장음표시 사용
161쪽
ISo De natura,-esectibus Coiis.,' , modus, locus, f=penuria, tempus , s
Aetas, debilitas, causea condigna petentis 2
AMens hilaris, fiativa manus, adsiti facultas ,
Dulcior assatus, discretio dantis, ordo . Amans autem dans Amare, non seruat, neque modum , neque locum, neque tempus; ergo non est proprie liberalis , sed magis prodigus debet appellari ; immo quod peius
est: e citur auarus omnis Amans; Z dicit Arist in .M ral.Cap. i .quod maius malum est Avaritia,quam prodis litas; auarvi erga pauperes, erga cognatos ; erga parente , crga filios,erga uxore, erga se ipsum etiam; abstinet enim se ipsum a multis, & priuat etiam alios, filios, & uxorem, qua loque victu,& vestitu ;immo & furatur etiam frpius, X horb. ut testatur Xenoph.in instit.Cyri lib. s. num. ii 6. ut plus
pol lit donare Amatae: ergo non est liberalis sed prodigus,& auarus, & etiam quandoque latro ; & propterea inquit Xenoph. ibidem, quia Amoris Hudiosi iunt socordes, futiles , ν fures. Similiter quod attinet ad Iustitiam, nulla est alia res ,
quar magis Iustitiam valeat corrumpere, quam iste esse narus ardor Amoris ; Unde iure' optimo a legibus, & legii Interpretibus sancitum est, ut Amans noni pollit ferre testimonium pro Amato, propter malam praesumptionem,& suspicionem; quia Amans omne fas,& nefas pro Amata committeret, ut tradit Malcaia.de probatio.conctu sto. 8 6. num. I I. Voluin. I. Et non solum ille Amor, sed omnis si re alius Amor, praeter diuinum, praesumitur corrumperCIustitiam.hinc dicunt Nostri Legislae,quod Iudex non debet flecti, nec prece, nec pretio, nec odio, nec Amore , de
162쪽
', Amosissensititia. III Amorem in iudicijs ccccutire,& coeca esse Amantium iudicia, late,& eleganter tradit Tiraq.de poen temperan.cas. 3 I .num. 8 I .& seqq. Amor enim iudicium ignorat,ratione care modum nes itinec aliud cogitarepotent,quam quod diligit; &nonne isti Amor est iniustus, cum semper quaerat alienas res,alienas mulieres,& semper alienis ribus sit intentus λPrudentiam autem maxime corrumpit, Amans per hunc Amorem essicitur prudens in rebus solum venereis, ut Amata fruatur, in alijs auterrerebus imprudentilIimus euadit; similiter fit temperans, & castus cum aliis, ut pollit esse intemperarissimus cum Amata; Unde illa temperantia,quam dicebamus operari hunc e linorem, ex intemperantia nascitur.
Venustatem quidem largitur, & quemdam Spiritum dies eos, sed omnibus alijs scientijs, S ducllinis est omnino contrarius acuit ingenium in rebus solum Venereis, in omnibus autem alijs rebus maxime obtundit Quae omnia , sicut ex sepradictis iam claris lime constat, ita adhuc clarius apparebunt, sit ad ijciantur ea, quae a Viris doctis referuntur in expositione Emblemat. Alciat. Ir 3 .ex Martillo,& Augeriano in picturam Amoris; inquit Marul. 12uis Puer hic' Vmeris plenae quae causa pharetrae est
Non bene prouisus certa quod Arma mouet.
6ur sine 'veste Deusὶ simplex puer odit apertum. Vnde mers Pueros quod facit ipse Senes'. uis pennas humeris dedit' inconstantia. quare Nulla Deo fons est gna inimica siueit. uae sors eripuit lucem ' immoderata libido. Cur macies f Plis cura, dolori facit.
163쪽
ii caecum praeit' ebrietas, opor, otia, luxus. l ut Comites' rixae, bella, odia, opprobrium. sibi b ut Carsi dignatis' homines. quae cause coegitro. si Uri. I tMitior audiore est credita culpa Deo. d Ut
Neu curuum genus, s 7 meri corda inficiae quo ius, ti si scelus miseri,si scelere abluimus f I.
Angelus inuicita, qui custide simper oberras , i i sc O. r Dic mihi, te nudum cur tua Mater alii ' si l g Nudo homines, qui nostra petunt delubra rubenti. i i II 6ur Hant in dextra spicula' trado necem. in I A 2 6ur Puer es pucro acio quo cuni sagittis i m U 'Saucis, silue et olans, ignibus mro meis. in II
Vcntosas humeris cursixit turpiter alas' hin, IEst quouis leuior famine, qui quis amat. Cur tecum suculae' quia vivida corda, fretums,
Et iuga montosa crupeasexa cremo. Caecus es' an claro die lumine' Corcus Amator , Non ego, luce Poli lux mea clara magis.
Pasceris ambrosiasu nectare pascor amarnis Uanditi A risu dulitare, iocis . . Cur tibi pulchra parenis quia densis forma calores, Ag verat, firmae munere nasior ego. fur maris esuritu gnata es mater' maior Vt mota in salsis su luat inda madis . . Cuius naturam. allectus gratiosissime quoque expressit elegantillimus Moschus Poeta Graecus, dum in suo quodam poemate introducit Venerem Matrem inquirentem Amorem filium errantem, &fiigitiuum his verbis, prout re
164쪽
refert Vincenta Chanan de Imaon. De . antiq. deI. magin.Cupidin. Cum mirus intento Natum Elamore rearet. dolo M uam in trivise errantem iidit Amorem i i Irio uiuus, ait, iueus est: etium feret index: Insignis puer est, totam hanc cognoscesiguram ; . - torpore nos niveus, merum ignem imitatur, ocelli - I . ' l. acres, flammeoli, mala m ns, Musi a verba od loquitur; non istit idem: vox mellea, secum Ira in lammatur, tum mens illi effra uilax , t Fraudator, mendax, ludit crudele puellus. Cris ulus est illi tertex aci I proterua, Exiguaeq; manus, procul autem Iticulatorquet: Torquet in mbrasimq; Acheronta, sest Regna silentii.
Membra quidem nudus, mentem velatus, au i , i. More citans pennas, nunc hos, nunc aduolat illos ,
Saeps miri praessans praecordia, cepe puellae. Arcum habet exiguum, se per arcu imposta sagitta est: Parva lagitta quidem Caelum stertur adu*; Parva faretra olli dependet, si di aurea tergo: Sunt di amari intus calami, quibus illeproteruus a Ie quoq; sepe ferit Matrem: sunt omnia: sicua Omnia, R; ipsi m multa qzos, sevires angit e mola fax olli,se s ipsum H periona minciscli,
i Imrbere,si prendes, age; ne misirare puellum a
Sisentem a stirias, ne mox fallare caveto: Sm arrisbit, magis attrahe: δ' sulo orifer re moles, fugitor simi sula noxia, in ipsisit Saatq; menena labris flora ita dixerit. heus tu
165쪽
WIGii. Accipe, nempe oli Ib ho mea largior arma S Ne quicquam attigeris fallacia munera Amoris: Omni tis A arma. i , Resed: quoque Stobaeus de ex-Amor.serm. 6 3 .par. riuxta versionem Eotam Hesiti k4klum cum aliqua diti
ferentia verborum. θ ta 3 v. . .
Ex quibus iam satis, superq; manifestum est, quod iste
Amor virtutes ines maxime corrumpit,quamplurim rum autem est causa malorum: ergo omnino danmadus, ut perniciosiis: ita ut a Plati iure optimo dicatur, non m gnus Deus ed magnus Daemon; nec magnus Daemon,&co ego, secundum acceptionem Platonis,sed magnus D mon,secundum veritatem nosine sidet, & infernalis spiriatus: neCMinister Deorum,ut dicebat Plutarch.honunibus exhibitus pro cura, & conscruationeiuuentutis;ata Minister Daemonum, dico ego, & inferni verius dici valet, ad perniciem,& ruinam Iuventutis,&hominum.
id dicemusὶ vituperabimus ne omnino huc Amo ,
remῖnequaquam certe;notum est enim illuci quoci Homero, & Stesichoro egregijs Poetis accidisse testatur Plato in Phaedro: scripserat enim uterque eorum vituperationem in Helenam, unde etiam uterque eorum fuerat excoecatus; sed Stesichorus causam coecitatis agnoscens,se retractauit,& propterea etiam vis im recepit:H merus autem non agnoscens eam, se ipsum non retractauit,& coecus remansi caueamus ergo,& no Ie vitupere-
166쪽
:- n is inus Amorem, ne cunicipse pingatur taxars, etiam, &nos Ecos est at .l, Igitur pro concordia dicamus, hunc Amorem esse bo. ni,dc Ase malum, & producere aliquos essectas bonos,& aliquos malos: Si namque consideremus intentionem , & Dem naturae, & intellectu percipiamus, quatenus Nam tura utitur isto Amore, tamquam condimenti, & insti mento ad conseruationem specierum,tunc est bonus,quia hoc respectu, bonos producit essectus: si vero illum cons deramus,quatenus ob inordinatos sensus,5 effrenatam lubidinem, ad insaniam nos,& furorem saepe perducit, tunc est malus,& mali sunt effectus illius in se ille Amor est bonus, si illo nos uteremur ad illum finem,pro quo a Natura Animalibus suit inditus: per relationem vero ad nos,qu tenus nos eo male utimur, & fines, & intentionem Nat rae egredimur, tunc est malus; sed potius nos tunc sumus mali, qui eo male utimur ; in se ergo, quoad rationem, &intellectum est bonus,quoad nos,& quoad sensum,& compus,est malus. Hinc Stooaeus de Vener.& Amor. ser m. 6 I. par. i .ex Euripid. i uodsi recte admittatur Venus, iucundisiimu eius donusti intollerabilis stamus est,si abundauerit. IEt ex Luciano. Non Amor iniurius eri humanogeneri, sed luxuriosi Hominum Animi, illum praetexunt. Praeterea bonus est uni, malus autem alteri, ob diuersitatem personarum . Vnde Publius Syrus de Amore, & ke-
167쪽
Q Hine Diuus August. in lib. vir.& Animcap. L&in lib.de substant.dilech. cap. 2. dicit, quodnec qui amat, nec quod amatur, nec ipse Amor est malus, sed quia ille ,
qui amat, male qu*ndoque amat, dota malus Amor, αλmans,& Amatus dici potesta i8: lol si ii 's. vel possumus dicere Pod fi eo parcὸ vomu modera ut dicitur, usque ad aliquid, est bonus; quatenus vero non seruamus modum, sed immergimur, est malus. quia est causa horum malorum: A1Em ilatur enim iste Amor
igni,& dicitur sepe ignis, flamma, ardor, ut inquit Xeno-
th phon.de institu Cyri.lib. I .num. II 1. & ex eodem Xen phon.refertur in expositione Emblem. I o 7. Alciat. Am rem esse bo igne torrentiorem seruulorem . Nam ignis ta montem solum inti' micinia dem itur, Amoris ignis etiam inpreces intuentes, Iongo terrarum triactu disiitos, ardentes
Et Venus in minis, ignis in igne fit. Igitur is o Amore viedum, sicut utimur igne; ignis enim,' si te in debita distantia illi approximes, te calefaciet, te imitabit ; si autem te nimium approximes, non iuvabit, sed nocebit,& te comburet etiam litem si moderate,& exiguo , tempore apud ignem moreris,le reficiet,& sopitos spiritus excitabit; si aute diutius ibi moreris,ae pigrum facit ignis , dc languentem reddit; ita & Amor, si aliquantisper ames ,& Amori moderate,& in debita distantia accedas,te iuuabit;animum .n. languente excitat spiritus suscitat,venust tam tribuit, rusticitatem amovet familiaritatem conciliat, mansuetudinem porrigit, exterminae feritatem, beneuolum, & amabilem facit, spiritusPoesis, Muctae, & cantus 2 aliquos
168쪽
tur alatus, quia nos eleuat. & attollit ad Virtutem: si vero diutius in isto Amore maneas, eo immoderate utaris, te immergas,& nimium te approximes,tunc maxime nocet,& virtutes omnes, animum, dc corpus, & facultates etiam pessiindabit:Unde & Athenaeus lib. I 3 .num. 27 9. non im Arbe merito inquite Amorem ita miscernit minum,quod bibimus: temperatum enim, festiuum, hest comem esse: intensiorem autem perturbaresumma cum molestia: & Stobatus in Vituper. V sn maner. erm. 6 2 .volum. I. Cupiditas geminata sit Amor, gem
natus Amost furor ; incipit a cupiditate, definit in tu iam rexpelle feram abs te , priusquam ingues, sidi dentes emittat; sia qui nam e moras aenetes, sty ues f Suspicis , str Zel typia : Amor enim neque subito, sedi iueom gignitur, Ctat ira, neque statim transit, quamuis alatum se fama sit: sed paulatim accenditur, lento igne si insinuate etsi animum inuaserit, permanet diutissme, ita mi in nonnullis, ne senibus
quidem desinat, adhuc in canis durans, vegetus,atque recens; quodsi etiam cessaueritis longo tempore Flutus emarcuerit, averatione quapiam exti tus fuerit, no tamen omnino desii is animam: sed exustam igne materiam relinquit, ly signa 8raetcriti caloris quemadmodum fulmina ardentia: expelle igitur fera, priusqua ungues,& dentes emittat. propterea Ariost.Cant.1 . cosulit cito cuigilandu, & expergiscendum his verbis.
Chi metu si pie siι ramorosa Pania,Cerchi ritrario, si ' non inuesichi lcite: me non e in sema Amor, si non infimis ,
A giudicio de Saul inruer ale. lCaute enim,dc cito expergiscendum, uec diutius immor
169쪽
III De natura,sir esezbus dum;& hanc tandem liter an bonus,vel malus, de qua do bonus, & quando malus sit iste Amor , elefiantissime explicat Guari.in sua Fab.pasl.Act. 3 in Choro,his verbis. Chi U Il'ardori, cher tuo suco accende pertunt, e lascivi, lDira,spirio mortat tu regni, ist TVMi lGe Ia corporea salma: Asa chi sa pol, come a virtv l'Amore,
Si desti, e come figlia Fas also foco, nis renata Ulia ii
Subito stenta, pallido, e trema te i Dira, Lyirto immortae hal tu ne i Alma It tuo solo, e santismo risetto: . r. I aro Mostro, e mirabile: d humano , E di diiuno as etlo, I
Di senso, e a intelliato . d. Di ragione, e destio confuso asscito. dein Athe.lib. 13 nu.2 79. de Amore loquens resere. Nec enim mas ille erit, nec femina , Nec Devis, nec homo, nec fatuus ,
Nec prudens ,sita coagmentatus Ex omnibus, in et o exemplari mulsas silangens species , Nam eius mirilis eri audacia, mulidris mero timassitas,
Amentia firiosa: ratiobor data, sy circumstecta: ferina mehementia: lator Indomitus: ambitio prodigios 'admiratione digna. Vnde & in expositione Emblem. Akiat. 1 a 7. dicitur. non Amor est, qui a biciat iniuria humanum genus Jd intemperantes
170쪽
perantes, animis enim hominum hanc occasione praenat Amar. Non Amor, qualis ἁ.Poetis celebratur, fBlitius ille pusio, laedit homines, sed intemperantia; Itaut iste Amor per varios respectus pollit dici bonus,& malus, utilis,& damnosiis, sapies, insipiens, prudens, & demens, sortis,& imbecillus; quatenus reperitur in natura, in ratione,in intellectu,& in len se,in corpore & malo usu. Hinc inter Carmina Anacrcontis Poetae vetustissimi in amorem,
Et non amare, durum erit Et eri amare, durum: Durissima omnium res, Amare, δ' non potiri. Durii eth,& malu non amare,quia si no amas,no excitaris: malu est et,& duru amare,quia si nimia amas, peri litaris Igit de non amare,& amare malin& amare,& no am u re bonu;qtlatenus, sit modii seruas,vel excedis,bonuetiam, vel malu amare, vel amore denominas. Et illς auctoritates
Plat. & Plutar hi sui veret de suo Amore selu, qui est diuersus ab hoc, te quo nunc nos tractamus,ut infra videbimus. - odnam i in Amore praestantius, amare , et es amari , . quinam sit Amantium praestantior, e mans, mel potius Amatus. Cap. VIII.
BReuior quidem erit ista discussio,sed tamen sit,ilior,
de dissicilior. ideo in ea vos attetos,& diligentes cupio. Quod debeat preserri Amatus , videtur Ic sic protari istis rationibus. Primo illud, quod alterum desiderat,tanquam sibi bonum, & eo indiget, est etiam eo ignobilius, quatenus ut destitutum eo bono, quod desiderat: sed ,