장음표시 사용
91쪽
Bon est otio sum demonsistrare Aivi. nam existen
ν a ' Disputatimprima , Art. I.
videlicet intellectualis , multa cositans, quae utique ad Deum spectant, minus deprimatur per inhabitationem terrenam, sive minus removeatur a cogitando Deo, expedit illum instrui & erudiri : quod utique omnino superfluum esset pro his, quae t pectant ad sensationes corporeas , quia ex adverso anima sensationes cora .poris non impedit, sicut corpus intellectiones antimae rem
Tum ad solutionem posterioris probatio tris dico notitiam , quam a mo naturaliter habemus de Deo, non impedire quo minus ob summam illam incomprehensibilitate in entis Divini, humana sive imbecillitas, sive malitia obnoxia sit variis dubietatiobus spGulativis, quibus necesse est opponi convictiones specu. lativas , quibus ea propter Per conquisitas demonstrationes sta. hiliendis utiliter insudant Theologi. Quia vero cum eo, quod dicitur totum esse majus sui parte , incomprehensibile nihil con-neetitur, nihilque erga illud dubietatis exoritur, ideo non indiget demonstiari: saltum autem est quod non possit, quia primae veritates, etsi demonstrari per priores non possint, per posteriores & possunt & solent . . Hinc superest demonstrationes de Divina existentia theologi- eas efficere quidem in nobis notitiam speculativam, non autem efficere practicam, sed tantum firmare: quia practi ea haec notitia primo ac praesertim pendet ab ingenito antinae Divinitus in tructae testimonio, quo non aliud validius desiderabat, imo validius nullum esse contendebat Tertul ianus his verbis sumptis ex libro de Testimonio Animae. Novum aiebat, testimo mum advoca , .mo omni literatura notiuν , omni doctrina agita omni essitiona vulgatius , toto homine majus , id est to- .
ponitur hamo . qui semper V ruisset laterhiatu intum quod est hominis. Consiste in medis , anima sed non eam taadvoco, qua Scholis formata, Biblioιheeis exercitata , Academisia ct Porsitabas Atticis partam sapien3iam ructas: te simplicem, re nudam , ct impotitam, ct idisticam compelis , cte. Objici ex tertio & suppones hominem, qui in Insula deserta natus,& ibi relictus inter belluas,nullam nisi cum bellu is habuerit consuetudinem; suppones, inquam, hominem hujusmodi ita scrocem, ita agrestem , ita ignarum rerum omnium de vocum omnium, ut differre sola faeie ac statura a bellu is videatur ; de sieargues. Experientia constat apud homines quotidiana tanto plura ab iis sciri circa qualemcumque scientiani, quanto solIicitius ci ca illam erudiuntur, servata alias Proeortione ingenii, tantoque
92쪽
Ais Exist. Dei possit invicibii. ignorari. 73
pauciora ex adverso sciri, quanto negligentius erudiuntur. Ergo si nullatenus erudirentur' nihil scirene: ut revera sciunt multi nihil Matheseos, ut Medicinae, quia didicerunt nihil sive hujus, sive illius: cumque non aliter discurrendum sit de scientia rerum, quae ad Deum spectant, nonne hinc consequitur fore pariter , ut is de
Deo nihil iciat, qui de Deo nihi I audierit 3 Hujusmodi autemust is , de quo hypothesis faeta est : ergo , &c.
Tum vero nee desunt Historici, qui reserant multos olim compertos fuisse in Insulis Americanis homines, qui de Deo nihil lo- i qui, nihil etiam cogitare viderentur, eo quod nulla inter ipsos nem λre in adverterentur ut Ilus Religionis signa , nulla pudoris, nulla aequi, taeis, aut alterius Virtutis vestigia : unde non iam a pari, sed a fortiori arguitur de homine, quem supponebatur nullum, nisi cum belluis, commeretum habuisse. Ergo ab isto 1altem homine potest eYistentia Dei in vincibilitet ignorari. Respondeo,& post admissam hypothesim, concesso anteceden- x x T.
te, nego consequentiam. Et ecce rationem c videntem , Ob quam neganda est; videlicet quia non minus experientia constat multa te haberet
Vsse pro quibus sciendis nullo extraneo magisterio indigemus, sed solo intraneo magisterio montis a Deo productae in statu, id est, sive in actu, sive in habitu sciendi ea, qualia sunt quae spectatu
ad primas veritates & origines stientiaritur. Et revera omnino ex pedit 1 Deo sie ment, humanae provideri per ingenitas rerutra multarum species . id est, impressiones Muciligibiles ad ' hoc , utis Deo sic primitus erudita, paratior sit , imo paratissima ad exciapiendas caeteras rerum intelligendarum notitias. Si vero, ut supra dicebam , insenuit Deus humanae menti rerum aliquarum intelligibilium species, coepit ab ingenera dione illius, quae maximi momenti est, & speetat ad obtinendam Dei existentia notitiam. L. De caetero an putat obiiciens hominem illum, quem stipponit serii
inter belluas natum & educatum , non pertinere ad statum Divi- P i d i nae providentiae , nec tantum naturalis dico , sed etiam superna- rei' a civi iaturalis : ego quidem homini illi puto, & naturaliter, & superna. d n i m Pa turaliter perinde ac caeteris fuisse provisum , de illum aliquando' perinde ac caeteros vel praemiandum esse, vel puniendum. , prout obsecutus fuerit, vel obstiterit voluntati Divinae ipsi quocunque Paeto communicatae, εἰ erga ipsum forsan tanto magis beneficae,
quanto miserior est magisque indiget naturali ac supernaturali Divino patrocinio. Id veto quod tandem additur de Insulanis illis Americanis , quos cteditum fuit nihil inter se loqui, ut Tom M I. Κ
93쪽
Notitia Des existe eia inelis hem tm am Dei colendi.
st per se no ea haee Pro positio, Dem
etiam eo3itare de Deo,tanto minoris ponderis est , quanto plures ex adverto adstini Historici, qui tali uris de consimilium agrcstiuin incolarum reserant ceremonias & festivitates Divinum aliquem cultum sapientes. Adeone verum est neini nem ita sylvestrem ae se- rocem esse, qui de Deo in hae vita colendo, & in altera possidendo non cogitet, quia fecisti nos Domine Mite , ct inquietum est corno rum, donec requiescat in ter quae verba sunt D. Aug. in suis Confestionibus. Tum istis objeictionibus se solutis , luperest existentiam Dei , nemine ignorari in vincibiliter posse. Iam vero ex antedictis facile intelliges notitiam illam primo italem & omni menti ingenitalia, quod Deus sit, plures alias ex ipsa quas enatas ac necessario consequentes includere , uti quod sit creator, independens, omnipotens, attemus, infinitus . S c. ac in primis quod sit colendus juxta acceptum ab ipso ratio nis dictamen illud , quo novimus quid ipse a nobis velit in ordine ad praxim virtutum & fugam vitiorum. Et ratio est, quia aliter anticipata ista Divinar existentiae notio mutila videretiit , nisi secum afferret istam alteram Dei colendit istam itaque secum aD fert ; de ideo non tantum inexcusabiles sunt, qui Deum perver
se negant , sed illi insuper qui perverse colunt , qui vitia
non fugiunt , qui nou sectantur virtutes , aut qui tan tum externe colunt, non autem internὸ & verE , id est , 6ncerd, humiliter, peramanter, δέ c. ac tandem juxta mores ac pret optiones Religionis, ad quam omnes vocat, & ad quam profitendam omnes adiuvat unus ac idem Deus, ct naturalibus pri inode supernaturalibus secundo,ut par est. omnigenis gratiarum sua. rum auxiliis.
Facilὸ etiam ex antedictis intelliges quid sentiendum sit de propositioue illa, Deus qua in Scholis quaeritur an sit per se nota, & rursus an non tantum sit nota per se secundum se , sed etiam secundum nos. Facile, tu quam , intelliges propositionem illam n ou esse notam per se in hoc sensu , quod concedatur dc concipiatur, auditis tantum & apprehcnsis illius terminis, stili. cet hinc subrecti, hine praediori; alioquis Athei nulli essent. qui bene audiunt εc apprehendunt illos terminos, nec tamen connexionem illorum concedunt: εe in hoc sensu praedicta propositio non est per se nota, sicut communiter docetur in SchoIis.1ed in hoe alio sensu, in quo habemus anticipatam de Deo tibi genitam persuasionem , nihil vetat quia dicatur per se nota quia ut illam audimus , prosiliuius In coucessionem , non ex vi
94쪽
An Exist. Dei poFit in vincibil. ignorari. 7 s
terminorum derivatam, ut dixi, sed ex praeventione nostra , id quam si merὸ attenditur, nemo Atheus est. Quod autem tum additur in Scholis propositionem illam non X XX I V. esse equidem notam per se secundum nos, ob nostram non intelli. gentiam statim emicantem connexionis estcntialis, quae est inter per se se. 1ubjectum N praedicatum , esse tamen notam per se secundum μ' se , ob connexionem vere essentialem si ibiecti eum praedicato, id etiam difficultatem patitur nullam : quia verissima est talis essentialix connexio, fuitque licitum Theologis propositionem illam, cujus praedicatum cum subjecto essenti allicr connectitur, vocare propositionem perse notam secundum se. Τanrum addo rationem propter quam propositio illa, Deus est, non sit pariter per se nota secundum nos, hane esse, quia nullus terminus per se praeci id importat aliquid reale, sed e contra tantum quid abstrahens 1 reali& ficto: id vero quod sic abstrahit, non existit necelsario rquia itaque terminus ille, Dol, per se ipsu in praecise,ac prout tantum terminus est, nihil reale repraesentat . hinc fit ut ex vi temmini mens nullatenus necessitetur concedere Deo existenti an , quae tum de illo praedicatur per verbum est. Uerum aliunde satis ad id necessitatur per anticipatam persuasionem ingenitam realitatis sub hoc nomine, Deus, comprehensae , & de qua saepius deinceps loquendum recurret.
An Existentia Dei humanis rationibus vere demonsrari possit.
NOTANDUM primo multa-esse, quae ob nimiam suain, ut T.
ita loquar, certitudincm ac evidentiam, nec in quaestionem vertuntur, nec probanda suscipiuntur: sic nec in quaestionem ver- non potiane, titur an Omnis numerus sit par aut impar, nec probandum suscipitur numerum omnem esse parem aut imparem. Imo talia quae sinit.
hujusmodi certitudinem Sc evidentiam omnibus statim obviam prae se serunt, si quis quaestioni ac dubitationi submitteret, depreheuderetur ea nulli probationi patere, quatenus cum inter Primas veritates perinde ac inter primas notitias omni menti ingenitas locum habeant, quidquid ad eorum probationem afferre tur, esset & minus certum & minus evidens. Hinc quoniam notitia quae datu Divina existentiae est pariter omni menti ingenita, ut in
95쪽
ar iculo praecedente ostensum fuit, nonnulli Theologi putaverunt on nino vanum ac superfluunt esse quidquid quaeritur & probanduin suscipitur circa Divinam existentiatii; sicut tale esset quidquid verteretur in quaestionein & subntitteretur probationi circa divisionem numeri in parciti & imparem: tum de nonnulli alii. hine collegerunt probari , seu dein onstrari nullatenus posse existentiam Divinam , ratione scilicet illius nimiae certitudinis& evulentiae , ob quam inter primas veritates naturali lumine notas computatur, no ivininus, imo magis quani notitia necessit ita , juxta quam omnis numerus est par vel impar: haec autem necessitas in demonstrabilis est , quia prima quaedam veritas est. Nihilominus ex articulo praecedente jam patet vanum non esse
V kh ' quidquid ei rea Divinam existentiam studiose stabiliendam di L
uor divit m quiritur; quia licet anticipata quadam de Deo notitia omnem hominem praeoccupet, anticipatio tamen illa non obstat, quin ex in advertentia, ex superbia, ex carnis praeponderantia , ain ex quacumque alia causa suboriantur dubietates, quae in quibusdam adeo excreverunt, iis ipsi se se Atheos esse professi sint, quales memorantur Diagoras , Theodorus, Protagoras, &c. Et ideo his dubietatibus aut praecavendis ne exoriantur, aut si exortae fuerint , expugnandis , opponendae sunt rationes theologicae , qu Ies infra opponentur : sed interim re antecedenter stabilienduin occurrit non esse Divinam existentiane in demonstrabilein; id , inquam, stabiliendum occurrit, tum contra praemissos Theologos, ex parte Nominales , contendentct illam indemonstrabilem esse ex hoc , quod nimis certum N evidens sit Deum esse, tum praesertim contra Atheos id ipsum affirmantes, sed ob rationem omnino contradictoriam, ex hoc nempe quod, ut impie aiunt, nimis incertum nim que inevidens sit Deum esse.
Not dum secundo, demonstrari aliquid dupliciter posse, vel .. visita ἡ . priori, ut loquuntur Logici, id est, per causam sui aliquam,
vina pnis x vel a posteriori, id cst, per aliquem sui effe&im i quia cnim est z' ' λως necessaria ac intima relatio causae ad effemini, & esseetus pariter rari. ad causalia, impossibile in non esse id. cujus vel eausa vel effectus est , sicut etiam impossi bile est id quod est, non esse tale, qua- iis est illius vel causa vel effectus : quia non tantum causa probat existentiam sui effectus, sed talem qualis ipsa est, scilicet in ratione praecisa causae; & reciproce effectus non tantum probat existentiam causae, sed talem qualis ipse est in ratione effectus. Nunc autem quia Dcus causa est omnium prima, evidens est non
96쪽
posse existentiam illi iis demonstrari a priori; qliare superest ut hietantum quaeratur, an demonstrari a posteriori possit, iis est, per
cffemini aliq iein , ex cujus existentia convincamur Deum existere ea convictione, quae tribuitur demonstrationi omnem dubietatem, formidinem omnem excludenti, imo certitudinem omnem, evidentiam omnem includenti, & si vortieris parem evidentiae ac certitudini illi, qu1 novimus omnem numerum esse parem vel imparem , omne totum esse majus sua parte, &c. Quia vero , ut jam dixi, non tantum existenua effectus probat existentiam causae, & vicissim, sed ex majori notione effectus. sequitur major ac decentior notitia causae, addo non solii ira posse demonstrati quoci Deus sit, stit insuper quosl talis sit, qualem decet ut cognoscamus & colamus; in quo homines exculti & eruditi praestant agrestibus & ignaris, qui sciunt quidem se habere Deum, sed fere nesciunt qualem se habere deceat, sicut aiebat olim Cicero, his verbis : Nulla est gens, neque Dem immansueta, neque tam d. t F. ferrea , qηa non, etiamsi ignoret qualem Deum habere deceat, tamen
habendum fiat. Itaque juxta sensum hactenus praenotatum, conintendo existentiam Dei humanis rationibus verὸ demonstrari posse, ει ut contenditur, probabitur in Assertione sequente. p
Exsent;a Dei hamanis rationibus vere demon rari potaest : ct Fequiaeem nunc sentiunt omnes Theologi.
Probatur primo. Ad hoc ut existentia Dei humanis rationibus verὸ demonstrari possit, videlicet a posteriori, ut praemissum est, sufficit ab humana mente posse attingi vestigium aliquod in- nitaris vestitelligibile Divinitatis r atqui attingi potest : ergo, &c. Major tabis. V., constat; quia sicuti cognito hominis vestigio, nobis illico pro iis. demonstrato est hominem esse, qui vestigium illud impresserit, . ita si utcunque attigerimus vcstigium aliquod intelligibile Divinitatis , hoc ipso Deit 8 demonstrabimus Deum esse, qui vestigium illud soliis potuerit impressisse. Minor autem sic probatur. vestigium intelligibile Divinitatis est omnis impressio alicujus perfectionis, quae , solo Deo sic potuerit imprimi in eo subjedio. in quo advertitur: atqui ab humana mente attingi potest hujusmodi impresso , quae quulem agnoscatur a solo Deo fieri potuisse in eo subjecto, in quo advertitur: ergo, &c.
97쪽
s D i put alio prima, Art. I I.
, iij.i . Maior iterum satis constat, si a notitia experimentali, quae n . . ' ' ,, b , bis inest de vestigiis corporalibus, assiirgimus ait analogice considerandum quid sint, aut esse possint vestigia, sive in rebus ipsis spiritualibus, sive in rebus ipsis corporeis ab agente spirituali im- ira. pressa di facta siquidem hiijuscemodi consideratione analogica, constat omnino necesse esse, ut otiane agens relinquat in suo subjecto impressonem aliquam actionis suae: tum vero ex impressione illa semel cognita recte arguitur existentia illius agent in cui uni tribui poste videatur talis impressio : atque ita si in rebus creatis deprehendi valent tales ini pressiones, quae in iis a solo Deo fieri potuerint, minino ex illis demonstrari poterit Deum cxistere.
Minor autem probatur , quia Omnes persectiones tum corporeae,
tum spirituales , tum divisae, tum collectae, nihil aliud sunt, quam impressones in talibus & talibus subjectis factae ab eo, qui taliter subiecta illa produxerit,& producta perfecerit: sed praeterea aliun de constat N patet humam menti Mn potuisse perfectiones illas omnes imprimi in praedictis subjectis, nisi ab eo qui illas omnes miro quodam modo complectatur e sicut enim non potest sigi Ilum . nisi propriam sui delineamenti figuram imprimere, ita nullum agens potest in suo subjecto , ut ita loquar, inscribere nisi proprias persectionum suarum notas. V 3. Hinc autem recte conchiditur Deum esse, qui omnes talium Di st=esse, perfectionum notas i inpresserit; quia nec imprimere omnes po-
iones omnes', qui universas non continuerit, nec continere universas p
commate, rcst, qiu non sit. ErSO adest hoc pacto in creaturis singu-M. Iis, ae praesertim collecti vh iumptis, intclligibile illud, de quo agi- . tur, Divinitatis vestigium; & adeo qnidem splendens ac perpulchrum , & omnibus mirueris absolutam , ia per illud , si attente conspicitur, Deus assiduε loquatur ac testetur se existere. Et ecce D. Luis. omnino ad rem meam verba haec D. Augustani Quoqao te veris ter3s , quibusdam qua operibur suis impressit, loquitur Deus tibi , ct te in exteriora relabentem 'sis exteriorum 'mis intro revo ineat , ut quidquid te delectar in corpore ct per corporeos illicit sensus , videas esse numerosum, ct Paras unde sit, &c. τ it Aiό. . Tum Vero si Vςstigiis, qM Deus , ex Augustino iam citato, ei. . . sum operibus suis iueresst, adeo facile est assii rgere ad sum cientem pro Divula existentia demonstranda notitiam, quanto facilius id
ri . m,h.tit . erit, si non tantum ad ea qualiacunque Divinitatis vestigia ope-Dςum rast ' ribus omnibus generatini inipressa attendi cur; sed protrahitur atterulo ad illustriora di longissim E persectiora illa vestigia, quae Disitiros by Cc oste
98쪽
persectionem imaginis ac sint ilitudinis obtinent,& splendent impressa creaturis i iuellectualibus, quae ideo vere creatae sunt ad imaginem & similitudinem Dei λ Quanto, inquam , facilius id erit Z Nam si in magnitudine , numero, situ ac motu syderum , si in fixa vicistitudine tempestatuna, si in serie ae sertilitate elementorum, si in tam varia contemperatura mixtorum adest imis
pressum & itoli ignorabile vestigium lup reinae illius intelligentiae, quae haec omnia sic fieri, sic locari, sic moveri. sic misceri,uc contemperari providit, quaiato magis in intelligentia ipsa, quam
Ubtinuerunt, & cujus sibi consciae sunt, c reaturae rationales advertent vim demonstrati vani supremae illius intelligentiae, cujus se experiuntur esse participes suo utcunque modo Id certe tanto clarius advertent, quanto facilius ii nusquisque Vi 3 irostrum deprchendit se hanc ipsain mentem, qua pollet, non ab t alio homine,aut creatura quavis alia excepisse; vel praesertim quia rixil 'Um 'nulla alia creatura hanc incutem nostram , & hujus mentis nos- 'hisse; ut irae cogitationes & affectus novit: MEs enim hominum seit, ut ait a. .4 Gν.
Apostolus , qua sunt hominis, nisispiritus hominis , qui in ipso est
Unde offertur motivum evidens inserendi Deum esse, qui mentem nostram producere solus potuerit; quod autem dico de menisee paris est ponderis , si referatur ad plures alias perfectiones, uti virtutis & immortalitatis , quas perinde paret participari. seu communicari non potuisse . nisi a Crcarore cui propria sit incommutabilis virtus & abs tuta immortalitas. Atque ita non tanton advertuntur in creaturis levia quaedam Divinitatis vestigia, sed gravia & ad aliqualem cum ipsa Divinitate similitii dinem assurgentia , unde Humana Ratio demonstrare possit, quod Deus sit. Imo vero prorsus arbitror non posse Divinam existentiain dilucidius demonstrari, quam ex istis Divinis impressis similitudinibus , sive simulacris & imitamentis animae insculptis, ut loquitur S. Greg. Nyssenus, cujus haec sunt verba omnino ad rem non trant idonea. Vbntur , inquit, a te capi totes Divina comem - Orat ε. captationia modus , in te est: qnippe chm is, qua te formavit, tale bo- η M. num statim tua nasura inessentiaveriι: ιῶ enim fabricationi Deus sua natura bonorum simulacra ct .mitamenta insculpsit, veluti ceram
quandam sculpidi sigura praeformam , &c. . Probatur heundo. Id omne quod non potest invincibiliter A J. .. ignorari, potest verὸ demonstrari: atqui existentia Dei non potest in vincibiliter iguorari: ergo, &α Μinor jam satis probata DςWm cst in rticulo praecedente ; Minor vero sic probatur. Id Onanc Dissili od by Cooste
99쪽
quoil potest verὸ sciri, potest vere demonstrari; Ee haec prop.
stio constat, quia vera scientia non aliter, quan per veras demonstrationes acquiritur. Atqui id omne quod non potest invii cibiliter ignorari, potest vere sciri: imo non potest non vere scr-ri r nec minus constat haee altera propositio , quatenus vere dicuntur ignorari ea, de quibus neque sufficiens eertitudo, neque sufficiens evidentia obtinetur; quare si non obtinerctur sufficiens rum evidentia, tuin certitudo de existentia Dei, haec existentiavere cliceretur ignorari, quia adhuc subsisteret circa illam dubietas quae non abigitur, nisi per sufficientiam tum certitudinis, tum evidentiae mentcna trahentis ad assensum firmum ae stabilem.
Quia itaque ex sit pradicti, certum est existentiam Divinam non posse invincibiliter, ignorari, consequens est illam non posse non sciri, ideoque posse demonstrari. T. Atque hinc oritur quod inexcusabiles sint quotquot don reverentur, ut par est , Deum, quia omnes satis illii in agnoscunt &ribue, . qui agnoscunt simul dubitum praestandae omnimodae reverentiae: quinetia tu vel inviti illum reverentur, dum revereri putant Naturam, tere. mii ollania tribuunt, sed cui tribuendum nihil sit, nisi Deo sub Naturae nomine tribuatur e quia si Natura Deus non est, mentem non habet, qu1 mundum creet, aut potestatein qua servet: de Zu. d. rra ut aiebat olim La tantius et Natura quam usisti matrem esse raram putant, si mentem non habet, nihil e ciet unquam, nihil molietur ....
s autem consilio utitur ad incipiendum aliquid, ratione ad diaponendum , arte ad e tendum , virtute ad consummandum, potestate ad reis gendum est continuandum, cur Natura Zotius quam Deus nominatur pPraetere, vero plurima sunt ad res hujus Mundi corporeas speetantia, quae verὸ demonstrari & sciri possunt, quamvis & , senti'. zzς s sibiis corporis valde remota sint, & menti siquidem intellectualio, Di .. A. plano dissimilia : unde inferre licet multo facilius demonstrari aegustino. se iri posse existentiam Dei, qui 1 mente nostra , nec tam abest , neque est tam absimilis. Et id quidem sie intulit D. Aug. his verseu. ad bis, seu potius his ratiociniis. Propinquior, inquie, nobis est qua' ι' β 4 fecit , quam multa qua fecit i in isto enim virimus , movemur ct sumus; forum otem pleraque remota βnt a mente nostra, propter diss-
militia nem sui generis, quoniam eorporalia sunt; remota Dnt a see sus corporis, quoniam longe βnt. Ex quo sit ut major ad illa invo-3 nisnda sis labor , quam ad illam , a quo facta δεηι. Unda rectὸ eunpantur in libro Sapientia inquisitores seculi: si enim tantum potMerunt valere, ut Puscnι 4 mcre faculum , quomodo ejus Dominum non Λ-
100쪽
ertiles invenerunt &c. Ergo, &e. Nec iam superest, nisi ut adhibeatur idonea solutio nonnullis objectionibus, quae solent, vel possunt fieri adversus doctrinam hactenus stabilitam. Objicies primo. Ad hoc ut existentia uicit jus causae possit demonstrari, necesse est intercedere aliquid proportionis verae ac realis inter causam ipsam & essectvm, qui pro existentia illius demonstranda assumitur e atqui nihil verae ac realis proportionis intercedere pinest inter Deum & quemcunque effectum : ergo,&C. Major videtur certa , quatenus ubi nulla est proportio, nulla est repraesentatio : & quomodo potest effectus demonstrare ex ita tentiam causae , quam nullatenus repraesentat Praesertim cum demonstratio , de qua agitur , sit 'potissima' quaedam reprae sentatio. Minor vero probatur. Tum quia finiti ad infinitum.& eomprehensibilis ad incomprehensibile nulla est proportio : Deus autem & oinnino infinitus,& omnino incomprehen
fibilis est, ita quod existentia i pra inter perfectiones Dei incomprehensibiles gebeat e numerari: ἡ contra autem omnis essectus assignabilis nihil non finiti, nihil non habeat comprehensibilis, aut etiam comprehensi. Tum rursus quia etsi talis quaedam requisita intercederet proportio, illa utique esset merὸ intelli sibitis, nullatenus autem sensibilis: ista autem sensibilitate excluia, evadit intelligibilitas illa inutilis intellemii humano, qui non nisi per res sensibiles ad rerum intellis italium notitiam pervenit, quandiu sensibus corporeis inest& illigatur. Ergo, &c. Αe deinde unde provenit demonstrari non posse , quod Deus sit Trinus, nisi ex eo quod in rebus creatis nihil compareat, quod saeratissimam istam Trinitatem sufficienter repraesentet FErgo , pari, si nihil in rebus creatis adsit, quod sufficienter re pissent et Divinitatem, nec ipsa Divinitas poterit demonstrari. Et senὰ nihil tale adest, quia nihil quod intellectui nostro appareat, potest ipsi ingerere , nisi speciem quandalia finitam; inio intellectus ipse eum finitus sit , non potuit nisi finitam reeipe-.re: nulla veris est species finita, quae repraesentare Deum sitscienter posse, quippe infinituim , & perinde quidem sive unus, sue trinus spectetur. Er O, &C. Respondeo, & concessa mas ori, nego minorem intellectani de proportione mox explicanda. Itaque non adest quidem inter quemcunque effectum creatum & causam illius increatam proportio entis ; sed adest proportio vestigii, aut etiam aliqualis similitudinis, lic lupra dictu in est, dum probaretur assertio , & haec
si incle aemguitur inde rerinstrabiti- eas eam Deltinii , quam Deiraim.