장음표시 사용
41쪽
exiguas . ad hunc pertinent mercatores, qui eo faciunt maiorem questu,quod tuto ipsis per Galliam prolicisci ac negociari licet, tum, quod nobiles di m ercat ram nulla exercent, ec splendide sere aesumptuose uestiuntur. Huic etiarn ordirii conueniunt ac fere tribuuntur qugstutie 5c rationes nummariatiitem praeturae ec quicquid ad iurisdictione pertinet, qua sane in re plurimum est honoris Memolumenti. Sunt enim in Gallia tuaris administri, iudices, aduocati causassarunt,procuratores, scriBae,ec id genus alii, multo plures,mea quidem sentena tia, quam in reliquis omnibus orbis Christiani prouincijs, quod peroppor tun illis accidit, qui relicta mercatuis
, his rebus operam nauare uolunt.
Et adeo quide est fructuosus hic ordo, ut nobiles etiam inuideant. quanquam certe dignitate atque splendore reliquia praestant, oc qui sunt alterius ordinis, fere student ad hunc peruenire, ut PO.' stea sum dicturus. In tertio genere est uulgus ec promiscua hominum multita do, qui ec agros colunt, ec omnis gen ris artificia tractant. Vt autem hi uel nivmia utantur libertate , uel admodum sint
42쪽
sint diuites, uel in armis etiam exrecli isti non est consultum . Nam quia conditionem seruitutis oderunt omnes,& nitura scias sortunas amplificare student, facile sit, ut arma capiant ae potentiootes opprimant, quod N in Galliis re
lijs in locis non semel accidisse constat. Vt autem elusinodi sint ordines, ac uoluti gradus in omni republica, necesse est quemadmodum in cohpore humano videmus infitiniora oc ignobiliora inebra subministrare d ignioribus. Nec tamen est, quod hi suum statum deplorent ac indigne serant, quoniam oc ius comunicatur ipsis aequabiliter, re quamd maioribus acceperunt, ea utuntur iis hertate, oc multis etiam reipublicae mi- iusteriis adhibentur, & sola uirtute ae industria oc assiduitate possunt ad seiscundum ordinem emergere. quod secundo non licet, iit ad primum uideliocet euadat, nili regis beneficio singulari, quod ille solet iis in pertiri, qui aut iam secerunt, aut pro nepublica uideri, tur posse aliquid facere egregie. Et prudenter quidem istud est institutum. pria ruina , ut ordo conseruetur equestris, qui propter belli exercitium sere insanuit a
43쪽
nuitur,oc sumptus uix tolerat, deinde, ut homines tantis excitati praemijs,ui tute contendant oc ad superiorem graodum eluctentur. Hac etiam spe confisi
qui sunt plebei oc infimi ordinis, aspiarant ad secundum, & cum in eo uersati suerint aliquandiu,ad primum atam fit, ut minus sit inter ipsos inuidiae ac mav euolentiae quando uident, meritis aς uirtuti patefactam esse uiam ad amplis, simos honores,& propositum esse petii culum,sii malis rationibus eosdem oblis nere studeant . Quod si uel conatus numium difficilis, uel spes nulla esset amppliora consequendi tum qui sunt mediis ocris ocinfimi gradus, magni prssertim animi,causam reperirent eloccasionem excitandi motus, Sc sui ordinis homi
nes contra potentiores armandi. nunc
autem minime difficilis est ratio , ec uiodemus, quam multi ex humillispelooco ad summu fastigium evadant. Hanc quoq; rationem diligenter olim serua, hant Romani.nam a populari statu grast dum faciebant ad ordinem equestrem,
echuic deinde ad patritiam re senatorixiam dignitate patebat aditus. Est praeotera ordo Ecclesiasticus nulli non comomunis,
44쪽
at, Sc pro Galliae consuetudine non raro accidit, ut etiam homines plebei,uirtute ac eruditione praestantes, amplissimos in eo genere cosequantur honores,Gradinatatum aliquando, uel Pontificatum etiam . quae sane xes ad uirtutem ac litea
rarum studia homines inflammare pora test . Quare ad reipublicae utilitatem semperexistimaui pertinere, ut mos ille seruetur , conserendi sacerdotia di EOsiarum facultates iis, qui suae diligentiae ac literaturae documentum aliquod ea
gregium dedissent. Nisi enim it fiat,potissima pars earum facultatum erit in potestate principum ac Episcoporum, qui suis deinde familiaxibus atq; seruulis ea distribuunt reliqui autem,qui Mnaiae et apud regem nullos habent amicos atq; sollicitatores,frustra laborem omnem sumunt. Necp tamen hoc ita uelimaccipi, quasi in ea sanctione ec lege, quam pra gmaticam nostri uocant, nihil sit uitii. non enim hoc mihi summo disputansdum: sed quod publice mihi profutuarum esse uidetur,expono. Vellem equi deminueniri posse aliquam in eo ratios
45쪽
D E RE P. GALLIAE quod curiae sit non incommoda,sed platra de eo non sum dicturus in hoc loco. Quae aut diri omnia , eo pertinent, ut o iicndam, quam apte dc Venuste inter se
cohaereant omnes regni Ordines,e quiabus si quis aliquid delinquat, facilis est medicina. Nam si nobiles iniuri rareris faciant, coercentur ab es qui ius reddunt, quorum est tanta authomas. ut qu/ni; muis magni principes eois rum cogansur parere decretis. qu d si populus etiam atin uulgus aliquid moliatur, ut nonnunsi accidit, non est disti. cile nobilitati, propter potentiam, oc uosum armorum,illos ad aequitatem ac o0ficium adducere .eo fit ut filarum reis eum snibus ac ueluti cancellis sese conistineant Omnes , ac pacem alucum ainscolat quando neq; c usam habent,ne facultatem etiam aliquid conandi, &periculum in eo summum esse uident. itaq; regem tanti beneficii Uthorem
complectuntur&amantomiae accum tempus incidit, libentissime imperavia faciunt, & publicis necessitatibus magno stud o subueniunt . Quod si priouatim aliqui ab osticio discedant, para i sunt remedia, sic,ut malum non pose, calon
46쪽
Li PER P Ruo si , s. st longius progredi.Et haec quidem fastis est dixisse, ut demonstrem quod sua pra diximus, Galliam optime constituetam es. legibus. Nunc ad alteram parritem uenio, mis pluximum habe in disse. scultatis ita etiam utilitatis.nam oc quae s ni nostrae reipublicae uitiae, di quemα admodu ea debeant emendari, complectitur. Ac sane magnitudo rei no unius modo sed multorum peritissimorum hominum sententiam postulat. quod tametsi ita sit , tamen studium 8c amor reipublics persuadent ac propemodum
impellunt, ut quicquid & labore ocingenio oc raratra stationς atq; ula,mulatis nunc annis , quos publigis negociis inpendi, cognito atq; meditatu habeo,
proferam. Nemini uero legem aut m M.
dum hic ullum praescribo,sed quod conueniens &utile mihi uidetur, explano, ec iis qui melius rem cognoscunt,iudicium permitto . Et quoniam in eiusmoaedi republica, qualis est nollia, totum a rege depende precipuum ac summum esse uidetur, ut sit uir bonus atq; prodens.Nam si populu habeat obsequen- tem, iacile efficiet, ut quae honae sunt resilutares leges, uigeant atque serue
47쪽
DE RE P. GALLIAE tur,quae uero minus,hae ut abrogentur;
Deinde, cum recte uitam instituit, mori hus Nexemplo suo praelucet omni poapulo, oc ad sui imitationem incendit, eccum reipublicae studium in eo apparet, reliqua praesectorum turba minimum audet ab officio recedere, oc promiscue omnes elaborant, ut ne quid animata uersione dignum faciant dam uero,si in regibus hae quatuor inessent uirtutes,
ingentu, perientia,prudentia,&amor
rei publics, nihil desiderari posset amplius sed quonia uix pauci reperiuntur tarales,et ut fortasse reperiantur, tame quo
niam imperij non uirtutis est haereditas,&quia uis tota in actione consistit, ueniendum est nobis ad earum rerum, quas in bono principe requiximus, exaplicationem, quod et Aristotelem Alexandri magni praeceptorem, re alios complures doctos 5c exercitatos homines, fecisse constat traditis totius uitae praece Ptis .Quomodo autem regenda sit Re9 publica, oc quibus uirtutibus oporteat
principes uiros esse ornatos, de his rem hus omnibus adeo luculenter Sc copioisse multi scripserunt, tam Graeci quam Latini, ait etiam nostrae linguae homiones, ut
48쪽
3. 3B E R P RIM V ε; pes,ut nimis prolixum ac plane supervacaneum sit ea omnia congerere,iemeraarium autem, uelle aliquid iis adiicere. Nulla erum noua ratio inueniri potest, quam non superioris aetatis homines demonstrarint . sed dialogis nonnulli rem tractarunt,ut Aristoteles oc Xenocrates re Thomas Aquinas , alij uero historice,ut Xenoph on, in eo libro,quem inscripsit Paediam Cyri, que regem destscribit, eius* uitam oc mores oc res gestas commemorat, non quidem, quiadreuera is fuerit,sed quod talem e sse oporteat, qui boni principis personam sustiis nere uelit.Est enim Cyrus ab illo non ad
historis fide scriptus Adad effigiem tuasti imperii. Alii orationibus aut panegyricis rem demonstrat, ut Cicero,dii Pompei laudes recitat, oc Plinius, du Traiarinum Caesarem praedicat, eius p generis quaedam coscriptasunt etiam nostra lingua. Sunt alii, qui cum principum facta commemorant, uirtutes eorum celebrant, ut reliquos ad exemplum invia terat,ac uitia quo* grauiter ac odiose res preliedunt,ut homines deterreant. quo
quidem in argumento praestat Valeriisus Maximus, qui non modo Romano-
49쪽
DE R E P. GALLI AE eum, sedec exterorum preclare at*--
prose turpiterin facta diligentis sime conscripsit. Quodsi uiri principes
uel legerent ipsi, uel ab aliis audirent eiusmodi libros recitari,ic menti amamoin infigerent optima, quibus il libri sunt reserti, praecepta, non esset iis pus ulla institutione maiori: sed quoniaam earum rerum Omnium recordatio&usus difficilis est, propter prolixit tem dc multitudinem, tam etiam proαpter humani ingeni j atm naturς murmitatem. inprimis autem,quoniam princet Des oc cui magistratum obtinent,u lunt Drudentes, grauibus implicantur negociis, &parum habent vacui temporis,
aut si sunt aetate minores, delitins at uoluptatibus sere se tradantiliis de causis. Quae mihi uidentur ad bene gubera nandam Rempub. Gallis inprimis Desetinere, paucis comprehendam. Ita nare ut nec illos, qui seriis rebus occuparum ab labore Nindustria reuocenti nec sis cui seria parum curant, molettianatastidium adseram . At* istud eo Paratius aggrediar, quod regem, qui
50쪽
Li ZER PRIMUS: is. hemersit amplexurus,& Deum habituarus propitium, qui cum corda regum in sua potestate habeat, orandus est, ut si,na consilia magistratui suggerat . Priamum ergo generatim de qs, quae huc pertinere uidebuntur,uerba faciam,anαrecb alia quae sub ipso genere latent, in medium adferam, medicorum exems plo, qui cum aliquid in aegroto depreahendunt, quod causam alicuius magni morbi ad terre possit, selent ei tantum a lo prouidereat consulere,intexim austem de eo,quod totius ualetudinis recuperationem attingit , nihil ad tempus praecipiunt. Inprimis cauendum est re. gi, ne quid immoderate gut praecipitanter ulla de re statuat, sed suorum utatur consilio, sicut praestantissimos semper uiros in rebus magni momenti secisse constat. Nam oc Mosi Deus attribuit homines prudentes, ex tota multitudia ne delectos, quorum adiutus consit is rem administraret. Fieri enim non pomeest, ut unux aliquis, aut etiam pauci quidam, quantumuis excellentes, tanatam imperii molem sustineant, imo, neo ocioru multitudo caliginem quadami mentis obducit ijs, qui nimium in se re