장음표시 사용
451쪽
468 Disput. IV. De Rebus Naturalibus . .
temo in utero tribus membranis involvitur; & ex illo egrediens varie se expedit 1 vinculis a natura superinductis. In ordinario e enim par udilrupta prima membrana, quae a Graecis Chorion dicitur, a nobis secundinae, Post elus egressum eii cicur. In extraordinario autem duae, quarum Prima Agati des a sarciminis forma: secunda amnios a mollice ita foras erumpunt cum scelu, ut ies, & caput infantis quasi galeatum appareat. Hanc membranam Gλlli Oistae, Belgae Galeam apia pellant. Ex cuius teguminis colore rubicundo, aut livido fortunam infantis aniculas ariolari supra retulimusn.6I7. dby.3. Mitum vero quantum insanient circa illud involucrum malefici, qui ex eo suos pulveres xenenarios conficere solent, & mira promittere iis, qui illud continue gerunt. Hos etenim faciunt in bello invictos, in pace fortunatos. Unde antiquitus multa pecunia a Romanis causidicis emebatur, qui se illo ad causae victoriam multum iuvari arbitrabantur, ut testatur Lampr. in Uta Damisiniens.
s. II. 18 T quid in istis involucris visitur nisi Hinc solicita naturae cura, quae adver-
Nullam hy sus extraneos casus laetum tutatur in utero, dc carneis illis fasciis obvol-ης φρ 'h v, ut secutius in matricis lectulo conquiescat λ Ideoque haec omnia egrediente puero tanquam inutilia eiicit Illinc deploranda hominis conditio, qui mundum sngrediens tam obses nis cunis reponitur, ac tam putridis tegumentis undique contegitur, quae Iovisa nauseam parium, dc horrorem, ut non sine causa inter celebriores mortalium miserias Jobnasci de muliere recensueriti Quoad vero via res illas naturales aptas tot prodigiosis effectibus producendis , ariolorum esse
commentum ostendit Levinus Lemnius Ziricaeus lib.2. de occultis nasurae misae. cap.
8. Et experientia saepe testatur, infantes huiusmodi pelle involutos, & supersi tiosos illam pro amuleto gerentes nihil minus assequi , quam quod isti pollicentur: ut patet de illo, quem supra Ictuli disp. a. u. I H. s. III. Uare statuendum ess ad huius sectionis conclusionem, illa omnia, uuae ex
Con eluditur, puerorum corporibuSa maleficis desumuntur, non esse causas naturales m D si , quae te iaciorum i sed signa, quibus daemon ad malum perpetrandum invocatur.
Ouod praxis ipsorum plusquam lassicienter ostendit. Non enim mIea infantu I
pueroroni, im uti ur, prout a nascente detracta est; neque cutem, aut membranam PuerI, aut
animalis abortivi simpliciter adhibenti sed utramque praeparatam In forma rO- S tonda, aut quadrata verbis incaluativis , & coniurativis spirituum , ser'q- incognitis characterum lignis, quibus daeiriones invocantur, deturpant ablicon dunt sub lacrato lapide, super quo missas celebrari procurante baptiZant tuo nomine personae maleficianaae cum aqua Baptismatis, & caeremoniis consuetis deinde in pulverem redactam super personas malesagiendas aspergunt: ut docet, di exemplis probat Paulus Grillandus trarit. de Sortile*.c.3. Quae omnia manifelle probant, chartas has virgineas, ut vocant a non en turas sed a daemone suam sortiri operationem.
Ari modo unctiones ex infantium pinguedine conficiunt, non quorumcumque 3 sed eorum praesertim, qui abortivi eiiciuntur: aut moriuntur sine Maptismo; assieruntque hanc pinguedinem , c qMam vocant pinguedinem pagani' cundum eundem Griliandom copo. habcre mirabilem virtutem . Quasi vero caro pagana aliquid pollit plusquam ob istiana ἔ aut Baptumi aqua tollat vim
452쪽
Nascentibus, ut sunt causa Maleficiorum. gosi
illam prodigiosam, quae a natura donatur; & non potius haee omnia a daemone procedant, qui talibus signis mirifice delectatur. Cum enim videat Christum D minum familiari aspectu, benedictione speciali, & amore praecipuo pueros pro- seeutum fuisse; de asseruisse, illorum esse regnum Caelorum, nihil tam habet in deliciis, quam modis omnibus in illis suum explere odium si de ideo si baptizati sunt, conatur per maleficos saltem vitam illis corporalem eripere, & corpus flammis absumptum redigere in pulverem. Si vero non sunt baptizati, gaudet illis Beatitudinis aditum intercludere in aeternum, qui alias salutaribus Baptismatis aquis regenerandi erant in filios Dei, dc haeredes regni caelestis. Ideoque eorum carnes lixari, ossa comminui, &in pulverem, & unguenta redigi jubet; ut tam gratis signis appositis maleficia gratius operetur. ι
A Viventibus plura malesici mutuantur, quibus caeteris noceant. Non opus 6
est longiorious expensis in iis quaerendis, quae ad rem faciunt, cum omnia An homines. penes se habeant, per quae excidia , exitiaque inferre Dossint. Nam ea est daemonis hisἡ,h: ars, omnibus uti, quae in vivente homine sunt, ut aliis mortem asserat I totum. veneficameque hominem taliter afficere, ut totus veneno, &mortisera labe imbutus vide tur . Ne si venenis ex caeteris rebus confectis negotium maleficum semper perficiendum esset, malefici eorum penuria; vel propinandi difficultate aliquam imperata adimplendi maleficia excusationem causarentur. Ouare. ut eos in primis ad veneficia paratos, instructosque habeat a cogitantibus, loquentibus, & operantibus maleficia prodire facita ideoque examinandum: An lota naturali virtute rAn vero daemoniaca, morbi, morsque ipsa inserantur, dum istisathanae coopera- inserunt. tores Cogitatione, Uerbo, aut operatione maleficia exercent: seu anista adlibbeantur ut causae; velut signa: quod sequentes articuli explicabunt. opere
SIuut homo duplici sensu praeditus est, sensitivo uno, intellectivo altero et ita
duplex in eo cogitatio: alia intellectualist alia imaginaria deprehenditur , hri h. ebe quarum summam esse virtutem ratione animae Philosophi naturae indagatores unari ditio. nimiter assia: unt. Inteluctua.
ΡRima secundum Avicennam omnipotens est. Libro nanque de Anima δει2.q. censet, intellectui bene disposito, &supra materiam elevato talem inesse vim, ut res cunctae, quς materia constant, cςlestes, & terrent, simplices, ac mixti illi obedire teneantur. Ad hoc vero requbunt quidam, ut anima humana in magnum exardescat desiderium. Tunc enim volunt, illam sufficie tem habere potestatem ad imprimendum verbis, scripturis, imaginibus virtutem aliquam, qui naturaliter efficax sit, & energiam habeat ad desideratum e fectum producendum; cum in his rebus adeli qusdam proportio ad. hunc effectum, qui in eo significando sita est: verb. grat. Siquis velit alteri inserre noxam , putant adhibenda esse verba, vel signa, qu3 illam designent, Si concitare ad amorem, aut odium etiam externis proportionatis utendum. Qus si in imaginibus,
dc aliis rebus inanimis locum habent, quid in homine λ Cum enim anima infor
453쪽
io Disput. IV. De Rebus Naturalibus.
nietur humana , alterius simillier animae humanae intemὸ operantis effectus eon venientius, &efficacius recipere potesti cum in eo plures reperiantur dispositiones
SEeunda maxima, &mira solet emcere in reus ipsius imaginantis; quia imaginatio, dum retractat species objestorum sensu perceptorum, & νωνit r
vis seeunda rum sensibilium simulacra, potentiarum appetitivarum varias affectiones, am 'tis, odii, timoris, irae, tristitiae diversiim d movere, di excitare comprobatur,vieini. uuae hominem sic assiciunt, ut statim calore, frigore, palore, rubore, exiliemao, torpescendo, efferendo, similiaque faciendo corripi se sentiate Ideoque omnia potest in corpus imaginantis, quae naturalem habent coordinationem cum imaginatione: ut sunt causare motum localem in dormientibus, caeterasque alterationes, Somnia, quae illas consequuntur: ut docet D. Thom.3sarina . 3.se lib.3. contragenterc. IO3. Rationi experientia sust agatur, quae quotidie iii Nodambulis cernitur. Hi nanque per imaginationem sopitis sensibus mira faciunt, docent, hortantur, canum, surgunt: peritὰ natant in fluminibusue sumisma aedificiorum fastigia intrepidceonscendum,&ineis ambulant, caeteris trepidantibus, qui haec intuentur: serventer: &clamora concionantur 3 componunt versus omnmus numeris absolutos: de negotiis gravioribus colloquuntur 3 dc varia in domo agitant, ut illos non dormientes, sed vigilantes, diserio , prudenterque satagentes existimes. Quam veritatem testantur Franeiscus Suareχ di p. i8 Metha .HE .8.-σ.23. Conim ricenses m 7.Pit ua.2.q. I.ar. . Valentia 2.2.diis .es r.3 3 e mct.2. Uairus Fascino e.3. & alii.
. III. ADdunt nonnulli hanc imaginariam virtutem non solo corpore imaginamix
contineri ι sed extra se porrigere, de corpora non tantum propria, sed etiam vietis aliena reipsa, & vere immutare posse. rasa verum esse, asserunt .si vicina hnt,&areta quapiam conjunctione, &contam imaginanti copulatas atque ad agentis alterius corporis ammonem reeipiendam valde disposita. Hoc sustinent aperte D. Λugultimus de vibουe agens lib. I 8.de Ciυit. ic. . D. Hieronymus, Tosta- lus, di Benedictus Poetius in eap. 3o. Gense. Michael Mediamum Alphonius Mendoetam Milibet Postisa. Pliniu&ι1b. .e I 1. Rndreas Laurentius Marsilius Ficinus lib. 3.da Theo a Platronica, Valesius Med. lib.de Gera Phi*βphia eaD. II. Galenus, & Diom. Morus Martyr carmine lepido apud Perarium locacitato, Hieronym. Torque da in Horto σκm. Heliodotus Columella libΣ. dc Calpurnius Poeta Egla . a. Quod probant ex iis, quae in latibus accidunt, dum in materno utero concI-piuntur aut aluntur. In conceptu nanque haec ei fi narrum natura, ut quales in extremo voluptatuaestu aut mente cogitaverint r aut perspexerint, si tunc imaginationi occurrant, talem sobolem procreent- Quia amma, ast S. Isidorus να fu venera remar extranseat intue rean istis, e rum Iazias ta 1 is rapisImeser e
ram in proniam qualitatem. Videt mulier Ioannis Baptista Cameli tegmine induti inraginemr aut villosi Urs formam, hispidum, de hirsutum parit filium. -- currit vacanti liberis procreandis aethiopis simulac m , puerum nigrum more aethiopimenititur. Speciexanimalis cuiusdam se offert ejus phantasiae, animantis mores enixus infans praesescrt. In hominibus vero quid non operatur tanginatio petim id ipsum in animantibus praestet 1 ut sensibiliter docent Iacob Patriaretis pecora variegata, oedinariique avium, ac bestiarum satus, qui in pavonibus, gallis, di Ieporibus colore parentibus similes gigni solent. s. IR
454쪽
Nascentibus, ut sunt causa Maleficiorum. qir
maternae imaginationis dis nata sentiti ut quotidie videmus in plerisque pueris , aut ex intensa matris gerentis imaginatione variis maculis, & notis asperiaguntur. Pavet uxor ad insolitae rei alicujus occursum, infans postea externatis oe lis maternum pavorem ostendit. Uidet inopinato cadaver deforme, filium cadaverosa facie emittit. Avet Graiasa, botros, poma, pira, aut quid simile edere, quod ei non coneeditur ι h rum fructuum notas enixus puer ab utero baiulat. Est enim istus, quandiu male no clauditur utero, pars matris, de iaci id varias ejus impressiones recipit. Verum, cur non in matris, sed prolis potius ea Drte corporis, qua se tetigit mater apparet macula impressio Θ Dico, hoc mirum non esse. Si quidem iacta in matre ingenti quadam phantasia, & appetitu quorumdam, anima ex iis, quae in corpore sunt, proportionale aliquid movet, praecipue in sanguine: ex quo cum nutriatur Gus, nihil prohibet, signa quaedam ejus alimenti ita affect i in eo remanere, praesertim coloris φ propter quod ea signa rubentia fere omnia sunt, &exustionem aliquam in sanguine laetamoliedentia. Fortasse autem, & figura cupitae rei ostenditur , quod in eo proportionali anima etiam figuram mentiatur. Et ut plurimum hoe in ea parte corporis, qua tunc, dum ardenter illam rem avebat, seipsam tetigit . Forsan, quia ibi per tactum matris fuit sanguis aliqualiter alteratus, & ex illo propori ionalia vehementi apprehensione, dc animae applicatione moto exustus, de quodammodo illius rei concupitae similitudine inuitus , qui dein ad faetus partes
alendas, & nutriendas accurrens , intatu, non in matre maculae illae enatae conspiciuntur. Ita etiam testatur Hieronymus Fracastorius lib. de ompatia,
6. V. Q Ee hie sistere putant quidam hujus potentiae imaginatricis virtus . Fertur Us
nanque ajuno longissimὰ ineor ra remotiora, quae pertingere, &aia Remotiora Incere potest ὸ & sic fulgura, re pluvias e caelo deducere, res loco movere, san
re,nicina rein similia peragere:ut docet Aviden M.da Ammaloe . quem sequum tur Paracelsus lib. Mimaginibus, Andreas Cataneus lib. da mirarisiinnasteri aem cam uer, Pomponat iussi, de Incola nemo e. 3. Pq. de alii. crui tamen non conveniunt in explicando modo, quo tales operationes ad extra ab illa potentia peragantur .
Alii enim hoc fieri volunt solo animi imperio, Avicenna, Fulginas, & Augerius Ferre r. lib.2anniad. II. Atiai per spiritus ex corpore vi imaginationis expulsos Paracelsus, Pomponatius loco citato, &Sibyllanus c.8.q.3. Alii per certos quoiadam radios mcli indius lib. da imaginibuo quos ipsi comminiscuntur, quasi spiritus imaginationi deserviens non secus ac rationale quoddam sidus in quaslibet res pro intensae illius facultatis voluntate influxus salutares, vel perniciosos effundat. Quorum opinio quam sita veritate aliena mox diceturn Auenti. Quare clim tanta sit utriusque cogitationis inteIlectius. & imaginari potestas , Ideo per u quibusdam videtur, hac via, nempe, desiderio vehementi intellectui, vel im . nationi addito, Veneficos amorem, odium, valetudinem, ςgritudinem, re aliqui putat. maleficia inferre posse ι eo quod corporis spiritus ea, qua est quassiate affectus, alima3inativam deseratur; per quam qualitatem aer inficitur, de corrumpicur. CO trahiturque maleficium juxta imaginantu voluntatem.
455쪽
qra ' DispuLIV. De Rebus Naturalibus.
f. VI. Λ T imaginaria haee eme commenta , facile demonstratur, cum neutra vis eaIis
Retietuir il- insit in homine: ut intellectus, aut imaginationis virtute in extera, &loni opinio V i ginqua corpora agere, atque illa immutare valeat: alias non homo, non finge- UR' R'ius . sed Deus, aut Deo aequalis reputabitur.
Quid facultates intellectus, & imaginationis possunt extra hominem quovis missisis . , ' do considerentur Nam in utraque intervenit potentia, species, obseetum, de actio, quae quomodo odia, morbos, mortem ipsam in aliis excitandis virtutem habere possint pr. Ex Mentiis nanque solis, &simpliciter acceptis talia prodire non valent rcum intellectus, &imaginatio absque specie, &aguintelligendi, &imaginandi non plus emcere possint invigilante , quam oculus clausus in dormientes nee alia vi praeditae sint, quam intelligendi, &imaginandi: non autem corpora immutandi.
a. Species etiam hujusmodi effectus producere non possunt: Cum enim non sint res ipsae verae, &vivae 3 sed tantum rerum verarum, di viventium similitudines, re simulacra, quid aliud possunt, quam res, quarum sunt emgies, repraesentare,&sese spectantibus, &meditantibus offerret Quomodo ergo extra agere, & in aliis edere possunt hujusmodi actiones λ An poterunt aliquid in alieno corpore , quod non possunt in proprio ' Sed ita poterit etiam species equi equum gignere, & pecies caloris ab uno imaginati algentem alium ab eo remotum calefacere . Sed
quid absurdius p3. Si vero objecta sunt remotiorar veI anima agens in intellectu,& imaginatione
talia perficit contactur vel non. . Non contactu; quia corpora maximὰ distant, e go sine contactu . At illa, quae sine contactu agunt, in infinitam distantiam agere possunt: cum in naturali actione intervalli mensura solum ratione contactus requiaratur; ergo anima in infinitam hanc aistantiam agere poterit: & per consequenserit infiniti vigoris, quod est absurdum. q. Denique per aetum intellectionis, aut imaginationis nec maleficium, ne aliud quidquam in externis corporibus fieri posse, probatur ex eo, quod utraque actio eis immanens in eo, qui intelligit, & imaginatur; ideoque nullam imprimere potest qualitatem rei distinctie a quod esset necessarium, ut in eam agere pos- set. Nam radii illi ex imaginatione prodeuntes juxta Alchindii placitum nulli sunt. Spiritus, si aliqui dantur, utajunt Pomponatius, Paracelsus, di Sibyl- Ianus plane debiles existunt; nec praetergrediuntur sinum utriusque potentiae zΑ ut si extra progredi audent, facild ab aere corrumpuntur. Species vero habent sollim vim repraesentandi, ut dictum est. Quare nulla datur talis virtus ex Parte
NEque etiam in rebus dispositio ad illius receptionem reveritur. Nam quamvis cogitationes sive intellectivae, sive imaginariae possint concitare spiritus, humores, aliaque similia, quae sunt ipsi substantiae animae praesentissima, tinat ratem ad illam subiectionem habenti non tamen idem asserendum est de rebus externis, in quibus non reperitur si Iis subjectio, &obedientia ad illam, etiamsi desiderio vehementi ferantur. Nam talis obedientia aut est naturalis; cum cre turae corporalis, & spiritualis ne unius quoque meciei ulla sit naturalis subjectio , nisi ratione actionis, &passionis propter quas id, quod imbecillius est, sertiori cedit. Ideo cum neque homines sic agere 1 nec res naturales sic pati valeant, sequitur nullam inesse intellectui, aut imaginationi virtutem ad corporum remoti
456쪽
Nascentibus ut sunt causa Maleficiorum. 6 Ig
rum immutationem. Non moralis: Nam certe si aliquis hominum tali virtute praeditus reperiretur , qualis ab istis scriptoribus asseritur, non pro homine habe
Quis enim unquam inventus est tam potens, qui solis, & puris intellectus, &imaginationis actibus, sive naturaliter, sive moraliter Ciere tempestates, excitare ventos, imperare aeri, commovere pluvias, grandines, ventos , aves de caelo detrahere, serpentes educere e latebris, feras e cavernis attrahere, aegrotos san re, sanis morbum, re mortem immittere potuerit ρ Clim luxta Domini dictum. Igatth. s. 5. Nemo psit capillum album i aut nigrum facere. Et ad saturam stiam cubitum unum adiicere valem L Namsi homo rem ita conjunctam mutare non potest, quomodo poterit rebus excernis vires enectrices imprimere Θ , s. VIII. l IIMmo plusquam Angelus reputandus esset, humanam, & angelicam superans
facultatem. Nam ii intelligentiarum separatarum mirandas operationes consideres, certum est, illas naturalium agentium medio, & interventu produci . Non enim pluvi e ver. gr. tempestates, diterremotus excitantur ab Angelis lato actu intellectus, & voluntatis; sed per applicationem virtutis,quae naturaliter per ficit motus locales, & varias alterationes, ex quibus ista procedunt i ergo multo minus hoc praeliare valebit hominis cujusque anima, quae naturae nobilitate, Menicacitate virtutis Angelo inserior est, nisi illum Deo assimiles. Si enim tam p tens homo daretur, fatendum esset, parem & similem esse humanam, & di vianam potellatem. Dei nanque mira potentia in hoc elucet, quod res omnes intellia gendo, & dicendo producit. Uxit, ait David psal.32. O facta sunt, ipsema davis, cis creata sunt. Et sic dicendo, ab eo facta sunt, dicendo pariter ab eo possunt immutari. Quoniam omnia serviunt ei; ipsaque insenssibilia ignis, grando, nix, glacies, spiritus procellarum faciunt verbum ejus. Ideo aequalis erit intelligeruis, aut imaginantis hominis virtus, si suis intellectionibus, dc imaginationibus aliena corpora immutare, alterare ad placitum poterit 3 nec aliquod in iis corporibus tali virtuti impedimentum obstabit ι cum ipsa sint obedire dispo sita, di tantum imperium revereri. At non imaginationis perturbatae sunt con
, . Ouare asserenduim est, maleticos sola cogitatione, & imaginatione maleficia perficere non posse, aliisque immittere sanitatem , aut aegritudinem; ne ue hoc unquam a daemone institutum fuisse, qui res naturales, re signa sensibilia in ma-Ieficiis adhiberi jubet: ut maleficus iis externis applicationibus suum testetur ob
antast vocis, verborum, Scearmmum vis norunt omnes orbis ereaturae, 699 quae summopere illa afficiunturi Haec enim in hominibus omnia perficit, ut ait Plutarchus, dum peritus orator modo sermonis elegantia, dc lep botrum. rer modo contortis, vibratisque sententiis regit auditorum animos, eosque flexanima acrimonia, di lenitate temperata delinit versat, quo vult, tormntes excitat, exhilarat tristes, rigidos d in ulcet, solatur a filictos, saevientes sedat , Pacat tumultuantcs , as 'clut tubae sonitu percussos flectit ad iram, miserti
457쪽
i Disput IV. De Rebus. Naturalibus
eordiam, amorem, odium, caeterasque passiones x amue ad arma, tripudia ,i eos, &similias Etiam invitos irritat, dico tue repraesertim si conveniens actionis, & pronuntiationis ratio compositis verbis accedat. Haec in animantibus suavem exercet dominationem, dum ferocitate deposita initoris loquentis subsal tando sequuntur imp rium ι ut eo lubentius,. & errantia in pascuis concentu duruciore muIceantur Nec illa solum; sed in avibus, quarum aliquae velut luscinio, dc cygni cantum quasi quadam disciplina Paeanis exercent. Aliae invitante sonora voce ex aere in terram sponte decurrunt - Haec denique ipsis insensibilibus quasi auritis sensumimprimit. Quod antiqui tabularum Concinnatores Orpheo modulatiore lyrae sono laxa moventesignificare viaverunt, ac si homini ad certos m dulorum numeros loquenti vel canenti caetera omnia eloquentiae, &musteae vi tute affecta parere creantur.
s. I L. Ed ejus energia magis sentitur in verbis, & carminibus magicis quocunque
o. modo maleficis proferantur.
r. Si imperando loquuntur, tota natura cui ipsi credunt subsistit, quasi parata obseaui; animi ad diversas passiones impelluntur corpora assiciuntur diversimode; tauri mitescunt; latrantes canes acquiescunt arbores humano more loquuntur: plantae subito ὀ terra erumpunt , moventur statuae; deiiciuntur montes; colle attolluntur 3 aquae subsaltant; aedificia ruunt 3 petrae, &saxa scinduntur, parietes locum dant; terra tremit d uulescit 3 sidera ipsa videntur cursum
abrumperex nihilqueest tam distans , quod statim non psssentiat imperantium p testatem: ut latὰ supra disputatione praecedenti prosecuti sumus . a. Si vero depellendo verba faciunt, cum noxia, bc molesta volunt abigere , quid non praestant in omnibus λ Uideas sibi tosinari potentissimos exercitus 3 solvi obsidiones; inearceratos liberari; sanari in mos: recedere feras in antiqua ratibula, mures, locustas, Ciniphes, caeno jas,. dc aliarinsecta insesta agris expelli, nubes dissipari, abigi tempestates, dc similes cessare publicas calamitates. g. Si deerecando devovent: siccantur flumina, agitatur mare, . turbatur aer , excitantur incendia, grassantur morbi, inducuntur infirmitates, dc mala immittuntur. Devoti vero subito paralysi M apoplexia, epilepsia, convulsionibus, aliis. que morbis insistitiscorripiuntur; pueri aegrotant, puellae conficiuntur macie suterum gerentes abortuni faciunt 3 nomines saevis doloribus cruciantur. q. Si invocando aliquid a superis petere videntur, omnia statim obtinent se faecunditas terrae, serenitas aeri, mari tranquillitas redditur; fetae liberὰ parium sarentia virescunt; infirmi sanantur; pluviaeagros irrigante calores desiceant niamias humiditates; dc bona omnia cellatim. videntur. fluere in eos, quibus bene
s. Denique si prophetando aliquid es turr praeterita obsoleta , dc E memoria
hominum elapsa penitus revocanti praesentia occulta revelant e futura incognita praedicunt: Usconditos thesaurus pandunt, i a detegunt:: prosperam, aut adversam fortunam augurantur; dc haec omnia iaciunt: determinatis quibusdam verbis, certisque carminibus, quibus consequemet maximam inesse virtutem dicere necesse est. Ideoque nihil mirum, si malefici,. quos volunt, inficiunt, dum V emmiana obmurmuran emittunt x praesertanidi verbis, dc vocibus tanta eLficacia praeditis vehemensaecedatdesidetium di sicut se cxpinum esse suetur H ratius dicens r nnm-- ρ- - ι,---r Hammor , has uallo perdere possinu Nec prohibera modo.
458쪽
Viventibus, ut sunt causa Maleficiorum. I F
III. AT unde tant* vis in paucis, di simficibus verbis p Esto iis natur1Ii virtute Iolhomines perturbentur, ipsaque animalia Commoveantur. , immutatis animis, &corporibus. uod mirum non est: cum ipsa notionum , & xerum, quae significantur, intellectio, suavis verborum pronuntiatio, vocisque grata modotatio hoc praestare possint. Ingeruntur enim per sonos moderatos, vocesaue significativas, conceptus, species, &signa rerum, quae ab intellectu apprehensa, varia repraesentant inducentia ad gaudium, tristitiam, odium,& similes passiones;
ita ut vis illa non in sim ciseno, aut vocibus nude prolatis sita sit; sed in rebus, quae per illa verba significantur s. IV. ATtamen quomodo seipsis solis praestare possunt haec, quς supra commemoravimus a maleficis fieri λ Nam quae virtus eximia in his verbis continetur, cum . . . ab ipsis pronuntiantur, qua possint tot, &tan patrare λ ira De
in larynge essingitur λ Λt vim aliam habere non potest, quam caeteri corporis nostri halitus, qui dissipantur facillime statim atque extra corpus emittuntur. Et si uid expiratio haberet virtutis, eandem sub quacunque artificiali forma retineret; ineo non referret, quibus verbis maleficus uteretur ι immo ne verbis quidem opus foret; sola enim etnatio satis esset effectui producendo; quae tanto magis esset e
cax, quanto uberius effunderetur.
iuvare possunt: cum nihil in vocibus ponant; sintque denominationes extrins cae ab institutione hominum dependentes . Insuper malefici utuntur quibusdam verbis, formulisque tam obscuris, di barbaris, ut illa nec ipsi intelligere va
Tetur virtus in verbis, statim cum verbis evanescereti nec posset haerere diu, & diu operari, cum signa magica diutissime vim habeant.
telliguntur, vel qui abarbara: vel quia absentes, aut distantes sunt ab iis, qui itati ervierunti vel quia intelligentia carent; dc tamen longinqui aequὰ, ac propi qui . absentes aeque ac prssentes: animalia aeuue, ac homines ι immo inanimam veneficium ex verbis experiuntur: ut late tradit Franciscus Valesius de Dera Phia Josophia cap.3. S. v. OUare sequitur, totam illam vim non naturalem esse; sed daemoniacam vae admonibus procedere, qui verba illa tanquam pacta, lana, &comita Ides. venta adinrenerunt, ut facilius male credulos homines decipiant, deceptisque clorum. imposturam faciam. per consequens illos Omnes, qui conceptis iis verbis utu tur ad hujusmisdi producendos effectus; eaque consequenda , qus ipsi desiderant, pactum habere cum illis tacitum, Ut expressum. Et quamvis plures tale pactum ignorantes iis verbis utantur 3. ramenti mira perficiunt 3 quoniam is , cui ' primo dimon hic verba dictavit, ea lege illa impetrasse , existimatur; ut quicunque iis uteretur tacito Sacramento, & isdere censeretur obstrictus , ut eruditὰ docet Leo tibus Vatrua lib. a. de Famno cisp.ri.&Codron us 5b.2. de morbis et--cis . Indata mea verborum sormula tanquam e dimonis omina prodeuntes rei,
459쪽
1s Disput. Iv. De Rebus Naturalibus.
etendet sunt, quic uid prima fronte speciosae pietatis praeseserant, ut fuse explie bitur insta tom.2.disp. I. cum de Cur tone superstitiosa pertractabitur.
M UUosunt, de quibus inter opera humana merito dubitari potest: Utrum IIIo-An visu ma- I rum vi maleficia perfici postim , Visus nempd, & Tactus. Mira enim vi- .iaul, dendo ea quae tactum pertinent, sequenti articulo discutienda relinquentes9tum ab hominibu : tum ab animalibus fieri, omnibus incomperto est.
Mira.4uενερ Rita sunt, quae vulgo circunferuntur: Basiliscum inter serpentes solo intuita xiium fiunt. I obvios quosque interimere; &Testudinem visu ova excludere: Gallum inter aves spirituoso obtutu leoni terrorem incutere; de quibus Ananias lib. de tura diem.Nicand .rn Ther.Diosc.lib.6.Plin.IU.8.6ra 8.e. . linae.3ori Mercurialis a.dationem e.2I. Galgulum aspiciendo sanare teteri mr scribunos lin. lib. .c.I I. Plutarchus lib. s.Syn' Heliodoriis lib.3.Hi a PFf ep. Inter animantia lupum homini prius a se viso adimere vocem,& ingerere raucedinem, ut testatur D. Ambrosius libJ.in Lue.e. Io. Inter homines Tybios Ponti accolas in oculorum altero geminam gerentes pupillam tabe conficere illos, quos aspiciunt. Inter mulieres, vetulas nocere pueris. Mentiruatas per aspectum specula maculare. Lippas nocere oculorum intuitu. Et inter viros, & mulieres, plure,, quos fascinatores vocant,sola visione, &aspectu non modo hominibus, sed& anin antibus , arboribus, de segetibus ipsis damna inferre: omnium Historicorum, Poetarum, & Physicorum libri referunt: Ita Favent. -υεν sui impior Atheorei p. I.c.9. u. Is . . , Ex quibus infertur, videri aliquos naturaliter maleficio afficere homines posse, quos maligne, aut malitiose aspexerint. Ex ocuIis etenim radii quidam, &spiritus, seu effluvia emittuntur, qui veluti jacula quaedam, di sagittae deferuntur ad corda eorum, quos aspiciunt; nullaque interposita mora totum corpus inficiunt perniciosas qualitatibus, quibus morbi, vel mors ipsa causantur. Tali virtute venefica pWditos fuisse refert Plinius lib.ya v.2. homines cuiusdam familiae apud T bios, Ponticos, Tryballes, & illyrios, taminas Stychias, quae vocantur Pythiae, "quot duplices pupillas habent; praecipue si vetulae provectioris, ocsenescentissum aetatis . . s. I I. o. Ed in his omnibus alia virtute naturali: alia vi daemonia ea fieri certum est ι
uidihelio ideoque haec adinvicem solicite secernenda sunt; ne quod ex una procedit , i Riit datura alteri tribuatur. Omissis nanque iis, quae de testiadine, gallo Lupo dicuntur, Quae ad hanc tractationem non pertinent; quia testudo ova respicis, non foven' sed custodiendi studior ut dicunt Naturales. GaIlus Leonem terret non ex oculis, sed ex naturali antipathia, ut docet Ananias lib. Aa nam .dam . quam Lucretius explicuit his versibus r mirum qina funt Eallorum in eor re quaedam Semina et quis cum μι oculis immise Leonum,
Pupillas νnterfodiunt, aeremque daorem Praebent, ut nequaant emtra durare feroces . .
. Simili antipathia videas buffone hiante, quasi coactam miro eum e Iatu muste- iam se cim ori devorandam inserere. Cum vero Lupus hominem respicit, a mi
460쪽
Viventibus, ut sunt causia Maleficiorum. At
eantibus ejus oculis, &formidabilia spectu timor obvio incutitur, timore sanguis ad cor fugatur; sanguine fugiente frigus membris inducitur, & frigus sequitur totius corporis alteratio, unde raucedo, & vocis impedimentumr ut is statuteritam Demnas di inquam omissis, dicendum est,maximam in oculis vim sitam esse ad communicandas animi, & corporis aegritudines. Anima nanque, ejusque mores ita in eis conspiciuntur, ut Iuremerito illam di- ωσMA -xeris in pellucidis iis corporis partibus sedem fixisse. Si gaudet hilarescunt: Sittia statur, hebetantur: Si pavet, turbantur Simolestia afficitur, effundunt laetriamas: Si dilatatur, subrident: Si arctatur, languescunt. Si irascitur, tumescunt rSi quieseit, remittuntur: Si meditatur, haerent, de aperte nihil cernunt; ita uevariis aflectibus, qui in illa exurgunt, correspondere videantur. Qirare prout be-n8, aut male est anecta, per illos, quasi per affines, & ministros non solum sei disam exterius refert; sed etiam in aliorum penetralia per ipsorum etiam oculos insinuat, & miro modo in eis intimὰ operatur sua bona, dc mala communicando.
g. III. PRlmum sensibiliter fuit in modo, quo inanimis hominum, vel generatur
amor: vel tristitia dissipatur. Nam nemini dubium est, amoris inicia,&in--.crementa ex visu nasci; & interna incendia, qua ardent illi, qui liberiore oculo feruntur in objecta incentiva libidinis, ex mutuo aspectu excitari, dc foveri. Si enim Richardo ita. I. . I 2.quodsi b. I. credendum est, solo aspectu, imagine mediante, passio primi im interius concitatur, seseque oculis insinuat, & qualitatem ad lascivum amorem allicientem eis inserit 3 suntnue viri , 5c mulieres , quibus illicium illud, seu qualitas attractiva inest in oculis per modum qualitatis perpetuae, & immanentis. Aliis vero durante passione amoris dumtaxat: segquandiu ipsi conctipiscunt, &amant e ut patet in quibusdam mulieribus, quae etsi deformiores sint; tamen oculum habent ita illecebrosum, ut aspectu plures in suum amorem pelliciant, quam aliae, quae longe pulchriores, non tamen illos sic movent: quia hac nociva emacia cum passione transeunte praeditae non sunt . Hinc d imuere,colliquescere dicuntur amantes, cum in mutuo aspectu sive lumen, sive fluxus, sive quid aliud, quod illos eonficit, cum permixta doloris vel, ut
ipsi dicunt, dulci amara voluptate ex imbrum oculis exit. Neque enim ex audi tu, aut accessu ita assiciuntur, ac visu reciproco, quo se penitus sauciari fateniatur; cum passione amoris perciti acrius oculorum aciem intendunt, & ignea lux illa splendidior redditure atque personae amatae decorem, &venustatem adauget.
Non quod solo aspectui hic e Tectus pricise tribuendus sits sed interiori libidini , quae per attentiorem aspectum rei convenientis, & pulchrae excitatur 3 cum visus non sit causa; sed occasio quaedam alterationis; ut rectEdiscurris Uairus lib. 2. GFascinora p.9. Sic in confessbest, nihil tam exhilarare tristem hominem, quim oculum hi Iarescentem, qui sua alacritate, decore, & venustate, quasi splendentibus radi rum spiculis densas melancholiet tenebras, quq illum occupant, paulatim dissis pat3 di in ejus animam alacrem lucem infundit, quς per ejus passiones semper in-snuata diffunditur, gratoque progressu dilatatur: ut videre rit in illis, qui gratia hac illecebrosa a natura donati, sola aspectus decentia, oculorumque venustate teros ad hilaritatem provocant; quod emcacius praestant, si conversationis deis cor accedλt. Et sic ex iis duobus vides animam in oculis sedentem sua ceteris b