장음표시 사용
581쪽
cibiliter erret dictans actum esse bonum , et rare vera sit malas , actus est bonus tom. 2. θLISo. num. I 8. I9. 9 23. Item
38. Putans ex conscientia errone inuincibili utramque contradictionis partem esse peccatum, peccat quamcumque partem eligendo et a qui alias ex conscientia errone credidit aliquod opus esse peccarum , sed dum illud praestat, non amplius actu de peccato dubitat, excusatur a peccato ibid. num. 17. is sol Ι 8 I. num. 28.
Si conscientia fuit temere absque fundamento concepta, deponi potest absque ulla rati ne, iudicando ipsam conceptam fuisse sine ratione Fundamento, quia res per quas causas nascitur, per easdem disbluitur, sed conscientia erronea suborta fuit absque ratione Fundamento, ut supponitur, ergo, c. ibid. num. 3 . 6o. Dubium proprie dictum est quando intellectus neutri parti assentitur, sed manet in aequilibrio, vel fere manet in aequilibrio absque determinato assensu alicuius partis, licet forte maiorem habeat inclinationem tropensionem ad nam , quam ad alteram partem. Qu i habet dubium speculatiuum, in praxi debet formare iudicium simile speculatiuo , nisi ratio euidenter
aliud suadeat tom. fol. 182. num. I. 6 2.
. Peccat peccato eiusdem speciei cuius est peccatum de quo dubitat, qui cum conscientia practice dubia aliquid operatur secus si aliquid
operetur non practice dubitans , consequenter
qui percutit laicum putans esse clericum, peccat contra reuerentiam Ecclesiasticis personis debitam. Item peccat ille , qui speculative certus est licitum esse in die festo doceres, sed, dum docet, dubitat, an hi ,δε nunc sibi liceat: nam docet
582쪽
rractice dabitans id sibi licere, secus dicendum
de operante seruiliter in die festo si credat sibi licere ob necessitalcm. Similiter dubitans an liceat rem alienam capere , sed practice deponens dubium,& surripiens in extrema necessitate, non peccat. birinum. 3. . γ 6. item joLI 83. num. IO.6L. Petes , quid requiratur ut conscientia practice deponatur in vincatur dubium speculatiuum Z Respond. requiri debitam dili rentiam in ea rei vexitate inquirenda, qua ratio postulat pro rei,temporis, loci qualitate,& conditione:& printerea requiritur iusta aliqua causa deponendi practice dubium speculatiuum iusta autem cau- La censetur iudicium, consilium bonorum doctorum virorum, possessio δε ut cognoscatur qui possideat,standum est iudicio fori cxlcr-ni, quando aliunde veritas non apparet ibia. r. 12.63. Ex quibus collige dubitantem an ex communicationem contraxerit , non teneri se tanquam excommunicatum gerere, si praestita debita diligentia non potest rei veritatem inuenire. At qui dubitat an iuste lata sit excommunicatio, vel a legitimo Superiore, excommunicationem incurrit, si contra lcgem fecerit, quia posscssio stat pro lege tro excommunicatione , secus si 'dubiimu virum lata sit sententia cxcommunicationis , vel utrum adimpleta sit talis conditio.
c. Posses r bonae fidei, aut qui matrimonium
contraxit, si postea dubitet rem suam esse, vel matrimonium fuisse validum, potest dubium prae hi cede ponere, ibique rem illam detinere, aut debitum ab uxore petere atqui dubitat an homicidium
583쪽
ci diuin sua culpa contigerit, tenetur se tanquam irregulare gerere, quia praesumptio in hac re stat contra ipsum .itaim. 2 o. e 2I.6s. Scrupulus cst quaedam suspicio orta ex leuibus indiciis,v.g. melancholia, ignorantia , c. consequenter ille dicitur scrupulosus , qui dubitat ex leuibus fundamentis, seu iudiciis, motiuis. Non est peccatum facere aliquid deposito, vel etiam perseuerante scrupulo . Ex quo fit ut probabiliter sibi persuadens aliquid esse licitum, possit tuta conscientia illud agere, non obstantibus apparentiis in contraritam occurrentibus. rem. 2. DI. I 8S nutri . . o seq.66. Postumus absque peccato sequi opinionem probabilem de eam quae non leui fundamento nititur, relicta probabiliore autiores, quamuis opinio probabiliori tutior, sit propria opinio tenenda relicta probabili, si immineat aliquod periculum, ad quod vitandum prudentia, iustitia, vel charitas dictet oppositam sententiam eligi
6 . Ex dictis infer licere Confessaries aut interrogato respondere iuxta opinionem probabilem, cum posse se accommodare, conformare opinioni poenitentis probabili. Imo possunt excusari illi qui plures adeunt Doctores , donec unum inueniant qui respondeat in sui fauorem.
68. Possumus sequi opinionem probabilem non solum eximendo petentem ab obligatione, sed etiam obligationem imponendo , nisi petens requirat sententiam eius qui dat consilium ibid.
69. Vir prudens potest aliquando ob firmum inadamentum a communi opinione recedere;
584쪽
communis autem opinio est illa, quam multi Au- flores classici rite perpensis utriusque partis rationibus sequuntur. Item iudex in ferenda sententia etiam incriminalibus causis, potest quam
maluerit opinionem probabilem sequi, modo opiniones sint aeque probabiles. Ad uocatus quoque vel causidicus potest tam in ciuilibus quam
in criminalibus eueri causam in fauorem aiclientis , quamuis putet aduersariorum opinionem probabiliorem esse , modo tamen sua opinio sit probabilis. 4sm 2 fol. 89. Num II. 7o. Pars tutior eligenda est in administratione sacramentorum,quansso periculum imminet inualiclitatis sacramenti, neque licitum est sequi opinionem probabilem relicta tutior in sacramentis administrandis,nisi aliter postulet necessitas , aut nisi defectus proueniat ex parte suscipientis ibid.num. 18. 9 19. I. Medicus tenetur infirmo praebere pharmacum , quod certo scit profuturum omisi eo , de
quo dubitatur. Iando autem nullum extat cer- tum pharmacum, tenetur sequi tutiorem sententiam in eligendo pharmaco, potestque remedium dubium applicare,quando nulla est spes de salute
infirmi, i tunc temporis nullum certum extet.
Quod si Medicus traia pharmacum infirmo adsumendum de eo experimentum, grauiter peccarcontra iustitiam , quoties non adest opinio probabilis de illo pharmaco in ex alia parte Medicus habet remedia probabiliter utilia ibid.n. 2 O.
585쪽
- 1. Deus non est causa peccati, nec illi peccatum imputari potest, nequc determinat aut impellit ad malum eligendum , quia Deus non pOtest id velle quod plius naturae aduersatur Peccatoruis vero causa: lunt malitia peccatoris, infirmitas sensus M emon uni suggestiones, super
73. Malitia actualis seu formalis peccati est in voluntate tanquam in subiecto , per denominatione in vero extrinsecam est in aliis potentiis, quae actus peccaminois eliciunt malitia vero obiectiva conuenit actibus illarum potentiarum a quibus eliciuntur,4 in quibus consummantur. Qiiod attinet ad peccatum habituales est in eo tanquam in subiecto in quo est habitualis perfectio qua priuat. Vnde peccatum habituale Odij est in voluntate , quia in voluntate reperiri debet persectici amoris Sc charitatis, qua priuat peccat in odij, wsic de caeteris tom. t. m. I93. n. s. 9 4. Essectus peccati sunt macula , reatu poenae damniis sensus, diminutioque naturalis inclinationis ad virtutem , quatenus voluntas acquisito per peccatum habitu vitioso facilius imo
s. Peccatum per se, formaliter consideratum, quatenus dicit culpam, non potest elle poena alterius peccati , ita ut Deus velit hominem ob culpam priccedentein prolabi in aliud pi ccatum, si tamen peccatum consideretur secundtura alia
586쪽
ipsi accidentalia , t ratione infamiae vel tristi Liae, vel laboris , c. num peccat an potest else poena allegius ibid. u. 2.
c. Nullus homo, si secundum se spectetur,potest pro peccato alterius puniri poena proprie dicta, nisi etiam ipse deliquerit;aut modo non consideretur, alteri aliquo titulo coniunctus, ut videre est in Dauide, qui punitus fuit in suo populo , quatenus David considerabatur ut aliquid coniunctum cum suo populo ratione iurisdictio
T T. Sunt,dispensatio legis, seu praecepti valide obtenta, impotentia adimplendi praeceptum, tam moralis , quam physica vis absoluta , metus seu probabile periculum grauis damni aut mortis, ignorantia inuincibilis aut probabilis tam iuris, quam facti,& ignorantia comitans, saltem respe-
actionis externae rom. 2. o I9K. . I. 4.
item fol. I9'. num. 2. θ 3 item fol. 2oomum T is fol. 2 3 num. I 2.9soLaos n. q. 78. Circa praedictam doctrinam aduerte eum qui totia praeceptum adimplere nequit, teneri ad partem notabilem, si ea sit a Superiore intenta; impotentem ad totum ossicium recitandum , teneri ad eam partem quam potest, modo sit notabilis. Idem dic de auditione Millar.
79. Aduerte praeterea peccare eum qui apponit impedimentum,quod proxime, per se impedit adimpletionem praecepti. Vnde peccat mortalis ter qui triginta diebus nauigaturus proiicit in mare Breuiatium, ut liber sit ab obligatione osti-
587쪽
ci recitandi. Neque excusatur excommunicatus, qui tempore Paschatis non confitetur, vel non communicat ob negligentiam in procuranda ex Communicationis absolutiones; secus dicendum de commorante domi die aliquo festo tempore sacri ad infirmi vel domus custodiam. Similiter non peccat contra ieiunium Iaboriosae vcnationi dans operam , praeuidens fore ut ieiunare non possit, quia venatio videtur causa per accidens fractionis ieiunij, nec praeceptum ieiuni prohibet venationem 'imita tamen,modo id non fiat in fraudem ieiunij. om.2fol. I97. num. IO. 9sel. So. duerte ruris, dum diximus vim absolutam excusare a peccato, id intelligi dummodo voluntasin membra externa resistant. Iom. 2fo
34. Praecepta, etiam humana,obligant sub mortali cum periculo mortis , vel alterius grauis damni, dum vitandum est grande scandalum, vel conseruandum est bonum commune religionis, Reipublicae,aut communitatis iecus si obseruatio horum praeceptorum non est utilior , quam conseruatio vitae ibid.num. . 9 6.82. Metus mortis potest excusare a transgresisione ieiunii, vel diei festi,vel alterius legis humana vel diuinae, modo lex diuina non prohibeat rem extrinsece malam lom. 2 fol. 2Oo.
S . Parochus excusatur a peccato, qui ob periculum mortis non defert ad Episcopum eos , qui tempore praefixo non susceperunt poenitentia:&Eucharistia sacramentum ibid. num. IO.
84. Scruanda est lex cum periculo mortis, ctuando quis alteri mortem minatur, nisi legem
588쪽
humanam violet in contemptum legis, vel in odium religionis, vel auctoritatis legis publicae.
8s Comedens carnes humanas ex metu, excusatur, si eas per modum medicinae comedat, non est tamen licitum occidere quemquam , ut eius carnes quis per modum medicinae comedat, cum hoc sit intrinseci natum .i .u. 13. 14. 8s. Potestne quis carnibus humanis vesci ad tuendam vitam in propolitis casibus Iotest, sed hoc lacere non tenetur. bid.num. IS. 87. Carthusianus, vel alter qui vovit abstinentiam a carnibus , potes in tenetur eas comedere, si illi euidenter necessariae sint ad vitam tuendam , neque peccat Medicus praebendo carnes Carthusiano indigenti ibid.num. Is Cysἰ.2OI.
88. Licitum est in graui vita periclito vesci idolothytis, seu cibis idolo immolatis , modo astantes admoneantur , aut nouerint hoc fieri ad tuendam vitam,&non ad profitendam falsam Dcorum religionem ibid. uum. I 8. 89. Potest excusari a peccato qui habuit aliquam legis cognitionem, vel aduertentiam, circa malitiam obiecti ed adhibita modica diligentia rei veritatem non cognouit dicitur enim laborare ignorantia inuincibili, seu probabili unde excusatur rusticus , vel vetula faciens aliquid
consulto Parocho, asserent id esse licitum. m. i. fol. 2O3.num. Is .iscis. Item 'O. Non tenetur repetere confessionem , qui
aliquod peccatum ex ignorantia culpabili, vel etiam scienter commissili in ea praetermittit, inuincibiliter ignorans se teneri illud confite-xi Limo peccatum ita potest per ignorantiam mi Aa ui,
589쪽
nui, ut ex mortali fiat veniale ibid.numn 7. fi 2 O n. LI. si . Qii Elibet ignorantia legum hnmanarum potesta mortali excusare, modo adsit bona fides, ignorantia non sit crassa vel supina. Ex quo sequitur eum non peccare mortaliter, qui bona si- de perfringit ieiunium , putans se sufficientem non ieiunandi causam habere ibid. n. 22.9 13. 92. Laborans ignorantia inuincibili unius circumstantiae, non vero alterius , non excusatur a peccato respondente illi circumstantiae quam nouit, seu quam culpabiliter ignorat: v. g. sciens furtum esse peccatum, Mignorans furtum imperare eis peccatum, non peccat imperando lec cat vero si furtum committat. Item sciens fornicationem externam esse peccatum, non vero desiderium , non peccat desiderio fornicationis; peccat vero exterius fornicando ibid.num. 24.
9 3. Peccata commina ex ignorantia culpabili, sunt eiusdem speciei cum peccatis cuius sunt peccata facta scienter quare non tenetur poenitens in confessione explicare num peccauerit ex ignorantia vincibili, vel scienter, nisi ignorantia sit talis, quae excuset a mortali ibid.num. 29.
Ignorantia vincibilis est peccatum oppositum praecepto virtuti ex qua homo tenetur aliquid scire vel facere ibid. num. 32.9s. Iaciens sagittam intentione occidendi quodcumque illud in quod bi ob oculos ex-rat, committit homicidium etiam externum eo secuto,quamuis crediderit id esse feram, non homine in , quia lim occisio censetur sussicienter voluntaria ibid.num 3 D
590쪽
Qui ex ignorantia comitante committit homicidium vel aliud damnum infert, excusatur ab obligatione restituendi consurgente ex iniusta acceptione ibi .num. 37.
Vide, Censura, Excommunicatio,Clericu . , ' Periurium. Vide, Iuramentum. Poenitentia, Poenitens. Video. Peccatum . Sacramentum, Confusi'. Contritio, Sat actio. I. Sacramentum poenitentiae, est sacramenturi consistens in actibus poenitentis Dabsoluentis, institutum a Deo per modum iudicu emendatiui ad remissionem peccatorum Est necessarium, tum necessitatem edi in re vel in voto illis qui peccarunt mortaliter post aptismum tum necessitate praecepti,& sine eo salus obtineri nequita lapsis,post Baptismum. Dicuntur vero remitti peccata per sacramentum poenitentiae in voto, quando remittuntur per contritionem,teneturq; poenitens adhuc conliteri peCcata suo tempore a quibus per contritionem fuit iustificatus tom. I. DL L p .num. I. is p ct 2.n. I.θα item fol. IS . x. Institutum sui poenitentia secramentum Ioan.