장음표시 사용
611쪽
Affertur avthraritas Sancti Da masczRI.
quo Deus ει Angelus suntia satis loel
Deus est in oeo per tabis stantiam, sed Meth aliter
ue Disputatio sexta , Art. III.
eur ; tum ratione , qui convincitur non posse substantiam alia quam csse in loeo, nisi per coextensionem ad locum , quem uti que non excedat, dc a quo non excedatur: quare si Deus esset iii loco per suam substantiam , quid nisi emc in loco per aliquam hujuscemodi coextensionem ' Res autem , quae extensa non est , uti substantia Divina , coextendi non potest :& idcirco Angelii quoque caeterisque naturis spirituatibus , uti sunt animae rationales , tribuendum est non esse in loco ullo , nisi per operationem in illo. Tum etiam mithoritate, qua eertum est id ita visum eme S.Ioan. ni Damasceno , qui unus e multis hic laudabitur. Itaque S. Doctor ex professo agens de loco Dei , sic loquitur Orthod. Fidei Lib. I. c. I 6. Et quidem Deus , ni qui materia ae circumscriptionis
expers sit , haudquaquam in Deo est : ipse enim sui ipsius es Deus ,
omnia implens , ac supra omnia existens , omniaque 'se eomplecten .Qujbus verbis Deus ab omni loco cxcluditur. Tum sic pergit rEt tamen in loco esse disitur . ibique Dei locus esse arritur , ubi perspicua 'sius operatio existit. Quid expressius Sed neque minus ex pressiun est , quod sequitur in hunc modum Ergo Dei locus is d cisur , qui uberioris ipsius operationis ct gratia est particeps et ob eamque causam coelum ipsius sedes est.... QEn Ecclesia quoque Dei Deus disitur, ctc.
Sed & in sequente eapite, quod est decimum septimum ejundem Libri primi de Fide orthodoxa, & in quo expreta agit de loco Angeli , probat id di leti minis esse inter Deum & Angelum , quod Angelus non possit esse , nisi in uno loco , Deus autem possit esse in omnibus. Id autem quomodo probat, nisi quatenus Angelus illis circumscribitur, ubi aperiaur : neque enim in pluribus ae Hversis locis eodem tempore operari potest solus enim Deus hoc habet, ut eodem temporis puncto tibique operetur. Quae verba manifeste pronunciant Demn & Angelum non esse in filis respeetiv EIocis aliter , quam per proprias operationes, uv erat probaudum
Respondeo 3e admitto majorem : sed sub ista modi fieatione , quod aliter & aliter intelligatur modus existendi in loco per substantiam , ubi de Deo agitur & de omni alia non solum cor porali , sed etiam spirituali natura. Namque substantia naturae corporalis non est, nisi per partes in partibus loci ; at substantia Divina , siquidein impartibilis , tam in singulis loci partibusquὶm dolo in loco tota est. Et rursus substantia naturae spiritu
612쪽
siua sit vera Dei immensitas , oec. 373
Iis, uti Angelieae, licet locum totum Ne singulas loci sui partes ιOta occupet, quia N ipsa impartibilis est , patitur tamen loci sui
Lotalis limites. ultra quos non excurrit. At substantia Divina limites nullos novit . feci adest ultra perinde ac citra omnes intelligibiles. Admissa itaque propositione illa maiori sub hoc sensu modificata, nego minorem, pro cujus probatione solvenda opus est de impugnata rationem, quae incrrur, & exponi ait horitatem . quae sequitur. Et ratio quidem Deit E impugnabitur ac expugnabitur, si tantum auditur duplex esse gcnus coextensionis inter rem locatam de Iocum , scilicet foris alis. 3c formali aequivalentis , id est , ut aiunt, virtualis. Extensionem formalem cum loco habent res corporeae , quia tot habent partes, quot esse concipiuntur in spatio locali, quod occupant, ita quod una sui medietate medietatem unam illius impleant,& una lui parte quarta unam illius quartam, dic. Extensiouem autem virtualem cum loco habent res spiritua-Ιςs, ob id , quod licet sint partium expertes , non minus tame Fere occupant totum spatium . in quo sunt, quam si tot partibus, quot habere illud concipitur, abundarent. Sunt etiam Se in sensu aliquatenus formali coextensae suis Iocis spirituales substantiae, in quantum instar corporum ita consi uenis tur intra superficiem primam concavam corporis ambientis, ut secundam non artingant. Verum hoc intelligitur de substantiis spiritualibus creatis. & id ei reo tam loco, quim natura finitis.
Deus autem substantia spiritualis est, sed infinita; & sic esse quidem in loco potest , imo non potest non esse in omni loco; sed a nullo loco contineri potest. Ille siqii idem locus , qui Deum
concineret, quomodo posset concipi, nisi instar superficiei Deum ambientis & ambiendo eontinentis Quae vero est superficies il-Ia . intra quain non necesse sit Deum ellis Nulla igitur est, quae D-um ambiat, nulla quae Deum ambiendo contineat: hinc mulisti dc Patres de Scriptores saeti, dum confundunt id , quod est esse i n loco , de id. quod est contineri a loco, pronuntiaverunt Deum non es le in loco. Sed jam satis constat de sensu, in quo mens illorum exponi debeat, neque sic aliquid est, quod In rarione adis ducta maneat in solutum. Tum ad exponendam. quia de in partes meas trahendam, at inllioritate ni laudatam S. Ioannis Damasceni, dico S. Doctorem in illo capite decimo sexto, quod citatur & sic inscriptum est, Deuta Dei cor quod Deira Bias cucumscribi aeqneat, distinguere du-
613쪽
ue o Di putatio sexta. , Art. III.
Damassee- plicem locum, scilicet corporeum , qui est terminus corporis continciatis rem corpoream rigiles sua praeuatam, & ea propter eontinentis illam modo corporco: ac tum spiritualem, qui pariter terminus est corporis continentis naturam incorpoream , sed non pariter continentis modo corporeo, quia natura incorporeae
figuram non habet, quae contineri possit in hunc modum. Verba S. Doctoris haec simi r Est autem etiam spiritualis locus , ωbi ct consideratur cr versatur intellectualιs atque incorporea natura , ubi nimiis
rum est Gr operatur. Noea, est est operatnr : non est igitur quia operatur : sed est antequam operetur , ct continetur , non tamen cor poreo modo , sed spiriuati: neque enim figura predita est, ut corporeσmodo eontineatur Tum post haec verba sequuntur illa , quae Adversarius objecit, videlicet, Et quidem Deus, ut qui maIeria ac cis cumscriρtionis expers sit, haud quaquam in loco est. xxxxiv. Quid autem sonant verba illa , nisi quod annuimus Deu in cireunt scribi loco non posse, ad modum quo res corporςae, auc oeci Dei te. etiam res spirituales creatae cucum scribuntur: de ideo Deus, licet-in loco, non continetur a loco, sed sui ipsiui est locus , ut loquendi mo- quitur Damascenus. Sequitur , Et tamen in loco esse disitur , ubi
44' cita .' ilotandus a quod non diceretur esse in loco, nisi esset in loco γibιque Dei locus esse asseritur, ubi perspicua ipsius operatio existit: &rursus : Locus Dat it dicitur, qui aberioris 'sius operationis ct gratiae es particeps. In quibus posterioribus verbis non tam vald confideret Adversarius , si adverteret non aliam esse mentem S. Doctoris , quam ut exponat quis sit Dei locus, non quidem absolutus . sed relatus ad notitiam nostram & ad consuetudinein asserendi Deum ibi esse, ubi perspicue operatur, quamvis non proptere1 non ibi esset, licet ibi non operaretur perspicuemii legitur Gen. 28.
22. ct seq. de loco , in quo Jacob dormiens vidit in somnis scalamstantem super terram. . . or Dominum innixum scala Aeentem sibi rEgo sum Dominus DeusAbraham, orc. in illo quippe loco Dominus vere erat; sed Jacob id nesciebat, donec vidit signa illa per sp cua : quare cum evigilasset de somno, ait o Vere Dominus est in locos , ct ego ne ebam. . . . Quam terribiba est locus i et non est bis aliud nisi Domus Dei or porta caeli. L XXX V. Deus itaque est etiam, ubi nihil perspicue operatur: sed nihil . o . 'S minus ubi magis perspicua est illius operatio, major gratiae rogis eston abundantia , ut in Templis, in Monasteriis , &c. ibi dicitur esse z.ic', n agis singulariter. Neque id ullatenus pugnat cum doctrina .picue NM , quae hie Propugnatur. Pugnat adhuc minus cum hac ipsa doc-
614쪽
siua sit vera Dei immenssitas , Esc.
rrina textus, quem Adversarisis profert ex capite sequente, ubi ex professo tractat S. Datuascenus de loco Angeti ct anima circumscriptione inteluctuali. Audiamus ipse ni sic loquvntcm : Angelus autem, etsi corporis in modum non ira in loco continetur, ut Drmamct Auram recipiat: in loco tamen esse dicitur , qttia intellectuali modo adest, atque, ut ipsius natura consentaneum es, operatur. Nota, ais' & operatur : adest igitur antequam operetur. Ut autem pateat nec Adversario savere verba naec sequentia , xxxxvi. in quibus nimis confidit: Neque enim in pluribus ac diversis locis Hine ran. eodem tempore operarι Angulus potes: holus enim Dei s hoc habes, Mi eodem temporis punito ubιque operetur. Ut , inquam , id pateat, non praeee tantum attendenda est ratio expressissima, quani S. Doctor affert pro: isto discrimine eoru probando, dicens, Deus autem, ut qui ubivis ct ramis a sed supra omnia sit, eodem temporis momento una ct Mysici operatione ι '. . .
varie ubique operatur. Qui it clarius λ Nam perinde est ae si dixisset Angelum non posse operari sint ut in pluribus locis, quia est circumia ripi uti in uno: Deum autem posse operari in locis pluribus, imo in omnibus, quia in omnibus adest. Unde sequitur apertimina ε , quod operatio non caulat praesentiam sive Dei , sive Angeli in loco, sed e contra supponit. Et sic abundd, si fallor, toti satisfactum est objectioni. . /Objicies seeundo. Pendet notio Divinae ubi quietatis ex notione xxxxvia. Divinar operationis cujusdam, ubique scilicet exercitae, si Deus Argi itur eo in nullo sit, aut esse possit per .praecisam rationem substantiae: is' u s; at res ita est i pendet igitur notio Divinae ubi quitatis ex notione p ssit per Divinae operationis: & sic notioncm istam non praecedit illa , sed triti. I., sequitur; contraquaim affertum fuit. Sequela majoris manifesta est i quatenus omnes, qui notionem loci Divini non reserunt ad notioneni operationis Dei, illam reserunt ad notionem praecisam Divinae substantiae. Et merito quideui: sola enim substantiae notio praecedere in Deo potest notioncm operationis: & sic aut operationi, aut substantiae praecise acceptae tribuendum est in causa esse, cur Dciis sit in loco. Minor itaque probatur in hunc inodum , quatenus substantia praecise accepta nihil addit supra nothonem substantiae otiosae: imo vero includere videtur notionem
substantiae otiosae; siquidcm ut sic praecise accepta, nihil habet de operatione, cujus cessatio, aut cujus non exerctatio quid nisi Otium est Repugnae autem Deum e aut esse posse in loco secundum ra- xxxxv ni. honem praecisam substantiae otiosae: nam id quidem convenire ideo,
615쪽
s r 8 Disputatio sexta, Art. III.
ri in m kel. corporibus potzst, quod sua loea repleant in ratione eorporum H subflantiae etiam nihil operationis habentium , quia cxtensionem habent pcrsit - . unam ad illa replencia sitis cientem : at convenire Deo non po-oxios M tcst, quia omni extensione caret: & sie necesse est ut extensio per operationem suppleatur. Qua in re, ut ait vim cliscursus accedat discurrentis aut horitas, audiendus cst S. Athanasius , qui docens modum, quo Deus hanc rerum universitatem impleat, omnino cavet, ne ista, ut ita loquar, reptentia cogitetur instar illius, qua re-Plet acr totum, quo i interjacet a terris ad coelos, spatiunt: aer siquidem sita substaiatia , ob id , quo lex tensa est, replet illud ; &idco perinde re pici, sive agitatus, sive tranquillus, sive istula, sive
alium, si vc nullum operetur effectum, At Deus qui non potest. per extensionem ab ullo loco contineri, imo nequi clem illum Continere, loca omnia continet per operationem. Quod equidem declarat S. Doctor .n Orat. coni. Sabellii Gregales, his verbis, Corporale enim id est, ut si exempli causa Leas aerem implevisse quidquid inter caelum ct terram est: caterum his non ita visur : Deus enim, ut vix, continet omnia; vis enim incorporalis-invisibitis est , non ambiens , nec ambita.
LΨακεκ vis autein ista Divina non otiosa est, sed operativa : N aliunia Et a Mitu; de nihil commune habere potest cuni 14ibstantiis corporalibus '' is . ni circa modum replendi loca, in quibus sunt: in corporalis si qui- , emisti, dem cst & invisibilis. Igitur , ad mentem S. Athanasii. si Deusir ... f. quacunque parte in loco est , in illo est tanqua in vis agens de
operatio. operans. Quare nec in illo est veluti substantia otiosa, sive sub - stantia praecis E accepta, ut erat probandum : & ad quod probandum adduina fuit non communis versio quae passim extat , se lpaulo alia, quae Graeco textui magis contona est, clariusque reri praesentat in ornentum ratiocinii , quo S. Athanasius utebatur. Q od obiter uolatum sit, ne qui Graece nesciunt, fraudem aliquam in textu relato suspicentur. α e. Respondeo Sc ad inissa sequela majoris nego minorem , pro cu- Responde- jus probatione sol vcnda dico substantiam Divinam in se ipsa praecise consideratam nec importare operationem , nec otium I perti-uet si quidem otium agentis, scilicet rationalis . ad deliberationein, quae operationi praefert vacationem ab illa, vel non inceptionem illius; ω in hoc sensu substautia praecisὸ accepta non Potest otiosa dici. 4m pacto ruit totus Adversarii discursus ob id, quod confundit substantia in praecise aeceptam cum substantia otiosa. Sed gostmodum dato, quod substantia praecise accepta a
616쪽
utia sit vera Dei immensitas , c. S 79
esset substantia citiosa , adhuc contendo sit bstantiam illam fore in locomon enim esset null*i, sed esset alicubi otiosa. Quod generatim dimini jam trans sero ad calum praesentcni de Divina subastantia, & contendo sinraliter, quod si per impumile Divina subinstantia otiosa esset, nihilominus alicubi esset ob id unum, quod substantia esset. Diqi si ρὸν impossibile otiosa esset; quia nunquam fuit , aut esse v e r.
potuit in otio, a quo deinceps ad operationem transiret; uti.)mpossibi- constat ex doctrina suo loco probata circa immutabilitatem Di- ciba ti vinam non in actionibus tantum internis , verum etiam externis. Dei esse o-
De caetero jam saepis sui E dictum est substantiam Divinam esse .ra'' ἔ.:
quidem per se in loco; sic tamen ut non sit in illo per coexten- eps opera. sionem formalem , aut aliter materialem , qualis est aeris coex- '' tensio ad totum spatium sub coelcste , quod occupat : unde superest ut in illo sit per coextensionem virtualem , quae est, spirituat is quaedam vis existeruli ex toto diversa a modo existendi eor
Atque hoc unum est , quod docere nos voluit S. Athanasius , x e II.
quum dixit: Deus enim ut vis continet omnιa, vis enim incorpora. Nςqueno
iii θ intii itis est. Agebat siquidcm ibi S. Doetor contra Sabel--s 'ias'
lianos, qui varia tuter capita, unde Samst iis niam Trinitatem n sius , si impugnabant , opponebant istud , nempe quod si Patcr sua ini. mensitate totum spatium praeoccupasset, nullum reliquisset a P ctia di v εsonis caeteris occupandum : & sic istas negabant, ob ici, quod non occurrerent loca pro ipsis seorsim recipiendis assignabilia. Qi ii stultitiam multis insequitur S. Athanasius probans Deum neque posse ab ullo loco corp'raliter capi, nec posse loca ulla corporaliter implere t & idcirco stulte desiderari , Sabellianis tria quaedam receptacula corporalia pro Personis tribus Divinis , quae spirituales cum sint , sociari loco in uno dc eoden, possunt. Tum hujus societatis possibilitatem aliunde ostendit ab exem- xcret . plo legum , virtutum , disciplinarum & artium , quae nullatenus Ariendi exigunt in mente distinctiones locales: de postea sic concludit, s. q. a' in eadem Orat. pag. 3Is. Si igitur spirituatia, quae his sunt , cum ζ ob re Mi
plura ι numero , non opus habent Pluribus locis ,sed circa unam eanis siben i. Idemque mentem versantur, intelligamus , qu o , ea qua supra nos
sunt, ct per se incorpoνalia existunt, Patrem scilicet, Filium ct Spi.
617쪽
tenus obversari: quare simul satisfactum est objectioni. Neque superest, nisi ut moneam ea , quae in articulo sequente dicetula sunt, esse rursus valde profutura ad concipiendum pro innato mentis humanae modulo quae sit vera Dei immensitata
' . OTANDUM primo hanc controversiam ex parte philoso hlle dissieul- 1 η phicam esse, de ex parte theologicam. Philosophica est : qua-φ P ρος tenus ex philosophicis theoriis pendet vera notio spatii, tum il-phiam & ex lius , quod Mundus occupat , tum & illius quod extra ac ultra Yάzia et ΜηΠdum n zmo est, qui non facile apprehendat circum quaque ac Nititiis '' infinite diffusum. Pendet autem ex tali notione causa,propter quam affirmetur aut negetur spatia extram undana tam vera esse , quam
verE sunt apprehensa. Mox theologica est i in quantum scilicet ad immensitatem Divinam spectat occupare omne spatium . quod est verὰ occupabile : hinc affirmamus Deum immensitate sua occupare spatium totum hoc intramundanum : & hinc ria sus orietur necessitas pariter affirmandi Deum hac ipsa sui immensitate non minus occupare spatium illud , quod cogitamus. extramundanum , si videlicet demonstrari potest utrumque esse non mimis vere occupabile. Atque haec est demonstratio,quae ad Philosophiam pertinet, ut illa consequentia spectat ad Theologiam. Ob hane causain haberi pro definita posset haec controversia , attentis nempe ratiociniis, ut puto , demonstrativis , quae a me in eursu Philosophico adducta sunt Physicae Disp. 6. art. αad stabiliendum dati independenter ab intellectu spatia extramundana, imaginaria vulgo dicta , & ideo esse ver8 occupabilia. 4 t. Nibilominus non E re erit, si paulo diligentius disquiratur ve- quantam ra occii pabilitas spatii extram undani. Nam hine postmodum mul-:.6: - ά solidius in serri poterit , qualiter spatium illud ad Diviname, mundam speetet immensitatem , quae de caetero Non potest sine gravissi- R 'φ' mo piaculo limitari intra hoc Mundanum spatium, si extram undanum illud possit per eam pariter occupari: vel praesertim quia sic relinqueretur immensitas Divina sine qnfinitate ulla, interim dum ἡ caeteris attributis nullum est, cui non conveniat in gene-
618쪽
An spatia extranetundana peri. sc. s gr
re suo sita infinitudo cumulatissima. Si e quippe nulla est res intelligibilis quam Deus tui intelligentia non attingat: millum est apprehensibile tempus quod aeternitate sua non complectatur. Q are igitur crit aliquis cogitabilis locus , quem immensitate sui non occupet
Notandum secundo periculoso laborare praejudicio Philosophos illos, Cartesianos dico , qui noti γnem spatii confiindunt
cum notione corporis, contendentes spatium hoc uno titulo ,
quod spatium cst , corpus esse ; quia hoc uno quod spatium est , ex te usum est: quidquid aute in extensuiu est, corpus est, cui unico, quod habeant, arguimento postmodum satisfiet. Sed interi in rogo, ut statim advertant spatium ex notione sus id habere, quod sit receptivum , nullatenus aute in quod sit receptum. Quis enim aliquando audivit spatium palmare recipi in alio spatio palmari At quotidie auditur corpus palmare recipi in spatio palmari. Et sic quidem generat i in corpora omnia in spatiis, vides i-cet in spatiis ipsorum extensioni ac figurae proportionatis Precipiuntur e cum e contra spatia omnia singularia sele mutuo excludant ob necessitatem continuitatis manentis inter ipsa non minorem , quam sit necessitas continuitatis fluentis inter horas , α dies , & caetera id genus tempora. Id autem vel unum sufficeret ad dividendas eorporis & spatii
notiones : quia corpus per contrapositam notionem est omnino receptum, fle in ullatenus receptivum. Est, inquam , omnino receptum;
quia non potest corpus este 3e in aliquo spatio , quod illud non admiserit, non esse rotiti rursus est nullatenus receptivum; quatenus admittere aliud intra se nequaqu1m potest, naturaliter saltem: unde magis mirum est Philosophos , qui nec supernatura I iter id posse fieri propugnant, notionem corporis tribuere spatio, in quo nisi reciperentur caetera corpora, null4bi reciperentur:&ideo nulli bi essent, ac proinde omnino non essent, contra hypo, thesim . Rogo iterum ut advertant duplex posse distingui spatium. videlicet internum, quod occupatur a corpore, & externum quod corpus ambitae continet. Et hoc quidem illud est, quod propriὰ vocatur locur & absolute ; nam aliud non ita simplicite evocatur, sed cum addito locum internus, aut ubi internum , ut quis oluerit. Nunc itaque si de spatio interno agitur , planum est illud non esse corpus: ali s enim corpus, quod occuparet spatium illud,& spatium quod occuparetur ab illo corpore, essent duo corpO
Quam ab Rea. eonis uniantur a quihuciam Philosophis notiones spatii 3e eote in iis i v Ad spatiura
pertinet re. cipere eor. pus . M aeeorpus perti.
Spatiat aliud est in ternum . Naliud exter
619쪽
ue Set D putatio sexta , Art. IV.
im . cia r pςΠetr ta; quod repugnat. Cumque de caetero spatium illud
neutium est vere liuelligatur extensum ac figuratum , uti sphaeucum te diame-
ς' tri tripalmaris , si diametri iti palmaris suerit globus, qui occu- , pare illud supponitur, rursiis planum est, quam partim philosophicd notio, de qua agitur, corporis phyhci confundatur cuiunotione spatii meta intelligibiliter extensi. Tum si agitur de statio externo, duo certa sunt. Unum est, istud utique nihil este, nisi superficiein illam unicam immediatam, quae vci ambit, ve Io ambire concipitur corpus locatum : caeterae enim superficies ulteriores non sunt corporis locati locus , sus illius locum excedunt : talis autem unica immediata superficies, dato , quod essct
corporea, corpus non inci: eareret siquidem profunditate ad n rionem corporis requisita. Alterum est., nullatenus necesse esse ad notionem corporis , ut ab alio corpore ambiatur, cum utique generatim nulsum corpus essentiale sit alteri, ac proinde Passit unum existere alio non existente ; poterit igi ur bc existere alio fipsum non ambiente: in quo ca tu i ii perficie, illa , a qua perinde conciperetur ambiri eorpus, quod supponitur solitarium , corpus non esset, de esset nihilominus spatiun externum locale , sde quo est difficultas i quare omnino potest spatium aliquod externum locale non esse corpus.
v 1 Iino uuamvis intra Mundum omnia corpora alia ab aliis ani-Potest all- birentur, ac certε ultima Mundi superficies convexa non ambi- .it.:. MI retur ab alia ulteriori corporali tu perficie concava ; ali 1s extrare nihilomi. Mundum esset aliquod corpus contra hypothesim. Et nihilomi nus quod Mundus non sit , uti revina non est , infinitus, corpcite. Omnino intelligimus superfici cin concavam immediatam , quae in gat ultimam superficiem convexam Mundi, & quae proinde sit spatium externum locale, sive locus Mundi. Unde jam liquiu. do patet notionem spatii tam interui, qu1in externi, nullat iis confundendam esse cum notione corporis physici. vi i. Notandum tertio, ad majorem evidentiam hujus doctrinae, ori, ni ne corpus physic im, quale est coelum & quodcunque aliud sub., '' ων. i coeli ambitu, secum habere notionem corporis producti, quae venit esse tenus trahit notionem entis ab alio , hoc ipso quod secum non I...idi . . inseri notionem eatis a se. Scio equidem corpus , quod impro- duetum foret, fore revera corpus. Quare non dico notionem corporis esse notionem entis producti , sed dico illam istam trahere ; quia ratione ac Fide novimus nullum corpus esse improsluctum ἱ alias enim corpus. , quod improductum zsset, qua par-
620쪽
An spatia extramundana pert. σα 383
improducturn esset, Deus esset, fle alii parte , qua corpus esisti, Deus non esset. Hi ne ita propinquat ae cohaerentes sunt notiones corporis Se entis producti, ut sese sere si inui ae semel intellectui offerant. Sed omnino aliter res habet, ubi sermo est de notione spatii: NAHAn .. namque notio ista non modo nihil habet commune cum notione tit nihil .entis proditisti, sed e contra cum notione entis, quod nec produci tur, nec potest produci. Ratio est, quia clare percipimus, quod si tione entia spatium Produceretur , utique produceretur alicubi, ac proinde P mi R
intra aliquod spatium ; sed Je istud spatium ob eandem rationem intra aliud prodixistum fuisset, ac sic deinceps. Qui productionii in serie infinita nihil fingi potest magis perabsurdum:& rursus quia non minus clarὸ percipitur Deum, qui Mundum hic produxit, id est, coelum ac terram, caeteraque in illis corpora, producere alibi potuisse: in quo casu quid illic, nisi hae ipsa corpora produxisset Non itaque illud spatium produxisset. uti nec istud produxit. Unde sequitur, quod id quod est produci, ad spatium nequaquam pertinet et neque posset haec consequentia non evidentior . . adhuc fieri, si pergeretur iri per caeteras corporis spatii qu prO- eon e tprietates , sive notiones. Comperiretur quippe nihil utrique 7 'οῦ. - commune esse praeter abstractum quoddam genus Mathematicae quo Mant ste
quantitatis : ita ut marum sit potuisse Phibosophos a Cartesio 'μ ' 'stantes Ze ab illo edoctos gloriari in determinandis disquisitissime rerum singulari in naturis cohaerenter adflaras illarum ideas.
accipere promiscue corpus de spatium , cum contrarie potius . quant identic E se ad invicem habeant, ut non semel recurret ob servandum inter objectiones solvendas. His praenotatis addo sententiam philosophicana, qua confvn.ditur corpus cum spatio, periculosain insuper videri ob id , quod νε ; utilis,' mentem deducat ad admittendam materiam infinitam , aeternam , up 'ta . . atque improductam. Quatenus isti Philosophi spatia, de quibus ιν tu agitur, infinita aut saltein indefinita esse admittunt, de aliunde cum corpo- a vi praemissorum argumentorum compelluntur fateri illa non 'ex voluntate Divina , sed ex necessitate tua esse in hunc modum indefinita Αe propugnari materia aeterna& improducta non potest, quin incidatur in haeresim illam veterem Hermogenis a Tertulliano prostra tam , & de qua dictum est supra, ubi de aeternit a. te Dei agebatur. Quare vel ob id unum praesentis controversiadjificultas non est levis momenti, licet hujusmodi censeatur ,