장음표시 사용
71쪽
inquit,ignis, reliquae igitur duae term erunt, quot aeris rit anima: his enim nullum eompositum fit uritim ct aquae partes terrae iniectae sic divisim accepit,& in ca Pr tetra autem si eiu sdem generis erit anima ipsa sibi 'uis commilcuit,sed quia ossa arida,atque alba sunt,ideo qtiale malum Pariuulam inpotentiam civili diu A terrae, atque ignis plus accipit, duas quidem terrae Par ameto reponemus fingere impossibile est id istu ἡ tes ignis item quatuor, igneae namque subitantiae albu linquitur ut communia decem praedicamentorum hi
tribuunt, utriusque autem liquidarum substamiarum menta esse dicam tu, de quibus Leri non notest ui si
scilicet aeris, atque aquae aia partem unam item aliter, nima,nullum natique est decem praedicamentori, eo s opus erat, ut numerus octo in numeros harmonicos mune genus, sed ipsa sunt inter diuisa necive ecti diuideretur, non id poterat fiet i ut in alios, quam in Seneri coniuncta de ipsis natique ens aequi uoce orta di Quos diimus eli,diuideretur eum enim In Quatuor diui Latur quod si quispiam dicat essedi quantitatem4udam, di qualitatem cum substantia coniunctam adeo ut po sit existens substantia accli, - quos diuisus est .diuideretur,eum enim in quatuor diuidi oportebat,ut unicuique elementorum quaedam pars tribueretur,insqualia autem non oportebat ob dictam rationem, relinquebatur igitur ut uel in duas ternit a. tes, & duas unitates, uel ut ipsae partitus est, diuider tur,uerum ratio em harmonicam duet ternitates, inuiceno habent quemadmodum neque duae unitates ibi sane plures liabitus harmonici sunt, etenim ad duitatem quaternitas,&duitas ad unitates harmonicam rationem seruat. Praeterea autem rem multipliciter dicatur id, quod est, signi' est enim hoc quidem qnid Iud iura quantum,ues quale, uel assa quod aliud ex diuisis praedicamentis, utrum ex omnibus erit anIa
res,an non at non uidentur communia omnium esse elementa ,
non igitur quae unque sunt ex substant sex hisce sim t quomodo
ergo cognoscit aliorum unum quodquet an dicent uni cuiustuetineris esse elementa,ra principia propria, ex quibκι anima cesstet erit igitur ex su titas,er qualitas in substantia sed imp. sibiti est ια quantitati, elementis si stantia esse, o non quaruitastem, die tibus quidem quod ex omnistas, bacs, o huiuscemodi
Si simili simile cognoscit,necesse est ipsam ex elemetis eorum, M sunt,esse,quoniam inquitmulta sunt entia.diuiduntur autem in decem praedicamenta, cognoscit autem omnia, qtiaecunque sunt. anima. uel necesse est decem praedicamentorum communia quaedam esse Principia,ta elementa, re quibus anima existens, quincunque sunt,omnia cognoscet,uel cum principia communia non sint,sed uniuscuiusque praedicamenti pro pria principia ueluti substatiae, materia, Drma,quantitatis autem siue continua quantitas , ct discreta , siue - . quati latis.& quautatis,naqtie ignis ut cot pus millens habet co sit,stan, tialem,libique sorinam facientem trinam dimesionem. ut ignis aritem calidam,atque aridam qualitatem tenet
ad hoc igitur dicamus quod .etsi hoc esset, uellemus id scire, quomodo quae sub reliquis praedicamentis continentur res ipsa cognoscet deinde et si quaedam quantitas, S qualitas eu quandam substantiam informans attamen hoc ut accidens quantum . di quale quod a
cedit, ecedit ab eo, nisi re principijs quantitatis, ct
qualitatis extaterat nequaquam cognoscet Dicentibus autem,inquit,eX principijs eoru .quae sunt,esse animam haec accidunt absurda . praeterea etiam ex dictorum similitudine multa alia, quae eos consequuntur, inueni
ri possitiit. Absurdum autem est Bcere quid m Impatibile esse μῶυ assimili simile autem sint ire simile, o e noscere simili simile, sinistire autem pati εκοddam, x moueri ponunt atqκe similiter inreti
Illi inquit ponunt simile non pati ab simili quod &
tierum est non enim quod aridum est ab similiter arido patietur, neque humidum ab similiter humido, neque in aliis aliquid. nam si lucerna ab lampade magna extincta patitiir, non ut simile, sed ut dissimile patitur
uelut a sortiori imbecillior. quod si ab simili suille nis' g g inui et simpliciter mouens di cognoscens a copunctus, ct unitas, punctus enim continuae quantitatis Sy Oscibili mouetur,ut illis etia itidetur nam semite a
principium est, discretae uero unitas.& simili modo in Mimam, ipsi moueri dicunt, quamobreni si ab simili si- sint aliorum uniuscuiusque principia quaedam. Praedi mite,non patitur, sicit autem, patit tir cognitu moveramentorum autem nunc principia dico, quae elemen' ct cognoscen , id sequitur quod ab simili sint leno e taria di simul constituta sunt,quemadmodum quoque gnoscitur. ipse etiam in libro degeneratione S cotiu lapidis fortasse principium.& substantia est,qu-tuorq; Ptione ait,quodcimque a quocunque non pati ne ueetiam sunt elementa, aut igitur ex omnibus praedica enim Penitus dissimile iacere ad dissimile neque omnimento tu principijs erit,aut o his, subitantiae sunt. n. id in esse,sed oportere agens, atque patiens nartim quod si de substantiae principijserit anima, quomodo quidem simile e partim uero dissimile potentia cui, aut quantitatem,aut qualitatem,aut alia Praedicamen 'dem simile M uero di, simile. ficit enim in Dieidum eata cognoscet q, si eκ principijs quantitati erit,aut m lidum, um quidem potentia sit calidum.actu uero si i- aliquo alio praeter substantiam,quomodo Principijs gidum, quamuis aute ualde calidum In mediocriter carantitatis substantia fit nam si anima substantia est, bdum faciat,non tamen ut calidum facit sed ut fit ei du: econuerso. quomodo reliqua praedicamenta cogno- quod enim minus est calidum, Agidi paniceps est. isti
quaquam fieri potest, quia quantitatis elementa quan- M lim autem dastati,nei, dis utares eum bal at diem litatem faciunt, & qualitatis qualitatem, S in reliquis εκemadmodum impede des, quod eortoreis elementi, una aeoue simili modo,sed impossibile est ut anima, cum sit se, cum untur,er aduersum similetestarum nune dictis u. stantia.quantitatem ut qualitatem faciat. Quod si qui εμ enim insunt in animalium corporibus simplisit rima urbs sptim dicat aliud quidem eius esse substantiam μliud ue se, eruiliuinihil sientire uidentur quare neque similla. ui, mro quantitatem aliud autem qualitatem,& aliud unum vori bat. γ/quodque aliorum,is mihi dicat quomodo ex his una e- Hoc dicere quod ab simili simile cognoscitur, ut a t
72쪽
Empedocles,terra etenim terra indimus & si hoc alius quispi im dicit multas quidem dubitationes, de absurditates habere iam probatum est, maNime autem consutabitur ab eo quod nunc est dicendum . nunc. n. dictu dicit,pro dicendum est. id. nisnificat haec coniunctio, caiisalis .n quae subinducitur lic,quaecunque. n. sunt,&reliqua . nam si propter hoc terra etenim terram uiditimus, quia ab simili simile cognoscitur, oportebat ut qterrae magis essent piopinqua, ea magis terram cogno scerentiat contrarium nunc inpiam suae sunt in nobis magis terrae participantia. l. pili,d ossa, & ungues,cum sensu penitus careant,nullo modo ut paret timilia sentiunt. atqui, si ab simili simile cognoscitur, oportebat ut ea sentirent. & magis ipflam tetram cognoscerent, non est igitur ille sermo Derus. quod si quis nunc,& ia dictum interpretetur,ad id quod continuate dictu est,
accipi pol hoc .n qcl ab simili sile pati non possit, atq;
sentire esse, at etiam ipssur,pati aliquid .de moueri, madii me arguit eu sermonem , quo si se ab simili cognosciet. Vetum quemadmodii dixi quia inseri n. coniuctionem,magis eum hoc nunc dictum,ad rarius inducunt,
dicere pratemus. Pne lares autem unkων priae lorum ignor ἱtia magis, Palateirretio adirit Enosiit n. unum unumquodque, mriata aut minora it, i,mnia nanque alis. Nam siquidem tetra terram uidimus, tandaque undas, id sequitur quod unumquodque principiorum si
cognouerit unum, plura ignorabit, quare ignorantiae nugis,quam cognitionis Hementa caiisa erunt ,hoc autem argumentiam non in absurdum, sermonem ferre
uidetur, sed illud dicere solum quod hanc opinionem sequitur. Quid enim est hoc absurdum, si unumquodque unum cognouerit,at isnorabit alia etenim si tangibile talius cognoscitat uis bileq; & audibile, & odorabile.& gustabile is norabit, tibi sensus eo de modo. sed absurdum,quod est in concordia demonstrare magis hoc argumentum uidetur de qua concordia, quς sequuntur inducit .& ideo in elementis aliorum praesumpi iam est, ut quod in concordia consequens esset, illud
induceret. Aicisse autem ε tabes etiam imprudisses m esse Deum, solus. n elementoram unum non cog oseret, contorionem riserialia uero omnis eam coin eunt, ex omnibus enim est linumquedque.
Hoc etiam inquit absurdum Empedoclis opinionε
sequitur,quod illi Deus omnibus concretis moi talibus imprudentior erit cum nanque omnia o quatuor elementis composita si totque etiam ex concordia dc discordia . cumque ea de causa cognoscant omnia,quod omnium principia habeant.Sphaeras quem Deum uocat Empedocles discordiae minimae particeps ipsam discordiam non cognoscit sic nanque illi concordiae continentia contingit, mortalia uero cuna sint ex omnibus elementis, nam a cognoscant .ea de causa ait: Terra et
enim terram uidimus.& amore amorem δε discordia discordiam duram . quidam uero in concordia Deum inviterpretati sunt quia Deus quem dicit is autem illi concordia est discordiam .ueluti qua contraria est,haud cognoscit . unde illorum compositorum, quae hanc ipsam istordiam cognoscunt imprudentissimus erit. Quod si quispiam dicat. neque reliqua elementa ipsam cognoscent .is etiam sermo absurdior est, at concedamus alia elementa cognoscere concordiam, quae in se horuunumquodque habeat, ut & ipsa cognoscat,& si quis
hoc concederet,elementa esse inter sese discordiam si ne in se non continebunt. sc n srconi raria erunt, qa quidem fieri non pol.qFaut in Sphaera interpretatis, id accrimodatius utruene etiam Alexati notauit id esse argin probabile . non n. Deus imprudentior est, cum peiorum comprelaensonem non habeat , nq; melius est ipsa meliora sola comprehendere, quae aut e peiora
sunt ignorare. Cmnino autem qua de causa quae sunt omnis animam non has ni quoniam omne aut est elementum ut ex elemento uno, orex pluribus ut omnibus . necessarium. n.est una quid e noscere, uel quadam,uil omnia .
id sane nam si elementa sunt anima, nania au te .qus sunt,ex elementis sunt,aut omnibus .aut quibusda aut uno ueluti glacies o una aqua, oportebat omnia animata essem sensi tua. dc unumquodque compositorucorporum uel omnia cognoscere,quae sunt, si ex omnibus esset Hementis, uel quaedam. si ex quibusdam,ues unum. s non esset compositum, sed eκ uno elemento ueluti glacies.
Dusis au rit oram susiam quid nam si tinniens ipsa,mativi enim uidentur elementa esse, maxime enim ρε cipuum illud est, quod contineriquicquid nam sit inimam autem est. quid melius, dominum impossibile est,at etiam inissessu muti impossibile. Qili animam ex elementis constare dicebant, ea autem discreta sunt δε materies rationem retinent, squiisdem non simpliciter elementa animam dicebat, sed ex elementis quid uniens,inquit hac Mementa, quae in aunimae generationem conueniunt et si una cum sit anima ex pluribus est elementis , quod igitur eiu i ianionis caula erit, id quide erit anima. in quibus uero aliud quidem continens est,aliud uero contentum, in ijs, qae
continet, id primum natura est, ct pulchrius eo, quod
continerer . quare fla composito anima est contines, S praecipuum, qn. n. illa abluerit quod eopostum est, illud intercidit quod autem continet illud idem imporat na tura .anima igitur ipsa domitiatur, es ementa autequae ex auima unionem .s continuitatem habent,ea secundum tenent ordinem clune antima magis,quam Hementa,primigenia est,et enim in iis,quae sunt in mat ria,S forma quod primigentu magis est, ct natura primum illud est sorma. nanque propter sormam materia est uidem forma est,cuitis gratia est maleria,& mat Haritiae fit causa ipsius formae quae ut suscipialair .ipiis aptitudo materiae paratur,in animatis autem anima imsa sotina est. anima igitur natura primum est. At illi elementa omnium esse principia dicunt,& eius. quod animam continet Hementa contenta dicunt esse causam,
atque principia. sc autem fuerit a m. quod maκime praespuum est illud continet Anima autem madii me piscipua est,anima igitur continet, quod autem continet,
illud est magis primigenium, magis igitur est anima primigenia,non igitur omnium Quaecunque sunt, et ementa principia sunt. quod aute tit anima aliquid melius, atque imperans ieri non potest,nanque anima hoc q-dem corpore, atque etiam spiritu preciosor est . at in tes lectu totum non est antiquior. sed intestinus anima reciosius.& antiquius est, ut qui substantiam separa, item tenet,unde maxime omnium secundum natura
in teir, principale est. quo igis illi Hemeta dnt illud. n. dicere consentanea est,quod id pciositu est, quod natura antiquius est. Maxime. n.consentaneti est hoc esse antiqui sim o dominum secunda nasura,elinιnta avit dicum prima eorum,qua sunt se.
73쪽
Manifeste igitur etiam per haec esse intellectum se. parabilem Aristoteles uult siquidem eum esse anima antiquiorem dicit,intellectum autem anima rationis participem uocatat animam reliquam nominat. Hinc aut habes eorum solutione,de quibus cum dubitauisset superiussu bitationem non soluit, cum . s. dixisset animae motus corporis temperamenta sequi, hoc. . tunc euexit,cum praeter naturam se habet homo, qn .n non dominatur intellectus, cuius quidem secundum naturam est id quod est principale conuerso Ordine potentiae iapsius animae corporis temperamenta sequutiat. sed q intellet ius dominatur,tunc quia secundum naturam se habet homo , non amplius animae potentiae temper menta corporis consequuturpi ipsum corpus animam sequitur . Omnes avit sui quis tuno est,er sinitur anima sunt, o elimothesse Letini ipsam, maxime motiua,non si de omni
dicunt anima, q. n. qua sentiunt omnia metiua,uidentur mese
quadam stabilia animalium in loco. qui de anima dicunt, eos in tropartes diuisit, nanque,dc eos qui motivum, de qui sentitiuum, quiq; respiciunt incorporeum,proposuit, quia etiam unam- quanque harum opinionum priuatim redarguit , nam quemadmodum a me iam dictum est uniuscuusque aliud quidem admittit,aliud autem uituperat . quUd. n. mouens animam S sensitiuum dixerunt, quodq; eam quammaxime incorporeum esse Op Ottere putauerunt, id admittit uituperat aut .alios quide Mae oportere Putauerint eam mouere, quia moueretur. alios autem qd eam eκ principiis esse dixerint quia simili siti cognosceret liox uero Ad cum mente bene ecm esse incciporea concepissentatac cogitas neminime contenti di delati sunt ut eam corpus stibi ilium paritum esse dicerem. Quia igis vita quanq; harum opinionum priuatim tedarguat,onditq; illud absurdum, quod unamquaq; s quitur,nunc ad Omnes a in quoddam c5e intendit. ac odit enint,inquit hisce omnibus, ut no de omni anima iusserant ac quidem qui eam maxinie moti uu ut subtiinsmatum partium corpus esse dicunt, utrique, quod
moueat animam des gnant es . nihil citidem neque de anima plantali. neque de plantariamalibus dacelit, DCn. n. horum aram a quia moueat, desgnatur, niillima nanq;
horum secundum locum mouetur. de quidem de plantis id patet .at scitiasse plant animalia moueri uidebunt, Destiti spongiae, sed motus ille localis non est. laaud. n. locum n vitat .lia ueluti contractio quada est . at illi eummum ac iebarit qui in Oibus rebus de loco in loca mutare facit .at integritates hora sunt immobiles. q uero in cognitiuum di senstiuum respexerunt ili quoq, de plantali nihil quicq diκerunt, nam plantae a minutae quidem synt,uem neq; semilanidam; cognitionis participes satiae sunt. At quide uidetur hoe sola motu mature amima Mimal ipsum. Cum dixerit eos, qui in motivum respexerui, Omnide anima non diserete, neque enim de plantarum, nesque de plantanimalium anima dixerunt , quae quidem Platriam lis seii sim participant, motum uero locale nequaquam,ne quispiam dicat moueri etiam talia, na-que de plantae e plantanimalia alterantur,at'; augens tur,l ac de causa adiecti ioc solo motu, uidelicet motu locali anima moliet animal ipsum . quale si hoc solo motu movet anima. illi,qui a molitio eam d. iiiiit. id quide de omni anima non dixerint, neque n. alterat io, neq; augine tum motus animae sunt sed aut edi eo patet,
quod inan. . t a quoque augentur ut lapides N inultatur ut omlaia,quae stitit .in generatione,motu autem locali qui si ex se,de secundum appetitionem sola animalia mouentur. Quod si etiam illorum motuu unoquo que quatenus animal est aliquando moueatur Mon ta
men illud ex anima, sed ex quibus si extrinsecus, uel enim ab insibilibus uel ex intellisibilibus, uel ex adigregatoque , ct crescente, secundum animam quidem quatenus animal est,secundum uelo appetitionem, nomodo quatenus est animatum, uerum ab anima etiam
moueri uidetur. similiter etiam qu- p intellesum sis titium ex Aemenulti faciunt,apparent.n planta uiuere non participes lationis, nessensus, o animatium multa intelligentiam non hasent.
Cum demonstrauerit eos, qui animam definiunt amotu,non de omni anima dicere, nunc rursus id ostendit quod neque definientes ipsam a cognitione,de Omni anima disserunt,quia cum sensumq; , de intellestiam ipsam linimam dicerent, qui eam ab comitione definiebant, proptereaque ex elementis illam constituerent, hoc modo dixit. sc n. aperte Democritus dicebat, naxagoras quoque dicere uidebatur, illi igitur de omni anima nequaquam to oliunt,neque. n. id illi dicerent de ea anima, quae neque sensum, neque intellectu habeat, sensus ti S intestaliis sunt partes animae, quae uim cognoscendi habent. Quare neque illi etiam de dilantalidisserunt, non .n plantae sentiunt , S hoc quidem c5e est his quiq; motivum , ct qui sensitiuum dicunt, nam planiae neque sentiunt,neque mouentur. At qui sensativum diat ide pluribus dicere uidentur, nam plantanimalia quoque homplectuntur,quae illi,qui motivum
dicebam non complectebantur. at quispiana contra illos dubitauerit.quid ita si ex elementis anima est, ut coignoscat aliae quidem animae sentiunt.& intelligi mi a ,sae autem senti di solum idem luoq; aduersus eos qui motivum dici uti,dicere conuenit, 'Mad ita n. cum sit anima eiusdem naturae, aliae quidem localiter mouetur. aliae uero non Quia si quid iam haec concederes, poneret integellum qua dum pariε anima in Minridem sensitiuum, nos. siti quide Leo a
itur se de emni anima,nere: δε tota, i. de una .
Videlicet si intellectum omnis animae partem esse concesserimus etiam lenstiuum, uel ut idem si, uel ut haec eadem concurrant adeo,ut ubi si sensus hi sit intellestias quemadmodum dicere Pythagorici uideban
tur qui in omne corpus animam traducebant, non iti,
qui ab cognoscendo anima substantiam desiliunt ,hoc . modo, de omni anima id comprobare poterunt, non enim plantalis animae natura ea est,ut cognoscat,& sentiat, ii igitur de omni neque de una tota, iam si ei raquam maxime intellectumq;, ct sensum omnis anima habeat at etiam nutritiuam,ct augmentativam,& generativam potentias habet, quae quidem ab cognoscendi potetris aliae sunt,atque in omnibus lini ibus animam , manifestius quam illae sunt, de quibus nihil illi dic ut . at neque etiam de ea. tuae localiter mouet, ideo si haec in omni animato sunt in si illi de illi, nihil dicti ni id soquitur quod neque de ulla tota dicunt. Danq; in unciis quoq; indiuiduo uelut una quaeda anima eli quae pluribus potentiis. iut pari ibus initur,de quibu, mitibus cum non dicant, nequc de una tota dicam Decesse est. di hoc itasse solutio dissenti ei is est,ne.ii quis sium in his qui animam cogitatimina ponunt esse tet pondes dicat non eos de On ni anima , veru de hilarania sei monelo a. ira superata G
74쪽
lacere, cuius proprium est cognoscere,ppea inquit, ne, que de una tota sermonem saciunt, nam si humana ala non omnis in se tota cognitiva est, in eadem nanq; est di iracundum,& appetitiutina,& plantale,quorum nullum sensus particeps est, igitur neque de tota humana
Hae etiam rimittit sermo, uis is carmina orphei dicuntur icit. n. animam ingredi νὴ irantistis latam a uotis. im
pes sil/ dat optimi, hoe accidere,o animalium quibusdam, si,
Quae dor inquit,qm ea non utar esse Orphei ci iana,quemadmodum ipse etiam in libris de philosophia
dicit .ipsus etenim dogmata sunt hac autem asserit ilomen melius accessit quo latius explici rentur.ibi igitur dicit animam penitus a uentis portatam respirari ab animalibus. Quare neque hic de omni anima sermo est,
non enim animata omnia respirant, non inlecta. non
mam.& priuationem cognoscimus, quod aut peius est
in contrariis,priuationis Smateriei talionem tantialtero igitur contrariorum correspondenti forma alieni
quoque co noscemus. quod quidem priuationi conuenit, an aliqn etiam ut contraria susti it in cottariorum cognitionem alterum . siquidem scientia est una contrariorum Qn. n. contrarium dico,id patet, quod quasdapassuas cotrarietates cognostam quare si albii cogno uero,quod est ui suum di gregativum aoc uidelicet coistrarium nigrum cognoscam iam disgregationi cov. gatio contrarium est. igitur albo erit contrarium cogregativum. quare si in aliquem congregantem incidete, oc si non ipsum consecutus cognoscerem, cognoscedo
quod album disgregat,hoc cognoscerem dc superuenies
nigrum,quia altio contrarium est. sic igitur ex uno Hemento esse animam susticiebat uelut ex igne, na si hoe est.& calidum S siccum uidelicet qn in reliqua elemenplatitas. Dicunt autem carmina aenigmaticesgnificare ta incidero, quae huic dispositiones contrarias faciunt: per respirationem corporis animam suscipien is aptis tudinem, quia respiratio calidum naturale refrigeratis temperatum facit,uentos autem Dotentias quasdam sisti ficacotrarietate ea.q ad se hoc habet illa qlioq; cognosca .ppea ex uno elemento facere anima sussiciebat immo a quoque n.elemento ditarumcontrarietatum smul altesn ficare aiunt, per ouas ab uniuersali operatione in ra pars est. generationem anima3 deducit ur. quam operat ionem εt in toto quidam ipsam mixtum esse Aunt, s. sertas. tib hoc particulari corpore, & generatione liberata Thatis rauus est omnia plena Lorum esse foe aurem quasdam duoperatur . bitationes habet,qua enim de caua in arie, uel in igne eum sit a Quod quidem latuit eos qui ita erigid runt, quoil si vostrat es m ratu autem facit in m lmeis pia. animum ex elementi seceninon vo=tri .et om hibui, tia Ap. sus ' ' 'ηsi esse Miet μου θ' afuerit et is quilam qua δε iam
ptam. etenim recto Cr ipsum o siliquum cornoscimi ι, iudex. n. amborum regula est,ar obli suum nerine Ai, neque recti. Latuit inquit eos qui animam,ut cognosceret, e lementis se ciebant, quod eam esse eX omnibus non Oportebat,tierum si os erat eam re altero contrariorum conficere,nanque alterum contrarioru sufficiem est Sseipsum.quod congruat,cognoscere,& contrarium Spriuationem. Cklud quod minime congruat,ut inquit in recto,& obliquo se habet nam recto rectum cognoscit,quia congruunt inter se bliquu uero nequaqua , neq; libi jpsi conuenit. est. n. infinitum obliquum, neq; Oio recto Pp obliquitatis infinitatem congruit. Simili,
ter ut ignorantiam cosnoscamus, non indigemus ignorantia, iret u scientia seque ipsam S ignorantia cogno in imili quoq; modo in uisit.& caecitate. uerunt a merpositio, adt,quia aut ia
hiciquia per priuationem,& habitum si are utriusq; cognitionem solo habitu opus est, ii finita priuatio est,& nihil aliudri formet abntia est,ideo merito formae cognitio est.& ipsius sormae & priuationis cognitio. hoc. n. priuatio est,quod habitus no et t. at sane in contrariis,qiroru uir , informatum est, & na,
turam definitam habeat non latis cit hoc dicere,qaeno est hoc. nam si quidem album cognoscerem, ignorarem idem nigrum. postea quispiam diceret nigrum esse, qd album non eu,album quidem. s. imaginatio tolleret. in infinitate autem reliquum esset, ut in priuatione, cum non litet ubi niteretur. oportet autem siquide cogni
tio nigri fit tura sit , ipsius naturam nigri imaginatione aut nihil est animal uelut elementa,quae qiii de mamis esctrcunscribi sorte igitur qm in elementis quoque alia se animalia oportebat inam q in igne aut in aere effeta quidem seni activa ammo inser atiua ignis,ct aer, alia nima ,ea s mPOsi i melior esset. ueluti q in pitrionibν. uero materialia magis,dc passiua, in aqua,& tetra, quae S subtilioribus corporibus existeret,unde etiam mistis secundum sormam sunt ordinata, quaeq; activa,ea erat eius Rctionea apparere debebant. hoc aut uelut ab illis id animae substantiam sufficientia, tanq; se .lia quo dictum comemorat,quod in igneatq; aere purior a tu; que abritia cognoscebat .m analogia igitur sermo sum immor alior est anima. debebat igit malisnu,m csi '
Aliam de anima opinionem exponi; . putauerunt loquii aliqui animam in omni corpore mixtam ese,ut omne si animatum corpus. di ex hac opinione ipsum Thalen omnia esse Deorum plena putauisse, credentes ipsus Tlaalae opinionem esse quod ubiq; Deus esset localiter,uel quod animam ipsam esse Deum sit spicares, uel diuitiae portionis eam esse putaret . Tale quoq; in
Omnes quaeq; uiae omnipotenti sunt Ioue plenae . , Pleni oeshoim conuentus in mare plenum, Portusq; δε cun iis magnus dat Iupiter usum. Stoicos etiam este euasdem optiuonis dicunt corpus enim muremi esse putabant. quod a tur Deum esse localiter ubique putent,id quidem absurdum est, S prae. terrationem, siquidem neque Deum corpus esse possibile est,quando etiam sensum esse incorporeum demonratu es ah hoc est. aduersum quod Aristotelis instameia ess,operationibus sane ubique esse necesse est. vi dem ipse esse omni lim demonstratur, sic quidem
Omnia plena deis, cunctis in partibus illi, Sunt aures.& per terram.& per soa, uirum qi Ipsum, occultauit quantoq; in pectore mentem Contra igitur hanc Opinionem Ruae in omni anima esse dicit primum quidem dubitat, quid ita cum si in omni corpore ara lia quidem sunt alas lia uero no atqui oportebat ut oti essent animalia, ex simplicibus
75쪽
ea in elementis animam meliorem. & magis immoria aut singula quaeque animae particilla aeris quadam partem esse dicant, sili. n. cum compositis sinplicia corru- tem complexa est. l si in quacunq; aeris particula oesi untur δε alterant.& mutant.quae igit causa est, ut ani animae particula: sunt, oportebat omnia similiter animae quae sunt in his sint magis immortales mata esse,& omnia rationis, Mensus esse cosortia. tq;
Areidit autem utroque m uola urdum est,Cr praeterra- etiam cupiditatis.& iracundiaesed secundis falsum est. timentina ue dicere animal itnem, aut aera praeter rationῆ igit&primum Q si unaquaeq; antinae particula quan--- non disrare animalis insit anima Uurdum est. dam aeris partem si scepit . oportebat ut aliud animal
Qui dixit eum sit anima in elementis, qua de causa esset alterius animae particeps, hoc quidem cupiendi non iunt animalia nunc ait,quod ut in dent eκ his, uim solum teneret illud autem irascendialiud uero ra, absurdum .sueri; ronis egrediens est id quod sequitur, tiocitiaiadi,& aliud tandem alterius cuiuidam potetiae, nam si animalia ea esse dicant, in quide sermo stolidus, siquidem recipiendo quandam patre aeris animalia a ct temerarius est qui quidem facillime ab sensu conuin nimata sunt .at nunc aliqua itidemus,quet oes animalesia potest id etiam absit reu est,si in ipsis anima sit,ea no potentias participant alia autem plures. non unam so- esse animalia, tale nanq; animam ipsis uidelicet inesse, lam potentiam . coicam. et si quispiam dicat ea plures dicebant,qualis est aialium anima,quae aut sibinserun- animales potent ias participare ideo,quod in animalib. tur id ea declarant . plures aeris amplecti particulas accidat, dicat quaenam rura se autem uueritur animam si, in , I totum cim distributio est quasdam quidem particulas animae in artibus est eiusdem me em l omnibus simpliciter aninialibus t animatis atriplecti, Quo adducti sunt illi ut elementa dicerent animata, quasdam uero non etenim nutritiua in omnibus est , nunc ipse declarat,ratiocinabantur. n.eκ hoe,quod ele S augmentaliua, reliquae uero non omnino, dc rursus, menta similaria sum, & ideo totum eum partibus est quaenam distribut io est in sensum participantibus ta- eiusdem species, partes autem totorum elementoriim, cium quidem penitus esse,alias uero non alioqui si si quae sunt in animalibus,animatae sunt igitur eκ necessi talpsi similaris est aer, quaenam disti ibutio est, hanc aetate etiam tota animatu erunt nam s parean;mata est, ris parte ratiocanaliuam animae coplexam sume, hanc
de totum parti simile est, id sequitur, ut totum quoque aut sensitivam de aliam aliam non nua qualibet matest animauim. ppea .n.esse animalia animata Muod quan ria naturaliter quae uis forma innascis. Quare si necessedam totius corporis partem unumquhdque habeat'. s. est unam quandam diuisionis pari iculam ueram esse, si- aut aeris, aut igni,aut aliorum,qitae in eo sunt,quod si quidem animata sunt elementa . dei nonstratu eli autem animata sunt lac etiam consequenter animata esse unumquodque impossibile esse,id sequi quod amma- debent. quae autem hunc sermonem absurda seqiuin , ta dicere salsum est.
ea subinde fert. i Quodsi eo distraritus eiuslim steries V,anima uero dii immQ are Meese est psi'ut dicaMI animam e lim Hiel tum ris,alia idem ei; spartitilla inesto tralesialis uero non inest. ztibus esse si μοd auererint aliavide eomin Me m Mimali. Quia necesserit secundum illorum suppositionem, Animata animalia sunt. animam, quae est in uniuerso esse sibi imularem , mea
Si propterea inquit unumquodque animatum est, astruit .si.n.no esset sui daris . sed dissimilium partium, quod in se partem quandam totius accipiat,omnes aut alia quidem eius particula esset in hac particula s aeris, partes & sem ipsae, & cum roto sunt eiusdem speciei, alia uero non inesset Quod si hoc est, non erui omnes necesse est ut similitet ipsae sint animae . Quare in ipsis aeris pari iculae, dc elementorum sibi piis eiusdem spe anima ipsa'secum est eiusdem speci in similati .nam si cita quod illi maκime uolebant. igitur sermone redigitanima ipsi sibi noti fuerit eiusdem speciei. & similaris, ipsis in contrarium, nanq; illi cofirmabant uniuersum ut aer non tota erit in singulo,sed alia vis particula a- esse animaturiuod quae sibi cum toto essent e uiae spelio in loco iidelice inita dicam aere irascibilis in a, ciei partes acciperent. ipse aut de stippositione tacta Milo uero con piscibilisn in alio alia. Quod si hoc est, numm dissimiliu parini esse ali ruitscrest contraxi in haud amplius aeris particulae sibi jpsis erui eiusdε spe- Dam partes anu, etsi inuice sunt entiae speciei, qJaercei in toto sine aut id dicat uelut ab illit dictum sit qae sibi ipsi siris est,atin quia pars alae non est eade in uia
anima sit similaris,sue ut eam non erisimilarem mani' quoque,non erunt eiusdem speciei nanque amniata semia sit,in hoc absurdu semionem deducit. neque .n. cundum animae Pp ietatem maxime desistian Anauromne animatum omnes animae potentias habet, eque ma uniustitiusq; n enlelechia est aia. Quamobre si ita
in quibus omnes sunt,ut in hominibus in illis inuicem ri id non pol quantum est in eorum sippositione ut
sum eiusdem species, praeterea dico quidem necessat tu aiadusimilium partium sit,uecessario erit elusdem spe esse ex hac latione re anima sit eiusdem speciei. & quae ciei. hoc aut inaniscite salsuria est, sterius. n. eciei est deinceps astruit,ad haec etiam contra hunc sermonem animae particula ratiotialis.& alterius irascendi um&re hae uti diuisione possumus,oslendendo eos demonstra liquae sili. Vnde si necessitas elint 'tua1atumdnt uni, re quod nullo modo fieri potest, necesse est enim quod uersum .ii aiam eiusdem speciei, inultu partium esse anima quae in toto aere est, auripia secum si eiusdem dicant 1iocasit salsum ellod sequit qSuniuersum dicet specie .aut no,ip si est riusdem speciei,quia in alatis a sere animatiam salsum est. capiendo quandam aeris partem animata fiunt, oporte Nα Omm o intur ipsim mtarem G, se ia
bat ut omnia eandem participarent animam , at quide pia naue paretiola uni e i. .
secundum manifeste filiam est, nomen. n.senstitnim, Videlicet quam umeti m suppositione illorum qui ct nutritiuum,Se alia sum eiusdem speciei primum igis dicit in quacunque uniuersi particula animam esse. vii ouoque sit sum est quod si dissimilaris est anima aut o, de & animata Particularum uniuersi consortia animata
annes estis partes per aera totii tendunt .ut in imaquaq; fiunt, necesse est uisimilium Partitim silaninia. nam si corporis parte nutriendi N agendi uis est . ut et in uno sitium partiu non luetat, i quacuq, uti uel si particul inuoq; arboris ramo. aut igitur omnes per totu tendui, minime erit eadς. quod i autem smilium patini no sit
76쪽
neque in omnibus anima , d monstrari poterat etiam ex hoc, tuod aliquae p. it acule in eodem manifeste non sunt animatae. ut lapides S ligna, S similia, s sane sunt aeris consortia , etsi ipsi conarem ut dem nutare ele menta .ine animata ex eo quod similaria snt δε partes
ipso tu arasmatas esse .eas uidelicet quae sunt in animalibus,eide argumento astruere cotrarium posumus. ει enim quia partes eliatorum,quae sunt in iis, quae animata non stini,ciusdem speciei cu totis sunt at hae sunt s- ne anima ,ergo tota quoque carent aia. hoc aut,in quae uno; timuersi particula, siue in uniuerso aere accepis. cuius animata participantia eo ipso an mala esse dicebant,r cedit .sme id in uniuerso S mussino corpore in teipretatus sueri, ad et magis absurdum demonstrat. Patet igit ιν ex die se,quod neq; cognitio adest animae, quod ex
elem initi eon te neque moveri ipsam sene, tierea: dieitsν.
aedieta sunt,ea conduciit,hoc modo neq; ergo cognitionem habet ala meo si meliliis, neq; ppea quod moueat ipsa moues,sed quidem mouetq; , ct cognoscit,at non ut illi dicebant.
Quoniam uero cernis re anima est. sentire er opinari vuque etiam cupere in /elis rare: omnino appetitiones, it autemer m Deo motui Ληimalibus ab anima atque etiam detretioque, o status declivitio, utrum toti animae horam unum quo se adpitis nos tota iΜt iligamusq io sentiamus. aliorum tinum di
quodque faciamus, patiamuν ρ an aliti partibus alia continenter c5memora lint, e speciei dissimilis animae partes, idipsum nune inquirere tuus proposi uest. ani cu plute s. de dii tersa snt antinae opisationes,
id quaeritur, utrum, cum si una, Scindiuisit,ilis anima secundum si ibstantia is una haec substititia potetiae diuersae.&operationes adueniant adeo,ut 5 nutriendide augendi, oc generandi, es ratiocinandi, Sirascendi, de cupiendi uis eis quae alia animalis potentia est, tina de eadem numero st.& secundum substantiam 3 an aiast pari ibilis N in alia atq; alia eius particula ham unaquaq; operationia sat praeterea utcuq; si potentia pquam istir animalia iiii iere, id quaerit, utrum si in una ex praedictis operationibus, ut potentiis, at in ratiocinandi,aut sentiendi tinnit in aliqua aliarum an in o--ibit, ipso an in nulla sed aliud quid praeter ipsas a mima tibiis timendi causa st haec igitur. qua in litiae in qilitii problemata sunt hic autem itidetur id uelle, ut
substantii ianitis animast. uerunt ii hoc nourpem c d
clarat,sed ex quibus ad rationem dubitat . quae suppo πnit quod anima parrabilis eis,ostenditq; seri non posise,ur ea particulis disserentibus utens ratiocinetiarq; ,
de seritiat de cupiat δε quas operationes operes Hic aut ips uisum est nihil pponere ex quo potuisset addit cere quod ala una quaeda est ij ijs utitur, quas diximus
disserentes potentias δε nos et saepenumero demolitauimus At si cognouiu, quidem ipsus animae substantiae Etiam sol inque de immortalem sed eum rationale intellexisse . nam res quam ciem mortalem iudicauit. nunc aut mediocria quaedam hoc ipsum declarantia in
usum proponemus uiis ergo hic diar arripiunt.& qui
oem animam immortalem facium δε qui Oem mortale
esse uolunt δε diit,illi qu dem, itides ne quod Arin.omnem animam separabilem atque immortalem uult esse ecce. n. unitas esse substantiae omnem animam dicit,& intellectum qui pars est animae separabilem esse, &ι immortalem dicere mili .unde etiam se uelle omnem separabilem dc immortalem satetur,sqiii lena omnis anima est unius substantiae Hi uero econuerso,qui morta
lena esse animam uolunt, inquiunt. si unam esse omnis animae subilam iam dicit.& irascibilem S colici pii cibilem,S plantalem no separari, id patet quod oem uult esse mortalem, liquidem Ois anima est unius subae. Qd aut ut ego dixi non ammae sim unius substantiae dante Arith eκ disioriantia Pugnaq; assectuum, S rationis Plato declarauit. nam si ratio, dc assectus inuicem pus gnant,unum uero idem sibi non repugnat, id sequitur quod ratio, dc assecius unius subilatiae non sunt Arist. etiam in secundo lib. um diffiniuisset aiam esse entel
claram corporis naturalis insualis potentia Luta liniis,
paulos oli inquit quod igie no est ala separabilis a corpore .uel parte nonullas ipsus A separabilis sit, no obia uriam eii nam quorundam ipsam partium entelechia est. Quapropter aliquas ammae Partes a corpore non separari. deo moriales esse cognouit. Quod si quae
dam partes separantiar quaedam uero non, id. figit patet .deinde subdit. Veruntamen aliquas esse nillil prohibet, Dropterea quod nullius corporis sim erat elechiae manifeste igitur ibi quasdam alae particulas esse corporis formae dicit . unde quoque sequitur non esse separa Liles, nanq; est entelechia Drma S per festio corpori .
aliquas aut separari ideo quia nullius corporis sunt Uitelechiae. Rursus etiam conses lim se binistri. adluic quoque obscuria est an sit hoc mo entelechia coisoris aia, qtieadmodu naui eis naiticulator, Quare etsi diceret ostin ne a iam ent electuam . illud in sognoti it quanda esse
separabilem entelechiam,quae extrinsecus ipsum subieelum instruit,orna tinc perscit, ut nauigm naniculatori Qui, d si alia quidem separabilis es talia uero non δε lia quidem mortalis,alia uero non, id patet . quod haruIubllanii aditiosa est istis manis esse in secundo semone non si tum diuersae subitatili .uetuet iam dui etsi generis est e intelliri dicit, adeo ut Onima ronalis cum ea qra tio rs es igne non si una . cum . n. de aliis anin .e pol stiisqliaesivisset,snguli imine anima st . an parsa sunt .de intellectu inquit, d compmplati ita polentia nondum patet, ierum animae uidetur esse alterum eonus.& hoc contingit solunt separari. quemadmodum a corruptibili a ternum. quod etiam de dii suio intelle. tu, ut putat AeNander, haec non ducat,in patet, nam 'l' xens de particulis animae separabiles ne sint rati rufi su iiiiiiiit de intri lectu autem. tanquam Sc ipse sit animae pars non enim intellectum dii linum esse animae pisailixisset alioqui quo de in imo intellecti qui penitus a corporibus separatus est, eum posse separari dixint
A quomodo de diuino in MII 'ii omnino id quaesisset,
an sit separabilis an non quod autem neque aluim in tellectum quem ipse cotemplati uirin uocat innasci nos
bis uelit id patet,quia ipse rursus in intellectum contεplatiuum solo fine ab Miluo differre, qm subiecto ea
dein liuit . activi enim finis in bonum, contemplativi uero ueritas etenim qn ud supertar a se tollit, contemplativus fit uniuersi naturam di uirens, quando uero ad inferiora collertitursu dre activiis. quare si activus intellectiis humanus est. hominum nanqtie sunt acti nes, is si solo fine differt a conleplativo, id sequitur ql intelli coli templativus humanus est. Qiod igitur nonoem animam unius esse su bstantiae dicit laee dicta sussciant . qii AEq, a nobis in prooemiis proposii a sunt atq; et iam magis per ipsa dicta percurrentes cognoscemus. hic sane ur intendere sermonem contra Ti naeli. Gui in part iculis corporis animam esse dilusam dicit, & rati naleniac sensitivam in cerebro sedem liabere, in corde
77쪽
vero irascibilem.& in hepate concupiscibilem. hisce igitur occurren, , quia secundum Particialas corporis ani, mam esse in minutas partes diuisam minime concedit, uerum totam per totum corpus,etsi multipliciter diuisum est,eam unam liabere continuationem sic ait. una
esse ipsam,quia quoque animal eli unum,sed Plato, nout qui putaret in cerebro simpliciter subitantiam rationalem tedoe,in corde uero iracundiam, & in alia parte
aliud quodpiam, in ill is corporis partibus eam diuisit, uerum ut qui sibi persuaderet aliam quaq; pariem corporis ad aliam animae partem accommodate se habere, ut inde illuminationes acciperet . quemadmodum emnon oculi omnes aequabiliter solis lumen accipiunt, neque quod magis in hoc oculo sol sedeat, ideo magis elucet,uerum eius aptitudinis causa id fit .& quae in. ii mata transparentia sunt,ea Pp aptitudine propriam, ope rationis ipsius luminis com iam capiunt . Simili modo quoque id putandum est, quod anima magis in quihusdani partibus lumen concipit ea de causa, quod eae Partes maxime appositae sunt. qK & ipse Arist. alibi uidetur opinari,quod animae praestantistima pars in corde sedeat. Sed rursus ex his, quaedam eXoritur dubitatio, num . n. substantia una quaedam est anima &pro diuersis temperationibus, & aptitudinibus eorporuminal parte asias habet operationes in oculo quidem indendi uim in aure uero audiendi, S in alia particula
aliam potenti Quod si hoc patet,quod uidendi potentia in oculo est, di eum informat , auditus autem in
particula sede sua, ct alia uis in alia, quod si hoc sit,uim
iora quidem, ut formabunt nobiliora , di ipsius tamae materia causa erit,& forma propter materiam facta, nam quidem materia cuius gratia erit . uisus enim sudirit oculi gratia, orma erit alicuius gratia, sed hoc est rerum naturam peruertere. quod si haec absurda,& impossibilia sunt, non quidem in partibus operationes a nimae diuersae sim t. at substanitia disserunt,quoniam co noscere animae horum quae enumerata sunt, hae qui em sunt animae rationalis, uidelicet cognitio, & opi-Dio, deliberatio,haecautern l. sensus, cupiditas Appe titio, di motus localis, animκ ra tione carentis Propria sunt. Plantalis uero accretio, di summum incrementis,
ct corruptio utrum singulum harum adest animae, hoc est nunquid una est animae substa tiae,qitae multiplicis potentiae cum sit operationes diuersas facit,an substantia non est una, sed multi membris de substat iis diuersis componitur, di unaquaeque eius pars m dictis aliquid amplectitur .
Atque etiam ipsi m uiuere utrum Inlaliquo horum est taneris pluribui an π Di omnibus t an alis suaedam causa sit De his etiam quaerit, de qua nam animae parte iure optimo ipsum uiuere adueniat, sed ipse in sequenti libro dicet,id esse partis animae ultimae ct maxime humilis potentiae scilicet plantalis, non enim quod huius Θnimae si expers, uiuere quicquam potest,quare etiam
ruae participant hanc unam , scilicet plantae uiuere
Dicunt autem suidam pinibitim ipsam esse, o Hud ε idem
latessigere,aliud uero cupere . quid igitur tandem continet anima,
si pari ibilis est,m enim quidem eouus, nam uidetur eontrarium Potius uod anima eorpus eontineat, uod ea egressa effuit, putrescit. si igitur aliud quid unam iptam faciat, illud potism-
fuerit anima. opus erit autem rursus o lilia Parere, utrum
uiunt an multi membre sit: quod si unum sit, cur non statim er imam unum esse pri autem partilis ursus ratio quaret,quidanam sit continens scia sic quidem ibit in in nitum . Hinc est ad ea quae proposita sunt. obuiatio, nam, quia diu et is sunt operationes animae, quemadmodupropositum est, id merito quaesiuit an tota anima omnia operemur an aliud in alia eius potentia i sed quia
non consentaneum est,ut dicamus, eκ eadem potentia diuersas operationes prouenire necesse est ut anima sit
multiplicis potentiae, unde rursus in ijs illud merito δε-rit,utrum in suas potentias diuidatur anima, habeatq; in hac quidem parte hanc potentiam, in illa uero illa adeo ut in tot partes diuisa si, quot et potentiae sunt an cum sit una & impar tibilis potentias diuersas heat ut ignis, qtii unus,& idem secundum substantiam& calefacit.& siccat, dolium uiat, multas quidem potentias
habens,non autem in multas martes diuisus, uelut etiam
Pontum.quod quidem cum secundum substantiam sit
unum, diuersas tamen potentias habet odorem,dulcedinem, colorem bonum , ct figuram . S in alijs quidem sere omnibus hoc uideri potest. igitur contra eos, qui in partes animam localiter esse diuisam dicunt haec autem ut dixi contra Timaeum Platonis latenter dicit nunc disputaretiistititit nam si anima in partes diuisa est, id necessario sequitur quod aut inuicem diuisi sunt hae parte Aut unitae. Quod si inuicem partes animae di uisae sunt,quo modo erit animal unum 3q iod si animal continuum est.& sibijpsi compatiens necesse est ut animales potentiae, siue partes animae, quae animal ipsum insormant,unitae siuit,nam si ipset non erunt unitς,quo animali erunt unionis causa Quod si aninis partes unitae sunt quid nam ipsis unionis causa est nam certe corpus non est,non enim fieri id potes .cum sit econuerso anima corporis unionis causa, anima enim corpus ipm uilius ell,quod autem unionis causa est alicui is necesseeli ut eo cui, intoni, est causa ,sit melius, at anima cor pore melior est , di illius unionis causa, unde ea egressa
inquit ipsum corpus effluit, atque putrescit, non est
igitur animae partium corpus unionis causa. aut igitur
unitae sunt ab alio qliodam . aut a se iis . ab seipsis quidem uniri eas i meos s bile est, diuersae enim subitantiae sunt, oportet enim id esse unum quoddam, quod ea , quae diuellae naturae sunt, unire debet, idque esse opus est aliud ab iis,quae uniuntur quemadmodum si sit alia quod unum liquidum, & alterum eκ his corporibus,
quae inuicem conglii linantur,in unione enim terrae,cuaqua corporibus appositis inuicem, corporibus inqria aquae & terrae,liqui ii uero qualitate per ea tota corpora procedente di per se mediam conglutinante suppositorum corporum sieri unionem contingit. nam quae semel ab natura diuisa sunt teque eandem sibi sunt sortita subitantiam nunquam ab sua ipsorum natura quae semel ea separauit,in unum conserent ur, uerum si uni, ri debent,opus est ut ipsis aliud adueniat .per quod medium fiat illis unio mutua. quare illud eli concludendum. quod animae partes,cum iit inuicem diuersae, ab seipsis, ut unianti irimpossibile est, quod si ex se non lant unione sed ex alio quoda illis uniri critingit,rursus necesse est,aut ut sit unii.& impar tibile aut muli inrem-bre,et si multimebre erit,illud iterum interrogabimus, quae nam sit illis unionis causa uiani quo quet unita nos ant .ea aliis erunt unionis causa S rursus, quod illuxuuit,utrum unu in illud erit an multa S hoc tu iusta itum. ut si uniens animς partes unum est,id quidem esse animam concedamus,& quid nam .inquit,auimam quoque non in se unum facilitat n. m si unionis causa unul Oa. ia. sit per ala. G iij
78쪽
ella diuisus necesse est,maimam aut corpori unionis
coniunctio iii, causam esse itidemus, consentaneii meli,
ut animam unum eκ se esse suppo i a mus , neq; ea alio tertio contingente se indigere dicamus. nec uide absurdum est animam unam S subiecto, & lubilantiam eκillentem diuersis usam esse potent ijs,ppea uarias operationes lite. ut igitiis pomumq; habet ita ut seae corporari subiecto unu sunt diuersas potentias habeant haec aut dicit Arist. non in dogmate probabile id esse oste, dens, quod iam diximus, uidelicet anima unius esse substantiae,sed ipsum Timaeum rephendens, qui in partes corporis alam diuidit, etenim non ipse animam unam esse ivbstam iam . sed eκ diuersis substantiis componi, unirique inulae,& sic sane continuari, ut unus in easdeanestiones consensus sat, de r5ne. n. quodpiam transit in aste has,de ex affectibus in ronem,nanq; hoc illis desuper de conceptione tonis aduenit,ut roni subi j ij dc obediant, roni contingit,ut o habitu quem ad assectus habet ad proprias Operationes impediat, sic funa substantia est aia,unde S holem totum unius esse substantiae dicimus,ct simpli,quq sunt ex sorma,lcmateria qm uero neq; aia rone cares omnis est unius substantiae,saepemimero mulcem pugnare assiniis olidit, iram s.& cupiditatem,nilui aut sibi idem repugnat igiut plurimum ronis partes ira sequit, uelut ea, qpp liu dium magnificent iae generosior est,at cupiditas ipsa cotendendo in diuersa retrahere conat. S si quispiam qrat. luul igis sit uniens diuersas hasce substantias, rn demus, quod ipse in alijs diNit, non oportere quaerere
quid sit unies in iis, in quib. aliud quidem formae, aliud
uero materiae ronem tenet, nanq; ea de seipsis unione lint. naturaliter. n. materia postquam ita disposita est, ut sponte formam suscipiat,m nulla alia causa,quae magis continua sit, ipsam suscipit, quemadmodum ut ita dicam cum ferrum politum fit aptum ad suscipienda formam securis .uel serrae,non quidem est aliud quoddam serro talem quod uniat formam, sed haec inuicem sponte producum ur. simili quoq; modo in naturalib. ut in alatis sermatione, reliquorumq; omnium,na materia,& tarma sunt his,quae ad aliquid diir, materia enim tarniae materia eli,S econuerso. quae aut diit ad
aliquid ea smul subsistunt, & simili deliruunt, neq; id
opus est, ut ea sint prius, postea alicuius umentis indigeant,neq;. n. id Opus est,ut in parte sint prius Di,d ἴ-sus,deinde mutuum habitum suscipiant, sed altero foenito .simul alterum cognitum est Hoc igitur modo et
in partib. animae diuertis hi res, anima. ti quae rone caret ad animam ronalem malefiae ronem sustinet, haec
uero ad illam formae, fila plantalis ad irronale materiaeronem tenet,ueluti etiam corpus ad plant ale se habet, in ijs igitur non qremus quid sit uniens, etenim simul illud,quod materiae ronem tenet pium est ad suscipiedam larmam,hoc ipsum simul fit,quod quidem nullius
unientis intrinsecus eget, veru illud intrinsecus habet cum suae ipsius naturae potentia quae unum facit,sed inhumana quidem anima hic sermo Pcederet, cum ronis anima particeps una sit,saq; etiam Meinceps per ipsam
uniuntur, quemadmodii in Herculeo magnete lapide& serramentis quae eX eo mutuo pendent .ud F inutaliquis in aialibus quae rone carent nam si partes eius aiae quae in illis est,irae inq, sensus,& cui ditatis sunt alterius substantiae,quid erit unienseas. qcriit in illis suin perius3ha eae corpori sunt unionis caiisa, ea, i, multo ante ab aliquo unitas esse oportet .deinde quo eae .si noerunt unita poteret este unionis causa, iis quae se posse iunt 3 nec quidem illud dicemusriit altera alteri ut materia subij cicitur,omnes. n. eae sunt eiusdem ordinis, di in plantali anima dicemus, quod eis totam institutio nem quispiam dicat eas paries uni re,nondum in quod quaerimus id dixit,e: enim cui nam in unum colunt
nanq; qci eius unionis est,ut causa formalis, id sitimus, non utinaeiacit. cui nam igitur eas partes ueluti contin ens corpus naturae,aut simpli, alicui potentiae naturai colligauit Quod si fuerit in partibus alae quodpiam
aliud eas uniens,id quidem uelut earum forma erit, ct erit illud anima nunquam autem in ijs absurdu est, qiae inseriora materiae ronem habeant ad meliora nanq; in ijs, i carent ala formis hoc ipsum accidere videmus qualitates. n. i sunt elementorum sormae , ronem materiae
habent ad ea,quae o ipsis corpora fiunt. Dubitauerit autem qui 'ium etiam de panibus eius,quam po
tentiam habeat unaquaque in eorpere, sit. n tota anima tortim corpus continet, onuenit etiam partilim unamquanque centinere a
liquam eorpori soc autem imposissi simile uidetur. in alii mpartem,sut quo intelleAu, continebit,difficili Ut fingori
Et hoc quippe metito dubitauerit quispiam . nam si
tota anima totu corpus continet paulo.n supra dixit,
id n potius contrarium ur, quod anima contati eat corpus si iis tota totum corpus continet, S partibilis estata S in plures partes diuiditur is necesse est, ut una'
que eius pars aliquam partem corporis contineat,quo
admodum quoque illi dicere uidebantur,q rocinandi, dc sentiendi uim in cerebro , in corde uero irascibilem, aliamque potentiam alio in loco collocabant. eius ij
unaquaeq; pars corporis,in quo est aliquam partem cotinebit no n. in alia parte corporis alia pars alae, aliam corporis partem continebit, una. n. quaq; pars animae partem,tia qua est,eam contiuet hoc aut inquit imponsὰχ ur s. dicere unamquanque animae partem quanda corporis cotinere nam si hoc est,qualem parte inquit,
aut quo intes A continebit dissicile est etiam fingere.est .n intelis quoq; pars auimae, i s corpus anima conti, Det de ipsa S partes eius separabiles sunt id quidem seqttitur,quod partem corporis continebit. at intelti est animae pars,ipsum igit aliquam partem corporis continere opus est, ct hoc quidem etiam fingere difficile .st. nam qu aliae animae potentiae uelut eae, quae in opera
tiomb.corpus ues totum uel in parte mouent, in quibusda sepatalis particulis subintelligentur,quo intelli, qui in corpore non utitur Operationi b. in aliqua particula corporis esse subinteissetur manifeste igitur per haec intellai a corpore separabilem dicit, laeti hoc, im morialem quoq; eum esse fatetur quod & ipse sti enumero dixit .& nos huiusce rei usus in poemiis proposuimus. At AleX. hoc in loco cum penitus dubitauisset des et huiusce coiisderationiswprium dicere, silentio Iocum praeteriit .ex his igitur quae dicta sunt hic id patet, quod intelis esse separabilem, de substantiae alterius
Arist. declarat. Apparent autem o planta diui e uinere,o animalium quae iam ies sectorum,ut eundem balentia animam sterie, etsi non κα mera utraque igitur partium sensium halet, o mouetur iri lora in aliquia tempus,quod si non perseuerant,haud e 3 Hsurdum a
'timenta inim non hiamrint naturam eonseruent: sed Aihil. nu, in utraque partium omnes insunt parte, animae, et 2
steti i Funt inter si π eum tota,inter si quidem, ut quas paraules non sunt tim tota anima,tit quae nusibi tu .st Cum tedarguerit olone dicentes esse aiam se dum partes
79쪽
partes partibile, nunc in ipsis rebus sermonem lalsum esse demonstrat s. n. inquit plani ae Natalia insecta diuidan .una sngula quaq; pars indifferenter animales potentias lite ur,quia in unoquoq; ramo & gnandi ,αnutriendi, augmentandi uis est, ct unaquaeq; insectorii diuisorum pars hie motumq; S se usum ur. Q si secundum partes esset ala separabilis, non hoc quidem esset, sed in hac quidem particula sensus, in illa uero motus esset, etiandi aut uis aut statim cum diuisone smul in insectis corrupta est aut in utroq; potentia est, aut olonihil est. etenim multa ipsorum fortasse etiam oti) nosnant. vapp una ,& eadem ala in lus est numero quidem priusu diuidan poste uero diuisa sunt,specie,non
aut amplius numero . non. n seti pot,ut quae in diuisssubieres sunt ea snt una numero. qae aut insectorum partes ut plurimum non uiuant,cam esse ferunt, quod qua potentiis alae subsit uiunt partes in tale, haud habeant ut fortasse intestina aut oculo ut os,aut sina, pquae uiri tis ea,quae in totum corpus defuit, suppeditatur . dc eiusdem speciei sunt inter se. & cum tota,inter se quidem ut eae q partibiles non sunt, O tota uero aia ueluti q diuisibilis est nam partes insectorum, necnon plantatu secu ipsae sunt eiusdem speciei ppeaqaeamnas potentias minime separabiles lint, sed oes in unoquoque potentia sunt ,hoc. ii l. inter se quidem,ut q separabiles non sunt cum tota aut aia sunt eiusdem speciei. s. ante quam fiat salis diuiso, cum ea aut hac de ca sunt
eiusdem speciei, irist, ut tota in paries smilares diuis bilis laq; similarium diuisoru partes cu i otis sunt eiusdem speciei diuis bilis aut per acciri quia cum diuidit illud in quo est,ipsa ei iam frdiuiditur. cum ij Aristo.
uibusdam exemplis exercuisset ronem, plantarum ui elicet.& insectorum bti quidem succedente coperiit. at quispiam sertasse dubitaue t .an in cibus hic sermo sit uerus,in aliis nanq; at alib. cerebrum tir causa sensus ec motus,et enim s quodpiam iniiciat in cerebrum, id quidem imo bile atq; insens bile aiat Ocit etiam si ner, Mus,unde in reliquum corporis e cerebro motusq; , Ssensus aduenit .diuida . eiusqdem pars diuisa supior tota & mouet de sentis,quae uero iselior est olo motuq;,ec sensu caret. illud ide quos: si in neruo sat pilatio, obuenire solet,pterea irae ipsius gnatio de sanguine circum pcordia cernis esse cupiditas uero aut frcu hepate
disponi Aut ex hepate ipso oris, et si potentiae ipsi in
subiecto corpore esse lint,neq; in oes p iotu corpus P
cedere unr,neq;.nuisus, neq; audii iis, neq, Odoratus,
neq; gustus p tota Fgreditans, uis ctiam concoquendi qua sciam sibi particulas designatas habet . ad haec ira nop et toti, ocecillac in reliquis sD dicendum est, acroto Decessaritim est,ut unaqusq; uirtus in illa parte sedeat, in qua etiam opera ad haec igistita diti. quod haru p tentiatum partes hae principia quidem sunt,at no peni
tiis in illis circunclusae potentiae sunt, sed ex illis in reliquum quoq; corpus ueniunt. igis totu corpus simul cum iracundia, cum cupiditate disponis. uerunt ii hoc non susscit,nam quod quaerimus, id dubium est, quod unaquaeq; animae uis quadam sibi partem corporis sortita est,qua primum iuxta uiri ut em animae in se sedentem operante, mi patiente re continuatione, coniunctionemq; naturae reliquu quoq; smul corpus asscis. nunquid ij qae ad plantasic insecta pertinet, in ipso
mantiasto corpore aia habet esse,quare sinus O subiecto diuidi in reliquis uero es alib. uelut ea, quae in aliora . quodam subiecto spu est de secundu quandam aptituis dinem reducet,in priuata suerit ea aptitudine, qui co diuisum, aut tale aliquod passiim fuerit, haud amplius 'aiae opera admittet . Q s ad hoc ut reluceat indiget, id sequi , sae unaquaeq; eius pars maiorem cu epotentia quadam alae aptitudinem litis magis. uel sola inter alias eluceat .dc ex ea pp continuatione in reliquuquoq; corpus dimitiis. in spiri iti quidem sc se hiit animales potentiae,quemadmodum in arbore platalesto tae per totum procedentes spiritum. Visetur autem o In planti, principium anima quaedam esse: e inim sola communis est ex animaribus, o ptimis.
Postquam eos,qui fuerunt ante se pnysicos improbauit ea de causa quod omni de anima non disset verut, hoc ipse faci deq; omni diserit. cum igitur in superioribus dixerit etiam planias esse animatas, in quibus in diuisae sunt, se speciatim eande aiam dicebat, tibi etiaresellit Orphei Omlina, quae nos ex uniuerso a iam la. tam respirare drit,idq; uerbis ondit impore es e platis continsere, nunc quod ala est et in plantis huiusce rei fidem facit,ex eo quod N plantis S. Malib. haec potet iacois est .nam si nutriendi,& augendi cic gnandi uis in animalib. aialis potentia est.& easdem in Plantis uirtutes esse videmus id patet qcrillae et sunt alatae . illud aut ait,qaeliaec. n sola coi, eusoc fgnificat, quod hanc solam cum plantis animalia communicant. It Lee quidem separatur a sensiι tuo principis, sensino autem
nihil κε Us Latet. Ex hoc illud ait , plantale quidem principium sine sensitivo potest esse,sed hoc non sine illo, hoc autem dixit, non ueluti potentias utraque anima separabiles habeat,id. n. Paulo ante redarguit . uerum quod in quibus plantalis est,in iis omnino non est sensus,in quibus aut
sensus inest,in iis plantalis est omnino, quod si seri nopotes ut stae plantali senstiua sit, id patet, quod ipsa
quoque plantalis anima est.de hac aut ueluti potentia animali disseritui'. superius quidem quaesuit qua nam parte animae uitam habeamus. in iis alit, quae sequetur in animatis secti dum hanc ipsam potentiam iii tam esse dicturus est. Quae ergo a priorib de anima tradita sunt, haec di ta sussciant.
80쪽
m ijs pollicitus fuerat Arist. maiorum de anima vinios
eis non bene dictiim fuit argumentis salsum esse demo. lirans consi lauit, reliquum est, ut quae sua de anima sit Opinio,nunc exponat . In hoc igitur secundo libro de Potenti js animae,quae sunt extra partem rationis, in tertio autem de ijs,quae sunt rationis participes,disserit, quin hoc etiam rationalium,& in tertio irrationalium metionem facit. in principio aut e ueluti coem animae disi finitionem declarat, is eam dicat esse entelechiam cora Poris naturalis orsanici potentia uitam habetis, quam iussinitionem, quicunque uoluerunt animam rationis participem dicere immortalem, ito phi correptam impugnant dicentes eiusmodi dissonem no esse omnis animae,sed solum plantali e nuem retnam,si erit elechia persecto est.& sorma & animam esse corporis entel chiam dicit, serma autem corporum inseparabilis ipsa es ad patet quod hic de ea,quae non separatur a corporibus sermo est. la autem ea plantalis est. Verum illi male putant haec. n disso uere de omni anima data est, nam cum dixisset entelechiam esse animam, subintulit Primam .nanque en telechia alia est prima S alia est socianda prima quidem, inquit, ut scientia secunda uero ut contemplatio. Dicit igitur entelechiam ut scietiam . Non ut contemplationem,nam cum adsit anima, ct sosmnus,' uigilantia est proportionabile autem scientiae somnus est,contemplationi uero uigilantia . Quare sientelechiam non uult esse animam,quemadmodu sciε-tiae habitus est.ppea quod animal,ubicunque uiuat, animam semper habeat, neque tit secundum illam semper operetur,id qitide patet riuod ille de plantali sola non loquitur plantalis. n. non secundum lesentiam, sed socundum contemplationem speculatur, semper. n. Plantalis anima peractum secundum. Quod est ut contemplatio operatur,& id masis in somnis ubi reliquae animae potentiae quiescunt, es ideo tunc maxime digestiones sunt: Venereaque saepenumero nos, etiam s nolim manu adunt. Quare magis S de rationis participe,
deq; ea,quae ratione uacat anima hic sermo fuerit, qua de plani ali. nanque anima hisce etiam si dormiamus, animati sumus. in secundo. n. habemus animam potentia, quod est a tia primum,hoc autem est ut scietia, geometricum nanque habitum geometra dormies habet, contemplationem uero nequaquam. Item cu ipse definiens dixisset animam esse en telechiam corporis natus
ratis organici potentia uitam habentis subintulit . quatum ex dissone colligitur, necesse dile animam, uel aliis quas partes eius,s partibilis ipsa stra corpore separari, de plantalis id enunciam. nam quid a corpore separ ta nutriendi uis nutriet aut ipsa augendi quid augebita etenim quarundam inquit te sarum partium in ent lechia . Deinde subiungit ue tamen aliquas esse partes nihil prohibet, ideo quod ullius corporis en telechiae non iunt. Quapp intellectum quoque complexus est is
enim neque circa corpus operationes habet, neq; quo operetur, corpore utitur, quod quidem, ut dictum est aduersatur illi,quoque minus operetur, impedimento est,ppeaque necessat io separabilis. deinde rursus haec adducit adhuc autem non patet, an sic entelechia com ris anima sit ut nauis gubernator. id autem manifestum
est quod hoc ipse non dixisset, siquidem de plantali sola sermonem saceret. At sortasse ex his,quae dicta sunt, aliquis contrario dubio seri posset, num tali definitio,
ne plantalis anima concludatur iam si animam esse enates echiam dicit,non ut contemplationem .sed ut scientiam plantalis autem anima entelechia est.non ut scie, tia,sed ut contemplatio. semper. n. operatio in secundo
est,quod actionem fgniscat, id patet quod animae tali non conisenit haec diuinitio. Sic igitur ad hoc dicamus quod nihilominus in disinitione plantalem comple,
Mus,s .nam cum dixisset entelechiam ut scientiam.omnem anima complexus est,quod . n. Omnem consequis, ct semper id extulit,et enim qn rationalis anima operatur,& quae ratione ciret entelechia ut scientia diceres, quod est ut habitus quod quidem potestate secundumese, actu uero primu . ppea quod omnis operatio ab ea, quae se secundum habitum habet potentia, descendit,
perans. n. uidelicet geometra geometrica ercendo habitum geometricum tenet,quem si non teneret quo Per eum Operaretur,quem non teneret quapp ubi est
operatio bi quoque penitui habitus est .at non contra ubi habitus, ibi operatio est. nam geometra dormiens ut saepe iam dixi) habitum quidem geometricu tenet, at operationem non habet, quod si latili, habitus se habet,quam operatio,semper. n. ct omnes habentes consequitiir,merito cum uellet omnis animae, quocunque
seliaberet sue uidelicet operaretur siue non, des nitio, nem dare, usus est ea quae ct semper. S omnes cosequeretur. sente techia ut scientia. Quemadmodum igit de operante rationali anima dicens, irrationalem quoque complectitur, hoc modo plantalem non praetermittit, nam quod platali semper inest operationem dico .illud alijseli ali in . at sane potentia secunda quae est in habi, tu omnibus adess,& semper. praeterea ipse in dictione omnis .inimae esse redditam rationem uult quod inquit si coe quoddam in omitem animam dicere oporteat, id erit entelechia prima sermonemque in omnem protendit osten Aitq; non esse ut dissonem cum dicat,si quoddam . sc igitur si hoc ordinatum. In his autem quaerere
dignum est,quid ita, cum ipse id dixerit i prior i sermone) at cauti smus, ne lateat ultu unus de ea sit sermo, ueluti