장음표시 사용
81쪽
titur ad hoc, ut quis satis convincatur Deum existere t rune auatem satis convincitur, quando rationes, quibus ad propugnandam illius existentiam urgetur, praeponderant illis, quibus sorte si aderetur ad impugnandam : namque tunc non satis dubitat ad negandum , sed satis certus est ad assirmandum, Q. ' Notandum tertio ac denique est difficultatem hie propositam Ad quid sub se illam complecti, quae in Scholis sic proponi iolet, an hae h. di'. propositis, Deu est, sit propstio ter se nota . sensus cnim i stius quae- , oi scul- siti, si secludimus multas ambages , quibus multi illum involvunt, proprius ac genuinus iste est, an haec proposititio, Deus est, sit propositio per solam ac simplicem sui enunciationem tam clara ac tam evidens cuivis audienti & apprehendenti illius terminos, ut illico audientis assensum sibi conciliet. Ego autem non tantum hic quaero an & qualiter possit, aut non possit, quisquis propositionem talem audierit, non praebere assensum; sed etiam an possit aliquis non sibi ipsi facere hanc ipsam propositionem , & veritatem illius requirere, in assensum inclinare r atque ita 'difficultas quam propono universalior est , sicque continebit solutionem illius praedictae ac praedieto modo proponi solitae, de qua tamen in particulari nonnulla sub finem articuli ad specia- leni illius elucidationeat dicentur. Neque jam opus est plura praenotare, quia si quid desiderari vitietur ad clariorem notitiam ideae habendae de ignorantia hinc invincibili, hine vincibili, id intra seriem subsequentium in Assertione probanda discursuum satis aperid insinuabitur.
Eae stent a Dei a nemine potest , aut unquam potuit in vincibiliter ignorari. Et h e quidem sententia in legitimo sensu accepta, est communis inter sanctos Patres ac Theologos : putavit tamen Molina hk q. a. art. I. tam rudes ct incultos posse aliquos homines esse, ut ignorare invincibiliter Dexm possint. i V Τ' Probatur primo. Non potcst existentia Dei invincibiliter ignore est yhriri, rari, nisi ab eo
rit imp3.gibilis: ergo,&c. Maior satis constat ex praenotatis , ira, satis constat ex ipsis terminis. Minor vero sic probatur quoadem vel fuerit i inpolii bilis cogitatio an Deus si,
cogitationem impossibilis convictio Deum este i, cui sive talis cogitatio , sive talis eonvietio fue-
82쪽
A, Exist. Dei post invincibiL ignorari. 6 a
ntramque partem. Et primo quidem sic ostenditur neminem ense , cui praedicta cogitatio fuerit impossibilis, quia haec impossibilitas provenisset aut ex parte Dei, qui tali animae non pro . vidisset intelligentiam susscientem pro praedicta cogitatione ;quod repugnat, quia non potest Deus non praeordinasse animam illam ad cogitationem & amorem suir aut ex parte talis animae, quae mala sua voluntate cogitationem illam praepediisset, & hoeotiam repugnat, quia potest quidem mala voluntas bonam cogi Lationem avertere , .vel distrahere; sed impedire non potest per ullam anticipationem , quominus bona illa cogitatio menti occurrat; ac praesertim si bonae illius cogitationis occursus provisus a Deo fuerit , ut revera provisus fuit per sufficientem intelligentiam omni Omnino animae communicatam.
Tum secundo se ostenditur neminem pariter esse , cui prae. VII.
dicta convictio suetit impossibilis ; sive quia intellietentia illa .anianae, ut dictum est, concessa & sussiciens ad cogitationem de sumetis, ad
Deo , esset prorsus frustranea de inutilis, nisi pariter es Iet sufficiens ad convictionem , quod Deus sit; unde sequitur quod Deus uni in Deia si . cuique animae indiderit sufficientem intellrgentiam , per qualia cogitare possit .n Deus sit, & convinci qubii sit: sive etiam quia non potest effectus intelligentiae sufficientis ad convietionem
impediri , nisi per rationem extraneam praeponderantem , & hac praeponderantia obstantem convictioni , de qua agitur. At hic ratio extranea nulla praeponderat, & aliunde sufficientia illa intelligentiae praediistae a Deo concelsa, ad hoc etiam valet ut per rationes , ut Ita loquar, incernas, sive ingenitas, praevaleat o innitationi ab extrinseco occursurae. Ergo, &c.
Probatur secundo. Existentia Dei a nemine ignorari potest ex- VI II. cusabiliter: ergo nec ignorari invincibiliter potest. Consequen- rtia patet, quia sola ignorantia invincibilis est cxcusabilis , estetitabiti quod sit prorsus involuntaria; cum e contra illa , quae vincibi g
lis est , sit ex parte voluntaria , aut etiam ex toto voluntaria , sed indireete; unde evadit culpabilis ae punienda. Antecedentis vero ad probationem sufficiet casus, quem propono hominis, qui Deum cxcusabiliter ignorasset, & in statu talis excusabilis ignorantiae obi isset i quid itaque, rogo, fieret de isto homine λ An Deus illum damnaret Sed neminem damnat, nisi inexcusabilem. An Deus illum praemiaret Sed neminem praemiat , nisi
merentem : at is qui Deum non cognovit, promercra ab eo nihil potuit , cui ncc complacere Potuit , qui ut complaceret nihil
praestitit. Disitirco by Corale
83쪽
v. Nisi etiam quod homo ille, qui in vincibiliter Deum Igno-Η mo qui rasset , nihil sive boni, sive mali egisset moraliter; quia nullam D 'tiri ; - plane notitiam habuisset suproni Legissatoris , erga quem sola assur . ηςς obedientia virtus est, ut inobedientia peccatum. Atque ita ho-is .mii nao ille non pertineret ad ullum statum Divinae providentiae , quae. t. omni homini aut selicitatem aeternae vitae, si bene egerit, aut si male egerit, infelicitatem adjudicat: hoc vero plane esset providentiae Divinae injurium ; quia idem esset ac si diceretur nullam fuisse Deo erga hominem illum providentiam , aut certe non aliam fuisse ab ea, qua pecudibus ac volucribus providetur ad ortum & interitum vitae animalis. Ergo, &c. v. Probatur tertio. Omnis anima habet notitiam Dei sibi inge- nitam ac in amissibilem : ergo nemo potest in vincibiliter ignora--ssibili, re existentiam Dei; imo potius invincibiliter impellitur ad ista inum mnium existentiae Divinae notitiam , nec tantum quasi pro arbitrio perituram, sed e contra futuram necessario ac perseveranter praesentem. Conscquentia rect E deduci tui, quia unaquaeque potentia inclinatur, & inclinata compellitur ad alius sibi connaturales ,
sive ad actus , pro quibus exercendis habet in se quidquid ad illos exercendos requiritur. Hinc si Deus creando horninem afficeret oculos illius ea specie , quae est v. g. lapidis, homo ille illico videret lapidem , nec videre desineret, nisi cessante illi specie di & hae quidem speciei sensibilis analogia hic utor, ut deinde prosit ad explicandum modum , quo notitia Dei unicuique
nostrum naturaliter est ingenita. Venio jam ad antecedens , cujus probationi , imo convictioni mox illaborabitur, reserendo plures ac expressissimas author ita- . initia , tes Sanctorum Patrum: interim vero illud probo hac ratione ilicia est in- Quia videlicet omnis anima habet notitiam sui sibi ingeni tam ,s tale tu ad minus, qua sciat se esse, se vivere, se intelligere , sedi. .. vove, &c. Et ideo san E quia, ut a it D. Augustinus , Nihil ramr;ι. io. ἡ. novit Uen , Τηώm id quod sibi praesto est, nec menta magis quicquam Trau. c. 4. Praesto est, quam Esa sibi. Et alibi. Sicut ergo mens tota mens es, scrota vivit; novit aruiem vivere se i totam igitur se novit. Postremo eum se nosse mens quaris, mentem se esse jam novit, orc. Hinc a item rectἡ insertur , quod habeat notitiam Dei pariter sibi ingenitam di &haec id inserendi ratio est i quia notitia illa , quam anima de seipia habet, cum a Deo sit, vera cst, & sic anima non potest se nosse , quin se noverit creatam, nec creatam se nosse potest, nisi noverit Creatorcin . ergo naturaliter tam necesse est, ut anima Crcatorem
84쪽
An Ex s. Dei possit invincibil. ignorari. 6 s
Creatorem smi in noverit, qu in necesse sit ut se noverit ereaturam; necesse autem est ut se creaturam noverit, quia necesse est ut se & verε noverit. Ergo ex eo quod anima habeat ingenitam . quamdam sui notitiam , evidenter sequitur quod habeat ingenitam quamdam Dei notitiam. Atque ut magis adhue pateat hujus consequentiae evidentia , x I r. cogita sic se proportionaliter habere intellectum humanum ad rix con*ares iiitelligibiles , ut oculum corporeum ad res corporales visi- 'ini in is biles. Sic itaquδ homini naturale est , quod eorporaliter videat g hi: εες νς3R ipsum ς ae se ipsum videre non potest quin videat multa , quae ''si ' 'secum ipso connexa sunt, & quorum alia quidem inscriora , alia' vero superiora sunt, nec-non proindet necessario advertit Coeliv. g. superioritatem. Sed neque minus naturale homini est, ut intelligibiliter videat se ipsum; sic autem se videns, sive , ut ita loquar, videns veritatem sui, videt & multas veritates cum ista sui veritare connexas, & illas quudem videt aliquatenus ordinatas ἰ ac proinde pendentes alias abaliis, & oinnes ab una prima,
ruae Deus est. Et hoc pacto non potest anima intelligibiliter viisere in serioritatem sui , quam necesse est videat, quia vere seipsam videt, ut supra dixi, quin videat superioritatem Dei; videat , inquam , quantum necesse est ad notitiam , de qua
Qiiod vero spectat ad aut horitates Sanctorum Patrum in hoc MILine linantium, ut asserant ingenitam esse omni animae anticipatam quamdam Dei notitiam, ex qua confriuatur fieri non posse in s. ''. . ut existentia Divina invitatibiliter ignoretur, innumerae. sane auia 'istione. thoritates illae sunt, nec ex illis, nisi omnino paucas reseram. Et in primis affero illam Tertuliani sic expresia aientis: Prima amma ti, ι. r. ad rationalis dos, Dei notitia est: unde intelligitur tam fere naturale
esse omni animae, quod cognoscat Deum , quam quod ipsa sit , ob minimum illud intervalli ac discriminis . quod est inter ipsam animae substantiam , & dotem, sive perfectionem ipsi is primam. Addo istam D. Damasceni non miniis expressam. Atta--οῦ men, inquit, haudquaqMam nos deseruit Deus omnimoda sevi eiseum. '' fusos ignoraritia r quin imo cunctis cognitio quod Deus sit, ab ipso nais rurassiter insita atque .venisa s. Ubi evidens est impossidi litae ignorantiae , de qua agitur , ob ejusdem ignorantiae incoinpossibilitatem cum notitia ista Dei unicuique nostrum tam nateraliter ingenita. Eccς ει S. Clementem Alexandrinum in Admoniti ne ad Gentes sic loquentem. Omnibus enim, inquit, simplici E
85쪽
hominibus, maxime autem iis, qui ver tur in doctrina or literis, instillatus es quidiam Divanus in xus , qua de causa vel inviti quidem. Dientur u m esse Deum incorruptibilem Ur ingenitum Et alibi idein Zέι. s. stra. S. Pater sic ait. Quamobrem universagens Orientalium ct occidanis' talium . quaque ad beptentrionem ct Austrum unam habet re eandem anticipatam notionem de eo , qui constituit principatum. Habentur de haec verba D. Hieronymi super Epistolam ait Galatas, ex quo perspicuum est natura omnibus inesse Dei notitiam : & haec D. Augustiis ni supeν Evangelium D. Ioannis. Hae est, inqhit, vis vera Di
vinitatis,ut creatura rationali Iam ratione utenti non omnino ac penitus
possit absconssimas itaque authoritatibus satis convincitur ingenita illa & anticipata Dei notitia, ob quam dixi existentiam Divina naignorari invincibiliter non posse :& jam omnino residuuni est, it investigetur quaenam sit latio illa potissima , quae praemississPatres sanctos ac Doctores nostros impellere potuit ad ita definiendam notitiam, qua quisque nostrum praevenitur Deum existere. Nec injucundum erit, si adjicitur modus phy sicus, quo haec felix praeventio intelligi & exponi facilius possit sti. Et ratio quidem illa potissima sorte aliqua est ex praemissis, latealta quibus confidenter addo adhuc istam , quae potissimae locum forsan quoque obtinuit, aut obtinere saltem potuit; & ad hoc
morum νε-- reducitur, quod experimur neminem esse adeo hebetem atque o, P Q um tusum, qui sine studio ac conatu ullo non noverit multa, quae val
de ipsi certa & evidentia sunt, uti quod alii sint numeri pares , alii impares; quod totum sit majus sua parte . quod coelum is superuis. terra , ac deinde quod parentes coletndi sint, quod amicis benefaciendum sit, nemini cile nocendum, &c. ut omittam alia huiusmodi innumera, quae sunt & vocari solent prιma ac com munia principia humani ratiocinii. Tum vero unde habet anima primas istas notitias ipsi ingenitas, nisi a Deo Nam certe.non ha het illas a se ipsa, quia ad illas habendas uti nec alieni, ita ne propru discurius inagistcrii opiis habuit:atque ita illas 1 Deo soIci obtinuit; si vero illas obtinuit 1 Deo,quis dubitet quin etiam obtinuerit anticipatam istain existentiae Divinae noritiam, te qua agi- . tur vel maxime quia illas non sic obtinuit, nisi quia necessariae ipsi sunt anteceptiones illae ad omnem usum vitae discursivae & ration Iis: sed ad usu ni praecipuum vitae discursivae ac rationalis haud dubie spectat notitia quaedam Dei anticipata , quae caeteris omnibus notitiis ut praestantior est, ita & ntilior est a ruin3 ipsam habenti.
π V. Unde recte inscitur nihil omnino verisimilitudinis esse in hoc.
86쪽
An Exist. Dei possit invincibil. ignorari. 6
quod Deus animae eon genuerit notitias minus utiles utiliorem non conoenuerit, sicut nihil quoque verisimitudinis est in m homum hoc , quod fecerit Deus hominem rectum ea corporis te nitudi Rne , quae ipsi adeo praeclare convenit ad intuitum coeli, quod caetera animalia prona cum sint & oris sublimitate fraudata vix contuentur ob coactam collineationem obtutus ad terram vergentis& ilium re tum non fecerit ea mentis metitudine, qua possit multo facilius ad Divina, quam ad humana respicere per acccptam evi- clantiorem de illis quam de istis anticipationem convenientis notitiae. Hinc itaque omnino concludi potest, quod si anima natu- 'raliter novit se ipsam , si naturaliter novit rotum esse maius sua parte, coelum esse terra superius , parentes esse colendos, &c. naturaliter quoque novit Deum esse , imo magis ac prius novit
Deum esses quia Deus qui notitias istas naturales in anima ordinavit . ab ea coepit quae ipsi erat, non dico tantum majoris utilitatis , sed omnimodae necessitatis. . Fac animam ignorare quod totum sit majus sua parte , quid XVI. . tum L an non posset beata evadere & id ignorare At si ignoraret quod Deus sit, dic quam beatitudinem a Deo sortiri possit omnibu. o Et nihilominus Deus omnem . animam ad beatitudinem ordinavit. Igitur si Deus notitiam aliquam animae in sudit, hane
. praesertim,quod Deus sit;ad hoc ut deinceps elevata per supernatu rates gratiarum de virtutum radios, commutari tandem in ipsam
Dei visionem possit. Et haec est ingenita illa Dei notitia , quam Sancti Patres ac Doctores nostri agnoverunt ac definierunt esse omni homini 1 Deo communicatam. Quo pacto nemo est adeo opudis ae tardus, adeo ferox, dummodo non sit mente captus,
qui ista orare Deum in vindibiliter possit, ob praedictam videlicet
anticipationem illam, de qua obiter rcsero gravissima hae e verba Tullii. Qua est enim g/nε, aut quod genus hominum , quod non ha- Ge. m. r: beat sine doctrina anticipationem quandam Deorum , quam appellatrem Iaν Epicurul , id est , anteceptam animo quandam informationem, M.
Sed quia praetere, promisi me dicturum aliquid circa modum stu
physicum , quo ista cognoscitiva anticipatio inteuigi & exponi Quid rei facilius possit, ecce pauca quae sum cient, praenotando toties fieri Ly. .g
in anima cognoscente aliquam impressionem , quoties accidit ut eognitio inde novo aliquid cognoscat: haec siquidem nova cognitio, mu- ε , ratio in anima quaedam est ex non cognoscente in cognoscentein et & hanc mutationem voco impressionem, quae in anima est M .
87쪽
6 g D isputatio prima . Art. I.
in ea ii iii et, si acquisita suerit per repetitas cognitiones,vel per aliquain cognitionis adventitiae vina tali repetitioni aequivalentem. Hoc pacto anima quae cognoscit aliquid, v. S. Solem esse terra maiorem , nihil aliud est quam anima, quae est in tali statu impressionis , quae ipsi facta est, quum audivit, vel studio tuo di, dicit Solem cise terra majorem. Ubi suppono animam id per se ipsam, vel ab alio homine didicisse , adhibito conatu ac studio rsed si Deus voluisset animam id se ire sine conatu ac studio quid aliud erga ipsam praestare debuisset , qu in creare illam in tali statu impressivo, ad quem dcinceps id addiscendo pervenit.
Cum auteinde Oinia alia cognitione eodem modo discurrendum sit, hine patet qualiter pol si Deus animam creare in statu , animae γ' sive in actu , vel habitu cognoscendi quidquid ab illa cognitum DET..ilita. esse volucric, ut in statu cognoscendi prima cognoscibilium re rum principia , ac proinde etiam in statu cognoscendi quod Deus. sit: tantoque facilius id patet, quanto constat statum istum intelligibilem idcin esse in re cum eo , quod aliter vocari potest praesentia specieruiri intelligibilium , quibus vigentibus non potest non cognosci id , cujus sunt species. Sic igitur ad hoc ut anima habeat in ginitam Dei notitiam , tantum requiritur ut Deus creet animam in statu talis impressionis actualis, aut habitualis , qualem deinceps excipere potuisset per latim vel alienumnia gisterium ad convietionem, quod Deus lix : talis quippe impi csso est ipsa species, quae representat existentiam Dei. Unde sicuti , ut supra dicebam, si Deus creando hominem afficeret ocu- ω los illius specie quadam innata lapidis, homo ille illico videret lapidem; ita si intelligitur Deum e reando animam afficere illam praedicta impressione cognoscitiva , sive specie rupraesentativa Divinae existentiae, nunquid pariter necesse erit ut anima sibi re- Iicta, & tantum non impedita, cognoscat Deum existere xxx. SanE Wro ita cognoscit, quin de cognoscit lumen illud, deI PI.ά- fluo criptum est : S gna super nos lumen vutius tui, Domine, esse iii,m Dei impressuum & Operativisin talis cognitionis sibi ingenitae i ita, quod & eognoscat anima si inui suam illam cognitionem , & illius suae cognitionis causam , illuminationem videlicet quamdam Divinam. Ecce .ad rem omnino meam verba D. Augusti ut in suis
Zib. . e. Confessotribus. Intravis vidi quiscunque oculo amma mea, supra mentem meam , lucem Domini incommutatium t ac deinde , c.mta
Primum cognovi, tu assumsisti me , ut viderem esse quod Oiderem.O. Vndum me esse , qui vidcrem , sc. Verum quaecunque hactenus
88쪽
Ais Ex s. Dei post inmiscibit. ignorari 6 st,
dixi de ingenita ista Dei notitia, & quoad rem,& quoad modum ,
quo facilius explicari possit, multo uberius intelligentur ex afferendis deinceps circa demonstrationes varias theologi eas Divinae existentiae. Interim satis sit de ea hie pauca haec attulisse . quibus ostendatur existentiam Divinam non posse in vincibiliter ignorari, ut assertu in suit, ἐκ mox propugnabitur contra objectiones sequentes. .
Objicies primo: Illud invincibiliter ignoratur, quod post an .sduam studiosae requisitionis ditiaentiam adhuc nescitur: atqui existentia Dei post assiduam hujul modi diligentiam 1 multis adhuc nescitur: ergo.&c. Major pater, quia sola est hiijusmodi diligent ia,quae ignorantiam, e qua agitur , possit vincere. Minor vero probatur in hunc modum. Illud adhuc nescitvr, se quo adhuc dubitatur : quatenus vera scientia omnem dubitationem repellit rΛtqui 1 multis, non obstante assidua illa studiosae requisitionis di. ligentia, dubitatur de existentia Dei. Neque hujus propositionis probatio potest convictitis aliunde duci, quam ex eo, quod Olim doctissimi Athenienses, licet studii ac laboris nihil olnisissent ad
obtinendam Dei notitiam , fatebantur tamen Deum sibi esse plane incognitum,& in hujus ignorantiae apertum testimonium,aram erexera ut ignota Deo: quid vero aliud est Deum alicui homini esse ignotum, qu1m hominem illurn nescire quod Deus sit Quin imo an potest magis isnorari quod Deus sit, qu in cum eo proceditur ut cogitetur & dicatur quod non sit, ut cog tatum& dictum fuit a plurimis insipientibus, quos Atheos vocant , &quorum unus erat insipiens ille , de quo Propheta ait, Dixiι -- Hiens in orda senor non est nos. Nec obcst quod tantum in corde suo dixerit: non est Deus ; nam si in corde dixit, cogitavit, idque juxta interpretationem istain D. Augustini, ideo ergo dixit ἐκ eorri suo, quia hoc nemo audet dicere, licet a sus fuerit cogitare. V bi auatem est talis reprehendenda cogitatio, ubi est cogitationis adhaesio, & ibi qiisque est manens dubitatio: ubi autem in dubitatio sic haerens & Winei non valens, ibi est invincibilis ignorantia. rgo hine sequitur posse invincibilitet ignorari quod Deus sit. '.& concessa majori, nego minorem, pro cuius probatione solvenda dico,neque etiam sublato omni studio posse praetice dubitari quod Deus sit. quia non potest extingui in anima Iumen illud Divinum ingenitum , quod existentiam Dei ver ac practicὸ repraesentat. Quia tamen lumen illud , licet extingui non possit ,.bumbrari tamen potest; hinc cxulgere potest dubitatio aliqua
Qualiter possit ign r isti Deus . sed ignorari diu non potest . nee ignorath
89쪽
' 'o Disputatio prima , Art. I.
speculativa r at haec dubitatio in vincibili i non est , neque nem y ἐι. ,..ia est qui non tandem illam vicerit, sicut enim aie hat Plato, NMLLegito . lus ab adolescentia usque ad senectam in ea opinione quod Dii non sint, perseveravit. Qiiod autem modo dixi de lumine illo ingenito, quod quia extingui non potest, facit evidentiam practicam, sed quia obumbrari potest, permittit dubitationem speculativam, .... - didici ceTertii liano, cujus haec sunt verba. Quod a Deo est non tam. extinguitur , quam obumbratur ψ potest enim obumbrari, quia non est DeuI ,extingui non potest,quia a Deo est. Hinc patet si quid a quibusdam, sive non diu, sive diu , sive gravitet, sive leviter dubiteturan Deus sit, id non excedit modum dubitationis speculativae , qiue non omnino excludit scientiam praeticam, ac proinde non
inducit ignorantiam.illam invincibilem, de qua agitur. XXII. Venio ad id quod. objicitur de Atheniensibus, quibus nim
risi ., ibis tribuitur quod Deum non. novstrint, eo quod aram extruxerinterat ignotus, ignota Deo. Mim N in hoc ipso quod illum esse ignotum noverant, z i, ribuis ' bene noverant; sed quia nondum satis illum noverant, quia in Deo non noverant Christum, hinc D. Paulus sumpsit Occationem an nunciandi illis Christum in eo Deo,quem ignotum colebant, si- . cui resertur in Aetis Apostolorum. Quod ergo ignorantes colitis, hoc ego annuntio voris οῦ quase nec in hoc arguendi erant , quod aram extruxissent ignoto Deo, sed erant instruendi, ut deinceps, quem nondum satis noverant. satis nossent, & Christiano more' ac ritu colerent. Quod vero additur de Atheis, auι potius de in-
spientibus illis, sive impiis, qui se Atheos simulant, facillimae solutionis est ; quia si quando impii dicunt: Non est Dexa, aut idnem cogitant omnino ; aut id non cogitant, nisi quandiu malitia ae praevaricatione sua avertunt se ab ea ingenita luce, quae ipsis etiam invitis & contraria eogitantibus ac imitentibus, Deum refert; quin & talium cogitationum ac locutionum tenebras tan dem abigit, quia ut supra referebam ex Tertuliano , obumbrari
potest, extingui non potest. Ille itaque insipiens, qui 'lieit in corde suo: Non es Deus , id non dicit, nisi quia errat 1 corde suo ; sed
ubi ad eor suum redit, juxta illud Scripturae, redite, praevaricatores Mad cor, mutat quod dixit, & dieit, Deus est, quia Deus ἰηrimus cordi est.Et ecce hie praeclara illa verba D. Aug. in suis Confessio
nibus. Intimus cord est , sed cor erravit ab eo et ροῶιe, Pravaricatores,
ad cor, σ inharete ilii , qui fecit vos. . .. . objicies fecundo. Ratio potissima , ob quam a nobis asseritur orii, ikmDei existentiam Dei posse a neunne invincibiliter ignorari, desumi,
90쪽
Au Exs. Dei possit inmineibit ignorari. 73
tur ex illa Dei notitia, quam omni homini contendimus esse ab iν-.. -
to Deo ingenitam & alte Insillam : atqui nulla est hujusmodi noci- eam.
tia sic ingenita, sive sic insita: ergo, de e. Major constat ex ratiociniis & authoritatibus supra adductis r minor vero sic proba-- tur. Tum quatenus ali,s pueri, imo adulti rusticiores inutiliter docerentur quod Deus sit; in quo tamen nihil inutilitatis , imo plurimum. utilitatis advertitur: ideo vero inutiliter id docerentur, quia ex se ipsit id ipsum vel jam didicissent, vel discerent, sicut ex se ipsis addiseunt ignem esse calidum, aquam frigidam .&c. & ea propter non opiis est illos hisce de rebus instrui. Tum etiam quia si omni homini ingenita est notiria haec, quia x x lv.
Deus sit, tam claresam Que certo omnis homo novit, Quod Deus iat, quam clare ac certo novIt totum este ma us lita parte, & OII - frustra talbo. nem numerum esse parem aut imparem , &c. Neque tamen ita est,
ut experiuntur ipsi quoque insigniores Theologi, qui si ita inci, non tam studiose 'illaborarent contexendis demonstrationibus ad Psi se ipsos & ad alios hac in re convincendos idoneis.Neque enim necesse est probare id, quod est evidens;imo neque probari potest id, quod est primo evidens & evidetiter gemin dignoscitur;quia primae veritates,quales illae sunt quae omni menti sunt ingenitae, non ab aliis probantur, sed , se ipsis Fidem habent. Itaque ex discrimine
quod est inter illam propositionem, Deias est,&istam, Omne totum es natus sua parte, in ordine ad humahae notitiae certitudinem aut evi
dentiam , sequitur istam quidem posteriorem , nemine ignorari invincibiliter posse, illam vero posse sic ignorari. Ergo, &c. Resp. 8e ad inissa majori nego minorem , pro cujus una altera- X X U. que probatione solvenda , dico ad solutionem prioris nihil qui- Idem inutilitatis, imo plurimum utilitatist adverti. in hoc quod mitimas tu pueri, imo& adulti, nec tantum rustici, sed perinde omnes quantumvis ingeniosi erudiantur in his , quae spectant ad existentiam Dei; quia videlicet Fumen internum suuatvr ab extraneo , a quoad minus removentur impedimenta nimiae illius sive pueritiae, Gue rustieitatis ; unde sic accidit ut promptior liberiorque aditus paleat praedicto ingenito lumini ad inserendam notitiam Divinae existentiae. Praeterea quoque per hujusinodi eruo
ditionem extraneam fit, ut ad intraneam magis attendatur .& ad quam si non satis attenditur , praedicta notitia non tameito ingeritur secundum quod corpus quod corrumpitur aggravast animam, ct terrena inhabitatio deprimis Fnsum multa evitantem, mcut scriptum est in libro Sapientiae. Et ideo ad hoc ut iste sensus .