장음표시 사용
631쪽
Et se esse sis ita , ut με ita est praesentia anima iagorpore
A. Augustis, nos evideri. ster admisse spatia ex te mundan .
Deus et Ris ustino . Maudo meo igis . hi voluit risitae eonde
3 94 Disputatio sexta , Art. IV.
tendit ut , infinitum sit: & hoc falsu in est ; vel quis i infinita nori
sit Divina intra illud praesentia: quia, ut patet , e duobus loca Iiter adaequatis , si unum fuerit finitum . & alterum esse pariter finitum necesse est: & sie non potest . nisi finita esse praesentia . quae finitum hujus Mundi spatium non excedit. Neque ad hujus ratiocinii vini parum proderit, si advertatur quod juxta praesentem hypothesim Deus eodem modo praesens esset in toto orbe , quo anima praesens est in toto corpore ; ita quod sicut anima non excedit supremam superficiem corporis , ita Deus praesentia sua non excederet supremam superficiem oris bis. Et idcirco tam esset fiuita Dei praestiatia , propterea quod Orbem , qui finitii, est , non excedat , quam finita sit antinae praesentia propter finitam , quam non superat, corporis dimensi nem. Igitu F, ut erat probandum , nisi admittantur extra Mundum spatia qila quaversum infinita, quae ad tui mensitatem Divinam pertineant & ab illa occupentur , recte sequitur illam timidiatam esse ac circumscriptam Iam vero ut sn re Theologica accedat ad rationem authoritas.
proserri e3pedit imprimis mentem S. Augustini, qui in Libro undecinio de Civitate Dei capite quinto videtur inviseia totam hanc controversiam diremisse in gratiam opinionis , pro qua hic certatur. Itaque λ Doctor ibi agit contra Philosophos affirmantes Mundi aeternitatem . 8c ob id praesertim affirmantes . qiiod non concipiebant & ideo quaerebant, cur potias tune ct non antea fac siusit Z Cui quaestioni Augustinus istam opponit et Cur bla potius ubi estor non alibι Et rationem cur ista illi opponi dc beat, affert his verbis r Nam si infinit , inquit, spatia temporis ante Mundam cogitant, in quibus eis non videtur Deus ab operι cessare potis e : μmiliter ergo cogitent extra sundum infinita spatia locorum , in qui bur si quisquam dieat non potuisse vacare omnipotentem , nonni consequens eris , ut innumerabiles Mundos cum Epicuro somniare coingatura
Quasi dixisset : Si potest Deus Meare in infinitis illis Io talin
spatiis extram undanis, in quibus est, quomodo non potuit vac 're pariter per infinita illa temporum spatia . quae Orbem conditum praecesserunt . & quibus uelis non per similem temporum successionem, sed per aeternitatem , quae est tota simul, coexiste bat Unde relinquebatur inserendum , quod Deus Mundum li
ber E condidit, quando voluit, sicuti liber E eondidit, ubi voluit. Aut si non condidit ubi voluit, ubique condidit , quod idem Diuitigoo by GO le
632쪽
An spatia extra mundana , sc. J9
in ae eondidisse Mundos innumerabilas. Et hoc est quod Epicuro magis placuit, sicliti etiam Metrodoro, Anaximandro, Arischelao, Aristarcho, Xenophani, Diogeni & aliis ita sentientiis bus, quia Deo indignum putabant, quod in hoc modico unici Mundi spatio Operaretur. Certe vero nisi Fides obstaret. dignior Divina itinnensitate esset M indorum illa innumerabilitas , quam ista Mundi unitas. Pergit sanistus Doetor, & mi probet Deum, licet Mundos innumerabiles non condiderit, non abesse tamen 1 spatiis , inqgibus illox condere potuit, ita loquitur. An forte , inquit, subfyantiam Dei , quam nec includunt, nec determinant, nec distendunt loco , sed eam, siciu de Deo sentire denum est , fatensur incorporea praseentia ubique totam ἰ a tantas locorum extra Mundum Italiis absentem esse aecturi sunt, or uno tantum atque in comparatione illius infinitatis tam exiguo loco , in quo Mundus est, occupatam Non opianor eos in hac vaniloquia progressuros. Ubi evidenter S. Augiistinas ro vaniloquio, sive mendacio, habet opinionem , quae Deum inis Mundi spatiis praesentena. de ab illis extra Mundum seat iis absentem statueret. Vel praesertim quia si a illuni ad insilicissimi in spatium redigeret, , ab infinito excluderet. Quod prorsus. immensitate Divi Q indignum est, quae, si quae est, infinita est nee infiniis est, si spatium non occupat infinitum et in litoque hine miniis infinita est, si non occupat spatium, nisi quod modis ei stimum est, si cum infinito spatio, de quo agitur, venerit comparatum.
Deinde ibidem inculcat potuisse Deum alio in loco hune oriahem condere, ad eum omnino modum , quo condere it Ium potuit in tempore anteriore. Quare vel est negandum nihil temporis D eessisse, in quo hic Mundus condi potuerit, qui propterea aetertius fuerit; vel est admittendum alia fuisse ab aeterno, idcirco jam esse spatia, in quibus penes Deum steterit Mundum condere. Neque potxst clarius, quam hinc probati sententia haec nostra de spatiis extra mundanis per i inmensitatem Divinam inhabitatis. Et isti postinoduni clamati, non officiunt, imo favent postre tua hujusce capitis verba , licet Adversarii soleant illa in.suas partes
pertrahere: quare non paruin expedi L ut referantur:
..d si dicunt . inquit Augustinus . inanes esse hominum cogis
tiones, quibus in ita imaginantur loca, c. in locus usillus sit 'ater Mundum , respondetin eis isto modo inaniter hominbs cogitare fraterialis rampora vacationis Dei, in nuliam tempus sit ante Mundum.
seelusa spatiis ima ginum De. nom potui sit hunc Nundum lini me ea
633쪽
magis e nafirmat daritalia spatia in qui, ut ab
pariter Deum vaea re Ia tem p .rihus ima ginariis an ec mundanis.
inanis a non ea propter fune chimatis Hea
ue 6 Disputatio sexta', Art. IV
Haee autem verba ut in suas partes trahant Adversarii, dicunt l, Ieab Augustino pro pariter inanibus haberi cogitationes & temporum qua; fuerint ante istud, & spatiorum quae sint extra istud mundanum. At hujusinodi cogitationes non essent pariter inanes, nisi quae cogitantur & tempora & spatia illa essent inania. Unde sequitur, quod scuti Deus non coextitit temporibus illis ad ita lud praeviis, quia nulla erant, ita non existit in illis spatiis extra istud quibus ibet, quia nulla sunt. At, pace dixerim , Adversarii non satis hic capi uot mentem Augustini. Nam primo ab initio capitis istius oppugnavit ratio onem , qua utebantur prisci inulti Philosophi pro aeternitate Mun.
di certantes. Aiebant autem Mundum aerer muri esse debuisse. quia non potuit Deus vacare per infinita illa tempora, qim Munindi opificium praecessissent; Augustinus vero rationem illam effrin. it affirmans Deum esse nihiloininus vacare in spatiis extra inundanis. Unde a pari concludit cum potuisse sima liter vacare pro tempbribus illis , etiam, ux ita loquar , extram undanis , quae scilicet isti mundano tempori praeiverunt. I iiiii secundo sibi opponit evasione ui , quam afferre praemissi Philosophi potuissentiai centes spatia, in quibus csse & vacare anfirmatur Deus , esse inania, sive nulla , & ideo nullam esse paritatem adducta in inter spatia extra Orbian, & tempora ante Or'bein. Quam evasionem S. Doetor praecludit, retorquen, tempo ra 3 quae iii ixisse cogitantur ante opificium Orbis, nec inania mi nus esse, nec miniis inanitor cogitari , quam spatia, quae extra Orbem cogitantur extantia. Unde sequebatur Philosophos illos aut non frangere rationem Augustini duistatu ex spatiis inantia' bus, aut falli in silo ratiocinio petito ex temporibus , quae si ut eodem planὸ modo inania. Et haec quidem Augustini retorii Ga gumentatio erat ad hominem fortis ac vehem eius. Jam vero unum est, in quo forsan videretur S. Doctor favere opinioni, quae Deum secludit a spatiis extram undanis, id videlicet, quod agnoscit spatia ista perinde ac illa tempora, de inania esse, re i saniter cogitari. ed neque hoc favet: nam Omnino aliud est talia sive spatia . sive tempora esse inania, & aliud esse nullais aut quocunque pacto chi in aerica,omnino, inquam , aliud est ad mentem Augustini., qui utique si spatia extra mundana pro c h i-ni aer rei, agnovi stet, non illa Opposuisset argumento, quo praemisi Philosophi aeteriritatem Mundi stabiliebant. Quare illa non v
634쪽
An spatia extramundana, c. . 697
illa inaniter cogitari, nisi prout instar rerum inanium cogitantur. Et hoc utrumque in hoc sensu concedimus , 4n quo Augustinus aptE concessit. Sicque tandem dubitari non potest quin senserie Augustinus non esse immensitatem Divin in his Mundi angustiis
Iinritanda in , sed extendendam ad illa omnia spatia, quae extra 'Mundum sunt infinita, quia videlicet ad ipsam pertinent, & ab ipsa , si pertinent, occupantur, ut assertum fuit. Probatur secundo. Immeusitas Divina,juxta propriam notionem, XLVII I. est immutabilitas localis. Sed ad immutabilitatem localem pertinent spatia extratu undana. Igitur ad immensitate in Divinam per- immistabilioeitient ista spatia , R idcirco per illam necessario occupantur. Ma ior, si quis illam negaverit, hinc pro habitur , quod tanto magis aliquid est loco- mutabile , quanto angustiorem Occupat locum et quia nempe tanto plura supersunt loca, in quorum alia ex aliis possit transferri. Hi ne si hypothesis, nec impossibilix, fieret Anseli medietatem Mundi unam occupantis, abire de novo Ange,us Ille tantum po et in alteram: eum ex adverso alius, cui supponeretur solummodo indulta modicissima spatii alicujus sphaera,posset ex illo modico loeo in innumera loca , quae complectitur una 8 aleera Mundi medietas, sese transferre; ac eapropter iste, q iam ille, mutabilicii essis localiter, ut est evidens. Igitur eum id , quod plus spatii occupat, sit minus mutabile localiter, & aliunia' de ad immensitatem magis aecedat, consequens est ut id, quod immensuin est, sit localiter immutabile: & hic est genuinus sensus, in quo immensitas Divina, ut aiebam, est immutabilitas lo
Tum ad probationem minoris venio, & dico immutabilitatem x MX. localem nullatenus stare posse cum acquisitione succcssiva no ..., '. id ': alicujus loci. Ad hoc autem ut haec acquisitio non possit fieri, spatiis ex-
medium unicum cst, nempe quod nullus sit locus occupabilis, qui .,' '. cin D sit praeoccupatus : nam alias ille , qui non fuerit praeoc- mutabilia sup tus, occupari de novo poterit , sive aequiri. Et hine se iφς i φ . quitur spatia extra mundana ad immutabilitatem localem peristinere ἔ quatenus etsi rever, non essent nunc spatia illa, constat 'ramen,& a plerisque Adversariorum conceditur non esse imis
possibile in extra orbem imini Orbis alterius productionem. Produceretur itaque Orbis ille airer in loco , quem , ut sup- Ponitur, Deus antε non occupasset , & quem tunc vel ex hoctii . productionis titulo occuparet. Id autem nunquid est mu- rari localiter. i.
635쪽
. Σ. Ubi equiti in fateor quod non imitaretur Deus localiter uti
nos mutamur , qui, ad locum novum non ηcce climus', nisi vete-quisitio no- re dercndio : Deus autem acquirendo novum, non relinqueret ve-
i l a.. m. Lerem. Neque rursus Iocaliter mutaretur more humano per eortatione, re Porale in progressum, sive incessiim, quo sese in spatium ampliusta j, in' dilataret ; cimi enim nihil habeat molis corporeae , imitari gre sus corporalcs non potest. At nihilominus , quisquis interim sit, aut esse possit divinus eundi niodus , plaNε constat , quin ex ter minis ipsis , non posse intelligi novam acquisitionem alicujus loci sine aliqua mutatione locali: Deus auten verε de novo acquireret locum aliquem , qtaem ante non occupasset, & ita mu
it. Iam vero ut hic discursus aut horitate theologi eae muniatur,.. vla D clico certum esse quod plerique sancti Patrcs ad prae inissa inuta-
., m risii bilitatis localis , quae in Deum necessario caderet , inconvens, v naetitia serio attendentes , inclinaverunt in sententiaoi , quae is tuti nil stat pro Divina substantiaIi praesentia in spatiis extram undanis. Occurrit ante caeteros audiendus S. Dionysius Areopagita , De Div. Nom. c. r. b. s. qui Hare immutabilitatem Dei localein commendat his verbis: Caterum se sermonem omnem cognitron-quarranscendat Deus supraqηe menιem sit oe essentiam , ut qui omnia
suo ambitu contineat ac complectatur or antie ret, cte. Ubi evidens est non posse localiter inutari , si entia omnia & omnia entium loca continet, complectitur& anticipat. Ibidem paulo post Divinam sit bstantiam ait esse ab omnι habitu ct motu , ab omni fine erimmensitare superlate abstractam, quasi Deus , qui incapax est omnis motus , non solitin sit per immensitatem sitam in omni loco, sede viam magis quam in omni loco , ita quod immensitate gaudeat, quae sit omni immensitate intelligibilii major. et v I. Sed adhuc apertius thentein sitam tradit in paragrapho sequen- re, ubi enarrans qiiid in particulari sentiant Theologi de iω-mae Deum mensitate Divina, sic loquitur: in mentibus eum esse disunt. Muistis ', ct 3n animir, ct in corporebus, ct in coelo,ct in terra in Mundo,eirea sepra, ultin Muniam, super Mundum, orc. Igitur ad mentem S. Doctorias. . 'φ'' ' oeeupat Deus immutabiliter, & ultra mundana, & circummunii na, de superinundana loca pariter omnia. Tandem quod hie affirmat S. Pater Deum esse ακου-ν, περικόσμεν, μερκόσμιον , immunda ni , circummundanum & sit permundanum , ut verbis utar fac- .
titiis, quae sen sunt Iiteralem magis repraesentant , al bi, & H-yicte quidem , confirmat docens nullatenus sufficere ad notione
636쪽
A patia extramundana peri. sc. 399
. verae divinae immensitatis quod dicatnr esse in rebus omnibus, . 'nisi etiam adjiciatur illuna esse extra res omnes Uerba S. Dionysii haec sunt: Ipsa enim, bonitas divina, seu VIII. Divinitas nee in loco ita est ut usquam absit, vel ex aliis ad alia mi Vgret. Ubi apparet expressa distinctissimὸ Divina localis immuta- D .m ea. bilitas. Ac tum sic pergit S. Doetor i Quin imo disere in omniis tr bus rebus ipsam quid minus es ejus infinitate , qua er excedit re con--s quirinet universa Et hie rursus non potuit expressus dici Deum es.se extra & .tra haec universa Mundum complentia; quoniam non , bis,' se . tantum illa continet , sed excedit. Excedit autem lion utique modico ac quovis etiam excessu finito , sed insuper , ut par est, infinito, quem necesse sit correspondere spatiis omnibus extramundanis intelligibilibus infinitis . Et sie ad nUntem apertissimam S. Dionysii conveniunt immensitati Divinae omnia pariter , & quae intra orbem. & quae extra orbem sunt, spatia. Addam Obitet fuisse in hac ipsa sententia constantem & S. Athanasium , qui potissimum insuper momentum in illa posuit, , ' is . ut erobaret adversus Macedonianos Divinitatem Spiritus Saniri sus in ista non minus certam esse, quam Filii. Argumentabatur itaque S. Doctor pro Divinitate Filii, ex hoc quod Filius ita fit in Patre , ginarii ut nihilominus non sit in locis distinctis instar creaturarum , sed sit extra creaturarum Oiunium loca. Atqui creatura, inquit, Ep. I. ad Serap. Episc. Tom. a. sunt in locis di nctis is veluta Sol o Luna , reliquaque lumanaria in Armamento , in caelo Angeli , Homi- . nes in terra. Quod si Filius eo, quod non est ιn d inctis Deir,sed dum is
in Patre est, ubique est, di est extra omnia, non est creatura,consequenter nee Spirιtus Sanctus eriι ereatura , cum non sit in dystinctis locis,sia impleat omnia , manens extra stmnia. Affert postmodum idem S. Pater unum alterumque testim in L . niuiti ex Sacra Scriptura docente Spiritum Sanetiim & implere . excedere o mala creaturarum loca distincta : Sic enim, inquit, suam e-ors ripιum est i Spiritus Domina replevit Oνbem terrarum. David 2'',,. . item eanter Quo ibo a Spiritu tuo p signi ans eum non esse in loco , Seriptura scilicet distincto & finito instar creaturae talem locum habentis, sed sic esse extra omnia, ut tamen sit in Fitio, sicut Filius est in Patre. Hic igitur habemus S.Athanasium certantem pro immensitate Di. vina excedente spatia hujus orbis. Sed est praeterea cur observ ilius quantum in hac sua opinione confiderit, quantique in Theologia momenti putaverit illam esse, quandoquidem scribens S
apioni Epitcopo, qui Vir erat do issurus , re agens adversus
637쪽
6 oo Disputatio sexta , Art. I IL
AE . Macritonianos de re primaria Fidei, non dubitavit illam profite. .ri, quin etialia pmponere velut indubiam Y.. s... 'ia Via rς larguunt ir non pauci Theologi , qui controver- aovim es siam istam de spatiis extra iiiiindanis habent pro nulla, & opi- - ' nioneni pro Fliis ri,ilitantem exsibilant, interim dum constat S. k;isi ' mo. Athanasium scnsisse aliter. Et tanὸ quis non videt , qu&na invic- sia . tum Patris argumentu in hoc uno , quod ille supponebat , Iz ih..14. suppposito: nempe quod omnis creatura locum habeat distinc-dς i tum , extra quem non sit; Deus autem sit extra oni'am locum. Namque jidita Sacram Scripturam Spiritus Sanctus non tantum est intra omnem locum , sed etiam extra Omnom locum. Erit igitur Deus. At Sol non erit Deus , quia est in loco distincto , nec Luna similiter, ob eandem rationem: quin etiani nec totus Mundus , quia & ipse totus Mundus in suo quodam loco distineto est. Et sic superest, ut solus Deus sit extra omnem distinctu & assisnabilem locum. Hoc autem verificari nullatenus potest , nisi divina substantia occupet Ioca extram undana, quae concipi
tu II Tum E Parribus Latinis ab ista eum praemisso Athanasio sen-- .... is tςntia Hilarius, & eam clare cxpressi e in Libro tertio disae. spatii, Trinitate sub initium . ubi expositurus haec scripturae verba , .. . , T . P tre, ct ater in me, sic ait: Ur Deillias imet entiam dissi-
Deo senteis. Ohima sius quasλonis consequi possimus , prius Patrem ct Filiumθ- eundum Dιvinarum Scripturarum doctrinam cognosci a nobis oportetia Ac deinde hanc tanquam indubitatam & probatam aeter rei Patris notionem subjicit dicens r εα ternatas Patris , ut in Libro anteriore tractaυι mus , locum, te ora. oeciem est quidquid illud humano sensu concipi potest, excediι. IV μιra omnia, in omnibusque capiens universa, ct capiendus a nemine, circ. Itaque si Deus locum omnem excedit, si locum omnem capit & nullo crpitur; si est extra locum omnem, quomodo non est extra Mundum ; si vero cxtra Mundum est, non est extra illum finitὸ , uti uno alteroque mil- Lari, sed infinite : de idcirco est in omnibus locis extram undanis intelligibilibus infinitis , ut haud dubie sensit S. Hila
xviri. Ait etiam hac in opinione S. Cregorius Magnus , illamque intulit ex istis Isaiae verbis r Caelum mihi sedes est, de ex illis r Uui
amplexua est caelum metitur palmo, or terram pugillo conclussit. Sic autem intulit, M.,4ῶ re, ὲnslu,t, Lib. a. iu EZech. honi. 17. circa med. eansiis
vir ame necesse es, quia ii qui super 'caelam velat super seiam prasidet,
638쪽
An spatia extramundana peri. sc. 6ox
super st ἰntus est Et qui caelum palmo er terram pugillo eoncludst , exterius , Iuperius ct inferius est. Tum illationis suae vim firmat in
hunc modum. Ut ergo , inquit , indicaret omnistorens Deus interiorem se esse re severiorem omnibus , coetum ipse sibi sedem esse perhibuit.
Et addit i Ut vero se ostenderet omnia circumdare , caesum metiνῶ palmo, or terram se asserit pugilis conciadere: Ac tandem S. Doetormentem si iam de Deo extra Mundum perinde ac intra Mundum
existente sic apertius proponit dicens : Irae est interior oe exterior , ipse inferior ct superior , ctc.
Neque jam opus est, ut fusi iis probetur Deum extram undana Lis. spatia omnia oecupare, & hanc quidem opinionem , ut in assertione additum est , conformiorem esse Sacrae Scripturae ac Sanc- eontrariatis Patribus. Sed nihilominiis operat pretium crit animadvertere mut .m s potentia, quin eam comitetur substantia. Vel celth non crit . cur Theologi tantoperε conquerantur adversus Eugubinum & .
Morstium , de quibus supra, contendentes inum esse quidem potentia in intramundanis omnibus spatiis, sed in illorum supre-ino, id est , in coelo, tantum substantia. Et san8 si in illis sie esse potest potentia, quin sit substantia,quare non in istisλAut si in isti, id absque errore affirmari potest, quomodo in illis affirmari poterit Et affirmandum nihilominus cst; quandoquidem constat qu6d x x. 1ieet Deus non esset substantia sua in illis spatiis, posset tamen inulta , quin Ae infinita, creare in illis. Sicque patet periculum , dilue non est Quod praemonui: & eo quidem diligentius arcendum, Quo cer- p v
tius est idem & ibidem elle potentiam Dei omnem atque sub- M.
stantiam. Quis id negabit,& non concinet S. Anselmo ita loquenti, Lib. de Inc. c. q. Idem est esse Dei ct potestas ejus ς sicut it que potestar Dei est semper re ubique, ita quidquid est Deus , ubique est semper est. Si semper est, ante Mundi tempus est : si ubique est, etiam extra Mundi locum est: id est, mundana excedit spatia, sicut mundana praecessit rempora. Neque jam superest ad vim invictain assertionis nostrae , nisi ut objectis sequentibus salita
- Objicies primo. Deus non est ubi non operatur; at non operatur in LXI. spatiis extra mundanis rigitur non est in illis: & sic spatia illa non , QP ' pertinent ad immensitatem Divinam, quasi per eam perinde ac ista operati iis ebeant occupari, ut fert textus assertionis. De minori proposi- Tomas L Insuper, quantum opinio isti opposita periculi plena sit. Cum b. .. lim .i
enim saltem dubitari non posse, quin Deus sua saltem potentia . sit in spatiis extram undanis, non est explicabilis ista Dei in ilIis v.. si ἰ Disjtiaco by Gorale
639쪽
6or Disputatio sexta , Art. IV
ol. . se Ideb tione nulla est dissicultas ; siquidem spatia illa, quae sunt, silp- '. ' pommtur prorius inania r&sic nullam suo in sinu admittunt rem a Deo, aut olim productam , aut hodis eouservatam. Quare totum inonientum est in majori . quae satis de caetero nianifesta
fiet, si attenditur Deum esse quidquid Divinum est i & idcirco si quid Divinum alicubi est, ibi Deum esse , de E contra ibi non ella Deum , ubi esse non comperitur aliquid , de quo negari non potest , quin Divinum sit et negari autem non potest, quin sit quid
Divinum operatio Dei transiens aequ8 ac immanens. Cum itaque 'operatio Dei transiens non sit , quod ex terminis patet , ubi Deus non operatur , consequens est generatim Deum , ubi non operatur, ibi non esse , ut erat probandum. Letit. Praeterea si Deus csset in spatiis extramundanis, in illis otiati Adit itquia nec deberet, nec posset. Non deberet quidem : quatenus sic volens incurreret in ignaviam otii, Divinitatem ita dedecentis , se nihilomi- ut Philosophorum plurimi atque clarissimi maluerint admittere: . u. a.. a ternitatem Mundi a Deo conditi,quam concedere potuisse Deum. het. neque vel per instans brevissimum otiari. Quid autem cit instans illud.e' δ' si conseratur eum aeternitate , per quam otiatus fuisset Deus ,
dc otiaturus deinceps esset in spatiis extram undanis , de quibus est sermo λ Tum nee posset Deiis in illis spatiis otiari: quia ultra quod non potest Deus sese gerere indecenter , etiam non potest quicquam agere frustra . cum nec quicquam frustra possit . agere natura, quae a Deo est, ut seri tritum axioma, quod est de natura nihil frustra operante e quid autem tam frustraneum cogitari potest , quid tam inutile, quam assidua haec Divina in tot ac tam effusis spatiis commoratio, quae ad nullum revocari fietnena rationalem , aut bonum potest λL x x I x. Enimvero si quis sapiens cssci, de fortis. 3e industrius, nusquam ..ii.ὐ tamen illa sua sapientia, aut fortitudine, aut industria uteretur , bee otium aut usurus esset, nutu frustra & inutiliter his dotibus abundaret. ιζά. i. 'ed qliae in ininum aliquando opus exirent λ Quanto itaque magis inenti. m. vanum & inutile cente bitur Divinitatem, cuius infinita est si tali pietitia , fortitudo. industria, nihil operantem , nihil operatuis ram . in inanissimis illis locis, de quibus agitur , extraluunda nis ab aeterno fle in aeternum fixam manere Igitur vel ob uniis cum istum tituluin, quod Deus in talibus spatiis nihil operare tur, ut annuitur, sequitur ipsum in illis non adesse praesentem , & eapropter illa ad ipsius munensitatem nullatenus pertinere , contraquain assertum fuerit. .
640쪽
An spatia extramundana peri. sc. 6o 3
Respondeo primo retorquendo , quod si Deus non est ubi non Lx Iv. eratur, et lain tune non est , quan to non Operatur ἔ quia , ut sistatur in disci irsu Adversari i, quando non operatur Deus, tunc Τ b. 'ii, 'nondum est operatio Divina , quae Deus est , & ideirco nondum 'μοῦ perari, Deus est. Quid autem hinc scquitur , nisi Deum non fuisse ante iam of tempora hae saecularia λ Si quidem ante haec tempora nihil ope ν Iabatur: per eam vidclicet operationem trant euntem , quae fuit creatrix Mundi. Aut si utique potcst Deus etiam tunc esse, quando non sic operatur transeunter ; sicuti reverὲ potest, vel rucret Dei aeternitas ; ita ne ruat Divina immensitas, nectae est, ut esse possie
Deus etiam ubi non operatur. Respondeosecunda operationem immanentem agentis sussicien- L x v. rer probare illius existentiam e neque enim agens operari intina ς xi nenter potest & non existere. Quia vero non Est aliunde Connexio iremes ageti. necessaria inter operationes immanentes N transeuntes, unde eoi ' xi s.
ligit Adversarius Deum non operari imina nenter in spatiis extra. alitiis: mundanis Si autem operatur in illis immanenter, in illis est , N ad eum quidem modum cst, quo erat ante tempus , licet ante illud non . Operaretur, nisi immanenter. Itaque si necesse est Deum esse , vel ex hoc uno, quod operetur immanenter, quomodo Poterit non esse , licet non operetur transeunter λDe caetero etiam Deus non est in loco per hoc praecise , quod L T V Doperatur in Ioeci , uti ostensum est suprὲ : & sic desectus opcra- a. Al tionis,generatim loquendo, non est argumentum Divinae in illis rionas prae non existentiae. Quare propositio illa, in qua est tota vis objeetionis r Deus non est, non verat π,vel ab solute negabitur, vel existenti ad clariorem intelligentiam distinguetur, admittendo Deum non esse , ubi non operatur aut immanenter , aut transeunter, sed negando ad Divinam in aliquo loco sxistentiam comprobandam desiderari utrumque illum operandi modum , quia sufficit operatio immanens. Tum ad solutionem difficultatis additae potest prims afferri par retorsio: namque non est major inconvenientia in hoc , quod Deus otiari alicubi possit, qtiam in hoc , quod aliquando otiari Deus nulli,
potuerit. At Adversarius eogitur fateri Deum , antequam Orbem .hri
bi potestari . nequam otiari etiamnum coia potui siet
conderet , otiatum fuisse non minus ν igitetur in spatiis extra orbem extantibus. Quare si nec debet, ' nec potest otiati in illis spatiis, nee debuit Otiari, nec potuit totis illis temporibus ante orbem lapsis : 8e sic iacccsse erit aut Mundi aetoria itate ni admittere , ne Deus ab aeterno suerit otiosus.