur. Igitur ex his omnibus Sacrae scripturae tes: timoniis accurate perpensis satis liquet non omnino saltem , ut afferebatur, absonum esse, aut impium , quod quibusdam , ut
Eugubino ac Vorstio visum est, incircumscriptam quidem esse praesentiam Dei virtualem sed non similiter substantialem, ob id, quod Deus, qui ubique est ilia potentia , non sit nisi in coelo sua substatuta. Respondeo seorsini ad singula. Et primo quidem dico Regem x x x it t.
Salomonem, in locis citatis ex Libro tertio Regum, loqui hum a. di- ε, id est, in sensu accommodato ad humanum vulgarem c.prum , juxta quem sol cmus digniori personae altiorein locum tri- loeta. eita isbuere , & ad illam ibi sedentem per preces accedere, ac ibidem , erimmod, ἡ si fortuna nostra id tulerit, aut si aequitas precum id meruerit , mi exaudiri. Hinc Deo tribuenda fuit ad commendandum illius cula ''o 'tum habitatio excessissima , quae est habitatio coeli ; & docendus Populus crat Deum ibi tanquam in throno regio sedere, ibi velle orari, ibi exaltatre orantes, siquidem ibi ut in firmamento scilii sui & habitaculi sui magnificentissime considentem. Et sic quidem sapientissimus ille Rex in gratiam Populi loquebatur. Sed ne hinc labi quis eruditorum hominum posset in errorem XXXIV. impium Eugu bini & Norstii amrmantium Divinam substantiam
a terris abesse & ademe tantum in coelis, praemonuerat Deum, s quam
ad rem ipsam magis ' quam ad vulgi cogitationem attenditur , :2 a. ' ρε
capi. ncc intra coelorum totam amplitudinem possie, de idcirco senuia quam id in mentem suam induxisse, ut per fabricam templi ' - sui pararet septa ulla Divinitati , quam noverat esse nullis, sive terrestris, sive coelestis habitaculi limitibus circumscriptam. Hinc aiebat, Lib. 3. Reg. 8. 27. Ergone putandum est quod vere Deus habitet super terram id est, habitet & coarctetur per talem. habitationem. Quare stati in subdit: Si enim coelum or caeli caelo-rram te capere non possunt, quanto magis domus hac , quam ad cavi tDeinde vero si propius attenditur totum id , quod cogita ur LXXV... de Deo, qui in suprema quadam coeli parte, ut in throno consi- ε- ii f. deat , 8e ibi majestatem suam ostentet, sceptrum gerat & imperet i ex mor
Regum instar ae Principum, qui sic sedent & haec habent insig- - έ. --nia in ostensionem dignitatis , qua eminent, quid in his & pari-rem Anxtr 'hus cogitatis offertur, quod non ore pleno redoleat stultissimam I. tw'
595쪽
Quare de. heant intel. ligi niocli quodam valdh spiritu Ii ae mysti
esset in ea Io Ioeus ille elleelsur hmni . sive
Ratio red ditur . ea Christus non doeuerte nos Orate die enis eo , Pale
s 98 Disputatio sexta, Art. III.
illam stultitiam haercticorum illorum , scilicet Anthropomor phitarum, qui formam humanae similem astingcbant Divinitati pScripsit equidem sic Isaias , cap. 6. I.&2. In anno, quo mortuus est Rex Osias, vidi Dominum sedentem stiper solium excelsum cteletiatum ; ct plena erat domus a. majestate ejus , ct ea qua sub ipserant, replebanι templum: Seraphim stabant super illud, sex ala unio sex ala alteri, sc.
Scit id seripsit intelligendum in sensu mystico, qui videatur
apud Interpretes e nam in sensu physico neque Seraphim alas habent , neque Deus ex erecta statura demittitur , ut in lolio sedeat.
Postmodum autem si in coelo, id est, in coelesti Jerusalem , quae est civitas in quadro polita, sed et Deus vel ud in throdo , unde haec nostra prospiciat, & prospiciendo efficiat; thronus isse vel
occupat totum coelum , & Ita Deus substantialiter totum coelum implebit: vel tantum occupat supremam aliquam coeli partem ede ita non erit 1 ubstantialiter praescias, nisi in suprema illa coeli
parte. Si primum , quae ratio est , ob quam substantialis illa Dei . praesentia non extendatur ad spatium sub coeleste An ita est ex necessitate An ita est ex voluntate λ Qt id ad haec poterit respon-ri Si secuniam , quae & quanta erit pars illa coeli suprema quid hac in re non incertum Vel praesertim quia per partem coeli supremam qui Rite nostrum intelligit illam, quae remotissima est & in fistit pupendiculariter suo vertici r unde quot sunt tam rerum aliarum terrestrium ,
quam hominum vertices, tot intelligi poterunt partes coeli supremae r & ideo nulla cst, quae suprema dici possit, aut debeat potiori jure, quam alia. Ex quibus jam satis patet non debere ad literam, sed ad spiritum accipi, quod objiciebatur 1 Salomone dictit ira de firmamento solii de habitaculi Divini in coelo, veluti Divinam substantiam coercente. Neque enim coelum illam coercet ; sed. illa in eoelo sese beatis videndam ac fruendam copiosius exhibet. Et si e Deus in coelo est illustrius , quam ali hi, sed non verius. Ad secundum quod additur de Oratione Dominica , quae sic 'habeti Pater noster, qui es in earlis, & quae , ut aiunt, si Deus esset ubique sua substantia , gloriosus proserretur dicendo, Pater noster qui es ubique , di eo Christum non sine multiplici causa docuita se nos non istam , sed illam orandi formulam. Et haec quidem una ε inultis haud dubie fuit, quia homines erant, qui sic oraturi erant, nec doeti Dodo, sed indocti, rudes ac plebei i, quorum in orando reverentia multum excitatur per factam mentionem lo-
596쪽
cua sit vera Dei immensitas ι c. 3 9
ei exeelsi ae magnifiei, in quo de ex quo imperat, qui oratur. Hinc plerique Deum reverentius orant, quum cogitant regnantem in coelis , quam si resnantem cogitarent in inferis; licet in utrisque pariter regnet, irato salvo discrimine illic renitineran- .di, hic puniendi. Atque ita quidem est pro more hunia no& vulgari,juxta quem si sedeat Rex in solio suo, ibique tota sua majc state sultus compareat, in. cum aspicimus cum reverentia, quam stox parte deponimus, quando ille niajestatem suam de pociit, &e solio Regio surgit, ut eum sitis familiaribus ludat, aut ambulet,
De caetero autem Deus habitat singulariter in eoelis , quia sn. XXXX mgulariter habitat in beatis, qui coelos occupant. Et hinc ruritas sensum D convenientior redditur praemissa loquendi formula, quam aliun-he de ratio humana optimε eone illat cum ubiquitate , de qua est sernio : & de qua audiendus est S. Augustinus in responso ad Con-ii . . sentium circa quaesiones de Trinitate sibi propositas , exponens haec ipsa verba : Pater noster, qui es in caelis. Non quia ibi est, inquit , S. Aug. Epist. 222. circa medium , or his non est, qui pra- Ientia ιncorporea ubique est totus , sed quia in eis habitare dicitur, quorum pietati ades : ct hi maxime in eoelis sunt, ti bi etiam . no a conis versaιio est .s nos os nostrum veraciter usum cor habere respondeat. Notat cliam ibidem Augustinus , quod ab Isaia scriptum est , cap. 66. r. Coelum mihi sedes es , terra autem scabellum pedum meo
Quare , inquit, ct ibi ct his eum esse eredere debemus, sic tamen .
ut nihil corporale ob istas corporales loquendi formas in Deo ne ea .ea. incorporeo suspicemur. Ac tiun ne Adversariis relinquatur locus coniiciendi S. Doctorein sorte noluisse stabilire hoc suo discur-eorporale Ia. su, nisi ubiquitatem virtualem , e re non erit, si ex alio loco Pς 'ς ΠProbetur illum nunquam praesentiam potentiae, quae est praesentIa eemur. virtualis,divisisse in Deo a praesentia naturae,quae est praesciatia sit bs. tantialis : Ille autem alius Iocus extat in Libro 7. de Civitate Dei , tibi explicansqitaliter Deus impleat coelum & teram , ait expressi c. 3o. Deum ubique totum essἡ , & ecellini ac terram implere pra. sente potentia , non absente natura. Quid clarius p x xl. 'Patet hinc responsio ad tertium locum , qui opponitur ex Pro- iς exi. mpheta dicente : Dominus de caelo prospexit supιν filios hominum. Ne- Αοῦ ἴν ἡ que enim sic loquitur Propheta , nisi ut mentem suam contom-z Σῖ'peret hunianae consuetudini, qua si quis ex alto super nos prosi': .: i. exerit, cogitamus in prospiciente majorem authoritatem , ac φφη
597쪽
sis o Disputatio sexta, Art. III.
suetudirier facilitatem prospiciendi. Quare hie non fit mentio coeli, nn de Deus super nos prospicit, nisi xit hine conjiciamus latere nihiI posse Deum , & ipsi competere dc caetcro supremunt jus distri eis' tae animadversionis in id omne, quod agimus. Quae interpretatio praecitati loci una cst e pluribus , quae extant apud sacros Interpretes, & eo tendunt,ut suadeant noluisse Davidem verbis illis praejudicare quicquam Divinae ubi quitati. Occurrit ad rem istam Theodoretus, & unus huc adducetur. Hoc vero, inquit in P 1 al. I. Dominus de caelo prospexit, ore. humano more finxiι David ostendens Deum e coelo Assyriis Danductam misisse : patet enim ubique universitatis Deum adesse ac terra ambitum continere , atque in ιlla habitantes Oetari locustas secundum Propheta vocem. UOx autem. Prophetae per sanctum Scriptorem indigitata , haec est e Isai. ΑΟ.aa. Qui sedet super Drum terra, ct habitatores qui sunι quasi l
X LII. Neque jam necesse est ut in particulari respondeatur ad resi- .M. O . ἀά diiunt x tum , qui Opponitur ex Genesi : Descendit autem Dominis est ubique, ni videret civitatem 2 turrem , ore. Vel praescrtim quia ipsis Ado. in. . z Versariis placet scientiam saltem perinde ae potentiam Divinam. Deum a si esse ubique , licet id negent de substantia: non igitur erat necesse , ut Deus pro videnda civitate illa de turri descenderct. De cateis' ro satis est si generatim dixerim istos & similes, quos Sacra Scriptura usurpat, humanos loquendi modos , & per quos tribuit Deo sive Operationes, sive Partes corporeas , non esse in sensu corporali, sed in sensu spirituali intelligendos , ut ostensum est agendo adversus Anthropomorphitas; quia nec scripti sunt, nisi ut spiritualiter proficiamus, & Deum hinc eo magis ineffabilem cogitemus , quod quae de Deo corporaliter dicuntur , neque Deo, neque sibi conveniant. Hoc ipsum est quod notat S Αugustinus agendo de illis Isaiae verbis , cap. 66. I. Caelum mihi δε-
ῶν es, terra autem scabellum pedum meorum , ac tum de istis, cap. 6O. I 2. sui caelum mensus est cir terram pugillo. In qui bui verbis variae repugnantiae offeruntur menti: sed hae dicuntur , inquit S. Doctor, ut eum sibi non conveniunt, qua carnaliter aurimus , eis ψ- sis admoniti . ineffabiliter spiritualia cogitemus. xv I II. Non potuit equidem Sacra Scriptura aliter de Deo, quam cor- .nu .. porali s r nobiscum loqui, quiae sumus corporei : sed quia in sen-h; inuati, in sibus corporeis incorporca est, quae vivit, anima. nostrum proin-
598쪽
suasit tera Dei immensitas, c. 661
vendam , quantum in nobis est, ab iis quae ad Deum spectant, corpoream omnem similitudinem. Quae regula a S. Rugiistino in particulari tradita, in Epist. 121. ad Consent ιum , in rebus ad Sauctissimam Trinitatem spectanti biis , debet etiam obtervari in Omnibus , quae ad Divinitatem & ad singulas illius proprietates ac dotes pertinent. Regula autem haec est : Ea quidquid tibi, eum ista cogitas , eorporea similitudιnis occurrerit, abete , abnue, nega, respue , abjice , fuge. Superest adhuc , ut satisfiat difficultati, quae seorsim proponitur , & desiim inir ex illis verbis Davidicis: Beneditti vos a Do.
mino , qui fecit coelum or terram. Caelum corii Domino , terram au
rem δεδι filiis hominum. Ex quibus inferunt Deum sibi pro suo domicilio coelum retinuisse, terram autem hominibus providis se , ac proinde Divinam substantiam non esse extra coeli limites effulam. At quid magis inconsoquens , quam haec illatio λ Quare enim non potuit Deus terram tradere inhabitandam filias hominum , & ab illa non abscedere , sed praesens manere λ Quasi vero ob id , quod corpus terram inhabitet, non possit anima . quae spiritualis est , praesens adesse corpori Quanto itaque magis potest, Deo non absciate , terra esse ab hdminibus habitata Esto quod Deus pro suo singulari domicilio sibi selegerit cre- Ium coeli, id est, coelum altissimum , seu empyreum , in quo regnare velit & habere pro regni colis electos suos. At nihilominus non propterea non erit universus Orbis commune domicilium Dei; ut videre est in Principibus, qui domicilia multa possident; sed in uno prae caeteris sedent de regnant, & familiares suos in Regni participationem admittunt. Atque hic est verus ac genuinus sensus, in quo accipi debet locus citatus , vel' maximὸ ne cogitare liceat naturam Divinam coelo circumscriptain. Et tandem favet plurimum isti responsioni egregia citati loci hujus interpretatio, quae est apud beatum Theodore tum sic expressa : Hais bitat vero, inquit in Psal. II 3. in caelo universorum Dominus , non circumscriptam habens naturam ὐ sed choris Angelorum , quι iba vem santur, gaudens , επς. Iaiiaque abunde soluta manet tota obia
iectio. i. Objicies secundo indecentiam, quam secum inseri Divina ubi-
quitas iubstantialis, & quam e contra longissi, ne amovet ubi-quitas tantummodo virtualis. Indecentia aut cin huiusmodi est:
quia supposita tali ubiquitate substantiali praesens foret Divina subitantia, qua nihil purius pulchriusque cogitari potest , intra
Deinde pratis rippo nitur, quod nobis terra ad in inhibita nau mamon p tuerit Deus hahi. tare in ea
g. 'abitare speei aliter in eoelis.
599쪽
ues et Disputatio sexta , Art. III.
taee, foedissimas ac sordidissimas , intra quas ne a firmemus Deum commorantem , horrore quodam praevio deterremur : quia neque nos ipsi proximitatem illarum possiimus sustinere , quin S: ab illis nec conspectiim modo , sed cogitationem avertimus . quasi inens vereatur per spurcas id genus cogitationes contaminari. Tum e contra longissim E aberit substantia Divina ab illlis
sordibus, si admittitur sola Dei ubiquita, virtualis ; quatenus juxta hane hypothesim non adest substantialiter praesens , nisi ineersissimo coelesti habitaculo , in quo inquinatum nihil admittitur, imo in quo quidquid admittitur . ianctissuriana redolet pu
xivo Est de alia indecentia, quam secum pertrahit Divina ubiquitas substantialis , haec videlicet, quod Deus substantialiter atquc A. .ersatio ita personaliter praetens comperiretur in antris latronum , in Iu- . i. panaribus, in coetibus impiorum,& sic omnibus flagitiis intereia decentia. set. Istiusmodi autem praesentia quomodo majestatem Divinam non dedeceat, attento quod hi noliri Reges ac Principes, qui si cum Deo , qui Rex Regum est . conserantur , non itini perinis de ac unus e nobis, nisi Hilvis& cinis, turpe putent ac verean tur sese non tantum cum lcelestis hominibus, sed vel etiam cum
honestis viris . si vulgares & inopes fuerint . commiscere. Hinc etiam student in rebus suis omnibus , in domibus, in vestibus , . in curribus , &c. sese ab omni usa & conluetudine Populi dia
xiv tit. Haec simi quae ad mentem Eugu bini& Worstii objicere quivit Eugub nus potest de praedictis indecentiis, pro quibus amovendis 1 Divinitate I.;. --'' eurrat magis exeresse Eugubinus, in Psel. I 38. afferens ex Aristotele, autho itare quasi vero hae in re sit Aristoteles ineliustabilis aut horitatis Ax Ru x ' ekeniplunt ite Dario, vel Xerxe summis Regibus Persarum i Imenim Lex, ta piam ratio , haec sunt Eugu bini verba ex Aristoia rete reddita Susis, aut Ecbatanis sedet, omnibus invisibilis . adis mirabilem aώroque , ct elee νο , est eborι flagrantem aulam obtinens. Extra Proceres , . quibus alii Regem proxime circum ant, alii ex. 'bis ambitus vestibulique eustodes ac nuntιi sint, G. Quo pacito Rex ille, sicuti solent hodierni Reges, quantum poterat, sesca Populo seglegabat , ut decentius per Anain regiam sustia
xti x. Deinde idem Scriptor ibidem paulo antε in tuitionem suae opi-. 'nionis opposuerat, quod scientia Dei hinc multo admirabilior. in Dei lon, apparerez, si videlicet ipsi, licet personaliter ab lenti, perinile aq
600쪽
uve sit vera Dei immensitas , Fc. 663
s presens foret, paterent omnia. Verba Eugu bini istum versicu- liosent, filum exponentis, Intellexisti cogitationes meas de longe , haec sunt uod si ahero modo , inquit, placueriι intelligere locum , de longe , 'cit ubi Gid est , e eato , quo non est a terris remotior locus , id quoqκe mirabilissimum est, maximumque Divina scientia testimonium. Et rationem sibili : Nam id quoqua prorsui es incredibile , maximeque stupendum, ut eum Deus, cujus statio longius distat a terris, quam ortus aboee ι, ibi tamen consisteην , ut omnium gentium vetustissimorumque kominum , ut ait Aristoteles , est consensus , videar qui Μιd geritur' caelo re terri .
Sane vero parum mirabile esset Deum omnia scire, si omni- L. bus, quae fiunt, praesens adesset , quoniam & nos ea scimus , si Vr quibus praesentes ad sumus ; seit quod Deus sedem habcns cel- mittim.quMtis sinam,& 1 nobis idcirco rei notissimani, sciat nihilominus quid tu id agimus, imo quidquid agendum cogitamus, id plan E in λn,liter ad eientia Divina Divinissimum est. Quem in modum non esset res ardua, perscrutatioaerum ac cordium, quam Deus sibi tribui edicens , Apoc. a. 23. osum scrutans renes ct corda , si utrisque inesset personaliter praesens. Sed est res ardua , & comprehensionem Dei mirE extollens, quod ab utrisque absit, & nihilominus noverit quidquid penitius & occultius in illis fuerit.
Haec utique est suprema quaedam .sci initiae Divinae praeropati- x. va, ad quam mortaliuin nemo potui assurgere, cum nemo sit, cui Vibilio . .. vel untiis parietis interjectio non eripiat notitiam rei, quam quis φ P ri Toperabitur pone. Tum vero quod hic dicitur de scientia , dici risib.,
pariter de potentia quid vetat, quin etiam de providentia λ Ne- que enim mirum est posse Deum producere aliquid Micubi, ubi scilicet personaliter praesens adfuerit : & rursus si pariter adsuerit , rei quam produxerit, providere. At posse ε Ioco remoti mino , intra quem personaliter contineatur, producere ubi voluerit , quae voluerit , ac tum providere rebus ibi productis quidquid bonum videbitur, id utique nos in admirationem multam pertra
. Τandem in rebus politicis offertur exemplum Regis , cujus per- otisona , ut unae nostris, uno in loco est; sed potentia toto regno diffusa est. Tum vero annon mirὸ sufficit ad regnum administran. 6 re Regidum Regiae potentiae hujus diffusio Mirum plane in modum sufficit: nec minus quὶni sufficeret vel ipsa multiplicata positio per- habeant x sonae Regiae in urbibus ac pagis sin milis. Offertur & in rebus 'physicis exemplum Solis , cujus substantiam locus unus cce