장음표시 사용
651쪽
61 4 Dissputatio sexta , Art. V.
Deo, quo praecellentiu ς est ens , quod ab illo suam praecellen ctiam non accepit. Aut si ex adverso materia illa supponeretur finita , ideoque iitin occupans , nisi finitum aliquod spatium : sii-peressent spatia intelligibilia infinita, in quibus Deus non m elo creare nihil posset, ut supponitur; sed nec per compositi nςm quidem posset producere; quia nempe ibi non ad effet materia , ex qua posset compositio fieri. Et hoc paeto non esset Deus in iis locis potentior ad productionem, vel unius sorinicae, quam homo, qui in ii silem existens supponeretur. xv II 3. Quae & similia ita perabsurda sunt, ut pro illis vitandis asse-ρ' ς' i ri omnino debeat pertinere ad Divinae omninotcntiae iura vim ac
at sh .usea. poteitatem creatris i. Ac praesertim ne cogamur admittere Deum ,
,...- i. ob in ligentiam praeiacentis materiae, csse in opificiis suis simi- ista, 'nost a. le in opificibus nostris nihil agere valentibus , nisi ex praejacente P δι-ςςRxς materia, quam varie modificant'. & haec varia modificatio, est totum opus , quod praestant. Sic etiam Deus nihil aliud , quando Mundum condidit, praestitillet, nisi quod modificasset prae extantem materiam , id est , collegii set , divisisset, movisset , figurasset , &c. In qua modificatione compareret equidem vis humana major, sed non forsan satis Divina, sive satis probans Divinitatem , quam nihilominus ex Orbis fabrica coniiciunt conis clamantque passim, & Sacrae Scripturae,& Sacraruna Scripturarum Interpretes. Et sic Deus non tantum Orbis materiam modificavit , scd fecit, id est , ereavit i unde inter mirabilia Dei, fabrica Orbis merito numeratur, & numerata legitur hisce verbis scriptis in Libro Iob, 37. I . & 38. Sta ct considera mirabilia Dei, ac deinde: Tiι forsitan eum eo fabricatus es eortos. Et postulodum , cap. 38. q. & seq. Ubi emes quando ponebam fundamenta terra p.ndica mihi si habes inrel e ntiam. Quis posuit mensuras ejus, si nosti vel quis tetendis super eam tineam λ SVrr quo bases Elius solidata sunt ore.
Probatur secundo ex notione omnibus ingenita, juxta quams auis impossibile est esse unum aliorumque ens a se , sicuti accideret, quaedam m. si Deus non haberet vim ac potestatem creandi ; quia in hoc ea- ,-icia. '' i materia esset ens , se perinde ac Deus. Itaque sic argumentor. Si non potest fieri, tu duo quaedam entia sint a se, ncccsse est vi inde potestatem creandi ad Divinam Omnipotentiam pertinere. At non potest fieri , ut duo quaedam entia sint a se. Igitur ad Divinam omnipotentiam pertinet vis ac potestas creandi. In quo argumento sola propositio minor eger Probatione. Nam evidens
652쪽
sius sit vera Dei omnipotentia, se. 6r s
est quod si E duobus entibus unum est a se, alterum non se ,
illud quod non est a se, creatum est i be si e conclusa est difficultas. Probatio autem propositionis illius minoris haec est , R in lioe x x. stabilita , quod illa duo quaedam entia , quae supponerentur 1 se, essent aut aequaliter, aut inaequaliter perfecta: si aequaliter persecta, ν isee- neutrum ἡ duobus esset Deus contra hypothesim, quia Deus non est '' 'ens utcunque persectum, sedens omni ente persecto perfectius : si heius oninis vero inaequaliter persecta, redit argumentum. Aut sunt inaequaliter P persecta tantum in aliquo genere, aut sunt inaequaliter periecta in omni genere. Si primum, non sufficit inaequalitas illa ad hoc, ut alte- .rum e duobus sit Deus; quia persectio Divina debet esse omni alia major in hinni genere. Si secundum , hic jam contendo non potasu fieri ut e duobus entibus quae sunt a s e , naum sit perstibus alio in Omni genere entis. Et ratio contendendi est : quia ens duod est a se in aliquo ge- I.
nere , est utique primum, & ulco periectissinium In Illo genere: illi, em ibu, atque ita illud alterum ens , quod esset pariter a se, possct equi- deiti esse persectius in aliis generibus, sed non in illo genere , .lio in omni in quo aliud est ens a se. Unde patet quod neutrum xsset persec- ἔς ρος φ
triis in omni genere; & sic neutrum esset Deus Contra hypothesim. Hi ne si materia esset a se, Deus non esset persectior illa in illo genere entis materialis: βc ex hoc capite Deus non esset. Sed insuper adhuc magis firmatur haec ipsa ratio e quatenus ad integram notionem Divinitatis, non tantum desideratur, ut Deus sit perfectior omni alio ente in omni genere entis , scd ctiam in omni modo habendi omnem perfectionem; nani modus habendi perfectionem potest esse plus minuusve perseetus. Quod si ita cst , quamvis Deus perseditor esset materia in hoc XXII. ipso genere entis , saltem non esset perlaetior in modo habendi. , . i. ''talem perseetionem ; siquidem materia habcret Dacia illam peria ea ne omni-fectionem a se : modus autem habendi a se perfectissimus est. mis, I rem Quare salte in in inodo habendi pares essent Deus & materia o & p zm ex lioc capite rursus Deus non citet Deus , quia Deo nihil par, aut etiam suppar esse potest, seu in re , seu in modo. Ergo tandem , ut erat probandum , non possit ni duo quaedam entia esse a se ; & ideo materia non est a se i itaque 1 Deo est, 1 Deo scilicet habente vim ac potestatein creandi. Praeterea si attentius perpendatur praetitissi ratiocinii vis , adhuc clarius concipietur quam e himaericus sit binus ille numerus .it. I f.'
653쪽
6 i 6 Disputatio sexta , Art. V.
repurnae esse est in modo esses di a se, non suscipit magis & minus , scd est, ii Δ'' ' Oinnuuia in omnibus essendi modis cogitabilium praecellentissi-nia, scquitur illum essendi modum convelare , nisi elati omnium persectissimo, non posse. Ens autem omnium perseditissimum non potest , nisi unicum esse : si autem perseet i sit nati m est , omnes persectiones ab illo sunt, & sic res omnes ab illo creatae sunt. Eapropter Theologi , ubi agitur de demonstranda Dei existentia, in hoc maximὰ collaborant, ut probent esse unum aliquod ens , st. Postquam autem id probarunt, coni riunt in illo ente, quod est a se, absolutissimani cogitabilium omnium perscctionum congeriem, quae non potast non esse Divina: S sic inserunt illud ens Deum esse. Vide supra, si libuerit, & demonstrationem Illam ἡ& illationem istam, in articulo quinto priniae disputationis. X IV. Jam vero subsistere non posse omnipotentiam Divinam absque,u his ἱ ia potustate creandi, ac proinde istam pertinere ad illam, agnove-τeriu:ὶ aniti riuat plerique sacri Scriptores , e quibus satis erit ad innuendam in hisce controversiis theologicis solitam ac sufficientem arithoritatem, satis, inquam , erit, si paucos referam. Offertur Tertullianui Lib. 2. sontra Marc. c. s. qui Marci Om opponenti Dcum neque bonum credendum , neque prascium , neque potentem eo quod si bonus er prascius futuri, en averteηῶ mati potens fui set , minime passus fuisset labi hominem de obsequιo legis an moristem , circumventum a Diabolo , rcspondet bonitatem in particu lari & potcntiam habere claram atque indubitatam probationem in ipsis operibus Divinis. Opera creatoris, inquit, uorumque tesantur , or bonitatem sus qua bona , ct PotenIram qua tanta ,
ct quidem ex nihilo. Ubi gravistinuis iste Scriptor probat p tentiam Dei ex magnitudine operum quae fecit, sed magis ex modo quo fecit, quia fecit ex nihilo. xxv. Et hunc quidem faciendi modum esse Divina: Omnipotentiae v. i.ύ .., charaeter isticum, probat per modificationem , quam addit , sed
44. litet non admittit. Sic igitur pergit '. Nam ευῖ ex alιqua materia , ut Deus ''ς uigam volunt , hoc ipso tamen ex nihilo , dum non id fuerunt , quod
te . nisi nia. sunt. Ecce modili calloneni additam : ecce postmodum non au-
h ni. ni issam his verbis sectu civibus: Post ema vel sic marna , dum bona
rum verborum sensus est, Deum non fore omnipotentem, nisi omnia i psius essent et ipsius autem o innia non essent, imo veto nihil ipsius esset, si materiam non creasset. Nam in hoc casu tantum modificasset materiam praeiacentem: & haec modificatio nihil substantiale
654쪽
suasit Oera Dei omnipotentia , S c 6 i
substantiale adderet sit prae materiam. Quid igitur esset Dei 3 nihil plane saltem quoad sit inantiani, quod est praecipuum. Sed tum
omnino constat de mente Tertulliani in toto illo opere , quod ex pro sesso conscripsit adversus Hermogenem caeterosque, ut i plevocat, Haereticos A fateriarios , qui contendebant Deum non fecisse Mundum ex nihilo , sed ex praeexistente materia , quae semper retro fuisset innata atque insccta. Id autem contendebant, de futilibus. ratiociniis , & authoritatibus quibusdam in sensum reprobum detortis, de quibus infra reseretur aliquid ac resutabitur. Accedit S. Augustinus qui ex potestate creandi Omnipotcn- ues vitiani Divinam commendat multis in locis , e quibus satia erit s. Austiis referre unum & alterum. Itaque S. Doctor in Sermone II9. de tempore , cap. I. Tom. Io. ad illa symboli verba , Credo in hisiri, istam
Deum, να rem omnipotentem , probat Deum omnia posse , tum D V3η m
ex hoc , quod peccata, etiam gravIitima, possit dimittere , quod ceranti. tertinet ad omnipotentiam, ut ita loquar, moralem ; tum exoc, quod creare possit, quod pertinet ad omnipotentiam physicam, qua sublata nemo nostrum hodiὰ viveret , quia iacino nostrum. creatus suisset: Si qui scin ad hoc nobis , inquit , es ejus
omnipoιentia necessaνia : nam universe creatura ad hoc erat necessa-xia ut crearetur. Ac tum addit : Omnipotens est ad facienda maiora ct minora. Omnipotens est ad calesia ct terrestria. Omniparens est adfacienda immortalia Gr mortalia omniflotens ad facienda θiritalia ct corporalia. Omnipotent est ad facienda visibilia ct inlisibilia. Ubi notatur non polia immortalia, spiritalia, invisibilia fieri aliunde,
quam ex nihilo: nam quaecunqtie ex materia fiunt ea mortalia, com
Affero ja in locum alium ex Tractam quinto de Cognitione v ζ. i. ra: Vitae , c. 2I. quamquam hic Tractatus, ut fert censura , non do saei , u creditur Augustini t at est inter opera Augustini, & sic est pon- 'a's . : ..dcris non spernendi. In illo igitur Tractam , id in quo potissi--ε .litum consistit D vina omnipotcntia , traditur his verbis. : Imbhae ipsa omnipotentia hine determinatur , quod tantam machinam rerum cum omnibus qua sunt, potuit ex nihilo formare. Quin & id ipsum traditur expressius in. ejusdem Tractatus capite sequente , ubi qilaetitue an creatura fiat ex substantia Dei, an ex praeiacente. materia, an ex nihilo. Et haec ultima opinio ea est, quae praesertur, caeterisqucrepiti sis stati tur in hunc modinia. Resar ergo qaod universitas creatura ex nihilo creata sit: non quod nihil aliquidsit sed quod
non aliquid fuit, hoc aliquid Creator esse fecit. Qui loquendi modus Tomus I. Ilii
655쪽
6i s Di putatio sexta , Articulus V.
in se 1 proderit pro sollitione dissicultatis cujusdam objiciendae. xxv I Nec addam nisi suffragium aliud Divi Fulgentii Afri,M Epis,s.. . t ' copi R.uspensis , qui fuit in Augustinum mire propensus , & sui
tot est temporis , ut fama prodidit, Augustinus. Is itaque ut stabiliat
Riri R Mundum, non ex praeiacente ulla materia , sed ex nihilo faetum. sic loquitur, de Fide ad Pet. Diac. c. 3. Principaliter elaquo tenest mnem naturam , qua non est Trinitas Deus, ab ipsa sancta Triniatate , qua solus Deus aternus ct verus est, creatam ex nihilo. At si quae essct prae a cens illa materia , num esset quaedam natura csset
igitur creata. Sed adhue expressius est , quod addit paulo infra, ubi postquam explicuit, in quo posita sit aeternitas Dei, venit ad
omnipotentiam, de qua sic ait: In eo vero ejus omnipotenria intelis Igιtur , quia ommem creaturam visibilem atque invisibilem , id est. eorporalem atque spiritatem de nihilo feeit. Ex quibus de similibus authoritatibus,quas omitto,rursus concludendum est vim ae potest tem creandi ad Divinam omnipotentiam pertinere,ut assertum fuit. xxiv. Addidi in assertione haec verba : Et in hae quidem vi ereatrica Pς maxime splendet Divina omnipotentia. Ratio addendi fuit . quate-ν iseluxisset nus licet supponeretur Deum in tempore Mundum condidisse ex py j ς η' materia , quae semper retro fuisset , innata atque insecta, ut anti-n .n ristendi; quis Philosophis multis visum est , de Haereticis Materiariis , de sex in ς quibus sit pr1; nihilominus adest tanta rerum varietas , tanta industria , tanta operum elegantia in opificio Mundi efformati . tanta cum tot vicissitatis inlinis constantia, tanta coneordia cum tot jurgiis , tanta ortuum , qui tot in tetitus reparant, moriens & reis
nascens successio, ut facile intelligatur ad id desiderari in opifice potentiam plane insignem, & quam humassa mens non possit assequi ; sed non tamen infinitam , quia non est infinita distantia
inter materiam δι quamcunque modificationem materiae. Tum ex adverso a non ente ad ens distantia infinita est, quae Sota ονς ' proinde desiderat in edit cente ens cx non-ente vim infinitam. Et
.. i. m,m ideo dixi omnipotentiam Divinam splendere in vi creatrice, quae με--λIa proprie loquendo sese infinitam denion strat: ita quod Deus ' multo plures multoque pulchriores rerum species ex praeextante materia compegisset , non praecise in hoc tuam repraesentasset omnipotentiam; quia non repraesentasset ullius potentiae infinitudine in . ob defectum infinitae distantiae inter materiam &qualent cunque illius formam ex modificata materia derivatam , seu potius consistentem in sola modificatione materiae. xxx L Deiade si Divina omnipotentia splendet in aliquo genere po-
.peratione istentiam linil amar i
656쪽
tiae non si leni et omni ui . . ni.s ereando.
Q a sit vera Dei omnipotentia c. 6ι p
ientiae, splenilat maxime in eo genere potentiae, qua nulla major omnipot-- esse potest aut cogitari. Sic autem se habct vis creatrix , quia non AE
indiget sub ecto, sed ipsa est productiva sibjecti, quod deinde modis ad libitum omnibus variatur atque disponitur. Quare vis ista nunquam potest deficere, sicuti descero non potest nihilum , quod ipsi litificit ad productionem quamcunque deside
Tandem & maximὸ splendet omnipotentia Divina in illo po- x x x et Leentiae genere, Quod ipsi commune non cst cum creatura, tale ait. A que ilic
ri P . 4 A . . . in . . e t ver ua
tem est potcntiae creatricis genus ; quia potL 1t quidem creatura eb, ,es. aliter & aliter operari circa subjectum , potest ruitis modis illud formarc; at ubi iubjectum deficit, omnis statim operatio deficiti ' '' ut si vellet quis molem erigere , quae suo culmine coelum attingeret , ac tum si posset, ut suppono, peraddere montes monatibus, quod fabula fert Gigantes olim tentasse, ut Diis bellum inferrent, equidem ille molem excelsam strueret ; sed quae Ionge infra coelos tandem subsisteret; quia statim atque montes , quos necessariu in foret superaddi . deficerent, statim operari desineret, N opus relinqueret imperfectum , quod perficere Deu facillime posset, si vellet; quia novos ὸ nihilo posset montes educere, & veteribus superstruere. Igitur jam satis patet omnipotentiam Divinam maximE splendere in vi ac potestate creandi. Οhaicies primo coluradictionem , quam omnes fere antiqui Phi- x x x III. hosophi agnoverunt in notione creationis , scilicet accentae , ut
4 - . H . m. . . . . . . . . . t , Ieptrari cona
hic accipitur , pro educitone rei e nihilo : nam hinc inferebant tradictioriem vim creatricem nullatenus pertinere ad omni eo tentiam Divinam, ad quam utique non spectam quaecunque tuo in conceptu ob - ωM e sti. volvunt contradictioncm. Contradictio autem obvoluta in no h.i
tione creationis haec est. Eductio e subjecto supponit praecontinentiam in subjecto. Sed nulla res praecontinetur in nihilo. Igitur nulla res educitur , vel cliam educi potcst e nihilo. Cujus aragumenti propositio major nota est uc, cx ipsis terminis eductio nis & praecontinentiae ; neque minus nota est minor ex termini rei & nihili. Aut aliter hae eadem contradictio in notione ereationis obvoluta sic proponetur. Si aliquid educeretur e nihilo , nihilum fieret aliquidi ted nihilum non potest fieri aliquid , igitur non mihi, h,epotest aliquid educi h nihilo. Et hic rursus minor est evidens :quia si nihilum fieret aliquid , nihiliun jam factum aliquid, esset Ad.esciti aliquid: & hoc repugnac. Neque major est minus evidens: quia
657쪽
e materia squam ma erra e nihilo.
edisei h materia xxxv l. sam fit cisiasten ea locontradiciationem . quae opponitur avrin ere . ni ia
necesse est aut aliquid fieri aliquid per edit et ioncm . de qua agitur , aut nihil fieri aliquid : seu aliquid non potest fieri aliquid , alias sibi prae existeiot : N aliunde non est in nihilo istud aliquid. unde illud aliquid fiat i igitur superest nihilum fieri aliquid. Quod tam repugnat, quam idem csse simul nihil & aliquid.
Dcua de longe magis repugnat materiam educi e nihilo, quam sormam E materia , ubi loquor de materia de forma acceptis insensit vulgari Aristotclico , juxta quem forma , quae putatur edu ci e silui materiae, nihil est , ut volunt , materiae, scuti materia nihil est fornaae. Longe, inquam , magis repugnat illud primum, quam istud secundum : quia licet materia sit nihil formae , non cst tamen ab solii te nihil : nihilum autem . unde materia educeretur , cisti ab solii te nihil. Et sc multo minus potest praecontineri in illo nihilo: sicque multo minus educi; quia fieri eductio sine praeco minentia non potest: ut sel cx terminis prorsus li-
De caetero autem non est huius loci asserte in particulari repugnantias , quas involvit eductio talis formae e tali materia , Die a me relatas in Physica, ubi de principiis rerum physicis agitur. Tantum generatim dico illas hac aetate pro tam falsis actam diffamatis habera , Mi Mundus , si loqui sie licet, Philosophicus , qui per plura. saecula post Aristotelcin abierat , ab illo retrogressus sit; nec immerito, quia ex reeugnantibus princi inpiis quid nisi repugnant illi mae opiniones post uni deduci Itaque si nulla res educi e nihilo potest , nulla proinde res creari potest. Unde sequitur creationem , seu vim creatricem , per in ic acrcs eaeteras impossibiles . ad Divinam omnipotentiam nullatenus pertinere.
Respondeo contradietione in , quam illi antiqui Philosophi
agnoscebant in notione creationis, nusquam fuisse veram, sed praesit inpiam temere ob aequivocationem lensus , modo istius, modo illius, in quo accipiebant nihilum, uia de res clitae creatur, educ tura AEqui vocatio autem haec erat, quaa nihilum accipiebant, nunc quidem in sensu positivo, ac tum in negativo. In sentu scilicet postivo accipiebant, quando illud considerabant instar tu bjecti, ex quo constare deberct res, quae fierct per cductionem ex ipso. Ac deinde accipio bant in sensu negativo , quando inserebant nihilum nota
possie aliquid eri rei ex irib eductae. Qtia aequivocatione sublata, nihil contradictionis supererit in . eductione rei e nihilo , id est, in creatione rei creabilis. Quando
658쪽
ssuasit vera Dei omnipotentia, s e. 62t
itaque affirmamus rem educi ε nihilo , sensus non est rem educi 4 nihilo , tanquam e subjecto: nihilum enim si si ibjectum esset, nori ad-r- aliquid esset. Imo potius esset omnia ; quia sic esset subjectum univcrsale universa praecontinens: sed sensus est rem quae sit , antea non fuisse , ita quod nihil ipsius praefuerit. Quo pacto necesse non est, ut nihilum convertatur in rem, aut praecontineatrem , aut ingrediatur in compositionem rei, ut Adversarii pravEcogitant. Neque iam dissicile latis fiet duplici syllogismo , quem afferunt. Ad primum dico creationem non esse , nisi in sensu improprio, e luetionc in rei e nihilo : non autem in sensu proprio, in quo exempli causa dicitur cduci nummos ex crumena, aut educi vi inq v. num e dolio Procedit autem primus syllogismus de eductione hi 'fri st h accepta in sensu proprio, in quo non est accipienda illa eductio, quae est creatio. Sic itaque distinguenda est major, admittendo illam, si sermo est de eductione propriὸ accepta , quae utique bitu supponit prae continentiain in subiecto , sed negando , si agitur de eductione improprie sumpta, quae talem non exigit praecontinentiam ; ac tum concessa minori, dabitur eadem distili tio pro consequentia ; hoc est, si eductio rei e nihilo affirmaretur in illo ipso proprio sensu, in quo affirmatur editistio vini E dolio , aue alia sintilis , in hoc casu admittenda est et praecontinentia rei ianihilo: sed negamus creationem esse eductionem rei e nihilo iaillo sensu i quandoquidem nec utimur illo nomine eductionis . nisi ut significemus nihil rei , quae creatur, fuisse antequam crearetur ; idque ad discrimen rei quae gignitur, de cujus aliquid suitantequam gignerezur. .
Ad alterum syllogismum respondeo similiter, id est, distinguo x t. si militer majorem,& admitto, quod si aliquid proprie educereturh nihilo, ni bitum fieret aliquid ; sed nego quod fieret aliquid, si
tantum imprope iε educeretur , uti educitur e ac tum concessa nilia Pussit eme .
nora, eadem erit distinctio consequentiae. Praeterquam quod ge- .liqisia res
neratim falsum est id , unde aliquid educitur , fieri aliquid rete in .ed uetat; nam dolium nihil fit vini, quod ex ipso educitur. Equidem semen fit pars rei, quae ex ipso educitur , quatenus evadit subjectum materiale ipsius rei; sed ridiculum foret cogitare similiter nihilum , uti semen rei creatae; quia si semen esset, non esset nihilum. Postmodum ad disseultatem , quae additur, fle comparat contradietionem eductionis rei h nihilo Mini contradictione educ-
659쪽
nἰ reἱ E ni-tionis forniae e materia, juxta vulgarem Aristoteli cum sensum,.34sio, , ac tum affirmat illam esse ista longe majorem , dico ambas esse ormae Enis pares in hoc. sensu , quhil licet materia sit aliquid , nihilomi- , G '.a'' nus tam rever, nihil est forniae genitae , quam nihilum sit nihil prasea. rei creatae. Hinc rursus tam nihil materiale esse potest in forma genita, quam nihil, ut ita loquar, nihili est in re creata. Si autem ita est, laudandi sunt , qui hac aetate rident ae oderunt
principia illa physica Aristotelica tam pravε intellecta , tam inter se pugnantia. Verum jam praetermissum id facio, tantumque ad do nihil ad propositum intereste, quod magis aut minus impossibile sit aliquid educi ε nihilo , quam formam educi omateria, in sensu in quo Aristotelici eductionem istam , aut Adjversarii illam intelligunt; quia satis est si in sensu , in quo a n bis accipitur , nihil habeat, uti revera nihil habet impossibilitatis editistio illa , de qua nunc agitur, rei e nihilo et neque neo cessie est dc tali sensu jam praemissis quicquam repetere. iti objicies seeundi, si dentium Sacrae Scripturae circa modum ,
Opp xur quo Deus Mundum hune fecerit, aut ex nihilo, aut Draeextante
non satis - . . . . . i l .eonstare ea materia. In rebus autem, quae uno alteroque inodo neri potue-
i: .. o A rint, ii n potςst unus praeeligi alteri, tanquam certus , indepcnete. . iii ' denter 1 revelatione , quam exhibere in Sacris Paginis, si v luisset, potuit Deus , sed noluit, nialuitque illam silere. Tum vero silentium istud probatur , praesertim ex variis atque promiscuis significationibus verbi, quo Moy les expressi opificium coeli ac terrae r expressi autem hujus opificii aditonena Divinam per verbum bara , quod Latini quidem sic vertunt , ereavit , Graec, autem sic interpretantur , εποἰησο ; id est , scit rita ut quod Latini dicunt : In principio creavit Deus eaelum σ teris ram , Graeci dicant, si sermo Graecus Latine redditur , In princι- pio fecit Deus caelum er terram. Neque non posse reddi verbum illud Hebraicum, & ὶ Moyse usurpatum . N a bara, per ver- 'bum Latinum creavit, sive secit ex nihilo, uti pur verbum Latinum seis, id est , secit ex aliquo subiecto , hinc ostenilitur, quod in locis plurimis , ubi de rebus agitur 1 Deo factis ex aliquo sibjceto , Sacra Scriptura perinde usurpat verbum illud te a
bara, quod etiam Latini vertunt, nunc scit, nunc creavit, propter indifferentem illius verbi, 3e ad hoc , & ad illud significatio
Hm Locus iste unus , qui possit instar omulum esse, proseratur ex
660쪽
ssuasit vera Dei omnipotentia , sc. 623
septimo , or cancti Davit illum: oia in ipso cessaverat ab omni opere eeris a
uo, quod creavit Deus ut faceret. Ub I notatur non omnia opera, ete vita
quae fecerat Deus , facta fuisse ex nihilo : nani ex terra factae fuerant herbae virentes , & reptilia ex aquis producta fuerant, &c. Sequitur: I fune generationes caeli or terra, quando creata sunt indis, quo fecit Deus caelum 2 terram: ubi rursus notatur e celum . quoci lupra dietum est creatum , hic clici factum : neque minus juxta textum Hebraicum , quam Latinum. Quare certum est non posse saltem ex Sactis Paginis definiri , an Mundus, vel ex nihilo, vel ex praeextante materia, aeterna scilicet, innata atque insecta. prodiitius fuerit. . Additur insinuatam e contra videri praeextantem illam mate- XLIV. riam per haec verba Sacrae Scripurae: Terra autem erat inanis crva- ,. a, sive , ut alii legunt , rudis ct incomposita. Q. ae verba vix Seripturam possunt intelligi de terra illa , de qua in versiculo praecedente scriptum est : In principio ree ιι Deus caelum ct terram. Nam non seeerit haec terra, licet nondum esset ornata herbis virentibus , & nonduin onerata simul & ornata animalibus, attamen cum esset vere teria praeja opus Dei iam factum , quomodo inanis & vacua, quomodo rudis & incomposita vocaretur. Itaque terra , de qua legitur: Terea autem erat inanis , &c. est alia terrae species, id est, alia materia,
illa scilicet . quae praeextabat, & ex qua nempe inani & vacua , rudi & ine Omposita Deus hoc Universu in eondiderit. Auset hane conjecturam illud verbum erat, quod antiquita- .., tem aliquam sonat in re , de qua dicitur , erat. At ista Lerra tan in sis nae tlim ante uni eum instans prodincta fuerat et dc ideo proprie non .dierat. Quapropter manet saltem sub dubio difficultas de praereis ne ereatoetante aut non in praeextante materia, ex qua sormatus hie Orbis fuerit. Et hoc pacto non prorsus certum est vian ac poteltatem omnipotens. creandi ad Divinam omnipotentiam pertinere : quatenus in casu illius materiae praeextantis , creatio Iocum non haberet: imo esset inter res impossibiles numeranda ; quamquam non eapropter non esset omnipotens Deus , quia circa res impossbiles Divina omnipotentia non versatur.
Respondeo & die o haec duo argumenta esse quoad sensum & oti alia
vim illa ipsa, quae sibi opponit Tertullianus ex Parte Hermogenis, quatere q-& solvit in opere adores.s Hremogenem jam supr, citato. Quare cum Tertulliano ad unum alterumque sic respondebitur. Ad pri. ii, iri sis. mum, concedo non esse seriptum expresse in Saeris Paginis sitne Mundus ex aliquo , aut ex nullo praeexisten e subjecto iactus. .umea ivi in