장음표시 사용
71쪽
BE REA GALLI At etiam in caeteris rebus omnibus , & tria huere se plurimum ipsis Zc considere,oc
fortunis eorum cupere quam optime cosultum esse, demonstrabit. Huius enim ordinis industria oc singulari uirtute rearnum hoc di initium habuit,ac deinde ocupletatum est at confirmatum ad hoc usq; tempus. Hi sunt,qui rebus duris et asperis communem patriam ab hone defendunt qui pro laude ac salute resos nultum recusant periculum, qui praecaeteris omnibus regem ualde diligunt, obseruant,colunt,uenerantur,quoniamta commodiore utuntur conditione, rehonesto nati loco, sam inde a paruulis ad morum ciuilitatem educati sunt ocassuefacti. quo magis etiam conuenit, ut caeteris uirtute praestent, oc caueant,
ne quid suis maioribus oc genere atq; loco indignum admittant. Quod cum itiast, praefecturae tam ciuiles quam Ecclesiasticae his potiusquam aliis debent ais
tribui modo sint idonei. Hoc enim ocrationi ec legibus omnibus est cossentaneaum:uersi si non sunt apti, minime illis comittendum est aliquid, ut ea, de quibus ante, diximus, incommoda vitentur.Si enim non ad uirtutem dc eruditionem,
72쪽
LIBER PRIMUL Dsed ad generis amplitudinem rex solum respiciat,&gratis at* fauori omnia trishua nobiles plam , contemptis atque desertis bonarum artium studiis ambintiose omnia facient, quando eam estis Primam atq; potistimam rationem alis quid consequendi intelligent. Quod saautem loci at* familiae splendore, prope nihil, doctrinam uero plurimum pud eum posse uideant:daturi sunt opea ram,ut eo praesidio muniti , uiam sibi ad honores patefaciant. Ait hoc locum habet non in iis tantum praefecturis, quae sunt utriis communes , uerum in illis etiam,quae propriae sunt ac solis tribuuntur nobilibus . est enim discrimen inter
ipsos sariendum, quoniam alijsunt liis
illustriori loco nati,& uirtute ac meritia alij iijs antecellunt. Videat aut ne sic illis indulgeat, tantumq; permittat, ut uel reliquos ordines opprimant, uel etiaam suae conditionis obliti, minus ipsam
revereantur. Magna enim ex eo futurastpexturbatio , ut non semel in Galliis
cognitum est. Quam igitur habet pol statem summam eam diligenterconser 'et,necp sinat ullo pacto minui uel intes re quo ipsum uidelicet omnes,ut praua
73쪽
De RE P. GALLIAE cipuu ac legitimum magistratum agnoscant . Humanitate quidem Sc mani ue, eudine erga suos uictur , sic tamen ut honos atque dignitas ei sua constet, aequam habet iuris exercendi facultatem,
ea ut seuere conseruetur , elaborabit,
co* suis presse stis,quorum ad ossiiciuin sit ad pertinet, authoritate sua aderit. quod superioribus taculis re prudenis tex institurum , oc magna semper dili, gentia consseruatum est, re magni refert, ut ita fiet . Est enim unum ex pr cipuis regni pressidiis ait ornamentis. Ne 3 tamen suis interim concedet, ut proceres ac reliquam nobilitatem,ini pirum tuis re interpellem aut impediant, nitimaanna quedam subsit oc diu multum* deo liberata causia. Nam si temere fidem illi
habeat,suturu est,ut ad minimam occa sonem, nobilibus litem saepe faciant, Miniudicium pertrahant, maximo p assisiciat damno, propterea quod etiamis causa cadant,sumptum tamen litis non premstant, eo quod regis negocium egerint. Vt ne longius ergo quam squum est.
Retque Oportet,progrediantur, illos moanebit. Alterum est,ut aequabiliter admia austrato iure , maleficia non dimitiae.
74쪽
LiBER PRIMUL D. O punita , sed seuere ulciscatur, neque temere ignoscat, iis praesertim qui mistitiae student ac rebus bellicis . Hi enim quoniam re natura , oc instituo ac uitae genere ad omnem uim propendent nisu coerceantur, facile sint oppressuri caraeteros. Haec autem seueritas adhibenda est quadam cum moderatione, pro delicti atque eius qui commisit, &tempoνris etiam atque loci conditione. Remitatere uero poenam atq3 condonare minime Omnium oportet, ut metu suppliaci j deterreantur omnes,ac belli tempore seuerius est animaduertendum , ut post
stea sum dicturus dedisciplina militari. In distribuendis etia muneribus publiacis, ratione habebit naturae at ingenii eorum,quos propius nouisse potest,cu'iusmodi sunt uiri principes & id genus alii potentiores. Nam quos animo elato ec seditioso esse cognouerit, iis nihil tale committet, quo uel aduersum se uel contra rem publica abuti queant. quod quidem illis,si potestatem obtineant,faacile sit futurum, quando ob leuissimam quanque causam concitari possint se licendi. Quos autem magnae uirtutis
75쪽
D E R A P. G A L I AE esse compertum habet, eos prae caeteri/augebit honoribus atque praefecturis, quoniam et hi facultatem,bene de repua blica merendi, ec populum habent ob sequentiorem . Neq; tamen plus,quan maiestati suae conuenire uidebitur, eis
tribuet, oc ita se comparabit,ut oc ill i, ocillorum subiecti imperio, ipsum inpriamis ut authorent earum reru omnium,
revereantur et suspiciant,& cum aliquid maioris momenti inciderit, ad ipsin confugiant. Nisi enim hanc grauitaten interponat, minuetur eius ad populuia existimatio, oc prouinciarum a ii* m fores praefecti,aut ipsorum etiam legati. proterue et indigne multa secten ac pro emporum conditione consi lia sorsitati inibun perniciosa reipublicae , quod in imperio Romano scimus euenis Ie. Hse
autem omnia,non tam ad praesentem ae;
talem pertinent, quam ut in posterum res bene constituantur. Prouidendum est etiam, ne is quem medium esse dixitamus ordinem, potentia nobilitatem uincat, eius* facultates ato copias minuata .
hoc enim ad reipublicie detrimentum Pertinet, quae nequicquam sit ab illis Oispem M. praesidium, exhaustis eorun fortunis,
76쪽
LIBER PRIMVS nsortunis, expectatura . Sunt autem tria potissimum, quae nobilium opes uelaeqnaenter adfligunt. Ex ijs primu est,quod lites atqs causae sorenses,aliae seruntur ex diis, re producuntur in immensum, ocmaximos requirunt sumptus, eo* fieri Midemus, ut iuris administri, nobilium possessiones acquirant, et horum copis lic attenuentur, ut cum Ordini at* prossessioni suae satisfacere n9n possint, multa praeter decorum faciant. cui quidem incommodo facile possit occurri,si mois do rex &ii quorum utitur consilijs, anismum huc adiicerent. De quaestoribus idem iudicium fieri debet. nam etsi magnam his authoritatem tribui oportet. colligendae causa pecuniae, quae in regis frariam insertur tamen adhibendus est modus, ne* permittendae sunt illis raritiones, quibus ipsi quidem locupletenatur, alii uero complures, honestioribu nati famili4s , ad inopiam redigantur Mercatores etia, quod est ex tribus ,qus diximus, postremum, intra certos fines coercendi sunt. Invaluit nobilium conasuetudo, ut magnifice& sumptuose uirivant, &splendidistime uestiantur. quae duae res di priuatim fortunas eorum exq
77쪽
inaniunt,et public quoq; plurimunt hocent: His enim rebus fit uti maxima uis auri deseratur extra Galliae fines, in quo permultum est incommodi, quoniam pectiniis Respublica, tanu neruis at sanguine, consistit ec alitur. In hoc io, tur genere nihil quicquam rex facere postit utilius, quam si luxu omnem comprimat. Nam & ualde offenditur Deus, re ut stipendia rex illis augeat, oportet. alioquin cnim, quia sumptum uix tolearant, non possint obire ministeria, quiebus sunt destinati. Iam uerὀ, quo plus in hos clargitur atque distribui eo maagis populum uti gravet, necesse est.
Hunc deinde luxum, alij quoque nobiles, qui publice nihil administrant, di uulgo magna ex parte student imitain x ij praesertim, qui sunt asscripti militiaeta equitatui regis. Ita p fit, ut quiustae
tute praeditu sunt, quoniam illis prorufusionibus uident suas facultates non esse pares, priuatam uitam agant: qui bus alii postea, minime cum his uirtute comparandi, succedunt, qui stulte platarumque oc inutiliter sua dilapidant,etiam id quod equis et comparandis armis in
pendendum erilita copijs deinde omni'
78쪽
LIBER PRIMUL 34hus exhausti, rapinis atm de prae dationibus incumbunt, quod etsi grauibus poenis apud nos interdictum est, tamen frustra fit, quandiu stirps eius mali non tollitur. sicut cum corporis pars aliqua, uitioso corrupta humore adfligitur,etu dolor fortasse mitigari potest, tamen nisi qui causam morbi dant humores
expurgentur,nequicquam omnis ad hi hetur medicina . Nihil igitur utilius, nihil ad eam rem emendandam aptius,
quam ut a se suis, familiaribus rex initium faciat, ut alias factum esse conis stat. Nam certe uera ipsius glotia non consistit in exquisitis at* splendidis uesstibus,imo studium eius rei immodicuexistimationem potius minuit. Nec enim pro sua conditione at persona, quam sustinet, fatis magnifice uestiri possit, ec reperire liceat in infimo genere hominum, qui hac quidem in parte minimesti cedant. Plus ergo laudis habitura est mediocrita , quam nimia huius rei cura . uerum est enim, quod uula oo dici solet, Extrema Omnia prope esuis uitiosa . Non hoc quidem dico, ut mundities aliqua sit et desormitas in xum, qui regem sectantur, uestitu.
79쪽
DE RE P. GALLIAE sed ut ne luxus aliquis appareat, neue
extra modum sumptu oc magnificentia prodeant, ocul certus modus, pro sua cuim conditione Nordine, sit praefinsitus. Neq; enim promiscueomnibus per mittendum est, ut quo cun* uelint movdo uestiantur, oc hac in parte facta priniscipum imitentur.Sanesi quaedam ad his heretur animaduersio, magno sit sui rum ec publico emolumeto.nam ut hiarudo sanguinem, sic ea quam dixi, pro susio,neruos ac firmamentum reipubliis cs,pecunias,exugit. Est etia aliud,quod ad mercatores proprie pertinet . Quae sunt Galliis finitimae regiones, legibus ac more suo diligenter cavent, ne qua pecunia ex ipsorum finibus deportetur,oc rationem habent, quemadmodum ab aliis ad ipsos importetur. Hunc mois
rem Gallia non obtinet, & si quid forte eius rei praecipitur, ab iis, quos minime omnium decet,uiolatur, id* saepe sit,ut quidem a nostris dicitur, studio gratisiis candi uicinis, ne moleste ferant, si quid
eis denegetur in quo tamen nihil est inationis . Quam enim habeant offensio. nis causam,si quantum nobis tribuunt. tantundem mila inuicem permittature
80쪽
Accedi quod Gallia, propter Omnium rerum copiam & agrorum ubertatem, facile potest externis adiumentis ocimsportationibus carere. & quonia omnis
generis rebus abundat, Uc ut uix uno
quam exhauriri posse uideatur,hinc est, quod plaeracpnegligentius in hac parte administrantur. Maximam uero laude ad omnem posteritate mereatur,qui bounis legibus omneis reipublicae nostrae partes constitueret. Tum enim dubium no sit,quin caeteris omnibus regnis Gallia prescriberet.quod facile sim demonae straturus, si res ita ferret, uerum id non est huius instituti. Quantum ad uulgusta promiscuam multitudinem pertinet: quanquam ex iis quae supra dixi, facile est intelligere, quid in eo fieri oporteat:
tamen quoniam maximi res est momenti,non grauabor ea paucis repetere.Prismum est, ut rex quamminimum illos trihusis oc pecuniarum exactionibus gra GHet,uerum ita se comparet,ut intelligant
suas fortunas Zc compendia ipsi esse cuirae. Hoc enim& Deo est gratissimum, α ad ipsius quom salutem animiq; tranquillitatem pertinet. Nec enim sine ma