장음표시 사용
81쪽
ueluti de animali, an alius de unoquoque ut de equo, cane homine) quid ita inquam hic omnis animi unam dissonem assgnet ad hoc igitur dicimus quam maxis me non esse dissonem datam nam si animae, inquatum animae non est coe genus . nam certe ut substantiae est coe quoddam genus. uidelicet substantia ueluti nec m- diuiduorum in inquantum indiuidua sunt,est quidem coe quoddam genus animaeAmmatum particulari no, uel specie .dtiam nec est omnium quidem cois 'usdam species,ueluti quae solo numero differunt Auemadmodum est animalium in his quae specie disserunt comune quoddam genus. s. animal simplicit ei. S hominum cinmunis quadam specie, est homo simpliciter, omnis autem distinitio genus habet mo igitur omnis animi simpliciter dare ditionem , sed descriptione na potantiis. quare haec ratio quae de omni anima tradita est , destri,ptio est,non disso praeterea ipsa descriptio non est ip-Prie una, nanque aequivocarem rerum animarum per
aequivoces uoces descriptionem teddidit, aequivoca autem uoce quidem unum quoddam sunt,sgnificatione uero plura ipse autem dicit in I opicis possibile esse qui uocoriam per uoces aequivocas unam desinitione, Des descriptionem dari Micimus: n cibum sanum, S medicinam sancim similiter phlebotomiam,& exeicitationem sanam dicimus, ct urinas .dc pulsum sanum horuigitur cum sint aequivoca possumus inquit unam per Doces aequa uocas da itionem dare dicentes illud esse sanum quod ad sanitatem bene se habet. hoc autem si ad sanitatem bene se habet aequi cicum est, Del eo 'aesanitatem facit,uel signis at Mel conservit quod s coiProponamus id, quod unicuique priuatim inest, tunc uniuscuiusque priuatim dissinitio ui , uidelicet bene se
habens ad sanitatem est,ut co seruet ipsina, uelut exercitatio aut ut significet Melut utinae iaciunt ut arteria rem pulsus,aut tit sactat,ueluti cibus. Quapropter uoce quidem una est haec disinitio .bene se habetis ad sanitatem significatione uero plures hoc igitur modo neque assignata animarum descriptio mim si aequivoca, Una erit,uerum plures. emelechia. n de forma separabili,de de ea quae non separatur,draiam gubernator quoque nauis persectio est δε forma carnis persectio est corporis ipsus carnis .uerum cum si a nauigio separabilis gubernator,solam, aliae nauigil persectio est, operatio. nem suam tenet sorma ueto carnis de uniuersaliter sormae quae sunt in materia suorum subiectorum persectitiae sunt,se igitur de in animabus, anima quidem plan. talis de ea quae ratione caret, cum substantiam ab sithieno habeant inseparabilem , de quς snt subiecto nihil operari queat,iplam quidem substantiam habent. quae ipsis, subiecti persectio est,at sane rationalis anima nosubstantia .sed operatione sola perficit animal, volontate enim sua utens anima irrationali uelut instrumentorijs modis ipsum mouet. pterea in animis en de prius trosterius .nanque ubi rationalis est, ibi quoque sunt reiquae neque ad sane conuerti ira quibus aut prius est , di posterius totum non est coiter proicatum genus ,
non igitur animanim coe quoddam genus est, iterum sunt aequivocae Melut ea,quae ab uno c ad unum sunt Dixi autem rationalem non essesne aliis ad hoe Mid
licet animal mortale despiciens, qm quantum in substantia propria sua anima de ante animalia,quae ratione carent, de post esse per se potestat is sermo de animis est quae sunt in hisce animalibus, quae morti obnoxia sunt quare si animae sunt aequivocae, dimitio quoque animarum iradita est aequivoca, neque propterea utra est, unde S ipse cum sciret impossbile esse .pprie una animae diiunitionem assignata hac ipsa divinitione dixit si quoddam coe in omne animam dicere oporteat. . At quispiam fortasse ex his, quae dicta sunt illud qu:esuerit, quid ita, s una Cmnis anim di disinitio dari non potest de ijs,qui fuerunt ..nte se, con alienus est Alist. quod non de omni anima diset uetum Dico igitur primum quod illi sacere poterant ait ipse secit de , mni cs non dis finitionem, Litem coem quandam descriptionem reddere deinde non hoc eos accusat . quod unam omnis animae destiti ionim non assignatierim , Deriam
quia de omni,quae cuiusqiae essent propria, minime disset lari int, quod quidem ipse facit, nam post traditam
coena rationem priuatim de unaquaque disset et, δέ de ipsi eo quo dubii aint modo,docebit. etenim orna D lit de ea quae in extra partem rationis, xplicate de Obiectis primum ut iii at .veluti de sensu doeirinam dati itus,ptius de sensibilibus sermonem ficat, ct de uisu dracturiis de uis bilibus praus loquitiar neque ante demistriendi ut disset it . quam de nutrimentis tractauerit, dὰ aliis quoque smili modo . deinde sic ad operatione, trans t. ct inde ad illas poteratias , quae eas ipsas opera
tiones laciunt. V Ni Ara autem ea quae δε anima reussita suntis altiti κεν tum unussus M enuntiati sed Iti, Effa
I N C. ut iam disiὶ opinionem sitam
de amma morditur , dc primum quen dam de omni anima coemiset monem
tradere uul has prius ea quae in comprehensonem aptim distinitioni contei sit expolin I am,cum uesit amni senus accipere ad dissinitionis redditionem idq; magis quod generi pios rutionabile est nanque etiam dieiis de vinum divinitio diffiiii ionis proportionabilis est primum merito omDiti. quaecunque sunt in decem praedictinenta diuisonem facit Ciam sit ti ex his qiis sunt anima eam sub uno holmam predicamentorum esse necesse cu quod istur ari, ma non in accidens, d patet .nec quidem quat itas Q, hoe n. in sermonibus contra Timet iam demonstrauito uendendo ii nilo modo fieri posse ut anima magnitu do st . R erea contra Xenocratem eam esse numerui possibile esse declarauit. Quare neque,ut continua. neque ut discreta quantitas erat neque propterea petutus quantitas et autem non sit qualitas, id ostendit in ubux eam non esse Harmoniam disputat rigumefiti cii. eisdem eam omnino qualitatem non esse comprobatis, s neque ciuestias . neque 'uantitas-est multo minus ex aliis accidentibus erit .reliqua. n. sunt ex his id ergo relinquit, ut si substantia. Quod ergo anima subsantia est,ideo rursus substantiam in simplicem,& compostam diuidit atque adhuc sinplicem in formam. dc materiam Cum igitur si stilis ita iii plex.sobstitistitis axime corpora usir esse. pi cipue autem ut ad homines multosa oriam n m .iNime cognitionem lint, corporuuero maxime sublimi it sitiar corpora natiiralia diuin, suendo s ab a reisciose sanis, uel et t. im ni athematicis corporibus fortasse aurora corpora ari isciose facta ap
pellat ea.quib ab artifice quidam indi inae sunt.
ut est abaculusn solium , neque. n. corpus aliquod ellinquantiam corpus artisciosum . cum autem naturalia corpora composta,ex forma, de materia componans,
82쪽
in his forma in 'o is substantia est hoc. n. ct es ac di copo suum per i piam formam , nam cum tu una dc coismateria,discretio,& essentialis unio.quaestin unoquoque eri formis eli . ex hac igitur diuisione inuenimus corpora naturalia magis est substantiam de in his magis Dranam, quam materiam . hinc igitur quaerendum est,in quo nam horum ueluti genere anima 'ponenda
sit,utrum composita quaedam Iubstititia idem ac si dicam corpus naturale) fit,an simplex quod si sinpleκ, forma Deian materia posthac igitur,ut ex manifestionibus hoc inueniat, inquisitionis piincipium sacit an quo
autem magis anima manifestatur. i. animatum animalii Uero,quia tituit animatum dicitur.Corporum igitur inquit naturalium, alia quidem uitani habent, de ea animata vocamus,alia uero uita carent, quapropter in corporibus naturalibus uitam habentibus animam conte- plantur uncque ipsem uitam ii 'camus animam, neq; enim corpus ipsum animam dicimus iam corpus, posiquam uita abiit nihilominus corpus est , nec uiuit an sPlius, nec anima dicitur. Quare anima in habentibus uitam non corpus,uerum uita est propter quam ea anta mala dilr,quae igitur corpora uiuunt, ea coposita sunto corpore, uita,quae in ipsis est,quamque vocamus animam, eκ anima igitur,dc corpore animatum compostum est, atqui substititia omnis eκ ima , Ec nut ema composta est, igitur animarum cum si ex anima , Scorpore, alterum qu dem ut materiam , alterum uero ut formam habebit. Quod s serma continua estic finis materiae causa,& hoc idem anima corpora est, nanque ea egressa corpus ipsum dissiluit,& putrescit, serina quidem corporis erit anima, materia uero corpus ipsum . quod autem anima si corpo ii causa ut si, patet eX eo, Zod animata hac ipsa te notantur, de inde habent, ut it,unde etiam consuet udo est, ut anima priuata cor, Pora quanquam uel poli animae separat ionem corpo .ra sunt .nihilominus dicitur, Abij talec est amplius M- meti uxor . Quare si composta animata exanima, dccorpore constant.omne autem compostum est ex sorma,& matelia,ct quod in iis continuum est de essentiae causa ,sorma est, de anima in animatis talis est id sequit, ut anima si forma. Sic igitur animam esse substantiam secundum so am inuenit quam quidem larmam -- Qt entelechiam ab ἰ6quod est unum,dc peinctu, ct cominere. i. quod unum persectum colineat, etenim unionis,ct persectiois interiae sorma causi es . quia etiam stibis i persectionis isa est. dc ipsum continet .assgnat igitur hinc animae distinitionem dices eia se eam entelechiam. s. sormam,de perseetione .at cuius liuiusce corporis naturalis hocppea dicit ut ab arte sactis corporibus S ab accidentibus dis linguai. Deinde 'in lapis quoque corpus est naturale, ec huius formaent Hechia, Auemadmodum omnia quoque anima catetia se habent ideo adiecit,potentia uitam habetis, ea de causa,ut ab inanimis,ab mortuis corporibus de a semiane separet,neque. n m inanimis aliquid potetia uitam habet. neque corpus mortuum aeque semen, neque et in utero infantulus si nondum uitae instia parata sint, in processu autem literae in idem deducit uitalibus o ganis instrui,cum potentia uitam habere deo ut quod una re hac uerborum serie uti liceat potentia .s uitam habet .de organis instructum esse, non igitur mortuum potentia nitam habet nani licet organis instructum uideatur,nihilominus sui ipse ait in eius partes aequivocae sunt. etenim sc mortui manus dicii ur, ut lapidea, quia non manus ossicium facit neque ipsum semen potentia habet uitam natique quia organa nondum Obtinet. id haud eli idoneum ut exanima Diram suscipiat. Ve. tun tamen semen ipsum ites insilii ullis in latero non organis perfecte instructus potentia uitam hie dicetur. hahens n. uitam potentia neri potes . at ipsum persectit, quodque iam uitam suscepetit, illud habere natam porutentia dicit . quomodo igitur potentia,ct non actu umquatenus in se ijpsus rici tuta sine uita est aptumque iolum ad suscipiendam uitam secundum autem potentia id es quod habet habitum Maiique per se habitum te, net ut uiuum seri possi,de si semper ab anima, donec cidst,uiuificari potest ut enim iam diximus, quae secundia in fini actu,quod est in contemplatio,ea habitura habent. Quare etsi semper corpus unium si, haud absur,. dum est,quantum in eius natura est,id dicere,quod potentia uitam habeat,et enim patet ipsum,cum potentii habeat unde possit uiuum seri itati eri uiuum . nam sim se non habere potem iam,no quidem uiuum fieret. hoc autem quod de potentia significatum hic est .idem
dixit in libro de interpretatione,ubi ipsum possibile diuidit possibile n inquit no smpliciter dicitur,sed hoc quidem,ues ut actu existat, utpossibile est ire, quia D dit,idque omnino poss hile esse ait quod iam in arei est secundum laoc igitur id dicti im est, de potentia uitam
habentis. Dubitauerit autem fortasse quispianicii in stanima secundum formam substantia, quid ita non esse coe aliquod genus animae dicamus occie. n. animarianagraus esse substantiam aut quid ita omnino en testi lita esse aequivocam quid ita insuper, cum regula res iii cat,in quibus est prius dc posterius,horum coiter piaricatum non est genus , de cum prius de possetius inani missit,ipsarum tamen coiter praedicatum setius est. xHmnis nanque anima secundum se am, quam enitiochiam uocat,substantia est. quod igitur non similitet Omnis anima subiecti sibi corporis en telechia est .id iam absoluimus,ppea quod os anima rationalis en telechia corporn dicitur diu tamen solum corporis est enlet q. chia aon sub shantia quemadmodum sunt aliae. Vel iam
squidem genus ipsarum substantia est, d substitit hi i
dem secundum formam ii sine hoedubnim regula uni, uersalis solitisse uidetur ad haec igitur respondeo quo cum in quibus est prius, ct posterius , hora nationi siec inter praedicatum genus dici nurii coiter praedu.ὲrum, non quodvis accipimus, uerit m illud, quia continuare circumplectitur,nanque est etiam animal lapideum, uelut equus.& aereum . uel ligneum atqueiideo est illi animal praedicatum,ues equus non illi ut genus praedicas,nillil autem Ilaec ipsa genera coi praedicata remotiora
trabere prohibet, corpus igitur cic substantia ut genus equi lapidei & lignei praedicatur demque in omnibus Sic igitur de in anima. genus quidem ipsamnatae se stantiam nihil prohibet. at sane quod apsi continitare
complectatur coe quoddam genui non habent, neque enim anima uelut ipsarum genus praedicatur, neq; en tela tua ita quemadmodum di .entelechiae, partane .lem substantia ipsa sunt corporis, partim uero opera tione sola non igitur similes QEsent elecitiae sum .in ip sis igitur est prius .de posterius. trita ιγ Nune ut ab initio rurIam resumis traditantes Atam e quid
est anima,Cr quaenam sit eius m lxime communi, r tio . Dicimus 2
quidem unum quinam genus eorum qi- μη t. s. tu stantia Nam Postquam, ea,quae prius ab antiquis didia sunt
83쪽
enarrauit, aliud orationis principium facit, ac illa quaesbi uidentur exponit. Huius autem aliud quidem ut materia, quod sane per seno est hae aliquid aliud uero formam o mciem sic ἡum quam iam L itur Me aliquid, o tertium, quod ex his constitur. Hoc aliquid hoc in loco Atist formam fgniscat, in praedicamentis. n. est individuum. substantia. D inquit, omnis hoc aliquid lanistare uidetur.quod igitur uni cuique est esse,& dici,uelut hominem equum, secundusormam . i. nam coiter omnibus materia substrata es. ideo dicit substantiam secundum materiam per se nulliam esse lirmam,quia neque per Iesubstitit. Veii, semper quadam cum forma materiam contemplamur, per quam so imam deinceps unumquodque denominationem habet,nam per quod ab unoquoque aliorum disiseri illud habet a sorma potestat e autem materia in nihil enim sol marum per se materia est. Vetum potestate omnes,neque enim idaaec absolute quidem,quod est alicuius susceptiuum ilius materia est,ut in magis pros Nimis matellas uidere est,nunquam enim dit ita dicam fictilium instrumentorum lapides materia erunt, imnon id habent a natu a tribulum , ut forum formam suscipiant .neq; id,quod non amplius potest, quia earisdem obtinet formam, regula. n. non fiet, neq; siiij psus materia, neq; consmilium formarum, quia iam speciEa tu habet, igitur prima potestate solum cons deratur unaquaq; aut proximarum potestate solu est illa Dr.ma, cimus est. Est autem materia quid m potentia, forma uero entelethia.
Non dixit entelechia per ablativum casum, sed per nominativum. nam postquam materia ipsa forma Limpserit,entelechia esse dicitur.5 hoc ut tuque smill est, sed sane forma per se entelechia est. Opposuit aut e potentiaeentelechiam quia imperseehi potentia est.enteis lectu uero ipsa persectio Maiique in perfectione sgnati plani esse,in quo autem unumquodque habet esse, in eo quoque propriam habet periectionem, sed unumquodque secundum formam suam habet esse, is unus cuiusque perfectio sua ipsius forma est. et si perfectionis en forma, persectio ipsa est enteseciva decenter qdem formae nomen in nomen entelechiae transmutat.
si uniuerse forma est forma autem anima,id quidem sequitur Q anima est entelechia, neque uero solum ut nunc loquimurabrinam dicit entelechiam,sed etiam pura hoc nomine utitur .etenim de utrisque in natui disseruit,nam ita tuae figura eius persectio est. fortasse autem entes echiae nomen pro se a assumpst ideo quod se ae nomen in accidentia quoque sertur, uel uti cum dico Socratem forma esse s mum, uentre elato. sed hae non tant Socratis persectio, uerum scilli a
ciderunt. Et hae dolui medii,altera quidem ut scientis, altera uero M
In duas partes ent Hechiam diuidit, alteram secum dum habitum, alteram secundum operationem dicit. hoc autem isacit, quod sibi entelechiae diuiso ad diss-nitionistissignationem utilis est, cum si enim duplexentes ua.dtera quae est secundum habitum quae quoque S tempore.& natura prima est. altera quae est secundum eam . quae ab hac est, operationem, inueniet animam ueluti iam diximus esse telechiam primam. secunda enim quae ut contemplatio est, a prima ut substantia sit habet, nam contemplatio per se substantia
non est. Sus 'antiae Et maxime esse uigentur eorpora, hora naturaha,ea enim sunt aliarum principis.
In tria substantia diuidens in materi m in formam, d in utrunque smul,quod est naturale corpus,ex hoc ut iam dixi uelut a magis naanifesto doctrinam tria re incipit,ex hoc enim rursus Inveniet. qcrinima su stantia ess,N qualis substantia ite stataec igit inquit maxime substantia uni esse,pleriq; n materiamq;,S mam non cognouerunt,at simul utraq; solum sciunt, eo daccepto quod corpora substantia maxime tinr, dc Dorum magis quae nat ut alia sunt, distinguens uidelicet a mathematicis, S artisciosis corporibus, huius rei causam addit, Quia nquit .natu talia aliorum principia
sunt,nam tum mathematicorum, tum arte facio tu cors potum conlitiis io sunt,unumquodq; n illorum naturale corpus habet subiectum, nanq; a baculo, quod est artas ciosum corpus, lignum, quod est naturale, sub Viectum est. s il naturalium alia quid/m salem uitam, alia Mero non hasent .
Postquam id accepit, quod natu tale corpus maκi- me substantia est,hoc ipsum in animatum. & in id, qae animam non habet diuidit, ct id ostendit, quod anima substantia est. nam si naturale corpus ex mat etia, & sorma substantia constans utrunque simili est, ct naturale animatum est, id sequitur quod eκ forma , di materia est. Veriintamen ex prima materia, ct forma simplicia corpora dicimus ese,& haec ex magis proxima corporis materia, amme sotina . quod si forma substatia est,igis S anima S s forma qdam substantia sinplex est, igitur N anima substantia smplex. anima inquam se
cundum formam. Vitam autem άkimus nutrieatione per se, er accretionem, o decretion .Quare omne coqui naturale particepi uita, sistantia quid ra erit, si stant a uero sint composita.
Diuiss corporibus naturalibus in uitam habentia, non habentia.deinceps quidnam sit uita dissinit in hoc enim quae uitam habent cognos otiti sunt . per se
autem inquit nutricationem de acci monem. qm addi
tio uidetur esse accretio .ut s aquae addatur aqua, quae in accretio non est per se uerum per aliud additum,nutriri etiam, atque augeri ignis uideri potes, cum tamen uitam non habeat,quod quidem nequaquam uera est, ea enim per se nutriunt ut , quaecunque habent instra. menta per quae nutrimentum suscipitini. quibat': ex nutricatione additioque, & incrementiam in omni paete stagnis uero,& aqua, S alia illius modi non per in strumenta suscipiunt, nec in omni parte accretionem s.ciunt. pra tei ea in igne generatio magis, N. corruptioeonsderatur cum quod augetur manere oporteat vortim dehisce in libro de generatione , ct corruptione diligenter dictum est . hine autem colligant in Dentre non esse animal nam si uita est nutrilio per se, ct incrementum.&decretio, idque est per instri metua ypria. quod uita est infantulus autem in utero iis per insimmenta propria nutritur,dico autem per os, non est igitur cum,non .lii Hatra nutrit ur autem umbilico pcingulum quod a matre recipit. ii olim hisce instando respondere possumus, quod di foetus in Diero per se nutritur, nam si augetur, patet quod etiam nutritur, manis sumque est eam non esse additionem, no enimos ins apponitur . neque cami raro, sed a matre nutricatis praeparatur,' iemadmodiam quoque no Dis panem pisiores nutritionem parant at praeterea puerulis pri
84쪽
mansum cibum matres praeparant, lioc igitur modo dc ilentur, alunturq; propriis instris,ore. s. dc talibus,& o- in embryone accidit. secunda. n. quaedam nutritionis milibus sensibus aguiu,tandem autem is de homini b. praeparatio est . quae eri matris natura procedit.at etiam dicatur uitam rationis participem suscipiunt, in prata, per instrii metita propria matritur. nanque, diu non P extra rationem uitiam ducant q, s primo uitae t pe non os,quod in eo in primum es menter digerit, transmit- generant,non ideo non sunt animalia neq;. n. Omne a-tiique ad hepar, hepar uero in unam quanque partem nimal generat multa n ex putrefactione nascuntur, qper uenas di sic in unaquanue nutrimentum subiectae quidem generandi potentiam non habent,& nihilo iubstantiae assimilatur, sed haec in animalibus persectis nus animalia sunt,at etiam muli de quaecunq; in diueraccidere solent. Item aliter . si persectissmis animalibus sarum specierum combinatione nascutur, animalia qui in loco motus adest. lnam sellenue in utero laetus mo- dem sunt,generandi uero potentiam non habent, no
tu locali mouentur,id sequitur quoci si quoque animita sum Veriam oui hac omnia consutare quaerunt id contra astruunt, dicentes s nihil quicquam frustra ha tura secit .rieque aliquod imperfectum quod sibi nequaquam sufficere possit, quid nam, squidem perseo um
erat an unat,adhuc ipsum in uentre natura cotinet no
ne id patet quod adhuc imperfectum est eoque tendit
enim animalium generare proprium est,sed uti motu que dc sensu. quod autem non sit animal in ii Zire, hinc illud patet, nam si animal est substantia animata sensitiua, uidelicet nata ut sentiat .si esset animal id oporteret ut pisisquam uel pe secto. ii et immaturo Parili edere per sensus ageret,quod quidem minime facit,ergo non
erat animal. Quia autem corpus et talescilicet huens uitam , non quid m
ias animalis operationes minime potest,hoc mo quo- ria est emel chia. ipsa atitem dicitur siseriam , altera quidem utque existens in utero , ex quo omne corpus cum tem ' scientia, itera uero ut contemplatio. patri igitur 'i d ut scientia pore suam ipsus perfectionem consequitur, maiori et est, eum enim adsit anima , somniis, o uigilia est , o re grandet indiget auxilio, S ppea quod animalis formam sus cin qridem uigilia contemplationi Jomnus uero Gin i sine ope. Pit in utero conseruaturrit od adhuc sane ut dixi a- -- . sis instrumenti, custodia, de cura indigeat, praeterea si Quod ait ex his hoc est . quia corpus habens ii tam quispiam ad operationes persectis sinas respiciat, nee corpus est,& tale corpus quod est, ac si dicat compomputrulum quidem dixerit animal. nisi pubes fuerit , dc tum ex corpore S uita quae uita anima est 'aecelle est a m deinceps generativas operationes operatus fuerit, hoc quidem aliquid horum esse materiam, aliud uero sed eum,qui te ita habeat, animal solum dicere absurdu formam,quod ollendit hoc modo quod .n inquit .ani est . Verum fortasse.quae dicta sunt, minime necessaria matum corpus tale corpus est,ut si diceret,hoc quidem sunt .neque reris per se nutritur, iam est animal, quia subiecti im est illud uero est in subiecto,corpii .ii. suta, non est idem imiens S animat,iligere. n. dc uuaere ipm citur,in subiecto autem hoc tale est,subiectum uero n5 dicemus .at animal nondum . nam plantae quoque ipsae erit anima, quod eli ac si dicatur materia hoc autem de ter se nutriuntur neque t fi animalia sunt at neque qae claraitit dicendo non quidem corpus erit. pro subiecto ensus si pax it s ideo iam est animal, quae igitur solii scilicet accepta anima, corpore uero pro materia, nai tactum Pax Hi a. . ea non sunt animalia , quae .n me, que haec sibi esti, materiaeq; habet ordinem .drinde caudia sum inter se sibilia S uegetabilia. ea tactus consor sim si ibijcit riod ita subiectiim non sit anima. non. notia sutili alio lin animal tim.maxime proprium est, ut inquit super subiecto corpus est .super subiecto dicetis, tota per se tota de loco ad locum t ranseant quod insan pro in subiecto,quod sormam non esse significat, nam tulis iii utero non adest nanque utero coniuncti δ .col quod in subiecto est fuma est,non subietium. subiicieligati sunt ueluti sint eius pars mouenturque ut planta autem corpus dicimus. n. corpus esse tale Quapropternimes.quid autem Dere, siquidem persecie composue- in ordine subiecti corpus est. ex hoc autem qiiod ait,uirat animal .natura sic in uenire continuit litem aliter, si desicet non erit anima ipsum coq3uς pro subiecto cor operationis institutio hac uia progreditur, ut ab imper Pus accepit, Ii de sibi mulit, noi . n. Ortim. Praede subsectioribus ad magis perfidia tendat, neque aliter uitae lecto sunt corpus est. naim si ipsum corpus esset anima. su periores aduenimit, nisi quae sunt in seriores praeexti uidelicet si anima esset subiectum .corpus quide in su terim auiusceautem rei ordo sic se habet, ut primum iecto esset quod si ipsum corpus no est in subiecto , nost quod anima carer,deinde plantalis ii ita sequatur, er ouidem fuerit anima subietaim,qiiod ipse divit non ntio loco si eorum, quae comode plantamina dicimus, dem erit anima ipsum corpiis, horum nanque duorum quarto eorum, tuae sunt extra partem rationis, ultima necesse est estertim quidem subiectum iterii uero for- uero si rationalium vita. quo igitur hoc ordine colli. mam. sed hoc in loco quidam quorum unus est Aleis. tutionis natura ut a ur considerare oportet, nam post, sibi persuaserunt ipsum dicere,et anima no est corpus, quam semen codensatum est . illud quod simul stat in , hac de causa inquit Alex. quod non esse corpus osten- . animatum quoddam est. deinde iit ita dicam organira dit .smul non esie subiectum declarat, uerum res no ita et tum primo plantae simile est, adhuc in extra partem se habet, haud n. nune in Arist. propostum demon- ., sensus paulo u autem Oim processerat S assumpserit strare quod anima non est corpus. sed quod incorpo- , . sensumq;.S tactum,& motum,tunc plani animi simile rea, anque in iis, quae deinceps sequuntur illud expli, sui principio utero coniunctum est,ut circum postis cat, uel nunc quoque demonstratum .i. quibus eam ii 5. , . et conchis,t esse ue t lapidibus planianimes haeret, atq; esse magnitudinem declarauit. nam si magnitudo non . hoc donec partu emittatur in lucem. tunc ieituran ani est,id si uitur quod neque corpus est, nam eorpus mamalia perficia evadunt motuq: de loco ad locum mo- gnitudo superat . prieterea nunc demostratum i quodo an in . a
85쪽
anima forma est, non materia, quodque corpus si bie , Ehim est,& materia, deinde m additione articuli id patiet,non n. diNit non quidem corpus erit at i. sed ipsum corpus,nam qui adponitur articulus cuiusdam dii liniti
declarat tuus elloia uero omnino incorporea est. vetu
queadmodii diximus corpus lim subiectum materiaque declarat. ex his aut patet sad'anima sorma est, quo. n. disserunt inuicem ea. quae sunt eiusde gnis illud est hora forma,corpora aut cum sint animata gitis eiusdedisserunt inter se, anima igitur animatotum servia est, cum enim adst anima somnusque S uigilia est, postrum diuisit entelechia in primam & in secundam, ut elicet in habitum.S in operatione eX habitu, dixitq; aiam sic esse en telechiam , ut mam maniselle salis sup-que huiusce rei demtones extulit per somitum. sct ui gilia, tride est,ac si diceret aiam operari S non opati, operatio n. uisilia contrariu uero operationis somnus est,tu nihilo murias habe. mus in uiroq; aiamaeam aut transumptionis de ma in emes echiam Alex pulcherrime cosiderauit. naq; attvim necesse erat diffinite ut tu dicere oporteat alat ex operationibus , quae se dira alam
Sit,an eo, laeoperari possit, quoru quide posse primum est,opari uero secundu .quodq; primo, c secudo ad dissonem usurus erat, absurdumq; est in tarma primum S secundum Hicere, nanq; una est uniuscuiusq; forniappea in entelechiam,& persectionem se a transumpsit,neq;.n. persectionern aliam prima Miam secundam dicere absentim ab t5ne est, haec igiε inquit, cauti transumptionis est,sormi alit & enielechit diu inquitis,quod omius quidem forma entelechia euat non vinis en telechia est forma. nam quae ab habitu est ope. ratio entelechia quidem est,non i ii & forma. quare ent techia se latius habet u titia forma aut uidelicet subaudiendli substantialis,non patcns,no n. quemadmo
dii dixi subiecti persectio accos in q, si haec ita se lini,
non quide qui dissilit alam dicens eam esse latina talis corporis,bene addiderit primam sed qui dixerit entele Eliam qΨentes echia latius il forma se habet ,huic quide
illa additio necessaria est. Priar autem tenerati e in Og m yretia est. Quapropter anima est entelichia prima corpori, naturalis uitam hulentis νι late.
Cautissme quidem est usus additione dicens in e dem,nanque in alio. tque alio fieri potest, ut si habitus operatio prior, praeceptor. ii tenet habitus operationem priorem, i discipulus,quia sane unius,' eiusdepcedit habitus opationis, hoc aut in hisce quae sunt in gnatione dc corruptione uetum es an quibus naturali operatio pol ab habitu separari , diuina .n cum habitu concurrente hiat operatione,nam semper habitu tenetia operant,quia sne potentia sunt operationes ut in libro de interpretatione ab eo dictum est. quare in mor talibus quidem habitus operatio progreditur ,& hoc in uno A eodem .uelut in uniuerso, haec inuicem concurrunt,in uniuerso n. habitus actio semper est. nam siue diuina, siue uniuersite,quod est in mortalibus respiciamus, semper habitum cum actione mutuo concurrere uidebimus,et enim semper in horum totalitate semis Per utraque sunt,neque omnino alterum alteri adiunctum esse dicimus, qui in uniuerso persecta impersectis praeposta essent, ut enim dixi productivae causae cum sint in actione persecta praecedunt, & penitus uniuersi opificium M perfectis,non aurem in imperfectis incipere oportet. Talis autem eorporis vos quirim sit instramentale.
Quoniam dixit potentia uitam habentis hoc ipsum declarat, hoc enim inquit est potentia tittam habens, ruod est instrumentale, non enim prima ignis emel ita anima est,uidelicet Potentia calentitua, atqui hoc et iam naturale corpus est, uerum quia non es instruis mentale non est ipsus prima entelechia anima cales ctiua scilicet exiccat tua potentia, iii strumentale autem id est quod habet instrumenta,per quae operationes in uita sunt alia autem sunt ea.qus dissimilarium partiusunt, quorum unumquodque diuersis operationibus
Instrumenta Et plantara sunt partes, it omnino simplicia luti fusi thecie fructio prat Elis est hica uero ipsius fruetus rassices
autem pro ore sunt, utras enim trahunt alimentum.
Quoniam plantae etiam sunt animae,anima aute en-telechia in instrumentalis corporis,ideo plantatii pa tes instrumenta esse dicit, nanque operationem Pr is priam unaquaque habet. Simplicia lane inquit plantarum sunt instia simplicia aut comparatione itistiorum animalium,nam subiecto. de operationibus instia plantarum magis smplicia sunt in animalibus. n. unum idcque instim ex multis smilaribus constat. Patarum uor .ut ita dicam trucus ex ligno cortice uel alio cita dam constat, at etiam quant tim ad operationes simplicia sunt,in plana u. n. una.& sinplici operatione singula quaeq; pars operatur,in animalibus autem multas,de uarias unaquaeque pars habet operationes, S hoc consequenter iam cum Acta fuit institimenta, ut appetiationibus animae subserviant,consequens est,ut Droportionabiliter ad animae motus parata snt,animalium autem animae sunt appetitionibus uatis, cum plantatumii rius ipsast smplex, iram mittitiua potentia solii nisi
trit,de augmen latiua auget,dc nihil plus operat. Postqautem demonstrauit quo platarum corpus si iustiale, simul narrat quid instiale illud si, ueluti solium thecae fructus protectio es, heca uero ipsius fructus, ipsum qdem semen fructus dicitur,ut ficus acini & liua tu nuclei theca ueto intelligi in iis id, quod hisce humore plenum cum quadam quas pelle ipsum complectente ciectitissi sum est sacta igitur inquit lia sunt, ut thecam
protegant,ne quod adlis reat circum nocumen tu serat, theca uero,ut fructum custodiatarac enim de causa omitia sunt ab natura excogitata, ut omnium retu succes.sio permaueat. Quod si quiddIese de omni anima veneat Arare, sire quidem
prima retilichia eo orti naturalis instrumentalii.
Videre potes quod ipse non ituit ese coe penus, uel desinitionem comunem animariim,nam ueluti divinum iam est ii quibus est primum,& secundum, non est horum comuniter praedicatum genus. ex hac autem definitione quae nunc data est,id manifeste patet quod idem est insitum emale, & potentia uitam habens. et enim cum superius dixerit, naturalis uitam hiatis, nunc ait, naturali sui strumentalis,nominibus hisce altero pro
altero usus . Q stare non vertet quaerere ara unum sit anim o corpus,que
admodum neq; cerum nes satiram omnino nee uni mitiss motri I nee id curus est materia ras una, o esse, quia multiplicito proprie rates Aia est.
In sermone, quem ante hunc secit iis, qui in partes animam diuidunt,hoc dubium proposuit, quidnam stuniens eas partes,siquidem unius existentis,ct eiusdem animalis una est anima,non. n. multae sunt animae, nam Ioa.Gra. laperesa. H
86쪽
s unaquaque pars esset animal . illud accideret, quod sic enim dicitur mortua manus, ut lignea, aut lapidea, unusquisque muli a estin t animalia quibus quidem tale etenim uniuscuiusque forma secundum cui iisque sui dubium conuenit S omnibus qui de anima quidem di stantiales operationes designatur . Quemadmodu igitxerunt. sed nihil circunscripset lint de conuenientia cor forma securis mortua est,cum securis, ut securis operari potis ipsam complexi,quid. s. st uniens animam corro non Potest, hoc modo cum animarum perdiderit ope ri,S faciens unum animal at haec quaestio non habebit rationes animati, forma quidem eius animat a destructa apud eos locum,qui entelechiam animam materiam ue erit .utrunque autem stias amittit operationes,alterum rosubiectum corpus esse uolunt. Quemadmodum. n. quidem figura destructa,alterum uero, perdita anima.
in cera sphaerica non quae fuerit aliqs, quidna st unies forma autem securis figura talis est, quae scilicet habeat figurae ceram nanque figura eli assectio cerae, nihilque incidendi potentiam, animati igitur forma est anima. opus est 'uod eas uniat, ipsa enim propria harum rem nanque ut figura securis ad serrum se habet, scanima natura.& conuenientia cerae unionis est causa. sic in ad animatum, persectio autem, & forma securis infi- corpore S anima,nanque entelechia, ct perfecto cor- gura,& incidendi potentia,corporis igitur perfectio,&poris est anima. quemadmodum quoque cerae sphaericet forma est anima. Quare bene dictum est animam persehgura erat elechia.& εκ se naturaliter uniuntur,ut enim ctionem,& sormam corporis esse . simul quoque patet diximus,quando alterum materia sit, alterum uero sor bene esse additum naturale, nam quide securis corpusura pia materia conuenientia statim formae Persectio est, ct instrumentale. ueruntamen entelechia eius nonnem su scipit, nequ e ad eam rem alicuius medii indiget, est anima, nanque artis, non naturae corpus eius est os etenim inquit,cum uniin esse multipliciter dicas,nan. Pus. post' uam autem in artificioso exemplo sermoneque unu dicitur uel genere,uel specie uel numero, uel uersat iis eli,quod propius exponitur aggressus ex eplo circulo, ii et glutino,uel quacuq: alia in physica unii si- magis assini usus est, in .miniatorum partibus sermone gnificantia numerat. λς terea esse etiam multipli dr,cualiud quidem si potentia aliud uero arui. sed unu proprie Messe proprie secundu uniuscuiusq; entelechiam rebus ipsis est, secundum quam omnino est, ct dicitur hoc aliqd Quare si unio, di omnino ipsum esse hoc ali- uid compositis rebus ex forma ess,non illud quaerenum est,quid sit uniens alam corpori, uid licet ut unum iis,& susceptiuum hoc. n. ipsum natura formae est,&materiae quod alterum sit in altero. Vniuersaliter igitur est dictum quid sit anima,es n. substantia secundum rationem hoc autem quod quid erat es se tali corpori,uetati si aliquod ingrumentum naturale esset cor s,ut sic ris spe etenim securi ipsum esse substantia riui, anima hoc ipsium, sera.
rata enim ipsis,non quide amplius siecuris esset, nisi aequiwoce,nune autem securis est,non enim talis corporis quia quid erat esse, o ratio lima est , sed naturata talis habentis principium motus, status in se.
Postqua planiorm ah nae dissonem dedit, per haec
ad eius partes declarandas subit,exeptisq; declarat, qua bene sit unaquaeque assignata , simul etiam per haec ostendit animam, quatenus en telechia est , a corpo re non separari, nanque perfectio non est separabilis, quatenus persectio est Quo aut e rationalis dicatur in . separabilis,ordine pro et redientes enarrabimus diκimusi tur,inquit hinnam publiantiam esse secundum rone, uidelicet secundum formam , sormam autem corporis
naturalis instratis. Quod igitur substantia secti dum sormam bene sit assignata, id declarat exemplis. N artificiose di naturalibus etenim inquit securis est artificiosum instrumentum . Si igitur naturale corpus uelut instim esset, forma quidem securis esset eius anima scilicet incisiva potentia, quae tali figura sacta esset, materia uero, di tanquam corpus ipso m ferrum, quo si separetur anima uidelicet figura,&incisiua uirtus,non quide amplius erit securi .nec forma propria.quae incὶdendi uirtutem habeat. Quod si forma secutis Agura & eius incidendi uirtus est' si separet, non amplius securis est, de ut aia se hEt & corpus, hoc modo, securis figura ad se
rum forma aut securis est in hoc ipso,quod het esse, de faciens,si enim inquit esset oculus animal, anima quide eius uisiis esset .Corpus uero tuniculae ct suppositum liquidum. informatur autem natura oculi imp uisu, nam si non inderet oculus quidem non esset. Quappanima quidem eius esset ea quae secundum forma su nantia est. nunc igitur inquit, quam rationem uisiis habet ad oculum,eandem tota anima ad totum corpus habet. Q si uidendi potentia cum sit ipsus anime uirtutis senstiuae pars.eli oculi forma hoc etiam conseques cst, quod anima tota totius animalis forma erit d uelut in securi se habet incidendi uirtus, qua uis non incidat, Scin oculo uidendi,& si clati serit hoc modo i tota anima prima entelechia se habet, quae, quamuis alal dormiat, ineli l n .est. n nihil minus animatum.& dormiens.& uelut in secuti inciso est.& in oculo uastis, eodem modo in animali uigilantia est. Universaliter igitur quid ani
ma sit,dictum est, P eo quod est comtinius S planius.
in coructione enim de una uiaque animae potetia priuatim cum processerit, substantia enim secundum ramtionem est,uidelicet secundum formam,nanque ratio-fiem in Uinanitione seri .& per causim,& per formam, ut hoc in loco Atque etiam in physica de principiis eorum qitae sint explicans, postquam de materia de serisma disseruit de materia est. unum igitur ipsim princia pium est,scilicet secundum materiam,alterum uero ratio est idest forma,hoc autem est qae quid erat esse compori tali. quia uero dixit animam esse substantiam secudum Armam, sed non omnem formam animam, Ppea
subintulit, hoc autem est quod quid erat esse corporitati,scilicet hanc esse formam animam, dico secundum
quam tale corpus,uidelicet naturale instrumetum esse
habet,& distinitionem , hoc enim significat quod quid
erat esse,scilicet quatenus ipsi est esse,& inquantum esse aliquid dicitur, ita secundum formas rerum diss5nes dantur,sc igitur & animatorum esse,& disso est secundum animam,re anima enim animata in Dimans, esset
enim securi ipsum esse substantia eius, S anima hoc ipsum, si securis inquit, cum sit instrumentum naturale corpus esset,naturale autem ait ut animatum inc si esset
di securis talis aut figura est. quae habet incidendi uirtu utique lesius secundum formam substantia quod idem tem, corporis igitur naturalis instrii mentalis forma est est ac si diceret, animam hoc esse ipsi securi, uidelicet anima quapropter habet esse in ea, na te arata anima, quatenus habet securis hoc ipsum quod est securis eiation amplius instrumentale in corpus, nisi aequi uoce, se, hoc quidem esset eius anima. quod si separaretur
87쪽
eius anima,& fieret inanimatum, non amplius quidem securis esset ius ut picta, nunc aut dicit in animata securis cum si, ecutis est, ni corporis artificios en telechia non est anima , sed instralis naturalis, hoc autem dixit
uolens ostendere quod bene in dissinitione positu est. insitumentalis Deinde quia uult ostendere nobis quale instrumentale naturale corpus dicat apposuit habetis principium motus de status in s etenim dixit in naturali naturam esse principium motus, ct quietis, motus aut proprie in animatis est ciui in loco, di per incrementum,& per diminutionem tit, nam motus per alterationem in iis etiam quae carent anima ut . Lapis enim multaq; alia animatorum se causam alterationis lint .
ea igitur dico naturalia, quae in se principium motus,& quietis habent. securis uero inquantum securis de semotum non habet, sed extrinsecus ab eo .qui illa ut itur. artificiosa sinii liter omnia non in se principium motus quietis habent, at extrinsecus ex operantibus, aut
Fecurari autem in partibus quoque oportet, quod dictum est,s enim esset oculus animal anima quidem illi esset usui pse enim s stantia oculi est, qua ut rario se habet, ocula, autem materia uisu, est: qui si d fecerit, non est oculus, visi aequivoce , quem sadmodum lapideus, o pictus. oportet autem a cipere hoc δε parate is totum uiuens ereptis. proportionaliti enim est, ut pars ad partem. toti . sensus ad totum corpus sensitiuum , quatenΜι
quale est . Exemplum in artiscioso ad naturale, & animatum traducit nam partes animatorum dicit. si nanque erit oculus animal,scilicet ipse per se sne corporis totalitate,notandum autem quod oculum quandoque accipit pro utroque ut & hic S pauloposit,ubi ait, uerum 'ue admodu Oculus .pupilla, ct uisus, nomine etiam ipsius ocula pro solo corpore,quod uisus potentiae subiicitur uisus est igitur statim dicit oculus materia uisus est, hic autem pro utroq; oculum capiens ideo quod ait f itaque esset oculus animal, manifeste declarat quod sesema utriusque simul est forma,non corporis, fit. n.& est
in corpor aeque tamen forma est corporis . at utrius.
que smul, nam .i ei ut sorma, quod illi causa est ut si, Dirique autem smul forma causa est. cum igitur ipse dixis et utrunq; simul oculu,quia dixit s n. esset animal oculus, subintulit,anima qui de eius esset uisus oculi,uia delicet quod esset utrunq; smul oportea aut accipere hoe de parte in totum animal. unumquodque. n sensorium des gnatur per quandam senstitiam animae potetiam,praeter tacti im,tactus. n. per totum corpus tendit.
8uam rationem unusquisque sensus ad subiectum suulensorium habet,eandem tota anima ad totum senstistium corpus habet, ima aut e partis, tota igitur totius sensi tui corporis forma erit . illud autem quatenus tale est,sgnificat inquantum senstiuum est. non D. quate nus aut graue aut album aut aliquod tale, corpus ab anima informas,uerum quatenus senstiuum in. qui autem Oem animam immortalem sacere uolui, hoc dicto
accepto uidelicet quod oporteat accipere qd de parte di in animal totum, conantur demonstrare Arist hoc idem dicere f. n inquiunt ut se habet pars, ita quoque totum se habet. ct in primo sermone de uisua potetia dixit ostendens eam nihil offendi .quamuis senseri u patiatur ueluti in eo non habeat esse . quod si fellex oculum tale acciperet ut iuuenis Dideret, patet inquiunt,
quod de anima tota separabilis est. dico igitur ad hoc, quod eis concedemus hanc esse separabilem. s. animam selisit ivam &qitali unq; sens bili praeseparata a corpore suscipietur , non in plantalem, nanque de ea nihil
quicquam, ne rationem manis stam quidem, sedit. d inde,ets ea, quae ratione caret,separabilis est,non in ab
hoc solo coirore aeq; a spiritu, ut a nobis iam demonstratum est,ta adhuc in ijs, quae deinceps dicturi sumus demonstrabitur.
Est autem , non quod allecit animam , petraria exspens ut uiutiat , sed quia ipsam hab/t: semen uero, o studius potentia tale copus est . ut igitur incisio, o visio, e uigilantia entele hia est,
Mi aiatem uisu, o uirtus tu'umenti,anima ortus antem, quia
Ex his declarat quo dixerit potentia uitarn haberi
tis,ut enim iam uita in habens, non ut cliuod abiecit,neque ut potentiam habeat, proposuimus aut sit perius
usus ex libro de interpretatione, quod intelligit tale id esse potentia significatum, quod ut iam actu eu, semen
uero,& fructus potentia tale corpus, fructum dicit arborum plantarumq; semen,ut ficorum acini,na corteκ cum alio esculento liquido ab eo pera carpion .i inuolucrum uel theca seminis dicitur,ut in meteoris. quod autem dicit hoc est quod perfectum iam , di instrale cors pus. i. quod potentia uitam habet. semen uero non ei habens uitam potentia ,sed quod habere uitam potest, uidelicet quod initrumentale potentia est, quamobrequod est potentia in lemine, id se dum aptitudinem est,quae aptitudo est, ut instrale atq; animatu fieri pos sit, non n. non est,quod uero nunc persectum est, & instructum. qualia nostra haec corpora , id nunc potentia
uitam habet, quod si quispiam ditat, quo a tu uitam
non habet id rursis dicimus. quod nunc sere dixi quod ut oculus ipse per se potentia uisitius est .at non sine luminis illuminatione nanque eκ lumine datur illi, ut a ctu uideat S si quis actu uidentis oculi oculum poten
tia uisiuiam esse dicat .vera narrat,ipse n. secundum sua
ipsius sibilantiam,solam aptitudinem ad uidendu habet,cum m alterius lumine actus aduenerit hoc modo in toto corpore totaque anima dicimus,quod ipsum qdem corpus,quantum in m est, aptitudinem solam uiotae habet,& ipsa sane scdm actu uita eκ aia illi aduenit. Bene igitur dictum est .potentia uitam habentis ut igitin cisio,& uisio,scuigilantia entelechia est', proportio nem imasinu ad primitivum demonstrat,pportionem aut iam dixi mire ancisionem uero,& uisonem secunda dicit entelechiam securis, aculi,quae esset ut contemplari .sed uisum, & uirtute instit uici siuam primam en-telechiam,quae est et ut scientia, secundum quam etia designauit animam . corpus aut potentia ex ris, uidelicet corpus est,quod has operationes suscipere Pot, ut etiain oculo subiectum pupilla est, quod autem si rutrunque eston toto quidem animal est . quod eκ anima, Scorpore constat,in parte uero,ocillus qui cκ pupilla,&uisu est pupillam autem totum oculum dicit tuniculas
Quod igitur vi est anima se par is a corpore,aut e ins aliquae lι.
panes partibilis sit,u cura non est,aliquam nis emelichra paratia est ipsam, uer tame quod aliqua sim nihil priasiit quia nullius sint corporis emelechia
Data animae diffinitione, ueluti conclusionem quandam ex necessitate diffinitionem sequentem colligit, nimam non esse ab corpore separabilem, nam si forma.& persectio corporis animati est anima, neque fieri id potest, ut alicuius piscito sit absq; eo, cuius psectio est, I Oa. Gra superata. H ii
88쪽
id quidem patet, quod anima ab corpore separari non potest, nam forma, di persectio sunt ex his quae ad aliquid dnr,sorma. n materiae forma est,atque persectio, laute sunt ad aliquid aut simul sunt rut non sunt.quantum igitur eκ assignata animae dissone colligimus, omnis quidem inseparabilis est a corpore, cuius est entelechiasiquidem omni disia conuenit, quod si non est o. mnis inseparabilis, at saltem partes animae quaedam manifeste sunt a corpore inseparabiles, quibus diffinitio
conuenit, nanq, animati partium sunt entelechiae, et is
enim corporis ipsius,quod alitur,nut illiva potentia p. sectio est,inr & augendi, & gitandi uis, praeterea uirtus appetitionis eam parte,in qua est,informat quod si corporum sunt ipsae persectiones,neque fieri potest, ut circa corpora eae alae partes sint a corpore separabiles, naculus erunt perfectiones, aut circa quod operabuntur, si sint a corporibus separatae quid enim nutricatio nutriet aut incrementum augebit, si sint a corporibus separatae Veruntamen si eae,inquit, animae partes a cor. Pore necessario non separantur, aliquas nihil prohibet esse separabiles,quia nullius corporis erit elechiae sint. Manifelle igit non uult animam rationalem corporis esse en telechiam,ppeaq; esse eam ab corpore separabilem demonstrat. Deinde quia per haec antimae assignatam dissonem particularem facere uidebatur, nam dixit aliquas animae partes a corpore separabiles esse , qa nullius essent corporis en telechiae, atqui etiam cu dixerit,si quiddam coe de omni anima, curans hoc. s. ut ostederet hoc modo nihil minus posse com linem esse omnis animae, ipsius etiam rationalis assignatam diis nitio. nem subiunxit. Anue auram obseura est, an sic entelechis edetorti anima est,
ut ruberestor nauis. sim malim igitur bae dis iis, π d scripta
sint de Hiras. Quid .n inquit timemus circa omnem animam teremonem extendere dicentes quod aliquae animae partes ullius corporis non sunt entes echia propterea qd sunt inseparabiles,ut hac de causa ad omnis animae potentia diffinitio non faciat. non enim dum ex his, quae dicta sunt id nobis patebit,quomodo diximus animam ente techiam esse,utrum iis ut inseparabilem, uemadmoduse ad securim sorma securis habet, an ut Leparabilem
an ueluti ad naiiem se gubernator habet perficit m nauis sermam gubernator,cum sit leparabilis quod si fieri potest ut secundum quid entelechia sit, secundum quid autem ipsum separabile ueluti non sit secundum ipsum entelechia,in omni igitur animali potentia fieri potest ut distinitio conueniat. Quare cum dicebamus quasdam partes animae separari non posse, quod essentillarum partiu entelechiae, sic dicebamus ueluti separari
non pont entes echia. nam cuius erit persectio nutriti,ua potentia, si separata fuerit a corpore rursus etiam
uti dicebam quod aliquas animae partes nihil prohibet esse separabiles, quia nullius sint corporis entelechiae, ita dicebam non esse entelechiae, ueluti ipsarum subliatia in corpore non haberet esse,nam sunt ipsae quoque animalis Otelechia,ueluti nautis gubernator, potest. n. quodam modo,ut iam dixi,anima quoque rationalis dici non separari a corpore,quatenus est entelechia, nam uarias operationes,in quibus animal perficit,ipsum mouens hoc uel illo modo ,eas habet,ut non separentur a corpore,nam postqi iam de corpore exierit haud ita amolius operabit, eN habitu enim quem ad corpus habetras operationes tenet. Quapy haec quatenus entelechia est, secuti dum. s. operationes inseparabilis erit a corpore,quemadmodum quoque gubernatoris operationes, dum gubernat,a naue sunt inseparabiles, is quidem seia paratur ut homo,ut itero gubemator si separetur a naue,simul quoq; operatio leparata est,talesq; Operati nes corruptas habet. sic igitur di anima rationalis uelutea,quae separabilem substant iam habet, non est entele, chia corporis, ut uero,quae talem ad corpus, liabit umsusceperit,secundum quem etiam anima dicitur nanq; anima ad corpus dicit tir S. est entelechia corporis, noque ab eo separatur, nam separata ab eo dimittit illas operationes quas ex habitu ad illud consecuta fuerat, ueluti uiuii facere,& illi naturales omnes motus coicare dc si quid aliud tale est. quid. n. naturaliter mouebit, aut uiuificabit si de toto corpore egressa fuerit Z illud uero si partibilis sit, non est intelligendum quod sit partibilis corporaliter,neque se cuduni locum, sed secunda
substantiam uidelicet si diuidas substantia, liae alae potentia sit alterius substantiae, nec oes animae partes sint consubstititiales,aliquarum nanq; entelechia partium est ipsarum .per haec ur in partes corporis animam diuidere, aliquarii. II. inquit partium corporis en teletilia sunt animae partes,quare sunt ab ipsis inseparabiles, uelut ab oculis uisus, Sc ab naribus odoratus, & in aliis, alia quaedam . Dictio autem haec, aliquarum. n. paritum animae en telechia est,id significat, quod aliquae animae partes, quarum unam quanq; disiuniuimus esse entel chiam ipsarum corporis partium sunt entelechiae. s. sormae persectivae corporis partium,uelut eae quae ab ipsis ea de causa non separantur. quid igitur Timaeum reprehendit, quod in partes diuidat de his autem superius dictum est. Alex uero hoc in loco aperte,cu dicat Aris.
quod aliquas esse partes separabiles nihil prohibet , qae
ullius non sint corporis en telechiae. Primu dicit quod Arist. dubitare indetur an omnis ala sit inseparabilis, atqui cum diffiniuerit hoc ipsum, quia nondum demostratum id stan sit inseparabilis. delude procedens dictione ipse coatius dicit eum uideri dicere inielthi esse separabilem hoc uero nihil prohibet, no est dubitatis , uerum quia definiuit animam omnem eme entelechia ,ppea ait quod di sic nihil pro laibet, aliquas animae partes esse separabiles, possunt. n. esse entelechiae,ueluti gubernator nauis, uel aliter quia nondum demonstrauit hoc ipsum, nihil. n. de poteruijs rationalibus hac tenus differuit. QuonIam uero ex obscuris quide, manifestioribus aut si quod
dilucidum est per rationem notius tentandum est rursus hoc modo de ipsa percurrere Cum coiter dixerit animam esse corporis naturalis
instralis entelechiam,ex his,quod reliquum est ostendere uult, quare ita dictum sit, & quo anima sit entel chia, quomodo plantalis, quomodo sensus, quomodo
tandem unaquaeque aliarum, in omni enim doctrina oportet,ut propter quid Priecedat quia, n-m cum qu tuor quaerenda sint,an sit, quid sit, quale sit , di cur sit, hoc,an sit,in ordine primum est, non immerito igitur, quoniam quaeritur an sit comunis quaedam diis nitio, immo cum diffinitioni proportionabilem dict.im rationem assignauerit,adeo quod in ea habemus et iam quidst,relinquitur ut duo reliqua problemata quaerat, quo
uidelicet unaquaeque animarum potentia dicatur entelechia,& quamobrem ita dicatur. qm uero dicit eX Obscuris quidem, nobis aut manifestioribus quod per ro,nem dilucidum est,etiam notum fieri,quae autem nobis manifestiora
89쪽
manifestiora sint, nequaquam subiunxit, hoc ipsum primum quaerere nec ei latriam dii, nam quidem hac in re interpretes multum cubitati erimi, cum uarii ilatio modo illud mali bellum dicere Arii tot leni sibi persuaderent Dicimus igitur quod tribus modis id quod manifestius est,contemplamur. etenim hoc quod aliquid si mani telliu ,quam cur sit, nobisque est ad cognitionem primum quod enim habemus animam , quodque immot talis eli multas ad intellectionem magis in promptu est,quam ut id persequamur, de incumbamus ora tioni. quae id ipsum probet, lecundo ut in phviica dichim est,quod uniuersale & confiisum est .id nobis manifestius est quam particulare,& in membri dillinctu. ues uti scire quod corpus est .notius est quam quale corpus sit scire, ut coelelle dc terrenum,uel tali Am tali temPeratura compositum. tertio nobis id inanifestum magis est , quod quidem quo ad nos primum est, secun
dum uero quo ad naturam,nam quae magis composita sunt ea notiora iant nobis. quam simpliciora, quae natura pruna sunt .cum nobis igitur pateat qGiluciduis S manifestius tribus modis constat, omnibus hisce priamis hoc in loco utari esse Aristotes em imI ememus, et enim quod est ante edocuit quam cur sit, nam docuit esse entelechiam corporis naturalis instrumentalis, de ent techiam posse esse& ut separabilem, de ut non separabilem procedens autem docebit quomodo sit ent Iechia, quid faciat δε quomodo corpus perficiat. at noni quemadmodum sermone uno quid est anima, docuit, id quomodo sit intelechia uno sermone docebit,elementelechia omnis non similiter se habet, uerum plantalis aliter aliter sensitiva,& rationalis aliter, & uniuscua iusque harum partes alia aliter,sed ab confusis,magisq; icbmunibus iacto p rmcipio ad planiora, magiique pro . Pria prucedit. nam cum primum nobis confuse tradiis derit animae notitiam per assignatam rationem, deinceps de unaquaq; animet parte ordinatam disseret,quo. di cuius unaquaeque pars fit entelechia, tertio eκ ultimis natura.nobi,que magis cognitis facto principio. ad ea,quae primam nobiliora naturaliter sum . procedet, quo maxime modo tu his ait pertratis te est enim natura, priuin posterius in quod di in cur, quod ecbuetis in nobii,& in natura se habet,nam prius mima est cur,
quam quod . omnium enim,quaecunqiae facit natura rationes in se repostas ante habet, talari neque Bustra, neque re incerto facit, sed opus unumquodque suu ad scopum quendam dirigit. quod si eorum quae fiunt ab se cum rationes habeat in se praemittes, naturalia sic saci allud est manifeltu, qa apud naturam prius est cur,
quam qcenoc aut .ut d .cur,confulam est. neque audiuimus ali Tmanifestum , aut me bratim compositum, in diramus e anima sit emelechia non . n. fili omnis rima in cntelethia. uerum nec quocunque hocipsum
est entes echia quid alicubi faciens δε aliquo modo scienter perficiens in quodH tu duo quoq: doetrinae resi qmodi simul ueueriint igit hac de causi ex eo. qaeest Moctrinae principium fecit laturam nostra m imperia ad pertere notioribus ad minus notalcedit. Persectius eli cur.quam quodn ea quae sunt polletiora natura dc consula iobis manifesta magis sunt. nam quemadmodum fieri non pol, ut is demonstrativum syllincognoscat, 'ut smpliciter quid sit sylli nesciat, neque ut oNyryn lupiscis figuram pingat. qui simpli pinsore nesciat, hoc . n. consilium est, cum dico simpliciten syllogi sinum fluit enim plures eiusdissetetiae . similiter
etiam simpliciter pingere, sed unaquaeque species per membra diuisa est. sic igitur qui simpliciter nescit quid sit corpus non potest ille scite quid sit aut ignis, aut aeris,aut coeli corpus, quique simpliciter ignorat quid anima fit haud quidem fieri potest, ut sciat quid rationalis,aut ea,quae ratione caret aut plantalis anima sit. cornpus amena simpliciter consa sum in. atque anima simpliciter .sed unaquaeq; species in membra disposita est, Derum iacto in imperie iis principio .uelut in gnatione procedimus in coelestium cognitionem, S in eum,qui est millis ordinem atq; inde ad eum,qui ea cuti a regit,
atq; disponit. in progressu igitur,qui sit ab quod ad in
quid .tres illi doctrinae modi quos diximus continent .smiliter in animalium potem iam repraesentatione eo de ordine ut id ab imperfectisn ultimis principio sumpto,& ad primam inq; perfecta Mcedens. prius. ii deputat ali disputat , deinceps de sensitiva, tertio loco de imaginatiua, interea progrediens ad tonales alae potentias rursus a posterioribus δε i inpersee ioribus incipit. prius de opinatiua potentia disserens, deinceps du cogitatiua,ultimo loco de intellectu . nam si ut ad sal prior natura plantalis est,na deliruit alias aio aut destruitur ἀSecunda aut sensitiva, ct reliquae deinceps ut enumerauimus. iter u in ut ad uniuersiam,se lint eco uerso, prior
enun natura est in uniuerso ea,quae persectior S hono irabilior est posterior uero magis imperiam, n .im quae magis perlicia sunt, & essi acta, ea quae minus perset afunt cotinent. igit quantis ad uniueisum iratura prior intellὶ ell,& reliqua deinceps secundum Horix ei inicedentium ordinem quod igit in animali, quantu ad cognitionem nitam pl. Pli ps una in deo ab e l9ctrinae pr)ncipium dedit. Jiocis sQrdine diri plinae iii aiaxum, potesiis usus est, in D mx '; aut pari P0t minatu cuiqmae,disserens. ego depla mali, c sens tua dico, de modistj iii aeno rii usin, iton. n. ab ultimis, sed a P mimis δε nobili nil, incepi .haq; de illa Olidisserες prius. de matula potem ia sermovem se it, secundo loco de
augmenta luia tertio licto det imitaria. atqui nasii Or otii
bus,dc nobilior est. gen aliua dc Rugii et itan Va, ni tri. tiua melior est. etenim seruare finiri nutrit in x est opν, nam eo iisq; servam: ir .du nec nut imur. augmentat tuae autem interest ad perse i in secundum suturam ilatae quantitatem reducere, in quam conuenerint an imaliaq;.S plantae in exqui liti simum iratura; sine adueniunt ex gitativa potet M H. n. naturAE petiecti simu aiscopus ob desiderium sempiternae imorialitatu a talib. morti ob noritis successivo apparatu aduenit,i t ipse in . aliis quoque diXit Quare augmentaliua materiae rationem tenet ad oe.
nerativa mili utri illa uero ad augmetatiuam. iii partii, i
igitur plantalis animae perfecit Orib. incepit atq; etiain partibus sensitiuae idciri facit, nam primo loco de uἱ-H. secundo de auditu, tertuo de odotatu, quarto de gu- .itu ultimo de tantia seimone faciet, nobilior aut omniubus uisus est δε deinceps eo ordine, quem Spotamus sensus alius alio nobilior eli primum quide mygustus. ct iactus δε odoratus ad esse conserunt, auditus uero Atti .ad bene esse P quos .ut ait Plato, Philosophiae se nus dissi niti unus. Quare etiam Poeta soli stuos hos at tribuit sensus cum dici i- 'mu n. iSol qui cuncta uides,quiq; auribus omnia semis. 'Et eκ his ui bini praeposui in quidem uisus ea, quae admodum longe sunt percipit perationemque habet sine tepore, sed a iti dicet in remotior loco seimat Ioa.Gra. superata. H iii
90쪽
non in ut oculus ex longissimo interuallo percipit ἄ- pius uero odoratus oliacit At gustus dc tactus, nisi tari, reendo sensibilia percipiunt, inde quae cisq; aliquem ex nobilioribus sensibus habent,omnino reliquos habent omnes. at non sane quod habet uiliores, id etiam nobi. liores habet,nam quaedam solum tactum habet,ut platanimalia,ideo contrahuntur, S cκtenduntur ad ea, qproxime accedunt tristantia aut laetantia . Praeterea a ha solum gustum tenent,iit ostrea, an r. n. PasciMaelia
odoratum solum participant, ideo quaedam conchylia dicunt escas insequi, uel liti quae olfactu hiatulas pers
quuntur,alia autem sine uisu auditum habent, ueluti qcticuntur talpae quod si uisus sit animal particeps, oino
reliquos quoque sensus habet . quid igitur in alijs potet ijs ex ultimis,& indignioribus facto principio,in partibus econuerso procedit principiumq; ab nobiliorib. S primὶs sacit ad hoc igitur aliqui dicunt, quod in actrina uias utrasque comiscuit, in aliis quide potet ijs ab ultimis,& imperfectioribus facto principio,in partibus uero a primis de persectionibus alia autem solertius disputantes dicunt,prima tu, magisq; persectarum animae
tot miliarum ei lectus inq; senstiua,&yla tali nobis es: mani selliores. generativae igitur essectus manifestus magis est,quam a tigmentativae, dc huius magis, quam nutritiuae,similiter habet in partibus animae sensitivae,
nam uisus auditu certior est, auditus Odoratu,odoratus
gustii,gustus tactu .non igitur a tactu incipere oportebat,ut enim ipse ait, in his quae sequuntur dubitatur omnino an sensus tactus sit . uidetur autem non esse sensus, unus. n. qui'; aliorum sensuum,circa aliquod unissensibile oppositionem mercet,circaque ea, quae inter
opposita sunt,ut uisus circa nigrum δε album, di eos, qsunt inter hos colores operatur, auditus circa acutum, grauemque sonum Sc inter hos medios,odoratus circa Donum,malumq; odoremigustias circa dulce, dc amarii,
de ea quae sunt horum media. Omnia n. sub aliqae horum oppositorum reducit Arist. ego dico dulce, & amarum. tactus uero se circa plures oppositiones habet, quae non sunt alterna sim . nam circa calidum,&frigidu. humidum.& siccum,durum lc molle, graue,dc leue, ratirum, Iden sum . quae quidem inter se genere subalter ria esse no possunt,uersatur. Pare,quod sermo de senis
su tactus .est dubius, neque ab dubijs incipere oportet, ea de causa a tactu principium non fecit. igitur quia id in partibus euenit dc plantalis,dc sensitiuae animae, qΨquae prima,& magis Persecta sunt natura,ea nobis minnis patent, ab ius non immerito doctrinae principium pacit. atqui in rationali anima a posterioribus inchoatiuit, nanq; quam Pluribus opinione inraginatio clarior et .m ipsa opinio,quam cogitatio dilucidior, cogitatione uero multo obscurior intellecti is est, quod raro, ecin paucos esu, o Perationes evadant. post omnia tandede localiter motivo quaerit, quidnam illud sit. utrum sit aliud ab animae partibus enumeratis, an harum aliqua, an omnes localis motus causa sint. dc unt omnes esse causa motus localis, in hominibus . n. qui secundum intellectum uiuunt, intellectus hii hasce motus causa lest,ipse enim animal motiet. in his uero qui ratione caret sensus at uete ab ijs omnibus aliud est localiter mo-tiuum nam nutritiuum motus localis causa est, verun tamen hoc diuersum est,naim; in potent ijs rationalib.
est appetitus,qui quoq; in irrationalibus est, ut in prin
uero in obscuris quidem, manifestioribus aure
sit φ dilucidum est per rationem notius,tentandum est rursus lioc modo de ipsa percurrere. Quod hoc in loco propter breuitatem subobscuram serit orationem,quo dictionum sententiam dilucidam faciamus, sic legamus
cum adiectione uidelicet, tria uero re obscuris, quidem naturae,inamsestiori biis autem nobis,hoc sit quod dilucidum,eli etiam Per rationem notum,qquale autem est fieri natura dilucidum,dc per doctrinam notius,ut om ne quod dicitur tale sit . qm uero ex obscuris quide nam turae nobis autem manifestioribus natura manifestum
enim primumque nobis per rationem notius est per
currentes tentare oportet uelut ab initio, ut de anima sermonem tractemus ancipientes ab iis, quae nobis ma. nisella sunt, obscuriora autem naturae, sic. n. quidnam
sit anima inveniemus, quod quidem naturae manifestuest, nobis est obscurum. igitur hac de causa ab sermone de anima, rursus initium capiens morditur ab animato, quod quidem nobis mani iussum est,& qtit quana in redisserat ab inanimato,idque ait esse animae propriu. qaut sunt obstiira naturae, ea secunda facit, quae uero manifesta ea prima costituit,ueluti natura prima facit elemeta ,deinde ex his succos,deinde ex his similaria dei de ex his insti alia.Denique ex ipsis animal. nos. autem Pramu m cognoscimus animal deinde quod pari ibus Gmitatibus componitur,dc sic ordine conuerso procedetes elementa ,de quibus animal compositum eli, o tandem cognoscimus. Non enim solum hoe quod est , vortet dis nkiuam rationem
Letirare,ut complures lifestimα dicunt, sed etiam eausim inaesse ex apparere .
Propterea, inquit, ut ab initio de anima sermonem facimiisHiiod in antedictis de ea minime satis dictu est, cum id solum retulerimus.quod est. non .n oported M. quem uolentem cuiusdam exhibere subitantiam rei in eius diffinitione assignare id solum,quod eli,sed eius et causam re quam illud est, in sermone autem de animae
facto dictum est, quod est entelechia corporis naturali instralis. illud autem quo dc pp quid sit entelechia es
ctum non est,neque enim fieri id potest ut qui uti Iem se de anima sermonem faciat tot cur sit d dicat, cu nexque suit animae omnes eiusdem speciei rim eiusdem
generiti Quapp hinc initio simplo a manifello, quae in
unaquaq; animalii potentia contemplamur. eo modo
disputabit,ut Pp quid Sc quo sit mi is aeqtie erat elechia
percipiatur. Nurie aiam tauticenti Minti ratianti dis initi num sum.
Dictum est etiam in primo sermone, quod aliae dissinitiones m materiaAliae eta forma, aliae uero ex utroq;
accieiuntur,ut ex materia, quod ira est seruor sanguinis circa cor . de domus est lapidum ignoramque com- Politio .eM Brma autem quod ira ultionis desideri u impetuosum est de domus ab imbribus, Sc caloribus d fensio. utroque uero, quod ira est seruor sanguinis circa cor, ex ultionis impetu dc domus protectio, quae defendit ab imbribus, ta caloribus in tali lapidum, hagnorumque constructume cona posita. harum quidem diiunitionum, atque unai et se omnis diffinitio, ut ipse in demoni ratiua ait, alia quidem principium demo strationis eli,quae elim mimaAlia uero conclusiorius
est ex materia ita autem dem ro positione disterens, qelt m utroque.ut qui iram di Tnire uult sylla tali ut i, iratus cupit supplicium sumere de eo, ex quo parcitus ira ess,eius autem qui cupit ulcisci singuis circa cor sese uet.deinde conclutionem sic assert rati igitur citra cotsanguis