장음표시 사용
361쪽
& charis Dei adgeniculari, omnibus fratribus legationes deprecationis suae iniungere.
METRUM XXIX. T Titis plaeet dolor, V 2uem spei futura mitigat falatis.
Nιe labor premitgrauis , Si mιreo tuo gloria eoronam. Terra quid mihi, aut polus eri ροώndum Z vilibus probrosas,o: Gιntιbus relinquo opes, Satis beatus pauperum lacerna . Suid iuuat domum auream, Iouemque elausum possiire in area λLauta quid refragula, Ex empta magnis sumptibus voluptas pzuid metalla , quid Goa Merces beata, Mexieique Gaza
ctua lauigatis emicent columnis . . Noe euentium fauor ,
Aut sceptrum.ιοis fulgidum lapillis ,
Nee minax tuba fragor , Mortis rapacis ιmpetum eoercent,
In nobili luto Tagi, eis Hermi, Blendidisque canis.
Rauulsa ab Indis, ae πιδεθ gemma rsi nihiIoatini opes sNee δειptra Auerni leniunt furorem: sar mihι abdito in specu Arcto esbari pane , ct amnis unda.' Septem sunt autem poenitentium psalmi, vj. scilicet, xj.xxxvij. L. ci cxxix.& cxlij. quos magni mysterii signi catim
362쪽
Cap. I 4. De psalmis Paenitentialibus . a s
eatione maiores nostri instituerunt. Docet Cassiodorus post cissi ,δ in psi . Origenem septenario numero conci usos esse , quia septem . 2 - modis peccata nobis dimitti possimi: per baptismum,perpassionem martyrii, per eleemosynam, per hoc quod remittimus peccata fratribus nostris, cum conuerterit quis peccatorem ab errore viae sius , per abundantiam charitatis, & per poenitentiam . Inueniuntur & alij fortasse modi remissionum: congruit enim ut numerum supplicationis nostrae indulgentia di .
uina transcendat. Antiqui etiam canones septennem poeni- Levitis . r.
tentiam pro grauioribus peccatis imposuerunt. Leprosus mu- ..i dandus septies in veteri lege aspergebatur . Naaman Syrus septies lauari in Iordane iussiis est ab Eliseo . Septimo anno Gen. p. io. fiebant remissiones, eratque magnus lubileus post quadratum septenarium . Septimo die emissa columba aquas ultri- ΝΣ .ices cessasse indicauit. Septies oscitauit puer e morte reuocadus ad vitam . Septem gradibus ascendebatur ad portam
templi apud Ezechielem. Septem diebus soror Moysis separata est antequam mundaretur . Ipse vertex Theologorum Petrus , coryphaeus , α os Apostolorum, ut eum vocat Paulus Episcopus Emisenus, sublimiori instructus sapientia septe- c inc. rnat.
narium proposuit numerum, cum ageret de remissione, a quo numero Christus respodens discedere noluit, ut ex euangelica constat hi storia. Domine, inquit quoties peceabit in me frater Apoe. 'ι. meus,ct dimittam ιiZ queseptiesὸ meis liti Ie ni Nonico tibi με - ε- λ
ρνsepties sed etΛseptuagiessepties. Non ergo sine causa horu
salmorum numerus ad septenarium redactus est , ut septuplum expurgati, a septem plagis immunes , exclusis septem daemoni js, septiformi spiritus gratia illustremur Notat au- Inno a. rere tem Innocentius Papa initio expositionis horum psalmorum P ' φ φ 7 νιρι quae D. Bernardo Clarquatiensi ab imperito quodam imprecsore Veneto olim perperam tributa suit, notat inquam inter istos septem psalmos quatuor esse consimiles, de tres dissimiles in principiis . Semper vero , ait, inter duos consimilesvnus dissimilium constituitur& inter duos dissimiles unus consimilium collocatur. Consimiles sunt primus , tertius, quintus, &septimus i dissimiles secundus, quartus, de sextus. Nulla enim in via sunt ita persecta. quibus non interueniat aliquod imperfectum et nec at q ia tam sant mala. quibus non intercidat aliquod bonum; quatenas nec persectis pr.esumptio, nec malis desperatio tribuatur:quod maxime conuenit,
α expedit poenitcnti, ut nec de misi ricordia nimium pra suis
363쪽
mat sperando, nec de iustitia nimium desperet timendo; sed
inter superiorem, & inseriorem molam spiritualiter conteratur . Porro de singulis psalmis opere pretium erit quaedania
s. I LNatantur quadam de Angulis psalmii poenitentialibus .
Denique adhortatio ad paenitentiam ., o Salmus sextus , Domine ne in furore tuo a Xuas mei, J primum inter poenitentiales occupat locum . Senarius
autem numerus personae poenitentis aptatur , quia in naturali numerorum serie primus est, cui conueniat persectio sui ipsius. Titulus eius est , in finem in earminibus , sitie in bmnis pro octaua. In finem εἰς το τέλει , quod quidam viri docti assidue , vel in perpetuum vertunt: aliquot enim psalmi certis hebdomadet diebus assignabantur,hic vero nulli alligatus diei
assidue psallendus erat . Finis etiam consummatae rei persectionem significat, ut videlicet admoneantur initio poenitentialis cursus poenitentes iugiter in oratione versari,& ad summum persectionis culmen , ad Christum, qui est finis uniue forum , aspirare . Quod nos in finem , Graeci aut τή τι , Hebraei legunt Iamnafacb , quam vocem D. Hieronymus v Aiori est interpretatus , Symmachus ε'πDLDς, versus Epinicius ob partam victoriam,Theodosio μ το Hot in victoriam. Nam quae maior victoria, quam post lapsum resurgere, dura poenitentiae iter arripere, carnem propriam subiugare,in undi pompa, contemnere, aduersarium ad petram, qui est Christus allidere, super aspidem, & basiliscum ambulare, & conculcare leonem, & draconem Haec est victoria, quae vincit mundum, compunctio cordis, poenitentiae rigor, orationis instantia. Gladius est poenitentia peccatum radicitus euelles, ut non immerito poenitentiae preses a victoria ducant initivi seruenter enim in via Domini incoepisse, iam vicisse est . Iae arminibus ergo, siue in hymnis oremus, ut det nobis tota
charitate compungi, qui supplicandi praestitit rationem. Oremus inquam in hymnis,& carminibus, nam qui tactus dolore cordis intrinsecus peccata sua humiliter confitetur, dat. ces
364쪽
Cap. 14. De Psalmis Paenitentialibus. 0
ces personat hymnos coram Deo, & Angelis eius, sicut scriptum est i Gatidium es Angelis Dei super uno pς calore poeni Luea .. io. tentiam agente. Dicitur cantari hic psalmus pro octaua, qua I iteraliter asserunt Hebrei genus quoddam citharε fuisse octo chordarum . Amauit enim vir sanctus Dauid musicam pia, ut scribit Augustinus ,& in ea studia nos magis ipse , quam Aul.ipisti ac ullus alius auctor accendit. Αlij aiunt hoc carmen Hypomi-xolydio concenta , quem nos octauum tonum nuncupamus, fuisse cantatum , ac propterea octauae titulum prae se ferre . Sancti Patres communiter per Octauam mysterium Resurrectionis intelligunt. Quae est autem octaua, inquit Chryso-Domus, nisi dies illa illa D ni, inquam dies magna,& terribilis, es quς est ut clibanus ardens qua tremunt etia virtutes caelestes p coni pullaione Futurq unim resurrectionis , tremendiq; iudicij consideratio ς' 40 p animam excitat ad poenitentia,& ad oratione: Unde tremens, sed cum fiducia ad thronum gratiae accedens dicit: Domine m in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me. Primo autem iudicis captat beneuolentiam a potestate iudicii, ci consuetudine parcendi. Deinde narrat frumnas proprias, quibus animam extabuisse deplorat. Iniquos tandem execratur, nec aliquam in posterum vult cum his habere portione . Astat reus coram supremo iudice, peccatum lacrymis diluita in noctibus lectum lauat, quem in noctibus inquinauerat, de accusans seipsum veniam meretur, quia se non excusataculispa, summu de sensionis genus in hoc constituens, quod se ipsum condemnat . Nouum scilicet iudicii genus hoc est, ait S. Zeno, in quo reus , si excussa uerit crimen, damnatur : abissoluitur, si fatetur. Nam , ut magnus scribit Gregorius, cum NEO,C'. 'Udefenditur culpa , geminatur. Habet hic locum cuiusdam, G ςg i. . morat. profani sententia dicentis: Morborum alimentum silentium Hvria . id, est. Peccatum enim , si taces, serpit, Se crescit, fitque animi hi' tanquam pestilens carcinoma et si aperis, &manifestas, protinus veneni vis euacuatur . Valida est misericordiae precatio peccati consessio, ait Alcvinus: & ille misericordiam Dei inueniet, qui se miserum confitetur. /strin. i. i. mir Post sextum sequitur trigesimus primus t B.ati ρυογum 'remissae funt iniquitates . Numerus tricenarius fidem Trinitatis designat cum obseruatione praeceptorum decalogi. Vnitas superaddita charitatem significat,qus est finis,& consummatio legis . bicut autem custodia legis perducit ad pret-mium s
365쪽
m ium,sic istaeopuncto eorde suci precatio malorum obtran .gressionem Decalogi commissorum indulgentiam obtinebit, quatenus deinceps fidem S. Trinitatis bonis operibus comprobantes ad charitatis unitatem seIiciter perueniamus . Titulus psalmi Hebraice est mashu, Graece μνέδεως Latiane intellectui , quia spiritualis intelligentia ad mysteriorum illius profunditatem est adhibenda. Hic est intellectus , ut nena o fide per gratiam accepta de peccati impunitate prς- sumat. Dictum est in alio psalmor Delicta quis int/lligit In hoc autem dicit Deus: In lederitim tibi dabo , er innisam te. Promisius ergo intellectus praemittitur in titulo , ut sciamus ad poenitentis studium nequaquam venire nos posse , nisi misericordia Domini sui gante peccata nostra intellexer mus . Quis enim pro diluendis oret criminibus, quae prorsus ignorat e Initio psalmi cognoscens poenitens proprios errores humiliato corde suspirat,eos praedicans vere beato s,quorum remissae sunt iniquitates. Fatetur deinde se male habuisese dum tacuit , curatum autem fuisse dum culpas humiliter confessus eiit tum veniae postulationem etiam sanctis esse comunem asseuerat . Orat post haec , de ad eius verba respondens Dominus sperantibus in se misericordia pollicetur. Hac erectus promissione comonet homines in fine, ne brutis animatibus similes facti vagis subdantur erroribus; sed ut potius 'sperantes in Dno,recto corde Iaetentur, ut pijssimi iudicis, qui lacrymis nostris flectitur,sentetia absoluti in ipso gloriari mereantur. O diuinam clementiam, exclamat Basilius SeleuciqEpiscopus , ad quantam dignitatem evexit poenitentiam . Homines lacrymantur,& Deus immutatur: lugent mortales,& decretum soluit immortalis.
METRUM XXX. QVam selix est, cui satiram
dan balsama eampi. Huis regalis fiandit opes
366쪽
Cap.r4. De Psalmis Poenitentialibus.
Et quocumque terit pedibus Terram , sub piae forent
Lilia , purpureaque rosa . Et veris decus omne.
Hune sincera voluptat. Hune terra , coelique bonis
Sive citum rapit hora dum,Sεu DIIumina reddit.
Curtiopoptire adorat. Quidquid erasina lux referaι Expectatplacido ore. In bique nitens Tultu Fraudes nescit, ct iram. Horrida torris besia fremanι, isis Durato eus.
Immineaι terribitis mors , Fractus eorruat orbis.
Hic latus, consansque animi Semper pace potitur. At qui mortifero infrium Gesat erimine pectu/.αuanta miser patitur, quanta Intur pratia sentitissivor eura cor dilacerant, 2uod poenis ertiriatuν lMe iis praeeipites erebo Damnat foeda Dione o Fie Barebi, sis perdit opum Estranata cupido. Discite mortales δερ re, Veram discite istam Ponite eriminibus suem, Culpas mergite planctu . Iunapys cerit lacrymis Iti Lia Nummis ira is Et dieιι rediuiuapolam
367쪽
3 Tertius eum primo conuenit in primo versu r Domine ne infurore tuo arguas me, & est in ordine Psalterij trigesimus septimus fidem indicans, & obseruantiam decalogi per septiformem gratiam Spiritus sancti. Eius Hebraica inscriptio estua dehir , Graeca D ν άνάμ ηδεν, Latina in commemorationem , siue ad commemorandum i Additum die Sabbati, vel pro Sabbato ex usu γynagogae, quae hunc psalmum Sabbatis canebat . Sabbatum requiem significat. Fidelis ergo α t. anima, ait magnus Gregorius, requiem in primo homino, .iu, νἱlmi. perditam ad memoriam reuocans, & futurum nihilominusviIae etern ς Sabbatum spiritus agilitate contemplans ab omni spiritus, & carnis Optat corruptione eripi, & ad suturam indeficientis beatitudinis requiem consummato huius vitaetermino orat sine cunctatione perduci . Fecit etiam Dali id hunc psalmum ad commemorationem , tum ut illum semper in ore ferret ad animi sui post peccatnm curationem: tum ut ipsum peccatum semper in mente haberet, sicut scriptum est: psalmus so. Et peccatum meum contra me eri semper i ut nos quoque eius 'exemplo admissa flagitia quotidiano castigantes flagello a suturis culpis prseteritarum memores abstineamus. Ista est ve- Aug. serm. 3. de ra poenitentia, ut verbis loquar Augustini, quando sic con- λῶ, bc z uertitur quis, Ut non reuertatur; quando sic poenitet, ut non rast a. Domin. l. repetat Ambrosius item verum poenitentem describens Poenitentem, inquit, hominem dico, qui plangit quod peccauerat, & rogat Dominum , ut non iterum faciat quod admiserat . Poenitentem hominem dico , qui post concupiscentiam suam non vadit, & voluptatibus suis se priuat. Poenitentem hominem dico, qui repellit quod malefecerat, & rogat Dominum, ut veniam consequatur. Poenitentem hominem dico, qui diligit quod ante neglexit, & quod fecerat
mali,deserit. Porro psalmus internum, & externum morbum commemorat, corporis languorem, afflictionem animi,amicorum molestiam , fastidium extraneorum . A cunctis a
tem derelictus tacet, quiescit, dissimulat, spem suam in Domino reponit, paratus se quoque ad flagella testatur, quibus commissa posite abolere peccata,ac tandem in Domino exultans continuam eius in tantis periculis assistentiam implo
4 Quinquagesimo p imor Misereri mei Drus, quartum, di medium locum inter poenitentiales sacratissima figuratio
368쪽
cap. I . De Psalmis Poenitent talibus. 28 r
ne secerunt antiqui. Expers sit omnis historiae, qui nesciat
peccasse Davide cum Bethsabee, eiusque maritum regali ius sione ab hostibus fuisse peremptum . Nam mulierem , quae placuetat oculis suis, accersiri fecit, virum autem eius innocentem bellatoribus obiici iussit , ut vi opprimeretur hostili. Ex hac historia desumptus est titulus psalmi. In Anem
psalmas Dauid , cum Cenit ad eum Natban Propbeta, quando intrauit ad Belbfabee. Pertinet quinquagenarius numerus ad remissionem , quinquagesimo enim anno secundum legem remissio erat, ut si quis disraxisset possessionem, eam reciperet, seruus libertate donaretur,exul rediret in patriam. Quinquagesimo etiam die data est lex in monte Sina , &e Odem dierum numero Spiritus sanctus adueniens Apostoloru corda sacris donorum charismatibus illustrauit. Sic iste quinqua- .gesimus psalmus puro recitatus adictu dissoluit crimina, vulnera sanat, debita tollit peccatorum . Atque ideo Ecclesia. Dico usu receptum est , ut quoties admissorum scelerum remissio petitur, huius psalmi recitatione postuletur. Optime, ut solet, doctorum Princeps Augustinus : Iste psalmus sicut νω. ,. cautos facit eos, qui non ceciderunt; sic desperatos esse non , vult, qui ceciderunt. Quisquis peccasti, & dubitas agere pinnitentiam pro peccato tuo, dei perando salutem tuam, audi David gementem . Ad te Nathan Propheta non est missus, ipse David ad te missus est. Audi eu clamantem,&simul clama : audi gementem , & congemiscet audi flentem, de lacrymas iunge: audi correctum, & condelectare. Si tibi non potuit intercludi peccatum, spes veniae non intercludatur. Minsus est ad istum virum Nathan Propheta:attende regis humilitatem , non respuit verba praecipientis, non dixit, Audes
mihi loqui regi λ A ex sublimis Prophetam audiuiti plebs eius
humilis Christum audiat. Audi ergo haec,&dic cum illo: Mi- . serere mei Deus secundum magnam misericordiam tua In . Dulcissimus est huius psalmi decursus de amaro compuncti nis sentescaturiens. Nam& satisfactionem continet persectissms humilitatis ,& vivam misericordiae Domini confide-tiam. Peccauit David, quod solent reges: sed poenitentiam gessit, fleuit, ingemuit, quod non solent reges. Consessus is culpam, memor peccati, oblitus imperi j, & ipse suum cantau it opprobrium-. Hunc regem imitatur poenitens in hoc psalmo , crimenque fatetur, tum Dominum rogat, ut Nil amissam
369쪽
amissam restituat gratiam,quam si fuerit consequutus eontriti
cordis sacrificium, di mysticas vitulorii oblationes pollicetur.3 Quinto loco centesimus primus psalmus inuenitur,Domine exaudi orationem meam. Centesimus numerus plenus in omnibus, & perfectus ostenditur, cui adiuncta unitas apicem
indicat persectionis, ad quam post remissam culpam debet
poenitens properare. Tam in Hebraico,quam in Graeco,& La. tino textu hac praenotatur inscriptione et oratio pauperis eum
anxius furit, ct coram Domino e Bris prec/m suam. Hoc
omnium malorum singulare remedium est non ad res perituras conuerti,sed ante Dominum effundere cor suum,& veram ab eo consolationem praestolari. Felix conscientia, quae obdolorem poenitentiae anxia risum in luctum, cantum in plan- ctum, gaudium conuertit in moerorem, faciens membra sua
seruire sanctitati, quae ante seruierant iniquitati. Felix conscientia, quae paupertate spiritus ditissima precem suam effundit coram Domino, solicita praecavens, ne cuiusque vel leuis. simae maculae deformitate tremendae illius maiestatis offendat aspectum . Conscientia nostra aduersarius noster est, de quo scriptum est , Eso eon uens adtiersario tuo. Aduersarius Μη' ' i' dicitur, quia omni prauae voluntati nostrae aduersatur: arga ianos, cum non agimus quod debemus: accusat nos, cum agiamus quod non debemus. Conscicntia est lex non scripta, ait Nie. .iuorat. 16. Nicetas Heracliensis, quae viam verae poenitentiae praescribit.' Η'. Eisu nobis. Q P: cuin non habeat loquendi usum, ut Victor ON, de F itae.1. tennensis eleganter scribit, nescit tamen tenere silentium. Potest tibi ad tempus testis prodesse, conscientia vero tecum semper est, & sine te non est: haeret pectori, nec unquam te
deserit, & velut quaedam pedissequa nullo abs te temporis interuallo discedit: tenet te reum,& in sua semper ditione captiuum. Pauper igitur in hoc psalmo conscientiae stimulis agitatus orat gemens , di amictus, suasque necessitates flebili
narratione commemorat, ut Deus tandem placatus calamistolam anxietatem in perennem laetitiam sedata conscienti
mutet, dc illuc semen sanctorum dirigat, ubi regnans habitat ipse, ubi est spes gloriosa fidelium, ubi lucet perpetua claritas,& pax aeterna iustorum. 6 Sextus e Canticis graduum desumptus in ordine psalte. rii est centesimus vigesimus nonus, De profundis clamaui adra Domine. Numerus quidem centesimus vigesimus ex donario
370쪽
cap. 14. De psalmis Paenitentialibus. 283
naris in duodenarium ducto resultans plenissimae virtutis, &consummatae dicitur esse persectionis, partes enim eius aliquotae ordinati illina distinctione procedunt usque ad unitare: sed numerus novenarius superadditus humanorum operum imperfectionem designat. Calculus ergo numericus lituusce psalmi ex periecto, & impersecto compositus veram comprohat illam esse sententiam, qua dicitur, Cia consummauerit ho Eeclis istmo, tunc ιneipier. Nemo quippEadeo perfectus in hac vita reperitur, qui non debeat semper ulteriorem appetere persectionem, donec feliciter consummatus expleat tempora multa, dc quod in via concessum non est, magno gratiarum cumu-ho accipiat in patria. Hoc idem indicat non obsture inscriptio psalmi, eantieum graduit,sive ex Hebraeost hamabalotis, quod significat Canticum ascensionum: quo titulo admone- tur poenitens ascentiones disponere in corde suo,ire de virtute in virtutem, concupiscere, & deficere in atria Domini, donec perueniat ad locum illum, ubi bonum sit esse, securim
commorari,unde cadere non possit,sicut scriptum est: I a. . i.
dium meum nemo testet d vobis. Sed de canticis graduum,deq; mysticis ascensionibus sequenti capite agendum erit. Habet hic psalmus vocem gementis, di clamantis ad Dominum, ut de profunda peccatorum abysso liberetur in sanguine Iesu Christi constituta fiducia, qui peccatores mundat ab omni
delicto. Non arctatur numero, inquit Arnoldus Abbas, nonis Arnold. lib. de . clauditur sine, nullas omnino habet metas diuina clementia: V ς ν δ'
sit qui invocet, erit qui exaudiet: sit qui poeniteat, non deerit qui indulgeat. Misericordia Domini plena est terra , &miserationes eius super omnia opera eius. ideo post creatum hominem quieuisse dicitur Deus, quia nimirum creaturam habebat, erga quam poterat misericordiam exercere'. Fecit Deus coelum i& terram; non lego, ait Ambrosius , quod rea Ambros. ex inli-
quieuerit: secit solem, lunam, & stellas; nec ibi lego quod requieverite sed lego quod secerit hominem, & tunc requieuit habens cui peccata dimitteret. Nec anteactae vitae sordes asperanda venia quempiam terrere debent, quia, ut rursum Ar Aiuold. ibid. e. 3.noldus scribit; Nisi ad antiqua reuertatur contagia,nulli prior praeiudicat vita. 7 Psalmus centesimus quadragesimus secundus, Domine xaudi orarionem meam, auribus percipι obserationεm meam, felicem perficit cursum supplicantium poenitentium. Com. N n a ponitur