장음표시 사용
71쪽
Alio modo promittit aliquis sileri, uilod pertinet ad honorem Des, vel utilitatem aliorum i putati aliquis sub iurantento promittat alicui se intraturum religionem, vel aliquod opus pietatis ficturum: di tunc ille,cui promittitur, non potest ablo luere promittentem quia promissio non est facta ei principaliter , sed Deo , nisi forte sit interposita condisio , ratione cuius possit. scilicet ii illi videbitur , cui promittitur, vel aliquid aliud tale. a. a quo. 89. r.
Resp. D. Thomas , dicendum quis a iuspatronatus per se vendin0n potest, nee in seudum dati : si
autem villa vendatur,& in nudum detur, cui annexum est ius patronatus , transit cum uniuersitate ad illum cui villa datat , vel qui eam omit, non quali ius patronatus sub venditione cadat. . seur. d. 2I. q. qη. l. ad 3. 2. L. Ψη. ιQQ.ε. H. ad 3. om. kδ.
iustitia, ae inius uia vitio ipsi προ-
Esp. D. Thomas, dicendum 'A quod ius , siue iustum est aliquod opus adaeqaatum alteri secandum aliquem aequalitatis mo- m e Dupliciter autem potest alicui homini esse aliquid adaequatum : Uno quidem modo ex ipsa natura rei , puta cum aliquis tantum dat, ut tantundem recipiat , & hoc vocatur ius naturale. Alio modo aliquid est adaequa tum , vel commensuratum alteri ex condicto , siue ex communi
placito , quando scilicet aliqWis reputat se contentum , si, tantum accipiat. Q Aod quid i m potest fieri dupliciter : Uno modo per aliquod priuatam condistum , siςut quos fir triatiar aliquo pacto tuten
priuat.is personas : Alio modo ex condicto publico ό puta cum totust
72쪽
. - .ra miserIcordiam sacere. 2. a. q. 67. a. q. ad I cvaeritur I . quomodo Iudex inardia
nate pam ad remittens, nocet com-
uetitati , ct persona particulari. Resp. D. Thomas , dicendumquδd Iudex si inordinato poenam
remitteret, nocumentum inferret communitati; cui expedit Vr maleficia puniantur , ad hoc quod reccata vitentur : unde Deut. I s.
post poenam seductoris subditur :
usquam vi ra faciat quire am binus rei simile. Nocet etiam personae , cui illata est iniuria , quae recompensationem accipit per quandam restitutionem honoris , in poena iniuriantis. ibidem ad 3. mo. I 8 .an debeat Iudex esse Dei-. Γεν ad absoluendum, quam ad con
Resp. V. testimonium. . i'. anpsis aliquis se submiιterire iudicio auer ivi qu3 non est Dudi supera or. Resp. supra v. Arbiter. Qua itur 2 o. an inferiar passa iudicaresuperiorem authoritate alterius supers oris.
Resp. D Thomas , diceriJum qu bd inferior non potest iudicare superiorem authoritate proprii ;sed tamen authoritate superioris potest a sictu patet in iudicibus deleg1tis. q. sa 67. q. I. . qu p. a.ad 3. u. 2I. aηρεσι Iudex ob ar/Iκbditum ad reueIandum sibi eriman ereulium , siue proprium , siue
Resp. V. νεών, & v. S cretum Iner propositiones ab Alexandra . damnatin hac est 16. quando litiagantes habent pro se opiniones aque pr.babiles, potest Iudex pecuniam ac
si M. I. quomodo committatur iudiis. cium temerarium in qu ιbm U- sum ea uere debeamus.
D Esp. D. Thomas , est iudi- mcium temerarium contra quod ldicitur Eccles. s. ne tomeνὲ quid lo quaris. quod quidem duplicite L . committitur : uno modo quando aliquis procedit circa id quod est siui commissum iudicium absque. debita veritatis cognitione , conditra id quod dicitur Iob 19. causam quam Unorab4m , diligeηtissimo, inudi gabam: alio modo , quan
do aliquis v serpat sibi iudicium de occultis , de quibus solus Deus iudicare habet; cotra id quod dici
re, quoad usque veniat Domin vi, qui illuminabit die. Est autem aliquid occultum , non solum quoad nos, sed secundum sui naturam., ad solam Dei cognitionem pertinens r
ix imo quidem cogitatio cordis ,
73쪽
do , contingens f. turum , secun dum illud Isa. I . anunciat qμs ventura sunt in futurum , ct dicemus
quia Dis sis sos. Et ideo si eut 8 ieit Augustinus
. Resp. v.suspicio.. IVRAM E NTV M. Puer. I. quid sit iuramentum: ct quodnam sit assertorium , ct pro
REJ. D. Thomas , dicendum quod seut Apostolus dicit ad
in scibilibus pet rationem fit,qua procedit ex aliquibus naturaliter notis,quae sunt insallibiliter vera; sed particularia facta contingentia homi uum non possunt per rationem necessariam confirmari:&ideo ea , quae de his dicuntur, solent confirmari per restes. Sed humanum testimonium non est sussiciens ad huiusmodi confirmandum , propter duo: Primi, quide n propter defectum veritatis humanae; quia plurimi in mendacium labuntut , secundum illud
possunt cognoscere, neque futura, neque cordium occulta, vel etiam ab lentia , de quibus tamen homi- nes loquuntur : de expedit rebus humanis, ut certitudo aliqua de his habeatur: & ideo necessuium fuit recurrere ad diuinum testim Onium ; quia Peus , neque mun-tiri poteli , neque eum aliquid latet: assii mere autem Deum in teste m dicit ut iurare; quia quati pro iure introductum est, ut quod subiti uocatione diuini testimonii dicitur , pro vero habeatur. Diuinum autem testimonium quandoque inducitur ad asserendum prauentia , vel prauerita ; de hos dicitur iuranientum assertori uin: quandoque autem inducitur diuinum iuramentum ad confirmandum aliquid futurum , & hoc dicitur iurametum promissorium. ad ea vero quae sunt necessaria, de per rationem inuestiganda nota inducitur riuramentum: derisibili, enim videretur , si quis in disputatione alicuius scientiae vellet propositum per iuramentum probare. a. a. qu. 89. a. I. sn corp. 3.sent. d. 39. a. I. in cory.
cem contestationem, vel per eae cra-ionem 1
Resp. D. Tho mas , dicendum quod duplex est modus iitrandi ;vnus quidem per simplicem Dii
eoia testationem I sicut cu .ri aliquis dicit, est mihi Deus testis , vel coram Deo loquor , vel pec Deum, quod idem est , ut dicit Augustinus : alius modus iurandi est per execrationem , dum scilicet aliquis se , vel aliquid ad se pertinens ad ocenam zbligaz, n. si Diqiliaco by Corale
74쪽
sit verum quos dicit. 2.2. . 89. a. I. M.t 3. ἰe i. s. cap. I. ad Roui. Maritur 3. an iuramentum sit liei-ιum: π cur non debem vi ipsi ase
qu de nihil prohibet aliquid else
secundum se bonum . quod tamenc edit in malum cius , qui non utitur eo conuenienter ; sicut sui nece Eucharistiam est bonum , de tamen qui indigne lum. iudici iam si M. mauducat , Er bibit , ut dicitur primae ad Corinthios ii . sic ergo
in proposito dicendum est , quddiuramentum secundum se est licitam , & honestum , quod patet cx origine, & fine : ex origine quidem , quia iuramentum est introductum ex fide , qui homines credunt Deum habere in fallibi
lem veritatem , & uniuersalem 3λmnium cogi itionem , dc prouisionem : ex fiue autem , quia iuramcntum inducitur ad iustificandum homines, id ad finiendum controuersias , ut dicitur ad Heb. 6. . Sed iuramentum cedit in ma. Ium alicui ex eo quod male utitur eo , id est sine necessitate , & cautela debita e videtur enim paruam reuerentiam habere ad Deum , qui eum ex leui causa testem inducit, quod non praesumeret etiam de aliquo viro honesto. Imminet
etiam periculum periurii: quia de facili homo in verbo delinquit secundum illud Iacobi 3. si quu in
rattons non assuescat os tuum , multi enim easti in ilia. a. a. q. 89. a. a.
Resp. D. Thomas, dicendum. quod sicut Augustinus dicit in .
co vobis non iurare omnino , ne scilicet ι .rando ad Iacilitatem iudi andi perveniatur , G ex facilitate rurandi ad cens. eitidinem , er a censi, et udiis ne in periuratim decidatur : cst ι deo non inuenitur i urasse nisi scribens , ubi consideratio cautior non b.ibet linguam praecipitem. Ibidem ad 1. ad Rom. I. . ιι I. I
Quaeritur s. quomodo intelligi debraei illud Maith. s. sit autem sermoveaster, est , est ἔ non , non : quod autem his abundantiuι s , a ma
Resp. D. Thomas , dicendum quod sicut Augustinus dicit in alib. de sermone Domini in monte , Duraνe cogeru , scias de necessitate venire insi Miratu eorum quibus aliquid suades ; qua viique infirmitas malum est : itaque non dixu ; quod amplius est, malum est; sed a malo
est : tu enim non ma Ium facM , qui bene uteris cura sone, ut alιeri parsuadeas , qu 'd utiliter persuades : sed a malo est illim , cuim insirmitate
iurare cogeris. 2. 2. q. 8'. a. a.
uar. 6. cur dicitur mer. 4. iura bis, vivit Dominus , in veratare, In
75쪽
i, diei, α ct institiam. Resp. D. Thomas , dicendum quos lie ut supradictum est , iuramentum non est bonum , nisi ei , qui bene utitur iuramento: ad bonum autem usum iuramenti duo requiruntur. Primo quidem quod aliquis non leuiter , sed ex neces.sari a causa , & diserere iuret , S quantum ad hoc requiritur iudicium , scilicet discretionis ex parte uirantis. Secundo , quantum ad id qaod per iuramentum confirmitur; ut scilicet neque sit falsum, ne qae sit aliquos illicitur Sc quantum ad hoc requiritur veritas, pee quam aliquis Hiramento confirmat, quod verum est ; & iustitia, , perquam confirmat, quo ὁ licitum est: iudicio autem caret iuramen tum incautam ; veritate autem , . iuramentum mendax : iustitia autem , iuramentum iniquam , siue illicitum. 2. 1. q. 89. a. 3. in tarp. in utroquescripto sent. d. 39. q. λ.
super Matthaeam , qaod qaἰ iurat,
aut υ efferatur , aut attigit eum , per
quem iurat: Philosopus etiam dicit in primo Meraph. quod iuramentum est honorabilissimum exhibere autem reuerentiam Deo perti
net ad Religionem , siue latriam : unde manifestum est, quhil iuramentum est actus Religionis, siue
Resp. D. Thomas, dicendum a quod id quod non quaeritur nisi , ad subueniendum infirmitati vel idesectui , non numeratur intela'. 7. an iuram in tuis sit a Lia Re
tigionu siue latriae. Resp. D. Thomas, dicendumqu)d ille qui iurat inuocat Diui num testimonium ad confirmandam ea , quae dicit: nihil autem confirmatur nisi per aliquid, quod certius est , & potius : de ideo in
iurat, profitetur Deum potiorem, Vtpote cuiu veritas est indefectibilis , & cognitio uniuersalis ; dc sic Deo aliquo modo reuerentiam exhibet: unde & Apostolus dicit ad Heb. 6. quod homines νεν m. istra friuraett: de Hieronymus dicit
ea, quae sunt per se appetenda, ledinter ea , quae sunt necessaria; sicut patet de medicina quae quaeritur ad subueniendum infirmitati: iura mentum autem quaeritur ad subue- niendum alicui defectui, quo sci- licet unus homo alteri discredit i ;& ideo iuramentum non est habendum inter ea , quae sunt per se appetenda, sed interea, quae simi :huic vitae necessaria, quibus in-- debite utitur quicunque eis utitue ultra terminos necessitatis: unda Augustinus dicit in lib. de sermo iane Domini in monte , intellitis
76쪽
refranu δε quantum potest, νιnm ea
P periculosum. Resp. D. Thomas , dicendum quod sicut medicina est utilis ad
nandum , & tamen quanto est virtuosior, tantδ maius nocumen eum inducit, si non debite sumatur : ita etiam iuramentum utile quidem est ad confirmationem, tamen quantb est magis venerandum, tan id est magis periculosum, ni si debite inducatur . quia ut dicitur Eccles a 3. Uiust auerit sidest de eeperit) mirem , delutum innusUrr ipsem .ripe ct si dissimulauoria squasi per simulationem iurando auum ) ἀιIinquiι dupliciter ; quia scilicet simulata aquiιώ est duplex iniquitas, ut Augustinus dieit; ct se in vaeum iuraue idest sine debita causa , & necessitate in non imst cabitur. 1.2. 'M. 89.a. 1 .ψ4 3. Quaritur io. an s quomodo liceaι
Resp. D. Thomas, dicendum . quδd duplex est iuramentum rvmviri quidem, quod fit per simplicem contestationem , inquantum scilicet testimonium Dei init Ocatur, & hoc iuramentum innititur
Diuinae veritati , sicut & fides: fides autem est per se quidem, Mprincipaliter de Deo, qui est ipsi
veritas; secundario autem de crea ruris, in quibus veritas Dei relu- eet:& similiter iuramentum prinis Aipaliter refertur ad ipsum Deum Auius testimanium inuocatur: set,cundario autem assumuntur ad Inaramentum aliquae creaturae , non
secunddm se, sed inquantum in eis Diuina veritas manifestatur: sicut iuramus per Euangelium, idest per Deum, cuius veritas in Evangelio manifestatur : de per Sanctos , qui
hanc veritatem crediderunt , dc obseruauerunt. Alius autem modus iurandi est per execrationem : de ila hoc iuramento inducitur cruatura aliqua, ut in ea Dj iii num iudicium excr-ceatur Sc se solet homo iura roser caput. suum t. aut per filium suum , aut per aliquam aliam rem, quam diligit i sicut de Apostolus uirauit secundae ad Corinth. pri
Rubd autem Ioseph per salute in
Pharaonis iuravit,. utroque modo
intelligi potest : vel per modum
execrationis , quasi fallitem Pharaonis obligauerit Deo e vel pecmodum contestationis,quasi coib. . testando veritatem Diuinae instiatiae , ad cuius executioncm princia
per hierosobmam , neqψε per capurtuum : quoa exponens uer. diei rconsidera , quod bie saluator non per Deum iurare prohibuerit, sed per σaelum,ct terram cte. quomin o
tur in duretis 12. qu. I. cIrrac mper creaturas iuravrem , acerrimo Obιurgavdia Λ ,si perstiterit in vitiuexcνmmunicandam decernim M.
77쪽
Resp. D. Thomas, dicendum quod Dominus prohibuit iurare
per creaturas ita quδd eis adhibea-rur reuerentia diuina: unde Hieronymus ibi de subdit, quod Iudas peros uelas, scatera huiWwοd, iurantes,c ataras venerabantur Dei honore.& eadem ratione punitur secundum canones Clericus per creatu
ram iurans, quod ad blasphemiam infidelitatis pertinet: unde in sequenti capite dicitur, si qμιι per
capillum Dei, vel equi iurauerit, vel 'atio modo blasphemia contra Deum UM ID ris , s ire Ecclesiast ι eo ordι ne
μ. ia. quomodo sicut Apostolin ad
Hebr. 6. ait: omnis controuιsaeorum sβιIieei hominum ) snu, ad c firmationem es turamentum. conservanda. Terti b, pro fidelitate tenenda, scut fetidatarii iurant Dominis. Quarto , . pro obedientia implenda , si praecipitur a superiore aliquid honestum. Quinto,pro securitate facienda. Scxto, pro veritate attestanda : sic iurauit Apostolus Rom. i. testu est mi-
ηεr. I . an σ quomodo iste qui fati sumturat, iniuriam faciat Deo, sibi ipsi, ct aliis hominibu/. Resp. D Thomas, qui iurat falsum , facit iniuriam Deo, ubi ipsi,& omnibus hominibus. Deo quidem, quia cum iurare per Deum nil aliud sit, nisi inuocare eius testimonium , cuin iuras', falsum , aut, credis Deum nescire verum , & sic ponis ignorantiam in Deo, cum tamen omnia nuda, σαρι ι a sim oculis rivi, ut dicitur ad
Resp. D. Thomas, ponit effectu iuramenti qui in hoc consistit, quod per iuramen tu in finitur ominniε controuersia : scut enim inscientiis, quando resoluitur usque ad prima principia inde monstrabilia, quiescitur; ita diuina lege
introductum est, quod cum perue nitur ad primam veritatem est status , quod fit , quando ipsa in testimonium inuocatur , ETO di χχ. clyplicabisur ad Deos ,σιurabit : α sic sopitur omnis quaestio, & con trouersia. ad Hebr.6 ι f. . suer. a 3. quanam sint caiise , pro
Resp. D. Thomas, cause in quibus licet iurare , hae sunt. PIO pa ce firmanda: sicut laban iurauit
heb. 4. aut quod diligat menda. cium , cum tamen odiat ipsum , , Ps s. peris ι omnes quν l loquuntur
Meudacium. aut de rogas potentiae,
quasi non possit testimonium reddere , vel quasi non possit de eo
Item iacit iniuriam sibi ipsi , :obligat enim se iudicio Dei; nihil est autem aliud dicere, per Deum iita est , nisi quod Deus puniat me, ,s non est ita. Item iniuriatur alijs hominibus: nulla enim inter aliquos societas durare potest, nisi credant sbi in
78쪽
quod est faciendum, vel dimittendum eunde non videtur respicere iuramentum assertorium, quod est de praesenti, vel de praeterito, ne-Τue etiam iuramentum de his quae uni per alias causas fienda , sicut si quis iuramento alsereret , quod
cras pluuia esset futura; sed solum in his quae sunt fienda per 'illum
qui iurat: sicut autem iuramentum
assertorium , quod est de praeteri- O , vel de praesenti, debet habere
veritate me ita etiam iuramentum
de his quae sunt fienda a nobis insuturum : & ideo utrumque iuramentum habet quandam obligarionem: diuersimode tamen. Quia
in iuramento quod est de praeteri-ivo vel praesenti, obligatio est non respectu rei quae iam fuit vel est, sed respectu ipsius actus iurandi, ut scilicet iuret id quod iam ve- tum est vel fuit: sed in iuramento quod praestatur de his quae sunt fenda a nobis , obligatio cadite contrario super rem quam aliquis iuramento firmauit.Tenetur enim
aliquis ut saeiat verum esIe id,.quod iurauit: alioquin deest veri tas iuramento. Si autem est talis res,quae in eius potestate non fuit, deest iuramento discretionis iudi eium : nisi forte quod erat ei pos-ίbile, quando iurauit , reddatur ei impossibila per aliquem euen- n e Puta cum aliqui 3 iurat, se se
cuniam soluturum I quae ei post.
modum vi, vel furto ut btrahitur et tunc enim videtur excusatus esse , faciendo , quod iurauit: licet teneatur facere , quod in se est. Si
vero sit quidem possibile fieri, sed
non debeat: vel quia est per se malum vel quia est boni impeditiuu, tunc iuramento deest iustitia : de
ideo iuramentum non est seruandum in eo casu, quo est peccatum, vel boni impeditiuum : secundum enim Augustinum utrumque eorum vergit in deteriorem exitu na.
Sic ergo dicendum est, quod quicunque iurat aliquid se facturum , obligatur ad id facieudum ad hoc. quod veritas impleatur : si tamen alij duo comitus a d sint, scilicet iu-
.dicium , & iustitia. a. r. q. 89. AE p. in sor8. 3. s. d. 32. q. . . . . Iauar. 6. an peccet isse, qui iurast
aliquid serundum se malum v. f. qaod perpetrabir adultιrium , vel aliquid impeditiuum maioris boni , v. g. quod non intrabit Religionemeor utrum teneatur, aut possit -- plere iuramentum. Et quid agendum sit quando iuramentum initio licitum νιrgit postea in detιriorem
Resp. D. Thomas, dicendum quod iuramentum potest vergere in deteriorem exitum dupliciter . Vno modo quia ab ipso principio habet peiorem exitum , vel quia est secundam se malum , sicut cum aliquis iurat se perpetraturum adulterium ; siue quia est maiotis boni impeditiuum , puta cum aliquis iurat se non intraturum
Religionem , vel quod non fiet cicricos, aut quod non accipiet praelationem , in quo cxpedi Diqitigod by Cooste
79쪽
eeum accipere , vel si quid aliud
est huiu1 inodi. Huiusmodi enim duramentum ex principio est illicitum, differenter tamen et quia .s aliquis iuret se factivum aliquod peccatum , dc peccauit iurando , & peccat iuramentum seruando : si quis autem iurat se non facturum aliquod melius
. bonum , quod ramen facere non. tenetur , peccat quidem iurando , inquantum ponit obicem Spiritui Sanino, qui est boni propositi inspirator ; non tamen pec-icat iuramentum seruando , sed multo melius facit , si non seruet: alio modo vergit in deteriorem exitum propter aliquid , quod de . nouo emesierat, quod fuit imprae. meditatum ; sicut patet in iuramento Herodis, qui iurauit puellae saltanti se daturum , quod petii cset; hoc enim iuramentum poterat esse a principio licitum , intelleia ista debita conditione , scilicet si peteret , quod dare deceret; sed impletio iuramenti suit illicita :vnde Ambrosius dicit in primo
de officiis , est contra officium nonnunquam , promissum soluere , Sa- cramentum custodire ; fleui Ηιrod ει necem Ioannis prasiuit , ne promissum
Quaritur x T. quid alendum sit quando id quod larando promititur,est malum vel bonum, ex toto vel ex parta ; O' de hoc constat vel du
est quda illud quod iurando promittitur , aut est totaliter de aper te malum i aut totaliter de aperte boum aut partim bonum , par- malum aut dubium : si to- '
ta Ecet & apertὸ malum , tunc authoritate propria est frangendum: si totaliter de aperte bonum, nullatenus est frangendum : si partim bonum , partim malum, partim est tenendum, partim frangendum: si vero dubium , non est authori rate propria, sed superioris interpretatione frangendum. .ad hanm.
varum pusii petere ipsius dispensa
it ovem , licet oppositum iurauerit rct quomodo tales a iurament 1 ne-x bria per summos Pontifices funea oluit, vi habetur extra , dei
Resp. D. Thomas , dicendum quod in iuramento , quod quis coactus facit, duplex est obligatio:Vna quidem qua obligatur homini , cui aliquid promittit, de talis obligatio tollitur per coactionem ; quia ille, qui vim intulit., hoc meretur , ut ei promissum non seruetur : alia autem
est obligatio , qua quis Deo obligatur , Ut impleat , quod per no men eius promisit; & talis obligatio non tollitur in foro con- , scientiae , quia magis debet damnum temporale sustinece . qutiniuramentum violare.
Potest tamen repetere in iudicio , quod soluit ; vel Praelato de nunciare , non obstante quod contrarium iurauit: quia tale iuramentum vergeret in deteriorem exitum ; est enim eontra iusti tiam publicam. Romani aure iri Ponti sices ab huiti lino di iuramen iis homines absoluerunt,non qua ii decernentes huiusmodi iur
80쪽
menta non esse obligatoria , sed quasi obligationem ex iusta causard laxante S. 2.2. q. 89. a. p. ad 3. in vi oruς scripto Ieri. Dcia cMatta. V eritur 19. a et iuramentum ebligit, quaado non est eadem intentio turantis , σ isiim cui iurat.
Resp. D. Thomas , dicendumq iod quando non c si eadem iurantis intcntio, & eius cui iurat si hoc prouenit ex dolo iurantis , debet iuramen tu in seruari secundum sinu in intellectum eius , cuit aramcntum praestatur: Vnde Isi- dorus dicit: Quacunque arte vetast
rum ruis ι ure ι , 'Deus tame et , qui
conscientiae testis est, ita accipit, sicut . cui furatur intellis tr Et quod hoc intelligatur de doloso iuramento ,
patet per id , quod subditur : di
plicuer re M sit. 3 ut noxneu Dei in vanum assiιwιt , est yrox mum dolo capit. Si autem iurans dolum non ,
adhibeat, obligatur secundum in
Qiar. 2 o. ad quid σ frgetur ire viroque sera i , qui iurat siue si 'nplici- . ter , Fur dolose. Reso. D. Thomas, distinguen dum est in eo qhii iurat, aut enim simplicitet , aut dolose iurat : si iurit dolose . ex duabus partibus potcst culpa sequi , scilicet ex fractione iuramenti . & ex dolo :quamus ergo ex ipsa ratione iura- impia i , inqda cum Iurata: n um a non obligetur ad seruandum it sum nisi secundum suam intentionem; tamen ex necessitate iurameti inquantum fuit dolosum , obligatur ad ob laruandum taliter qtiod . ex dolo alius non laedatur: & hoc est quando secundum intentionem recipientis implet iuramentum. Si autem simpIiciter iuret absque dolo, tunc in foro conscientiae non obligatur nisi secundum suam intentionem : sed in foro contentioso , ubi intentio ignoratur , . obligatur secundum quod verba icommuniter accipi solent. s. s. d. -
Resp. D. Thomas , dicendum ., quod in iuramento duo sunt consideranda : Vrium quidem ex par- te Dei , cuius testimonium indu citur: Et quantum ad hoc debetur iuramento maxima reuerentia:
Et propter hoc a iuramento exincludantur pueri ante annos pubertatis , qui non coguntur ad iurandum , quia nondum habent perfectum V sua, rationis , quo possim cum reuerentia debita iuramentum praestare. Et iterum periuri , . qui ad iuramentum non admittun- tur : qaia ex retro actis praesumi -