장음표시 사용
131쪽
circulus sanguinis in matre etiam lentior , succos valdespillos gignit. Nam respiratio lenior, motum quoque nurs ulorum abdominis leniorem emcit, hinc non potest aliter fieri, quin placentar motus & compressio segnioreVadat: quare succus de matris de insantis valde spissus& glutinosus evadit, qui firmiorem agglutinationem in Utero non modo emcit, sed & succos impuros in sextu Producit. Ex quo apparet , quam salutaris sit moderatus gravidarum motus, & quam inimica sanitati sit
f. XVII. Non probabile est , scelum ultimis mensibus succo
gelatinolo in amnio contento nutriri. Id holion. Erronea utique videtur si talentia , insantem per os , non vero per umbiliealem laniculum , accipere nutrimentum. Nam organa, ventriculus de intestina cum vasis lacteis, in tene to corpore minutissima sunt, ut su cuin nutritiam non bcne carere , multo minus Per tam longum iter venarum lactearum Oc ductus thoracici ad cor,deducere ro lint, cum via longe brevior de amplior ad cor per funiculum umbilicatum detur. Ncque ego ullam magni momcnti rationem invenire potium , quae milii nuit itionem scutus per os ultimis mensibus fieri P rsiiadeat. Etenim sci tio de deglutitio sine Glpirationis ore fieri nequit; quae tamen in utero materno plane cessat. Deinde, illud tam cerrum est, quam qu ad Certissimum , aquas in amnio contentas , seetu grandioris acto , non deciescere, sed potius augeri, quia plus Lirinos , quamquam inspidi , liquoris emittit. Sique
scelus in utero alimentum Ore astulneret, tanta excrementorum moles in eius intestinis colligi deberet, ut necci se haheret in utero alvum deponere. Neque hic objicere silicit, liquorem amnii esse nutritiis pallibus turgidum; cum cnim nutrirc , inde haudquaquam evinci potest, nam lcrum hydropicorum extraVasatum dul-dem indolis cli.
Fci tus in utero non rest irat, sed pulmones serian
5. Poliou. Descit enim aer atmosphaericus, qui, nisi pulmonum vesicularem hi vasculoiam substantiam distendat, sanguis ex uno ventriculo in alterum transire nequit, sed breviorem viam, per canalem arteriosum , cx aricria pulmonali in orieriam a triam porrectuin de insertum , α per soramen ovale , quod cx auricula dextra ad venam pulmonalem l pectat, instituit. Quod vero nulluta aer in scutus fulmone contineatur, experimentum per antliam pneumaticam institutum probat, dum pulmo insantis, arteria aspera constricta, sub campana collocatus , educto cae codem aere, nihil prorsus intumescit aut insatur, de aquae immissiis submergitur. Qua etiam de causa non de nihilo est illud o&perimem tum, quo nimirum in casu insaniicidii per pulmonem infantis injectionem in aquam eYplorare solemus, utrum foetus vi Vias , ala mortuus in lucem prodierit Z nam in priori calia , pulmo aquae supernatat, in rosteriori, ad
Foetus humanus mense setari nono, secundum naturae ordinum, partu excluditur. Seholis r.
Pliares caulae partus dari solent, inter quas liaec mihi valde videtur verosimilis, quod granilior scutus malorem potentiam movendi in artubus acquirat, qua non modo , icd di pondere, membranas, quibus includitur, ipsumque uterum dissendit atque lacessit, unde sipasinus
in universo genere nervosarum partium concitatur,cU-jus benc ficio in erus comprimitur foetuique expellitur, ipsique secundina hac ratione paulatim sese ab uteri villosa substantia serarat atque divellitur.
Excluso foetu cum secundinis , uterus se rursus contrahit , & humor sanguineus dilutior ex ejus vasis ac poris exprimitur, qui fluxas lochialis a medicis appellatur.
Seholion. Maxima de plane mirabilis vis classica utero inest, qua supra modum distendi de contrahi potest , quae pamtim a fibrarum , ex quibus variis conflata est uteri su flantia , mechanica structura, partim etiam a lubtili ribus succis Se sanguine ibi contentis dependet. Compre: sionem uteri edito foetu , cxternae ligaturae prona vent, quae ad eliciendos ex uteri poris uagnantes succos valde necessiria est , ne ibi coi mpti, putreainosam inflammationem causentur.
g. l. Post foetum editum, terti , ut plurimum diu , mammae turgescunt, attolluntur ec lac coriosum gi
Seholion. Humores redundantes inque uteri insignioribus vasis contenti, ejus contractione in venas ingrediuntur, inque copiosa de laxiora mammarum vasa diveriunt, eaque distendunt,i ut lac in carum glandulis separetur, quae mutatio in. mammis, nec non glandularum ac
ductuum stibita de insolita distenso, dolorem de febrem subinde producere solent , quam vocant das s Ich-
I. II. Lac est succus chylosiis, a sanguine in glandulis
mammariis ad alimoniam insantis iccretus.
Lac est chylus, non vero sanguis, immutatus. Se olion. Hoc theorema pluribus argumentis demonsrari potest. Etenim dantur nutrices , quae duas lactis libras quotidie emittunt; quaedam ex vaccis in Frisia singulis diebus triginta pintas lactis, quae sexaginta libras complent, recidunt: si vero lac esset sanguis, hic non tam copiolus in venis eXisseret, neque sine virium de vita detrimento posset amitti. Deinde ipsae nutrices animadvertunt, noti multo post a passu, calido sumto potu , ingentem de sensibilem lactis ad mammas sileri
ad fluxum. Porro, a varietate alimentorum lactis magna est disserentia. Ita vaccae, quae vore tenui gramine de herbarum floribus vescuntur , optimum lac, si vum de butyrosimi, praebent; quando vero hyemestr imne hordzaceo palciantur, lac saporis subainari cantis fit de parum butyri reddit, quod statim melius evadit , si matres familiae floridas herbas reponunt de pabulo adiniicent. ipsa quoque virtus & color alimentorum transit in lac, de haec est causa, quare croco, vel inabarbaro assiunto, tingatur, ac purgatite paulo validiori nutrici dato , insaniis aluuin latiandi virtutem acqui-
132쪽
cqtaxat. Et quia sic Iae suam bonitatem ab alimentis maluatur, videndum est, ut nutrices, si salutare pro Hericlo infante lac gignere debent, alimenta congrua di amica assumant, vel etiam medicamentis lactis virium corrigant. Differt demum multum sanguis a lactis teκtura & crasi; natia hoc in butyrum, serum &caseum facile satiscit atque acescit, sanguis vero mora in foetidam abit putrilaginem, neque unquam butyrum aut caseum praebet.
Licet sanguis non sit proxima laetis materia, ejus tamen gelatinosam & pinguem pariem ad lactis generationem inultum conferre, vero videtur prorimum.
Sehosimia Singularem indaginem meretur , quod nutrices se-htibus detentae a cibo abstinentes , nihilo minus lac in mammis copiosum subinde generent, quod citra noxam insantibus offertur, videtur hoc suam originem habere ex colliquata per calorem pinguedine , quae cum potu tenui mixta, lacteum succum ingenerat.
I. V. Neque tenuissimum, quod per cerebri canaliculos &nervos vehitur fluidum, a consortio & mixtione laetis alienum est. Gholion.
Hoc subtile fluidum videtur & excrementitiis & alumentariis corporis succis admixtum esse, quorum c Piosa excretione virest amitti in propatulo. Et longe quoque salubrius lac esse, quod mox ex mammis emulctum suuntur, quam si illud frigidum redditum rursus calefacium fuerit, certissimum est. Notum quoque est, a vehementi animi affectu, 'terrore, ira , lac insaluber rimum reddi, ita, ut epilepsiam, Vel ventris tormina, in tenellis infantibus suscitet. Animam autem agere immediate in fluidum nerveum, idque inordinate movere , nulla ratione negari potest.
Mammae, quae ex copiosis glandulis , medium potio simum locum occupantibus, & ductibus lacti seris coit positae sunt, genuinum lactis colatorium constituunt.
In gravidis & lactantibus mammarum increscit m gnitudo , quae in virginibus de ante pubertatem minima est.
MMIlam Mammarum, quae ex glandulosis globis pinguedin sis , arteriis, venis & ductibus laetiseris constant, magnitudo a copiosioris sanguinis & succi chylosi amuxu, adeoque a tubulorum & vasculorum dissensone, ma-Nime dependet, unde abundantiori facto sanguine , quod fit post pubertatem, vel cessante mensium fluxu in gravidis & lactantibus , turgidiores quoque mammae fiunt. Observamus quoque macilentiores & quae v sa capaciora habent sceminas, mammas majores & c piosiorem laetis proventum habere, quam pingues atque exilibus vasis donatas.
Neque tono & motu elastico destituuntur mammae, ita ut di dilatari & contrahi possint. Sesellam Gaudent enim & glandulae & lamseri ductus tuni- eis nervosis fibrosis & sensibilibus, quarum motus est dilatationis & constrictionis. A frigore itaque , a terrore , cum ductus mammaFii constringuntur, parcius Iac affluit; frictionibus vero cum oleo satas, calidis Mtemperantibus, sedativis, quia tonus constrictus rei xatur , lac rursus copiosum reddi potest. Peti hinc quoque potest ratio, quare medicamenta sale volatili, acri, aromatico imbuta , in calidioribus & macilentis, laetis incrementum plus impediant, quam promoveant. I. . IX.Lac dissiculter profluit, sed suetione elicitur. Seholion. Nam tubuli lactei, ex solliculis glandulosis prodeuntes , variis ramulis & anastomosbus coeunt, illique in do expansi , modo coarctati, cellularusn instar lac custodiunt, qui circa papillam in fistulas angustiores δέ exigua ostiola desinunt, ut exitus prohibeatur.
I. X.Lac primum & optimum tenellorum est nutrimem rum , quia in iis ventriculus Valde adhuc est debilis, tisalivae, nec non bilis, tanquam liquorum solventium, atque etiam caloris digestorii ea est inertia, ut alimemta in chylosum succum minus possit dissolvere. Seholion.
Ex hisce petenda est ratio , quare laetis potus phthia scis & imbecillis corporibus, in quibus vis digestris Mdissolutrix ventriculi languida est, saluberrima & ad reficiendas vires admodum opportuna sit medicina.
Cum itaque laetis materiam copstituat chylus, eius autem bona , vel mala indoles, ab allumtis 5e digestis alimentis & a salutaribus excretionibus , quae chylum& sanguinem depurant, dependeat, satis apparet, ad laudabile lac pro nutrimento infantis generandum, opus esse, ut ad ingesta & excreta nutricis maxime relpici
ScholiomAttenta edocet experientia, nutritionem & sanitatem infantis a lactis materni bonitate maxima ex parte d pendere. Quare, si nutrices Varia incongrua devorant, corpus non motu exercent, Ze imminutas excretionis habent, vel animi assectionibus obnoxiae sunt, graves statim noxas tenelli infantes experiuntur.
Lac mutuatur suam naturam ab alimentis ipsus nu tricis : unde ex horum indole ac conditione, lactis cor
Sehollam Multum resert ad lactantium insantum sanitatem conservandam , ut lactis conditionem perspectam habeamus ; id vero variis modis explorari potest , I. ev poratione , II. pondere , quod optime exploratur instrumento statico, quo specificam gravitatem cerevisiae, veIaquae saliae cognoscimus, III. aslusione lpiritus vini re liticatissimi; hac enim ratione, proportio solidi, crassi& terrestris elementi, neque minus fluidi, perspicitin. IV. Butyrosa ejus substantia apparet, si per viginti quaintuor horas in locum tepidum seponitur.
Quoniam nutricum lac valde dissere, & corpora quo que infantilia, eorumque constitutio ac vires, multum inter se ratione teneritudinis, & imbecillitatis dissident; hinc facile colligitur, non omne lac singulis infantibus conVenire, Ea prorsus, ut quod alii serre possunt, ab eo alii laedantur. pholiom Sicut enim & copia, & facultates, dimentorum ad co
133쪽
8a Lib. I. Sect. II. Cap. XIV. De secretione lactis.
porum vires aestimare , secundum sapientissimum Himpocratis monitum L. de prisca medicina, semper convenit : ita teneriores infantes a Iacie crassori, ejusque eopia valde laedi, animadvertimus, siquidem exiliora eorum vasa iacile obstruuntur, & ab ejus crassitie subtilior tunica villosa intestinorum obducitur, ut atrophia & statulentiae primarum viarum inde sequantur. Huc accedit, quod lac crassius in coagulum facile secedat,& diuturni uri mora corruptum , corrosivum evadat, quo postea iacile tormina de convulsiones concitantur.
Cum major & deterior noxa a ladie crassiori, quam, tenui metuenda sit, consultius semper est, nutricibus Husinodi alimenta praebere, quae lacteum humorem si iis tenuem , fluxilem , ac dulcem generant. Seholion. Pessimus est mos & salsa vulgaris persuasio, optimum& sanitati insantis conveniens lac generari, si nutrici bus alimenta substantifica, ex came, OVis, sarinaceis parata administrentur , ratio potius ex perversa hac dimia deducenda est , cur divitum liberi stequentius & tacilius aegrotent & moriantur, quam pauperum. Semper itaque tutius est, primis mentibus lac tenue insa but praebere: succestive vero, & circa exitum anni primi, crassius & plus alimenti continens, minori periculo os
134쪽
De actionibus, animalibus, fluidi tenuissimi in cerebro secreti
ne ejusque usu, atque animae potentia in CorpuS , nec non i
tanquam involucro detinentur, inde sit, ut in spirituum mineralium praeparatione, receptaculis parum aquae in datur, quo vapores tortura ignis ex iis expressi, comin. . .. modius in hac recipi & custodiri possint. Similem qu Da seeretisne renuissimi in cerebro re nervis que in modum tenuissimum ac spirituosium cerebri fluufuidi. dum in lymphatici humoris sinu servatur. I. III. Fuidi tenuissimi secretorium est cerebri cinericea ι
corticalis & mere vasculosa compages.
Cerebrum iam tum olim Hippocrates glandes agnoscebat. Ex recentioribus m*thius glandulosum corticem ejus pronunciabat, ibique separara tenue quoddam liquidum assimabat. Ru chius autem in thesauro anatomico pulcherrimis injectionibus ad Oculum demonstravit, corticem cerebri non glandulosium , sed ex minimis vasculis compositum esse, quia ater E-
- ' I. I. N cerebro fluidum secernitur, & mediante durae matris tono ac motu systallico , placide & aequabiliter tubulos corticales & medullares comprimente, ad medullam oblongatam , ac inde per nervos ad partes sertur, ut motum, sensum de nutritionem praestet ac perficiat.
Neque enim ullus alius cerebro usus , nisi secreto--π fius assignari potest, quem tota ejus fabrica ac vasorum quidi injecti color intime hunc ipsum tingit, quod etiam c υἰΩ - - nobiS In nuperrima anatome visum est , ubi tenuia r apparatus fatis abundeque ostendit. Nisi etiam per cerebri substantiam liquidum progrederetur, periculum foret, ne in corruptionem abiret, quia ViX quicquam, nisi solus motus ac progressus fluidorum , universi comporis partes a praesentanea corruptione defendit. Cujus vero proprietatis & indolis sit id, quod ibi secernitur liquidum, de eo variae simi auctorum sententiae. Vereres , quibus fluidorum & subtilissimorum corporum natura, agendi & movendi vis atque potentia ignota suit, hoc spiritum appellarunt, & quidem animalem, xia anima hoc tanquam instrumento ad iunctiones a exercendas utitur. Compilares eκ recentioribus hoc fluidum aere aethereae, lucidae ac igneae Hemeniataris naturae esse volunt. Αt, qui lucis, ignis , aeris &Getheris proprietates perspectas habet , is quam facile .ndicabit, ejusinodi fluidum a sanguine per canales , inui tenuissimos, neque separari, neque iis contineri
. II Duplex in fluido cerebri & nervorum admittenda est substantia, altera omnium tenuissima ν ad motum celerrimum & varium. recipiendum atque propagandum apta, altera crassior. , quae magis humida atque
bicundus liquor, per carotides injectus , pluribus in i cis in corticem cerebri penetravit.
Stupenda vasculorum, quibus cortex cerebri cor stat, angustia , clare docet, liquidum summe subtilε , remanente crassiori parie, ibi deponi atque secerni. Seholion. Per canales, qui sunt amplioris diametri, liquidum non modo subtilius, sed do crassius transit; ubi vero summa canalium est angustia , nihil, nisi quod eorum diametro respondeat, transinitti potest. Neutiquam hinc mirandum est, si chylus multis excrementitiis & impuris particulis adhuc scatens & recens sanguini assulas atque ad caput delatus, tantummodo delibatissimam M subtilissimam ex alimentis portionem, non Vra crassas atque impuras aqueas partes ibi deponatis fi V. Μateria fluidi, quod in cerebro separarist, est spiris tuosa & subtiliot chyli, lymphae M sanguinis par . Se sim. Certum est, neque negari potest, mox a Passus m xime vero ab alimentis roborantibus , e. g. pane, vino Liquores magnae agilitatis , qui spiritus 1 chymicis & aromatibus, protinus hominem refici, & corpus invocantur, ex tenuissimis , eXilissimis V poribus & qui de vigorem, de paries robur accipere, cum contra in celerrime in auras molant, compositi, sub Phleemate, dia corporis aeque, ac animi vires, deficere incipiant. Mi
135쪽
Animadvertimus quoque, a Vaporibus graveolentihus , Se inprimis narcoticis , languorem & stuporem menti ac corpori induci. Ergo necesse est , separari quippiam ex alimentorum perinde ac medicamentorum teneriori substantia in cerebro , quod sensum, motum partiumque robur faciat, augeat , Vel etiam imminuat.
I. VI. Tertia sera pars sanguinis cum chylo & lympha
permixti transtuque per pulmonum vasculosam fabricam prius inter se probe comminuti de subacti, ex sinistro cordis sinu , per arteriosa vasa, ad cerebrum de
Seholiou. Consideratione omnino dignum est, quod sanguis in dextro ventriculo , assiuxu lymphae Be chyli de novo quasi animatus , Se in pulmonum canaliculosa su stantia prius comminutus , in ingenti satis copia, brevissima via, de antequam continPt alias partes , per carotides & veciebrales arterias, mirifice inter se anastomosibus junctas, protinus ad cerebrum propellatur; certe non alio fine, quam ut tenuissima & spirituosa chyli cum sanguine consermentati pars ibi in peculia' rem usum separetur.
Tardior etiam sanguinis per vasa cerebri progressus multum ad secretionum lymphae spirituosae fluidissimae
Validus quidem sanguinis ad cerebrum , ob validiorem in propinquo cordis systolen, per carotides est
impetus et nihilo minus plura sunt , quae eundem minuunt, infringunt atque retardant. Facit huc arteria magnae, ubi e sinistro cordis ventriculo egreditur, incurvatus arcus, qui propter obliquam resislcntiam propulsi cruoris impetum multum frangit. Dcinceps cur Vatura carotidum, quae observatur, dum pur quartum foramen, sub osse petrose , in canali ossi sphaenoideo insculpto cranii cavum ingrediuntur de sub dura matre prorepunt, appulsum impetuosurn restarnat. Idem praestant variae illae complicationes, innumerae divisiones in minutissinos ramos & anfractuosus tractus vas, rum, eo quod in singulis curvaturis Se flexionii bus angulus incidentiae mutatur de nova oritur resistentia. Accedit arteriarum , tam carotidum, quam Vertebralium , utrarumque, aeque ac ambarum , inter sese connexio de mutua inosculatio , qua sanguis oppositis ve- .lut nisibus sbi occurrit te unus impetus alterum infringit. Maxime omnium vero ad placidum sanguinis per cerebrum progressum confert, quod arteriae tum vertebrales, tum carotides, simul ac cranium subeunt, validam suam tendineam tunicam, cui vis systallica elasica inest, deponant de venarum similes quasi fiant. Haec ergo lentior sanguinis per cerebri, Zc arteriosos,& venosos, canales ac sinus progressio, admodum velificatur secretioni subtilii simae de spirituosae lymphae, idque legibus naturae microcosinicae admodum est conforme , quum in iis panibus in quibus tardius procedit sanguinis iter, ut in mesenterio, hepate, ipsis quoque pedibus, notabilis humorum, per vasa, praevertim lymphatica, observetur secessio.
Separari liquidum in cerebri cortice, reique pre medullarem substantiam serri, plura sunt, quae confise
Seholim. Quandocunque consideramus arteriolarum tomen losum quasi habitum, impericrutabili contextu corticem cerebri componentium, deinde arterio si cruoris, eκ pulmonibus Osrediuntis, parte subfhori lympha de chyli imbuti, copiam, validiori cordis vi ad cerebrum apis pulsum, porro si perpendimus, assidua illa, ordinata ac
proportionata staminum cerebri, a primo Vitae puncto, ad ultimum ipsius terminum , incrementa atque propagines , de quod lympha in terebro contenta citii lime exhalet, neque ad ignem concrclcat, facile apparctat, cerebri & cerebelli canaliculos csse debere tenuistinos, pervios , quod etiam Levumbeuch, se per vitra optica vidisse , in epis. 36. testatur , dic qui rubtilissimum corporis humorem excipiant, qui in conice ieci eius o in minimas medullae fillulas impulsu4 inque med .abb- longata de spinali collectus, undiquaque ad omnes co poris paries deseratur.
. s. IX. Non minimam , sed insgnem esse liquidi, quod in
cerebro separatur copiam, partim ex hujus, nec non cerebelli te medullae spinalis mole nervorumque copia ,
partim etiam ex sanguinis appulsu, qui ad haec loca sertur, dijudicare possumus.
Cerebri moles in homine major est , quam in robmstissimo hove, & non ram libras quatuor ponderat,& medulla , quae in spina dors continemr, nil nisi coriaticalis te medullaris cerebelli portio continuata est, ita
tamen constructa , ut corticalis iniurior, medullaris v ro exterior sit, de quia ex hac tam numerosa nervorum paria prodeunt, nullum est dub um , quin etiam1n hac ingens tenuissimi fluidi copia sertaretur. s. ' X. Fluidum in cortice cerebri separatum , in modulis oblongata, quae nervorum radix es, colligitur, & adsensoria dc alias partes , pro motu de seciu efficiendo .
Sesoliou. In cerebro novem paria ex medulla oblongata, qua basis Se inserior pars cerebri compactior est , prodeunt, siquidem nervi olfactorii de optici ab inferiori te anteriori crurum medul. ae oblongatae pane producuntur , ideoque error est, ex thalamis sic dieiis opticis vitui minservientes nervos prodire. Tertium par , quod Ocul rum motui destinatum est , ab antica dc luperna, qua tum dc quintum a media , s extum a posteriori procedisus annularis parte enaicitur. Septimum Vero EX caudice medullari prope secundum ccre belli procesIum emergit. Octavum cκ corporibus Dramidalibus, nonum ex olivaribus, incunabula trahere conspicitur. Reliqua tria, quae paria neryorum cerchri a quibusdam venditantur, eκ vertibris potius colli, ad esus motum sustinendum, prodeunt.
Quod liquidum nervot itigre tiatur, dc per eos ad musculos pro motu cfficiendo 1eratur, evidenti cA K-mento evinci potest. V . Seholion. Quandocunque canis viventis semum & anterior diaphragmatis portio caute a se invicem separantur , ita , ut nervi phrenici nil detrimenti capiant, de alteruter horum paulo superius,' antequam diaphragmati se Interit, digitis comprimatur, tum paulo post moveri desinet diaphragma , dc si pars nervi inter diaphracmale comprimentes digitos , alterius adstantis digitis per totum suum ductum ad inseretionem usque comprimatur, ut mist exprimi, si quis superest e nervo succus , dc uiaphragmata Immiti, tum rursus in motum rediabit diaphragma , eumque servabit per aliquod tempus, alteme te contrahendo, dc quando hoc peracto, amo ventur per pauxillum temporis a nervi contactu digiti,& postea rursus admoventur & in compressionem ad ducuntur , cessabit . motu diapbrasma , donec Paranervi
136쪽
De secretione tenuisti mi in cerebro ela nervis fluidi. '
nervi inserius intercepta , altera manu admota , se celsive exinaniatur versus Saphragma, tumque rursus in motum deducetur ille musculus, eademque Omnia pius eveniunt.
ulla oblongata est omnium partium in toto cor- si a corde dilcedamus , princeps lia praecipua.. - Scholion hac enim fluidum in cerebro secretum colligitur laque nervos, sensum ac motum panibus conciliando , infunditur. Qua ex causa , vel minima etiam ejus laesio, comprestio, aut dilaceratio, lethalis habetur , ut videmus in amplecticis & graviorrac violenta capitis laesione , ubi sanguis extravasatus hanc partem si comis primit, lubito moriem inseri. Et notabile est,quod nulla cerebri vulnera, si modo stagnantibus humoribus exitus mature postit conccdi, in se sint lethalia , quod incens clavuS , salva Vita , per caput de cerebrum canis , modo non sinus cerebri vel mudulla oblongata tangatur , transfigi pollit.
Nervi fiant Liciculi plurimorum pellucidorum &tensilium Samentorum , quorum latera interventu membranarum inter se invicem uniuntur.
r. - I. XIV. Nervos esse fasciculum canaliculorum, qui , intus cavi , liquidum vehunt, non sacile affirmaverim. Sed tamen tenuissimum quoddain liquidum nervea stamina,
a cerebro usque ad LXtrcmas partes cit ubique per e rum Poros , comitari ac perfundere , utique recte insertur Scholion. .
Qui Iiquidi in nerveis cxistentiam ejusque instavum
in p.retes negant, vel in dubium vocant, hisce argumentis utuntur: primo, quod dissectis nervis, neque Ulla cavitas, neque manifesta humiditas , apparcat , deinde , quod ligato nemo , non fiat inter ligaturam de cerebrum turgescentia. At Vero , qui considerant , in plantarum radicibus inque ramis di soliis arborum disi sectis , identidem nec ullum ad sensum succum exstillare , nec cavitatem conlpici , nec etiam ligatura comstricta haec intumescere , quum tamen liquidum nutritioni & incremento serv icns, per has partes ferri cem tum sit : is facile hujus argumenti debilitatem animadvertet. Nervos autem a ligatura non turgescere, haec
maxime est ratio , quod ipsi ex fasciculo filamentorum tenui istinorum , quorum singula subtili membrana Euporis praedita sunt, & innumerabilibus ramificationibus constent : hinc facile liquidum comprelsum per l, tera in alias vicinas partes influit. Nervos vero multis poris pervios esse, vel eκ hoc unico dijudicandum est, quod portio nervi cruralis abscissa, de per aliquot dies in aqua pluviali macerata, in triplo majorem EX-
Dura mater, motu dilatationis atque constrictionis sin cerebro, fluidi tenuillimi separationem sanguinisque progressim egregie adjuVat. Sehohon. Mater dura ressuum per venas ex arieriis piae ma tris inque sinus suos receptum sanguinem reducit ad cor, & motu leniori tonico adjuvante, quo placido succussat cerebrum , liquidi nervet motum & secretionem simul promovet. Considerandus hunc in finem est peculiaris fibrarum nervearum , membranacearum de musculosarum , UX quibus componitur , apparatus , situs atque structura, siquidem situm rectum atque o Friae mus anni operi Tom. I.
liquum, non sociis ac iri vesica urinaria, nactie sunt i praeterquam quod circa sinus duos laterales , magis armcuata: oc circulares doprehendantur. Neque minus si-hrat nervi - cariacae, instar columnat iam & lacertorum
cordis, ab uno pariete transversim, in tribus majoribus sinibus dissectis , ad alterum abeunt, ibique cellulae ro tundae atque ovales , secundum seriem valorum , sinus ingredientium, dispositae conspiciuntur. 1 1brae hae impediunt , quo minus ab irmente sanguine arterioso sinus plus justo dilatentur, & dum successive lese contrahunt , languinis progressiim promtiorem efficiunt Ips, vero columnae iaciunt, ut sanguis ibi magis conquassetur, & cellulae sunt quas valvulae re obices, ne semel elapius languis eκ sinibus , in vasa eadem rursus pellatur. Quemadmodum vero onu:cs membranae , ex vario situ , ductu de ordine fibrarum con postar &sanguine arterioso eu fluido per nervos subtiliori
sulae, non magis tonum ac robur, quam succollivum quendam contractionis & dilatationis motum exercent: ita etiam nullum dubium, quin clura mater non nudum
cerebri involucrum, sed machina compressoria , olasticast, cujus ordinatis ivstoles ac diastolus ictibus fluidum curebri in nervorum tubulos imprimitur, ec ad univcisi corporis partes priopellitur. Nam quandocunque haec membrana a singuine arterioso di a pulsu arteriarum cumbrique elevatione expanditur, sit, ut tubuli cerebri nervorumque pori magis aperti, separando Ec recipiendo fluido fiant aptiores , rumittente vero dilatatione , haec membrana, fibrarum suarum sorti elatcre, sese conris ringit, fluidumque ex cerebri cortice in ejus medullam principiaque nervorum trudit.
Pro hujus itaque ivcmbranae elassicae varia conssi- tutione , robore , cons rictione , laxitate , aut atonia , motus ejus systoles ac diastoles dissuri, unde etiam fluidum nor velam cum majciri, vel minori celeritatis gradu ad paries movctur : indeque peculiares in homini-hus ad iciatum ac moium diiserentes cliectus M aileis etiones defendent. Scholion.
Igitur 1 disserente de pratcmasurali hujus classic
membra: ae motu atque alacclione , inde lu' pcndclite multum discrepante lucreti, ite cie in luxu liquidi in nem vos , nec non sanguinis per cerebrum circiaitu , recte utique gravi lii motum cat itis morborum, huc usque sere incognita generatio, deduci po: est. Quod si enim haec membrana atonia laborat mi gni, sanguis hinc tardius progreditur simulque per aricriolarum poros tran- sudat humiditas nimia in medullarum subitantiam , aD sectus nascuntur si, ros. Vicillim quando dura mater longius & validius spasmo delinc:ur , liber etiam sanguinis progressus intercipitur, ta substantia medullaris compressa, fluidi ex tubulis cerebri nihil admittit, neque illud ad sensbria distribuit, unde omnium sensuum privatio & apoplexia emergit levior , gravior squando disrupta vasa humorem eisundunt ,& quidem vel sanguineuin, ut in sariguinea, vel scrotum , ut in scrofa. Ubi domum vehementiori & celeriori constrictorio & dilatatorio reciproco motu agitatur hoc cere bri involucrum , intenditur languinis motus, auΚetur secretio tu liquidum magno impetu fertur ad nul vos ac inde ad universum corpus, quo epilepsia liiscitatur quae idem iri systemate nervosarum paritum, quod febris in systemate valbrum.
Εκ medulla spinae osseae inclusa, quae nonnis cor belli elongatio de pia aeque ac dura matre , vasis tam arteriosis, quam venosis dotatis, investitur, eodem modo ac ex cerebro ge oblongata medulla prodeuiu ner vi ; hinc nullum utique dubium , quin durae matris
137쪽
membrana , heie eodem constrictionis & dilatationis motu eademque iunctione gaudeat. Seholion.
Morbi quorum sedes in spinali medulla a Medicis
adhuc non satis cogniti sunt atque perspecti ; ego vero omnium motuum febrilium initium ac sundamentum ibi constituendum esse censeo. Nulla enim febris sine universali quadam spastica tunicarum de fibrarum ner-vearum oritur constrictione , quae meo quidem judicio , ex spalino membranarum, quae medullam in spina cingunt, nascitur, Drout latius peculiari dissertatione de vera motuum febrilium indole ae sede , deduxi. Α validiori autem de crebrius repetito systallico & dia-stallico membranae hujus motu , motiones artuum convulsivae, Se a nimia ipsius resolutione, paralyses , Or
Fluidum nervorum , quum ex partibus admodum tenuibus , flexilibus de mobilissimis compositum, a gi hulis aethereis , si lari calore vigoratis , quibus innatat, omnes in partes agitari possit : facile sequitur , partim id sanguini de lymphae reassundi, partim etiam insensibiliter perspirare.
Scholion. Sicut fluida corporis continuo accrescunt de decrescunt inque perpetua circulatione ac motu sunt : ita nil dubii, quin nervorum fluidum, ex parte cum sanguine& lympha rursus mixtum per circulum transferatur , partim etiam per excretiones incat, unde fit, ut nimiae eκ cretiones admodum debilitent. Ingentem vero hujus fluidi copiam lymphae di salivali latici admisceri,
ex co colligendum est, quod omnis generis glandulas insignes nervorum rami ingrediuntur.
Nervorum in universo corpore datur continuitas, unde ingens ratione motuum per eos datur censensio de conlpiratio , quae in vicinis ramis maxima cst. Sebolion. In palliologicis ad mirabilium symptomatum rationes explicandas utique necesse est , nervorum per universum corpus strueturam, texturam ac propagationem nosse , rus mire in causis reddendis hallucinari vel nomina ac fictiones tantummodo asterre velimus. Conseratur nostra dissert. de consensu partium , item Badisus in elegani issimo libro de fibra motrice , nec non me en in Nevrologia, qui nerVorum propagationem in corpore humano omnium optime descripsit. Caeterum nevrologia in corpore hydrope demortuo omnium Optime deinonstratur.
De usu fuidi cerebri ac nervorum. .
IN cerebri cortice ex subtilissima & temperata sanguinis ac lymphae portione secretuin liquidum ac fluidum, de per DCrVOs , interventu polorum , ad membranas le fibras elassicas delatum , tam ad sensationes motusque voluntarios de involuntarios, quam ad nutritionem quoque Plurimum consert.
Nemo ad partem abeunte ligato , corrupto, Vel a seissis , ipsa pars non tantum motu de selisu, sed Sc de
Seholion. Crebriori in chirurgicis experientia perspectum n his est , si sphaceiosa corruptio usque in nervum quendam penetrat, quod fit non raro in pessimis scothuti- corvin ulceribus, ipsam putredinem lentius continenter per tendines grassari, nec prius sisti, nisi ad partes Sciendines accedat, qui ab illibato alio nervo vigorem ac robur accipiunt. Spinalis medulla laesa, vel diffracta si fuerit, partes infra laesionem omni sensu, tono, vigor ac laudabili nutritione privantur, adeo , ut x levi eκ- terna laesone promtissimus in sphacetum transitus sit Membra paralytica, vel tabe , vel praetematurali tumore infestantur : certo indicio , nec partium conser-Vationem, nec earum nutritionem ac debitam iuncti
nem , sine nervorum integritate, sine eorum fluidi QRficienti affuxu , persistero posse.
Noque vero nervi materiam & succum nutritium vehunt ac subministrant. Seholion. Fuit haec superiori tempore nonnullorum in Anglia medicorum sententia, quod nutritionem, vitio lati rantibus nervis, admodum laedi animadvertebant. Ut ut vero nervi non materiam nutritionis praebeant, attamen ad eam recte perficiendam incitum utique nervorum integritas confert, quia advecto subtilissimo fluido, fibrae partesque solidae robur vigorem ac tonum accipiunt , quo nutritius luccus ad intima fibrarum melius penetrare, apponi de purum ab impuro ac solidum aliquido reditus secedere possit. Damum, luccus, quem vehunt nervi , dc propter suinmam subtilitatem , de propter parciorem quantitatem, minus idoneus est pa tium auctioni de ad materiam tam copiosam, quae Continuo exhalat de excemitur, resarciendam. Neque fui-dum , quod per ne os vehitiar, ad ipsorum nutriti nem quicquam confert, eo , quod eorum , ut aliarum partium nutritio, identidem sanguine arteriis advecto perficitur.
Nervorum suidum motuum , tam voluntariorum animalium , quam naturalium involuntariorum, sive mechanicorum , prima te praecipua est causa. SeMIion. Primus suit Willisius , qui motus voluntarios h cerebro, involuntarios autem de automaticos, quibus maxime integritas de vita corporis efficitur, 1 cerebello venire notavit. Nota etiam sunt Boisii de Perrauisti experimenta, quibus docemur, cerebrum totum sere ex canis cranio frustulatim eximi posse , salva tamen vita Ze cordis succussione, exemto autem cerebello, integro quantumvis manente cerebro, illico vitam tolli. Is autem nobis dicitur mechanicus motus , qui cx a soluta quadam necessitate, ordinariis motuum legibus, a causis mere corporeis proficiscitur, quem pro lubitu nec s stere, nec impedire nec suscitare, nec augere possumus. Motus autem animalis a causis identidem cor poreis perficitur , quia tamen anima pro arbitrio te imperio eas dirigere potest, voluntarius ac ammatis V
Organa motuum Voluntariorum sunt musculi, exfibris cylindraceis mollioribus ac porosis, in fasciculum collectis , constructi et motuum autem mechanicorum instrumenta sunt tunicae nerveae de musculosae, seu carneae , ex fibris maxime annularibus compositae
Fibrae carneae , sive motrices, vel rectilineum, vel trant,ersum situm habent, illae Iongitudinales, hae an
138쪽
De usu fluidi cerebri ac nervorum. μγ
nutares vocaritur. Ex duplici hoc ordine canales mem- nis, ad musculosas partes affuxus quocunque modo in-hranacei , Qui fluida vehcnt ac propellunt, compositi , tercipiatur, earum motum, tonum, resstetitiam perare, motu cori strictionis & dilatationis, sive systoles ac dia- ac atomam , sive debilem fibrarum resistentiam , pr MIes, instructi sunt, quorsum omnis generis Vala. arte duci. ἡriosa, lymphatica, inprimis venosos durae matris sinus , oreolion. ventriculum eum oetophago & intestini ν ς DR οβ qm Nusquam igitur musculus conspicitur, qui non si . bilem vehunt, tubulos renum urin se , cum M hς Ἀψ' guine & liquido nerveo persundatur . neque unquam& vesica, neque minus glandularum N Visςζyum mym corpore canalis vel ductiis oblematur. qui praeter tu-
t .voluntati humanae lublicere sapienti minus opifex , qui solus vitae nostrae est dii pensator, noluit. Nam si di--ctam M plenam dispositionein horum motuum anima habitisset, ut pro lubitu eorum organa regere potuisset, Propter innatum vivendi amorem, ipsum quoque vitaeterminum pro arbitrio disponere dc prorogare potviliet.
Sphincteres de valvulae, quae ex fibrarum annulari- iam copiosb strato sunt compositae, motibus mechanicis marinae patent. Seholion. phincteres, qui pluribus canalibus praesunt, ex con strato fibrarum annularium compositi liant: ejusdem fitiatiuae etiam solent esse valvulae. I ales sphin- steres, quibus inest magna constringendi oc propellei di potentia, in sinistro de dextro Ventriculi orificiis, in ano, orificio vesicae urinariae, nec non inturno uteri sio sunt conspicui; orificium quoque ductus cholod chi , item pancreatici, ubi duodeno interitur, fibroso ejusmodi sphinctere munitum est. Et valvular, inprima ea, quae colli initio apponitur, ex copiosis cic conNPicula cuneis circularibus motricibus fibris conliant.
Quia magna potentia motrix confrictoria ejusmodi sphincteribus es orificiis ductuum inest in excre-rionibus utique sistendis de promovendis multum va
SeholiomQuando spasmus ventriculi orificia constringit, vapores Se flatus , ob denegatum exitum, moloslam de UXiam eius inflationem causantur. Orificium ductus cholodochi spasmis conliri ciuin, bile regurgitante, icteritiam parit. Violenta de celerior pylori oc valvulae coli systole de diastole crebrae alvi delectionis causa est ; sortillima vero constrictio pylori cum ventriculi Parte inferiori, nimiaque orificii sinistri dilatatio , v mitias procreatrix est; validior orificii inturni uteri spa1-
nicain carneam , non simul etiam nervosa cinctus sit , in quam etiam ordinario languinea valcula nervorumque rami interi solent. f. X. Quo copiosior itaque de intensior fluidi nervet de sanguinis ad partes, quae motibus inserviunt, est amuxus , eo majori quoque robore dc potentia movendi pollent. Seholion. Quare videmus , corpora vasis amplioribus & neo vis eximioribus instructa, plus roboris de sortitudinis habere iis , quae vasa exiliora de nervos subtiliores h bent , quae ordinario naturae sunt imbecillioris.
Neque vero tantum copia succi nervet 6c sanguinis ad robur de vires solidorum 1 unicit, sed simul etiam sit gularis lolidarum fibrarum textura requiritur. Seholion. Rustici magno robore pollent Sc summas vires in sustinendis laboribus habent, licet alimentis fruantur simplicibus de qui paucos spiritus ingenerant. Ii vero, qui lautiori cibo ac vino utuntur, lubinde imbecilles obsur-
Certa & indubitata experientia confirmat, quod illa animantia iique homines, qui fibras Valde compac as , tensas, duras oc elasticas habent, plas roboris obtineant, prae iis , quibus fibrae sunt tenuriores, subtiliores de la
&holion. Qui Ieones Se alia sortillima animalia dissecarunt, in eorum fibris peculiarem stricturam de soliditatem, ut non facile disrumpi pollent , observarunt. Ueterum Romanorum de Graecorum athletae immensi, robore pollentes, cibis levioribus de simplicioribus contenti, admodum robustas fibras habebant, quas allidua exercitatione acquirebant. Et obiervamus quoque in mechanicis , quod sunes ex cannabe consecti plus resistet
mus , vel eius magna atoma, causa ut plurimum ueri tiae habeant iis, qui ex lerico Vel lana parati sunt. Ergo
. - . o G . sic rara Urethra in rabeundis motibus necellaria, non modo
vis ingens, in obeundis motibus necessaria, non modo a fluidis, sed de a lolidis eorumque varia dispositione de structura dependet.
litatis est. Spalinus sphincterem vincae cum urethraam ciens , parit dysuriam. Ani lphincter validissime rana cum intestino recto conli rictus flatuum G luciam viscensum non modo moratur, sed oc stagitata Omaanis Quinis, adeoque caecis haemorrhoidibus generanGis, occasionem subminis rat. Neque dubium est , quin me-esicamenta, praesertim magnae acta italis , Ut emetica , mercurialia , purgantia, in ejusmodi machinulas activas motrices vim suam ac op tionem Potilliinum ex μceant. Q magis instar axiomatis tenendum est, haso,ites, quae fibris robustis, elastici ν sopy0si 'D ς 3 ς' . - . . i. . n. - .lum cluetis donatae sunt, prae aliis a venenis, ab anum Gaudent universi corporis fibrae duplici motu. systalia affectibus, a morborum causis, & a Validior'bm quin tico, live contractorio de diailaltico , sive expansivo , -m ct ait c . cujus beneficio circularis fluidorum piogruitus atque impulsus de inde dei undentes lucretiones ec excretiones observamus, paries eas multum ratione roboris pol leto de magnam resistentiam vincere polle, quae ex robustis de copiosis ac durioribus fibris compactae stant, uti videmus in corde dc arteriis.
que remediis, vehementius pati atque attici.
Omne robur ac potentia momκ , quae musculosis partibus insidet, partim ab ipsa structura fibrarum, partim a fluidis, nerveo videlicet Ze sanguineo, Influenta-bus , quae era animant , dependet. r.
SebοIion. Simplicissima haec motus species partium solidarum rectissime vitalis dici meretur, quia hac cessante. pr tinus fluida flagitant oc corrumpuntur, de hac recte se in habente , fluidorum circulus recte de ordinate fit. Ne- Certum est, si nervorum liquidum, vel etiam fmgub que enim solum cor, cujus vis movendi determinat Diae H manni Oper. Iom. I.
139쪽
limitata est , tantum impetum sanguini imprimere pintest, quantus roquiritur ad superandas tot resistentias partium , per quas perpetuo fluit refluitque, led fibrae,eX quibus partes constant , quasi infiniti multiplicati vectes , insensti luo systallico motu , fluidorum cursum adjuvant, Ze quas in szubsidium de levamen cordis factae sunt. Quod verum esse , manifeste ostendit
utilitas , quam ab assidua motione corporis & a quotidiana exercitatione percipimus , de contra ingCns damnum , quod otiosa de ledentaria vita eκ rimur. Liquidum enim per continuas fibrarum muscularium pressiones impulsum , feliciter cursum per partes perpetuat de versus cor magis magisque urgetur, ut ab eon Vum motum atque impetum ad vitain necessarium aequirat. Quae pressiones , cum in otiosis de sedentariis vel deficiant, vel non ita vividae sint, necesse est, u fluidum, quod ad contractum fibrarum circulat, ta diori motu progrediatur, atque hinc inde per fibrarum spatia haerendo, corpus ad cachexias tumoresque pedum disponat, de inde alvi siccitates de consuetarum evacuotionum luppressiones succedant.
s. XU Fluidum nerveum primum impulsum , sive instinctum ad motum producit, vis vero ingens musculorum, quae in obeundis motibus est, partim ab elatere fibrarum, partim a sanguinis copiosiore amuxu dependet. Seholion. Potentia musculorum , quibus artus moventur , ita peragitur : anima dirigens nerveum fluidum maiorem ejus efficit influxum, unge fibrae rectilineae incurvatae in angulos facile ducuntur, hinc partium sit contractio Venarumque comprellio, adeoque sanguis paulo diutius in partibus constrictis inoratur , nec tam cito refluit ;ruiuittente vero huius liquidi prellione atque afflu-XU , contractae antea partes rursus facile elongantur san-Εuloque refluit.
Ulut fluidum nervorum non per canales influat, sub tilissima tamen ejus substantia, qua intitiae cc ubique nervi perfunduntur, eorum stamina ac si lamenta satis valide movere, fleehere atque agilia reddere potest.
Notum eκ staticis est, vel minimam corporis vim a cedentem , aut decedentem, motus facere , vel sistere posse.
Ita videmus, insantem etiam, vel aliquot centenarios in machinis sursum tollere, atque etiam leve pondus in hilancibus constituta ingentis molis corpora deprimere de clevare possse, si illud adjicitur, vel demitur. I. XIX.
Nervorum quoque de cerebri liquidum ad sensati ms magni Ec amplissimi usus est. Soholisiti Dari in homine inque reliquis animantibus quoddam principium , quod varias motuum species , diversis omganis de sensoriis , ab objectis externis percipiat, extra omne dubium est , id vero mediante liquido nerveo operatur , quod ejus quasi instrumentum est, in quod
agunt objecta, dc in quo etiam corum actiones & m tus percipiuntur : videntur vero actiones Se motus o jectorum in fluidum nervorum motu undulatorio, non secus ac radii luminis in undis aethereis, propagari de adsentorium commune in cerebro deserti.
De sensibus eorumque ratione re indole.
I. I. IN homine non tantum artificiosa illarum partium s
brica , quae ad vitales pro incolumitate 8c conse vatione corruptibilis corporis motus edendos limi comsormatae , medico est pernolcenda, verum etiam ingeniosa harum organicarum paritum structura atque dis. positio, quae ad sensus , sive perceptiones saciunt. Soholion. Tria potissimum, ratione essentita & operationum distineti admodum agentia in homine sunt consideranda de distinctis nominibus, ne confusio fiat, insignienda. Sunt haec secundum Veteres natura, anima sensitiva de rationalis. Per naturam nihil aliud intelligendum, quam universa oeconomia motuum, qui in pariibus stalidis ac fluidis , ad tuendam corporis vitam de incol mitatem , vigent. Anima sic dicta sensitiva illud est agens , quod homini cum aliis animantibus commune, impressas a variis externis objectis in fibrillas de tunicas nervolas peculiares motiones percipit, sive sentit, de inde ideas vel aversationis , vel appetentiae excitat. Et tentum nobilissimum principium, quod sensuum minis. terio utitur de sui dc aliarum rerum ac sensationum conscium est, ideas inde prognatas non modo conserre, sed de aestimare, intelligere dc dijudicare novit, de libere quoque aetiones suas instituit atque determinat, rati natis vocatur anima , sive mens , qua distinguimur a
Quum perceptio , appetentia, aversatio, item cogi tatio, aestimatio, liberrima actio, neque a figura, neque a situ, magnitudine, nexu, unione de dispositione fluidi, vel solidi, neque a virtute nitente dc renitente,pendeant, opus utique est , ut praeter mechanismum, sive coordinationem motuum,qui eκ structura de situ partium profluunt, aliud quoddam, licet lensibus minus obvium principium , quod sentiat de percipiat motus eosdemque dijudicet, supponatur. Seholion. Essentia quidem & natura tam pure sensitivi appetentis, quam intelligentis de libere in corpore agentis, insensus non cadit, ted intellectum humanum transcendit. Interim tamen magna utriusque est differentia de diversa plane ratio , ideoque ambo non pro uno eodemque habenda, ne confusio, quae mater errorum est, oriatur , sed probo ratione diversarum operationum, quae discrepantem etiam cilentiam produnt , sunt distinguenda Est vero etiam summopere necessarium, ut medicus de philolophus Elicite inquirat de consideret, quomodo bu lna in corpore humano snt connexa atque unita, qu modo unum alterius ministerio utatur de unum ab al- itero assiciatur , disponatur , usi mutetur.
Ea vero lege atque conditione anima unita est cum corpore, ut per c rtas motuum species, vibratorios scilicet de oscillatorios, nervis nervosisque partibus impressos, variae perceptiones dc differentes sensationum, gratat etiam , vel ingratae, species , suscitentur.
g. IV. Onmis igitur sensatio, sive perceptio, duplicis generis de indolis est, respectu nimirum vel antinae vel corporis.
140쪽
De sensibus eorumque ratione Sc indole. 89
I. U. Ratiori animae perceptio nihil aliud est , quam ce
ta ideae , sive notionis, de diversimoda motione productio , cujus illa coalcia est. Hinc ubi nulla notio, ibi etiam nulla sentatio. Soholion.' vehementer igitur errant, qui animae adscribunt internum quendam, cujus nulla datur notio , in nerveis corporis no1tri partibus tensum, productum vel a mor-hificis quae exitium minantur causis, vel a salubribus rebus, ut medicamentis , ita, ut occurrentibus illis, ipsa postea dirigat motus ad expellendas easdem, has autem applicet earumque vires ad salutarem effectum deducat. Nititur enim asscrium hoc gratis supposito primcipio , nec prius ceu principium demonstrandi in explicaridis medicis rebus potest admitti, quam evidentissimis argumentis fuerit evictum, & interea potius speculationibus tantum seu figmentis annumerandum.
Ratione corporis, sensatio est certa de specifica motus , 1 vario objecto externo facta in partes, seu mem-hranas nervosas, quae genuinum lentationis organon constituunt, imprellio.
Sensius nusquam in ulla corporis parte viget, quam quatenus est nervosa. Hinc in osse, cartilagine, pinguedine, ipsis quoque fibris , in quantum nervis desit tuum , immo in ipla mulculosa cordis substantia nullus lanius nullusque dolor percipitur. Idem patescit ex noto experimento, quod ligato, abscisso, vel compresse ,
aUt 'Lia etiam ratione vitiato nemo , partis ad quem tendit sensatio vel ex toto pereat, vel valde imminuatiar aut corrumpatur. Contra ea quo copiosioribus, subtilioribus magiique iensis atque expansis tunicis num V sis paries conliant , eo acutiori bc exquisitiori sensu Pollent, cujus generis iunt puriostium, Peri ranrum,uCntriculus, intestina, ure heres , ligamenta denti iam, artuum, item cutis, praesertim quando praeter naturam CX-
tunditur , uti fit in erysipelate. f. VII.
Non tamen tam nervi ipsi, quam potius eorundem expansiones membranaceae, proprium sentationis sunt ivitrumvntum. Seholion. Ita visio non fit in nervo optico, sed in retina oculimnica, quae non nisi tenuis membranacea huius nervieκpansio. Neque auditus in nervo auditorio celebra- Q, ted in elongata de ducta ex ipso membrana, quae internam auris partem, labyrinthum de cochleam, investit.Ol eius etiam non in nervis ollaetoriis,sed nem 1a illa membr na, quae interius narium caVum,maxim
que ossa squamosa obducit , perficitur. Eodem modo sapor neque in musculosa linguae substantia, neque in ipsis nervis lingualibus, sed in horum extremitatibus, papillulis nempe ne eis pyramidalibus, sedem habet; uti etiam tactus genuinum organon nerveae cutis fibrillae de papillulae constituunt.
Quo major itaque fibrarum de nervearum membranarum tensio est, oc vellementior earum ab objecto externo agitatio, eo acutior te sensibilior quoque est perceptio. Scholion. Εκ quo patet ratio , quare juvenes de qui temperamento sutit cholerici, tentusque ac teneras fibras obtinent , acutiores dolores ac lenius habeant, item quare
Friae Hoso manni Oper. TOm. I. fibrae cutis tumore nimium expansae, ut in podagra dc erysipelate , vel a levissimo contadiu, male de cum dolore assiciantur. Quod ab usu externorum in cutis laesionibus alii bene , alii male se habeant, de quidam emplastra ac pinguia humidaque serant, alii vero ab iis graviter laedantur, quidam spirituosa balsamica linimenta optime tolerent, a quibus alii pessime afficiamur, id
unice a diversitate toni fibrarum nerveo - tendinosarum cutis dependet , quam omnino exacte nosse in quibusvis individuis, utile non minus , quam Valde necessarium chirurgis ac medicis est.
Vicissim, quo magis hae nerveae membranae sunt re Iaκatae atque remissae , aut humore obtesta ; eo hebetioris sensus eoque plus minuitur sentatio. Seholion. In coryza olfactoriis Ed gustatoriis narium merebranis nervosis multo humido obici sis, gustus de olfaelus fierit, vel male habet. In membris paralysi tactis nutia fit perceptio , eo quod in hoc Hiectu fluido classico nervorum , quod tensionem efficit, partus destituuntur. Α tympani atonia sit surditas , a laxitate retinae caecitas senibus familiaris est. I. X. Neque vero in nerveis membranis, tanquam solidis, sit sentatio , sed necesse est, ut animatae sint fluido te rauissimo, aethereo, quod in cerebro de spinali medulla a sanguine separatur. Seholiou. Id vel exinde clarum redditur, quia quando sanguinis affluxus ad cerebrum cessat, vel intercipitur, ut in lyncopticis, omnis sere pereat sentatio, quae mox redit , simul ac motus sanguinis rurius procedit ad caput. Deinde compresIa , vel deprcsIa medulla oblongata cerebri de principio spinalis medullae, omnis sensus scrit,
de experientia docet, a Valde Vaporo: .s rchus , item graveolentibus, ut croco , Opio , papavum , sitamL4onio , hyoscyamo , vel interne datis , vel exterius a i catis , sensus minui de auferri , salva strictumi iorgani, ncque prius rudire, nisi discuti: s ι:ce vaesoribus sulphvicis, manifesto indicio, flui. quo lain ta e constituto oc naturae milico, quo ab heterogeneis rebus alterato, vel immutato, recte secundiaIn leges nec motus fiunt, nec sensatio rite perficitur, eg re organa sensoria , ad percipiundos motus nervis inarressos.
I. I. SEnsus, quorum numerantur quinque, visus, auditus , olfactus, gustus de tactus, menti, sive substantiae in homine ratiocinanti te judicanti, vi ordinationis
divinae , materiam cogitandi, sive varias ideas , ex diversis innumeris rebus conditis exhibere debent: unde utique ad ratiocinationis actum senius quam maxime necessarii. Scholion. Homo sensbus , maximeque auditu de visu, a nativitate destitutus, parum a bestia diiseri, immo ex par te eadem inferior est , quia deficientibus ideis , circa quas fit cogitatio de dis udicatio , ratiocinationis actum minime exercere Potest.
Pro Varietate autem objectorum, quae diversis modis debent percipi , divina sapientia varia in machinari 3 - animali