장음표시 사용
171쪽
- 14o 'De Natura-Efectibus inans desiderat Amatum, tanquam sibi bonum,& fruibilem tergo ita Amato reperiIur aliquod bonum, quo Amas indiget;ergo etiam Amans ignobilior, quippe qui est de-1titutus co bono,quod ab Amato desiderat.Praeterea in ordine causarum, nnis semper continet conditionem boni, ει optimi,ut ait Arist in z.Physic.Tex. 2 3 i;&2. Metaphys Tex. 3. &jn quinto. Metaph. Tex. 3. & est potentior , & nobili c. aeteris tendentibus ad finem . Vnde propterea finis appellatur causa causarum, cuius gratia caetera omnia agunt: at Amans desiderat Anaatu tanquam bonum,& tanquam finem suae fruitionis, i quo solo saepc dicunt Amantes posse beari,& in quo solo ponunt totam suam quietem,& Matitudineia ζ: unde ctiam Aman tes Amatum appellant Deum,Deam,Paradisum, & sim les huius generis insanias proserunt; ergo Amatus tanquasnis,cst bonus,&optimus;Amans autem,quippe qui te qdat ad Amatum,non habet tantam conditionem boni cr-go est etiam ignobilior;ergo Amatus nobilior,& praestantior,quippe qui praestantiori conditione praeditus,solus pintcs: beare mantem.' Praeterea,ex sententia Plat. in Phaedro,& alibi, ut infra vidctamus, Amatus in hoc iuuat Amantem, quatenus es causa,vi excitetur ad diuina,& incipiat perfici; ergo i is pcriectio Amantis pendet a persectione Amati ; erMAmatus praestantior. PLeterea idem Plat. in Sympos. in orat. Socrat. ut etiam diximus supra cap. 2. dicit, quod Gmor nascitur ex Poro,& Penia,hoc est ex copia, de inopi ;Porus, & copia consideratur respecta Amati, Penia vero, sic inopia ex parte Amantis: rusi di copia est prestarior, i di nobi-
172쪽
Ambris sinsitivi. I r& nobilior,quam Penia,& inopia,ergo etiam Amatus nobilior, quam Penia, & inopia ; ergo etiam Amatus nobilior , S praestantior . Quinto, ex sententia Arist.in 3 .de. Anim.Tex. I9. agens est nobilius patiente: sed Amatus in Amore est agens,Amans autem patiens ergo Amatus n bilior probatur Minon Nam eAmor inter Animae perturbationes numeratur, unde supra cap primo definitus fuit,
quod sit assectio Animae desiderans bonum, & hic Amor
in Amante residet, ergo in eo reperitur illa Anima: pela a G. turbatio, ut inquit Arist. 7. Eudem .cap. . ricam opus eius actus eu,qui non extra,sed in ipse mante conficit,cum potentia extra, mel in alio insit, mel diuersum saltem exictat,quocir 'ca in Amante, non in Amato gaudium est, ergo Amans in Amore patitur: hincaudis Amantes,quomodo sype conquprantur de Amato, quod illos nimium angit , N. cruciat, &quod eorum vita est similis inserno, propter dolores, de a. cruciatu , quos patiuntur vehementis limos; ergo Amans est patiens, & Amatus est amn MU0 Amatus nobilior. At nos prouectviris aetatis,qui non amplius amari, sed solum amare valemus,ut nostras partes, x insignia tuearemur, tenemur omnino pro viribus nostris defendere, mantem esse praestandorem:& propterea etiam Ego, ne caeteris i manubu , videar esse minus Amans,pro Amante sic arguo,& milito.Nam sicut ex sententia A pist, in pii A Lmo de Anim.Tex .primo, una scientia dicitur nobili Ox ab tera, vel ratione certitudinis, vel ratione nobilitatis subi
cti,quod consideratur;ita etiam,quia in Plutosophia Amoris, subiectam Amantis est nobilius, quam subiectum mati, propterea Arnam citat iudicaxi Amato praestatior;
173쪽
ac probatur Minon,Nam cum Amatus excitet, oc moueat
solum rationes suae pulchritudinis quae consilit in proportioriata partium dispositione cum debito colore,iam in Amore subiectum Amati est quid materiale, & corruptibiale: Amans autem,quia animo, & intellectit cosiderat illam pulchritudinem Amati, iam amando, suam anima exeracet, & in Amore subiechim A mantis est anima Amantia At anima Amantis est debilior, quam pulchritudo Ama ti; ergo Amans co est Amato prestantior, quo Anima
illius est priatior pulchritudine Amati:& sicut in Ph d. putat Plato, quod quidquid agit homo, sola anima agat,
quia corpus est solummodo instrumentum Animae, vim de ille definit hominem, quod sit Anima corpore utens; ergo etiam in Amore sola Anima Amantis est amans,ex sententia illius tergo est etiam nobilior Amans Amato. Et
Arist. dicit , quod actiones sint suppositorum, & quod
quicquid facit homo, facit tam anima,quam corpore , VI de ex sententia illius dicere, animam solam intelligere, esset dicere,Animana texere, vel aedi ficare, ex primo de Anima Tex. 6 4.ergo etiam quando homo amat, totus amat, tam anima, quam corpore, & in malo amamr solum 'quid materiale ; ergo subiectum 'Amantis in Amore est nobilius, quam subiectum Amati , ergo etiam Amans est Amato praestantior. Praeterea,ex sententia Plat.in Phaed. de alibi, Amor in hoc iuuat Amantem, quod anima Amantis excitata per pulchritudinem Amati,iam incipit attolli ad contemplationem diuinorum,& sic perficitur. Amatus autem solum cum non amet, nec etiam cleuatur,& ideo non perficituri ergo
174쪽
. Orissenserui. ι 3 ergo Amans pnstantior, quia iam magis perficitur,& duuinis magis /pproximatur. Tertio hoc idem expessistimetestatur idem Pater Amoris Plato in Sympos in collata. ρ-
Phaedri his verbis: D' enim mehementius admirantur, de lectantvrs, ac maiora beneficia conferunt, quando Amatus maiorem tutatur,et diligis,qua cum Amator malum: Diui
mor est enim Amator ato, cum diuino furore sit rapin 1, Pamobrem Achillem magis, quam ADe Item honorarunt, illum quippe in beatorum Insulas transiuisti unι, - Quarto, hoc idem probatur ex irrestagabili auctoritae. Φη Arist. in a. Magn. Mors. cap. 11. dum ait y At amare melius est, quam amari, si quidem amare moloptatis actio quadam est, di bonum; ab eo autem, quod amatur,nulla iatio est ιnempe cognsere melius, quam cognsci cognosci enim, ετ am ri etiam in carentibus anima ex tit at cognossere di amare iurebus animatis. Rursiu beneficum esse, melius,quam sicur,qμi
Amat,quatenus amat, neficus eis, amatus mero, Parenud ais
matur, non. In his paucis verbis tres rationes adducie A rist ad probandum,Amantem esse pretestantiorem ; prim est,ages est melius & nobilius, quam patiens; at qui ama agit,qui amatur, nihil agit; ergo Amans nobilior. Secumda,cognoscere est melius,& nobilius quam cognosti; qui cognosci competit etiam anima eventibus cognoscere Vero sistum animatis: at Amans cognoscit, & conliderat e matum, Amatus autem selum cognoscitur; ergo nobilior. Tertia, beneficum esse,& liberalem, melim est, quam non esset sed Amans, quatenus Amans, in benesucus,& liberalis, Amatus vero quatenus amatus, non est inberalis , ergo Amana est nobilior, quatenua mβψ Ut mconferre
175쪽
N. conserte beneficia, quam accipere: Unde sic uin rist.in V. Moral. Nichom. cap. 9. inquit, Amici magis eri beneficium conferre,quam accipereo boni item misi, e minutis eri benes rere , v irprobus indiget iis, qui beneficio afflictantur: & in . Moral. Nicom. cap. r. inquit. Ati idcirco liberalis miri m os est dare, quibus oportet, quam acciperes nde oportet, non accipere, inde non oportet: magis enim beneficio afficere , qua affici, et honesta agere qua no agere turpia, irtutispropriῶeri: & c. .inquit,excelletiri espotius a cere,qua beneficise af Aut in lib.Maxime Princ. philosoph.est: sens μι&re, non modo pulchrius, sid etiam iucundius egi, quam accipere imaior enim, 'purior est latitia dantis: sepe enim pudet accipere beneficium, emper autem cum gaudio gratificamur alijs: ita etiam est praestantius amare quam amari 1,quatenus qui a mar,quatenus amat, est beneficus,& liberalis ; etiam lupra probatum est, quod Amor facit liberalem: qui vero ana tur,quatenus amatur, non cst liberalis, nec beneficus ergo Amans est praestantior, ex quibus apparet minus recte i τὸ ι quutum fuisse Piccolom. Srad y .Mors.Philos cap. i . duputauit Arist. minus praeserre Amantem,quam faciat Plato, quia immo potius dici posset, V magis Arist. praeseraticum pluribus rationibus id ostendere conetusivel quod saltem aeque praeserat. Non obstant modo rationes, quae pro A malo adduce bantur: & ad primam respondeo,non esse absolute verum
quod omnis,qui alio indiget, & alium desiderat, sit etiam eo ignobilior ; Nam Princeps desiderat,& indiget se
uis erit ne ergo verum, quod Princeps sit ignobilior sem: ius t tu indiges,dc desideras calceamentum: cristine ergo trix. - ρ ' calceamento
176쪽
e moris snsdiui. I scalceamento ignobiliorὶ quare non est absolute vera illa propositio , quia potes tu desiderare aliquam re propter
utilitatem,vel delectationem, S tamen non erit Verum,
quod sis ea re ignobilior: quia disserunt haec duo,esse utule,& dele stabile,& esse nobilius: Amans autem, quia desiderat, & indiget Amato,tanquam sibi utili ,& delectabili , propterea non valet consequentia: ergo est ignobilior Amato; & confirmatur responsio, quia ista omnia. que facie Amatus, ut desideretur, facit solum tanquam obiectum, obiective, & ut ita loquar, occasionaliter, de instrumentaliter; Vnde sicut obiectum visibile, in Vi .sione est ignobilius facultate vidente, ita etiam Amaturi tanquam obiectum Amabile, in Ainore est Amante deterior. Ad secundam similiter respondeo, non esse verum, quod finis sit nobilior coeteris tendentibus ad sine me appetitur quidem, id mouet finis tanquam bonus , & optimus, sed tamen non est coeteris nobilior . Nam omnis Artifex laborat, & Medicus medetur propter pecuniam; erit ne ergo pecunia nobilior Medico, vel Artificeὶ finis ergo tanquam utilis, bonus,& optimus appetitur,sed tamen non est alijs prςllantior ; Unde ctiam Α- matus,quamuis desideretur,& ametur ab Amante, tan quam tibi utilis, delectabilis,& optimus, non tamen valet consequentia, quod sit Amante praestantior, quia ut dixi, difkrunt esse utile,& delectabile,& esse piristantius; atus est quidem dele stabilis Amanti: sed non propterea est Amante nobilior. Ad Tertiam deductam ex Philosophia Platonis,similiter respondeo, quod quamuis Amatus sit tanquam Po-
177쪽
ruS & cc pia; non tamen valet consequetia, ergo Amans tanquam Penia,& inopia, est deterior A:nato ; quia diDserunt Porus, de nobilitas ; & Porus prefert conditionem utilis,vel delectabilis, sed non tamen pra tantioris . e Udaliam rationem Platonicam, quod Amatus sit causa, Vt amanS excitetur, & perficiatur, respondeo, quod est solucausa instrumentalis,3c occasionalis, & obiectiva; Vnde, sicut, ut dixi, obteis tum visibile in visione est facultate vidente detcrius, ita etiam Amatus tanquam obiectum amabile in Amore, est Amante deterior. Ad ultimam, quod matus tanquam causa essiciens sit nobilior Amante, tanquam pulcnte, respondeo, non esie vcrum, quod Amatus sit agens, quia ex Arist. iam probatum est, Amatum nitul agere: si nihil agit l, ergo non potest este causa emciens ; & si Amans patitur illos vehementissimos cruciatus,vi dicatur vivere in inferno,
dico, st, istos dolores non patitur ab Amato, nisi per accides; p se aute ille Amas in se ipsa agit, qui vanis cogitatio
nibus plura de siderat,& plura sibi proponit,quam possit
conscqui: unde dum non ea cons uitur, seipsum a git, de cruciat,sed ab Amato solum obiective;ergo Am tus non est causa agens per se, sed potius Amans dicitur causa essiciens Amoris, ut iam probatum est ex Aristand. cap. 12. eX 2. Magia. Mors. ergo potius Amans est nobilior: & in s. Moral. Nichom. cap. i. inquit idem 's' ilh quod sit quis dicat, ea, quae iucunde cum voluptatet
amamur, cum quadam violentia amari,co quia prii Ni
pium talis Amoris, de desiderij, sit extra ipsum Amante, α quasi cogant ad amandum, ridiculus erit,quia non in
178쪽
Amoris iiivi. I Iexterna, sed in se ipsium causam debet referre, quod hui emodi rebus facile capiatur ; ergo Amans est causa efficiens sui
Amoris;ergo etiam hac ratione nobilior. An Mulier psit aequaliter amare duos miros ; 6st an vir duas Mulicres, eodem tempore, δ' eadem ripetae Amoris. Cap. VIIII.
HAE C tandem est illa iamosa questio, ab omnibus
desiderata, a paucis bene intellecta,& a multis tanquam vana, & impossibilis neglecta ; oportet ergo noselle attentos, & diligentes, S ut dicit Senec. per locum IJ:-nosum ambulantes ,sistensos pedes tenere: & tu Amor hic pri sertim intende aures, quia hic praesertim maxime intendis Arcus, deque re tua agitur,& hic praesertim ostedis omnipotentiam tuam, dc VireS. Quod igitur videatur impostibile, unum posse amare duos,aequaliter,eodem tempore, & eadem specie Amoris
ex infrascriptis sic olfendi potest. Primo , talis est Amor in nobis,quale est obiectum amabile sed est impossibile reperiri duo obiecta, omnino inter se aequalia, &cum ijsdem omnino qualitatibus;ergo est etiam impossibile reperiri hunc Amorem omnino aequalem. Proba tur minor. Nam individuum est illud, cuius qualitates numquam possunt eaedem in alio reperiri, ut ait Porph. in cap. de spec. ergo non poterunt reperiri duo obiecta omnino aequalia, & cum ijsdem omnino qualitatibus; ergo nec etiam aequaliter amabilia ; ergo ncc ctiam Amonpendens e duobus obiectis,non omnino a qualibus, T a. pote-
179쪽
i ψ 8 De natura, er esectibus poterit esse omnino aequalis ; cum enim sint pilares cauis producentes Amorem ex parte obiecti, pulcritudo,color gratia, lispositio naturalis, & conformitas tempPramel ti,imposiabile est, unum obiectum habere omnino eas de propomone,pulchritudinu,gratia, Se colore,quib' pretditu est de alteru;ergo etia est impollibile, quod illa amora duob' obluctis, n omnino aequalibus luentcs, sit Om
tthius a sensu incipit,per sensu progrcdi tu i ,ad sensu tedit; jn sensu quiescit, & a cognitione sensus pendet; sed sei sus dum sentit unum sensibile,impostibile cli,quod eodepuncto temporis sentiat aliud sentibile , 5c anima nostra, dum est occupata circa cognitionem Unius rei, non potest eodem tempore aliam cognoscere; & dum oculus Vudet,dc sentit rosam,in illo actu sentiendi, de in illa actuali sensatione, nunquam potest lilium, vel aliam rosam ii relligere; ergo est etiam impossibile, quod cum Anima
amet per senium,& cognitionem, dum unum actualiter amat,quod in eodem adt amet de alium. Tertio, propter maximam intensionem Amoris, naaris dicitur vivere in Amato,in se ipso mortuus, & in amato tolummodo vivens, ut diximus supra cap. 2. sed in impostibile unam animam viuere in duobus corporibus, crgo eli etiam impossibile,unum amarς duos,aequa-: liter,& codem tempore dum enim amas liac Mulierem tiam tu vitiis in illa;& si vis eodem tempore amare aliam iam si militer etiam & in ea vivere debes ; quod auterino in utraque uiuas,cli impossibile; ergo est etiam impossibile quod ames utramque:& cofirmatur, quia Amor di'
180쪽
citur quaedam transformatio transformans Amantem
in Amatum, sed est impossibile, quod unum compositu
subeat duas sormas, aequales, & codem tempore; ergo est 'etiam impossibile, unum Amantem poste transformari, aequaliter,et eodem tempore, in duos Amatos. Quarto , Amor est quidam motus ab Amante in amatum, sed unum mobile no potest eodem tempore tendere ad duos terminos distinctos, aequaliter; ergo est etiam impossibule,amantem posse amare duos, eodem tempore, a qualiter, & eadem specie Amoris. Quinto, pro hac parte adduco ego locum ex Arist. MD.Thom.ibidem in s. Moral. Nicom. cap. 6. a nemine adhuc ponderatum, S tamen videtur cule irrefragabilis pro hac opinione ; dicit enim, quod summus, & perfectus Amor, sicut semina', dc perrecta Amicitia no potest esse erga multos;quia summus Amor ,& summa Amicitia est quaedam exuperantia, & excessus: exuperantia a tem, & excessus non potest esse circa plures, & in multis, sed circa unum solum; ergo etiam ille Amor non poteriresse summus, vehemens, & aequalis erga plures ; ergo zst impossibile unu amare duos s immo,& quali Amore et ne tedio,& labore videndi Arist.terrearis,en verba illius. aris'. At mero, mi multis qui iam sit eAmicus Amicitia persicta, feri non potest, quemadmodum, ne , mi Amore multorum Hreut alisins capiatur,exuperationi enim Mile hoc e Lquod a tem es huiusmodi, ad inum spectare natina consi eicit ; multos mero eidemsimul mehementer placere n facile est serta se etiam uel bonum se. & D. Thom.ibidem, superabundas D. aut ornon est natusfieri ad multos,sed ad num tam