장음표시 사용
671쪽
radices egit partim in solo unius, partim in solo
alterius, ut communi S ibid. n. 3ψ.72. Iaeres, utrum damnum illatum per seruos, vel animalia restituendum sit a domino Respond. dominus tenetur, etiam ante iudicis sententiam, a resarciendum damnum, quod sua culpa Theologica intulerunt ipsius serui, vel ani
3. Res peritne debitori, ita ut debitor teneatur ad nouam restitutionem , quando res periit, vel non peruenit ad creditorem' Respond. si res quae debetur ex delicto, casu , vel malitia nunt ij a debitore electi, ves alia quavis ratione pereat, a tequam perueniat ad creditorem, perit ipsi debito liue cadum numero, siue diuersa rei tituenda esset quia par non est ut creditor damnum patiaturio alterius culpam, aut delictit . Simia licet quando res non debetur ex culpa, seu delicto,nec est determinata in indiuiduo , qualis estres mutuo accepta, si pereat vel deterior fiat, an- quam perueniat ad creditorem , perit vel deterior fit debitori quare mutuatarius tenebitur ad nouam restitutionem , quando pecunia quae creditori mittebatur pro solutione mutui, periit apud nuntium ibi lunZt.'. num. . O .rten jol. 7 . Iando autem res est certa in indiuiduo, Leadem numero debetur, perit creditori, si pereat absque culpa debitoris nulla praecedente iniusta ipsius acceptione. Et hoc verum est, etiamsi nuntius electus laetit ab ipso debitore ibi .
7s. Debitor non tenetur ad restitutionem nouam quando rem sibi commodatam, vel pignori
datam misit domino per seruum quem p cxpertus
672쪽
pertus erat id clem , sed modo cura re accepta aufugit, quia res domino perit non interuenien te culpa, pacto, vel mora dubitoris. Non tenebitur quoque cbitor ad nouam restitutioncm, quando conuenit cum creditore de re mittenda per scrvum , tradito certo ligno , sed fur audito pacto, vel tradito sibi signo, rem a debitore accepit Maufugit. Et hoc verum est, huc res debita, determinata esset in indiuiduo, siue indete mu- nata Limita tamen, modo debitor ipse non reuelauerit signum .ibιd. N. IO. 6 11. 76. Petes, an debitor teneatur ad nouam restitutionem , cluando rem debitam noluit iniit creper eum C quo conuenerat cum creditores, sed
misit per alium , quem expertus fuerat fidelem, sed modo cum re accepta aufugies Respond.debitorem non esse liberum ab onere ostitutionis, quia debitor non adhibuit lassicientem diligentiam , non enim videtur diligens, qui contra formam pacti agit tom. 2sel. SsT.uum. I 3. 7. PossesIb bona fidei qui rem bona fide accepit. non fuit in mora restituendi, non tenetur ad rest tutionem rei quae apud ipsum periit, nil forte in aliqua re factus sit locupletior decus dicendum de iniquo possessore qui rem iniuste accepit, vel fuit in mora restituendi is enim tenetur ad restitutionem rei quae apud dominum contingenter peritura erat. Dicitur contive e quia si res certo apud dominum peritura erat absque iniusta actione, ad nihil tenetur,nisi forte aliqua in re factus sit locuplctior. Aduerte iniquum possessorem rei alienae non teneri ad restitutionem iuxta summum valoreminaestimationem quam res habuit tempore acceptionis vel
detentionis , si dominus non est passus damnum Dd is iuxta
673쪽
iuxta summum valorem quia restitutio sacienda est ad aequalitatem damni illati domino rei; secus dicendum quando dominus passus est damnum iuxta summum valorem, vel incrementum,
etiamsi possessor iniquus inde non perceperit commodum. Ex his habes , furem accipientem vitillum qui tempore detentionis creuit in bouem, teneri ad restitutionem ipfius bovis dotractis expensis & laboribus industriae factis a fure, quos dominus scisset in educando animali, ipstimque redigendo ad eum statum Ratio est, cuia res domino fructificat ibid.n. r. is, item
78. Quaeres, an possessor iniquus teneatur ad restitutionem totius preti & lucri, quo rem alienam furtiuam vendidit, quam dominus non tanti vendidisset micendum videtur , quando augmentum preth fundatur tam in causa extrinseca quam intrinseca, dominus rem suam non vendidisset tanto pretio , sed illam seruasset Dque ad tempus quo pretium rei diminutum fuisset, aut illam consumpsisset eo tempore, quoiqncreuisset in pretio , furem nou teneri ad restituendum pretium quo rem aliena vcndidit, vel quo valuit eo tempore, quo eam consumpsit, sed teneri ad illud pretium restituendum, quo dominus rem suam vendidisset, vel quatenus furcensetur damnum domino intulisse ibi ium. 8. 9. Possessor bonae fidei non tenetur restituere
fructus industria perceptos ex re aliena tenetur tamen restituere fructus tam naturales quam mixtos, tam pendentes , quam perceptos , si extant. Si vero non extant, tenetur restituere id,
in quo factus est ditior, deductis expensis ba-lox
674쪽
so. Dissicultas superest, utrum possessor bonae fidei teneatur restituere fructus nariuales, vel
inixtos,quando illos bona fide possedit per triennium 3 Ad quam disti cultatem respondendum est
negati ue , quia res mobiles usucapiuntur triennali possesso ne ibid. n. Io. Item 81. Possessis bonae fidei non tenetur restituere
fructus quos sua negligentia non percepit secus dicendum de posses bre mala fidei in uia tenetur ad restitutionem fructuum, quos ipse pn per 'pit δε quos tamen dominus rei percepisset. Et hoc verum est, etiamsi rem alienam meliosem effecisset quod tamen effecturus non fuisset,exus dominus ibid.num. IS. Iol. 73. m.a, Θ 2. Posseta malae fidei non tenetur restituere fructus , quos dominus ex re sua potuisset percipere cum turpi causa, quia iura non patrocin Aa tur desinquentibus , secus dicendum depretio locationis domus alienae, quam locauit meretrici ad meretricandum. m.αβι; .ηum I.
83. Possessor malae fidei, aliusve iniustus damnificator, regulariter loquendo,tenetur illi restitioncmi faceres, cui rem abstulit, modo ille cui rem abstulit, habeat aliquod ius circa rem ablatam inu illi, cui damnum intulit, si restitutio facienda cst ob damnum iniuste illatum aut illi qui succedit in iura alterius cui facienda erat restituti, sic enim seruatur aequalitas in tot itur inaequalitas:at posscstar bonae fidei,qui rem alie-: nam bona de accepit titulo emptionis , aut alio titulo oneros , non tenetur postquam O
675쪽
gnouit rem esse alienam , restituere illam domino, sed potest rescisso contractu restituere illi , a quo bona fide accepit, ut possit pretium suum re cuperare. Quod si gratis accepit, tenetur comperto domino ipsi restituere , non autem furi a quo accepit. om. a. Ol. STI HRm. I. is fol. 6.84. Quid faciendum , quando ego bona fide
emi equum, illumque bona fide vendidi Cato , post venditionem cognosco equum fuisse alienum, sed non inuenitur Caius , cui ego vendidi;
quaeritur virum ego tenear aliquid Cato, aut vero domino restituere micendum me non teneri quidquam restituere Cato, cum is nullum reportet damnum,neque domino, quia res aliena apudine non extat, nec in aliquo factus sum locuple
8; . da restituit creditori sui creditoris, quod debet suo creditori, videtvi satisfacere, non teneri ad nouam restitutionem, modo debi-rum sui creditoris sit liquidum, nec ipsius creditor inde damnum patiatur rom.2.θL 78.v. I. 8 c. Sciens aliquid ab alio iniuste postideri, non potest aucstoritate propria, aut per vim illud accipere, ut restituat vero domino: sicut enim illud non est licitum vero domino praeterquam in fagranti delicto, ita multo minus poterit alter qui non est proprius dominus hoc licite praestare
Ubi cu expen sis , quo tempore 2 ordine ficiendasi restitutio.
SI. gando restitutions obligatio nascit ut solumes te bona fide accepta, restitutio facien
676쪽
q est in loco ubi res habetur tunc temporis quo cognoscitur esse aliena, nec est iniungendunt onus possessori bonae fidei, ut illam mittat domino suis expensis: quare si ego emi equum hic Parisiis δε postea comperio esse cuiusdam ergo- mensis, satisfacio restituendo equum hic Parisiis, ubi equum habe, si vero dominus est absens, re
interim tuto loco conseruata, admonendus est vis gnificet quid fieri velit de re sua; vel res ad
ipsum mittenda erit ipsius expensis , prout magis expedire visum fuerit. Quando vero restitutionis obligatio nascitur ex iniusta acceptione, facienda est restitutio expensis debitoris in loco, ubi dominus rem sitam polsciturus erat, si res illi ablata non fuisset quia ratio dictat Tuadet, ut
Onus imponatur debitori qui rem alienam initi ste abstulit: non tenebitur tamen suis expcniis restitutionem faceres, quando maiores expcnsae faciendae essent, quam res ipsa valeat; alioqui lo- aequalitatis quae seruari debet, magna Tet in
88. Quando restitutionis obligatio consurgit
ex contractu, vel quasi contractu celebrato in
aliquo loco certo , restitutio facienda est in eodem loco , in quo res accepta stili , nisi aliud in contractu fuerit ex prcssum , aliquando tamen tacite censetur designatus locus is , seu domicilium, in quo creditor habitat Sed'quaeres, cuius expensis facienda sit haec restitutio 3 Respond. quando res accepta sui in utilitatem debitoris, . rcstitutio facienda est expensis debitoris quando vero in utilitatem creditoris , res illi resti tuenda est suis expensis, nam ipsius negotium agituro propterea depositum , commodatum mutuum restituendum est in loco ubi acceptum
677쪽
fuit, expensis depostoris, commodatari & mu iuatari , quandoquidem id in ip rum commo 'p' 'res, an debitor qui non tenetur pro
priis expensis rem debitam restitueres teneatur eam suis expensis restituere,quando timet eas si bi non esse resarciendas a creditore 3 Respond non teneri, non enim tenetur iacturam expensa rum pati ibid. 7 I8. 'O Quicumque ob stlictus est onere restituen d ratione rei acceptae , vel iniusta acceptioni Saaut detentionis , tenetur restituere statim mora liter ac commode potest , nisi dilationem obtineat a creditore, aut nisi creditor sit irrationabi
liter inuitus. Vnde qui dum in ledio decumbit,
Vel existit ad mensam, recordatur se teneri ad re' stitutionem, non tenetur statim a mensa recede re , vel surgere e lecto , ut restitutionem faciax.
9 I. Ilie tamen qui non restituit, cum possit re stituere, tenetur ad restitutionem damni ex dilatione secuti, manetque in statu peccati mortalis quandiu non restituit, nisi forte a mortali excuse tur ratione paruitatis materiae, aut breuitatis temporisci quod si longo tempore disserat cum commode possit restituere, tot peccata commit' tit, quot sunt actus intentionis 3 voluntatis non restituendi. Neque Confessarius absoluere potest poenitentem non habentem firmum propositum restituendi quam primum poterit, data opporru nitate. Idem dicendum quando non vult iusti tuere nisi per partes, cum possit totum restituere; Put quando saepius Confestario promisit reii tuere , sed nondum restituit de facto, cum posscxcornmode restitueres, nec obtinuit dilationem credi
678쪽
paliter tenetur ad restitutioilem, qui praecepit damnum, modo in illud influxerit, habuerit auctoritatem supra illum cui delictum praecepit, qualis est iudex respectu sibi subditi,dominus respectu serui,&c. Post causam vero praecipientem principaliter tenetur exequens qui per se ipsuruphysice cooperatus est ad delictum patrandum:
post causam exequentem principaliter renetur consulens Mandans: post consulentem mandantem, tenetur principaliter receptator: post receptat Orem,principaliter tenetur non impediens non manifestans, qui tenebatur ex os io impedire vel manifestare, vel clamare. Adverte tamen ante hos omnes praedictos, eum principali ter&primo loco teneri ad restitutionem , qui rem alienam habet apud se extantem sor maliter, vel in aequivalenti tom. 2 fol. S8S.V m. . is . item fol. I 86.N.9.MIO.
93. Causa minus principali restituentes, causa principalis non tenetur quidquam restituere parti laesae, secum ei integre satisfactum sit a causa minus principali, verum tenetur seruare indemnem causam minus principalem e sarciendo quod ab ipsa fuit solutum parti laeta. ibid. n. 12.9 . Similiter quando plures arctualiter tenen tu restituere , sed unus integre restituit, caeterire nentur ad restitutionem illi qui soluit , propterea Vna ex concausis minus principalibus restituente in defectum principalis,caeteri tenentur suam portionem illi refundere, seu resarcire adratam suae cooperationis . . m. IA. 6 1μ 8 i.
679쪽
9 . Quando tres equaliter tenentur ad resti
tutioncm trecentorum aureorum , Munus inte
gre soluit, aliis duobus nolentibus restituere, sed postea alter duorum proponit restituere, satisfacit ne restituendo illi qui integre soluit restituen- io centum Non satisfacit, sed debet adhuc addere quinquaginta ibri num. s. s. Quando vero plures damnum intulerunt,& dominus condonauit causis principali obligastrioneni , caeteri qui fuerunt causa minus principales liberi sunt ab onere restitutionis , secus si
condonauit uni tantum c minus principalibus. Quod si omnes aequaliter teneantur ad restitutionem in pars laesa remittit uni, obligationem xca teri tenentur in solidum ad restituendum residuum , detracta parte tuae restitiienda fuisset ab eo cui facta fuit remissuo bid. n. i7.is 8. 97. Debitor qui non potest omnibus satisface- 1e,tenetur praeferre eum , qui sibi credito vendidit rem quae adhuc extat apud ipsum debitorem;
quia videtur contra rectam rationem , ut recadhuc extans apud emptorem nondum soluto pretio, tradatur potius extraneo , quam illi qui eam vendidit. Item habens multa debita , quorum aliqua sunt certa in allina incerta, debet prius per siluere certa , quam incerta, si non est omnibbus soluendo sita enim dictat ratio naturalis Item habens multa debita , quoium aliquae Ou- tracta sunt ex delicto,& aliqua ex contradi ilicito, non tenetur prius persoluere contracta ex delicto quam eae contractia rom. 2.sLSῖO, Dram 8. 98. Habens ebita ex contractu oncroso & aliqua ex contractu gratiosi, tenerur prius persoluere debita ex contractu oneros , ut si quis de-bcat
680쪽
beat Titio centum nummo ex contractu ma-ptionis, Cato debeat centum ex promissione
gratuita , tenetur in solutione facienda pro erre Titium Cato similiter in persoluendis cbitis, prius facienda est solutio creditoribus realibus haberitibus hypotbecam, vel nignus, ouam creditoribus personalibus hypothecam vel pignus non habentibus, qui communiter appellantur creditores chirographari . Q nando vero eadem res fuit pluribus hypothecata, sed non sum cit ad satisfaciendam Omnibus, prius restitutio facienda stilli, cui prius fuit hypothecata, tui qui prior est
tempore , potior est iure. Similite quando res aliqua diuersis temporibus vendita fuit multis insolidum, praeferendus est primus emptor, Hres nulli tradita fuit. Q d vero attinet ad creditores personales, dicendum illos habere inluale ius, consequenter nullum praeserri deberes, nisi forte unus petat ante alium , aut sit in extrema necessitate iam tunc debitor tenetur prius petenti soluere. Non peccat autem creditor curando ut sibi fiat solutio ante alios, utitur enim iti esto,& nihil accipit alienum iecus dicendum de debitore, qui propria sponte tradit solutionem uni creditori , ut illi rem gratam faciat; peccatenim, cum sciat se impotentem reddi addatisfaciendum omnibus crcditoribus tom. et fol. O. num. I 2.9 seq.9'. Quando bona arroditatis non suffciunt ad satisfaciendum omnibus creditoribus,possunt prius deduci expensae necessariae ad funus dcbitoris sepeliendi ; quia expensa funeris prata ed unt omne debitum tom. 2 fol. 32. v Vm. 2S.roo. Qui aliquid bona fide contractu oneroso accepit a debitore, nesciens alienationem esse in