장음표시 사용
221쪽
mustum eo mense, dc Septembri collectum, ut Scaliger, & Dacerius in Festum scribunt, Se ego susius suo loco dicturus sum et quare liquet Latinos bis Diis libasse, mustum scilicet, de dein vinum . Confundit etiam Uinalia, Ac diem, quo Flamen Iovis vindemiam auspicatus,&sacrificio peracto, vindemiam in Latio fieri jubebat teste Uarrone lib. f., nam ex eodem Varrone apparet id factum incerto die ., mense fortasse Septembri, quo Dialis Flamen vindemiam indicebat,& Iovi agnam mactabat.
Ex his, ni fallor, res adeo vetusta & obstura ex Plutarcho declarata est, unde etiam lumen Varroni lib. F. ita scribenti: In Tusculanissacris est: etinum novum ne vebatur in Urbem antequam vin.E a calentur: id est antequam vinum libarent Iovi mense Augusti Vinaliorum die, ante quem non licebat vinum labentis anni in Urbem invehere, ut Paulus ad Festum supra relatus ait, vel ut alii reserunt antequam per Sacerdotem essent Vinalia publicata, quod forte est verosimilius, quum Sacerdotum maximus in unaquaque Urbe omnibus mensibus plebi festos dies indicare consueverit ex Macrobio lib. I. cap. Is ., qui ideo Ralo idem fuisse apud antiquos, ac voco plebem , asserit .
Septimo Calendas Maias die scilicet vigesimo quinto Aprilis Rubigalia erant ex Calendario, Festo lib. I S., Ovidio lib.q. Fastor. ,& aliis. b c sesta Servius in lib. i. Georgic. ad illud Virgilii: Mox e h frumentis labor additus , ut mala culmos
vocat Rubiginalia, de decimo Calendas Maias fuisse asserit; mendose tamen ut arbitror. Robigus, aliis Rubigus Latinorum antiqui ilimum Numen dicitur apud Varronem lib. I. de Re Rustica cap. I. , Ovidius vero Robiginem Deam a stirmat; at viri docti Rubigum scribunt . Ritus ejus festi hic proditur, ne Rubigo genus scilicet vitii, quo culmi pereunt, quod rusticis calamitas dicitur) frumenta invaderet , Sacerdos sacrum extra oppida, & secundum segetes huic Deo faciebat, in quo mactato catulo lactente , super ejus exta thus, tamerum infundebat secundum Columellam lib. Io. Rei Rusticae. Hinc mala Rubigo virides ne torreat berbas, Sanguine lactentis catuli placatur, in extis .
222쪽
Ita N: apud Varronem lib. s. de Ling. Latina, Festum loco jam adducto
Plinium lib. I 8.cap. I9.aliis 2 9., quamvis Dacerius ad Festum lib. I s. eY Ovidio id sacrum sue, dc cane factum prodat, ut videtur innuere idem Ovidius his carminibus lib.q Faliorum :Flamen in antiquae tacum Rubiginis ibat
Exta canum flammas, exta daturui Ovis.
at ex jam adductis lactenti catulo ex omnium sententia, ove etim juxta Ovidium huic Deo sacrificatum constat. Plinius lib. I 8.cap. 1 9.memoriae prodit id festum Numam anno Regni sui undecimo inititu ille : Robigalia Numa instituit anno Regnisui undecimo, quae nunc aguntur ante diem septimum Calendas Majas, quoniam tunc fere segetes Robigo occupat: at ego ex more huic Deo sacra faciendi, arbitror id festum priscis Latinis si, lemne fuisse, de Numam illud a Latinis populis accepisse. Nam ex Varrone probatum est huic Deo priscos Latinos sacrificasse, ritus vero placandi Numen sanguine, de extis catuli lactentis id ipsum probat; l cet enim Ovidius lib. . causam hujus rei referat ad canicular sdus, ut ita proca ne sidereo placando, canis mactaretur; attamen ex Plutarcho Problem. cap.57. aliis 68. apparet, ritum immolandi canem primum in Latium Graecos transvexisse , Arcades praesertim, qui Lupercalibus cane sacra facere consueverunt Se cap. I O6.ad finem is disertii lime probat Lacedaemonios Marti catulos sacrificalle, Sc dein Latinos Lupercalibus canem immolatis, unde morem in aliquibus sacris, canibus
Numina placandi derivasse commemorant. Quare conjici potest, ante Romam conditam Arcadum festum id futile, quod Romani Numae attribuerunt, quum is primum Romae id sectilet . Hac de causa Vestales, Ze Uellate Sacerdotium Quirites a Numa institutum reserunt testimonio Plutarchi in Numa, quum tamen palam sit Lavinienses, de Albanos, ante Numam Vestales Virgines, de Sacerdotes
Vestae habuisse, de eum Regem ab iis sacra Vellae accepisse, ut habes ex Livio lib. i. , Dionysio lib. i. de dictum est Cap.f. de alibi.
223쪽
De Majo mense, ejusque diebus Fectis. SAxis dictum est superiori Capite I A., Majum mensem Lati
nos priscos Majae quae eadem Sc Fauna , seu Fatua, Sc Bona Dea Fauni Latii Regis uxor, de soror suerat, dicasse: quare colligitur, hoc mense sacra ei Deae facta uti contendit Festus lib. II.: Majus, inquit, mensis in compluribus Civitatibus Latinis ante Urbem conditam fuisse videtur, qua ex causa utrum a majoribus, ut funius a funioribus di itis sit, an a Maja, quod Mercurio filio ejus res divisne fiant solemnes t auia, quod ipsi Deae in multis Latinis Civitatibus facrificia fiebant. Sic Festus, qui hanc Majam Mercurii matrem facit contra ea , quae dicta sunt eodem Capite Iq. , ubi de Ovidii, Sc Plutarchi sententias examinavimus. Puto itaque Calendis Maiis ea sacra facta ex Ovidio lib. s. Faltorum: quod sacrificium Damium dictum scribit Felius lib. 1., &male per antiphrasin sic vocatum prodit, quasi minime publicum esset: quum constet pro populo factum fuisse, Se sub dio, ut advertit Scaliger Sc Dacerius , dc apparet ex Cicerone epist. Iq. lib. I. ad Atticum , qui Clodii sacrilegium narrans, ait: Credo enim te auditisse, quum apud Caesarem pro populo fieret, venisse ibi muliebri testitum , mirum. Sacri ritum descripsimus Capite q. & modo addendum est, id sacrum in aede Pontificis fieri solitum, nam quum ea instarent solemnia , vir ipse cunctique mares una commigrabant; uxor vero Ο natissime domum instruebat, ubi maxima sacrorum pars noctu peragebatur, serentibus etiam in eum locum Luminis Sacerdotibus simulacrum Deae vitigineis intextum ramis, & sacrum Draconem, uti
ex Varrone, & aliis tradit Paulus Marsus ad lib. s. Fastorum Ovidii
bio feror Augustus mensis mibi carminis bufus, Ius babet, interea Diva canenda Tona est. Plutarchus vero in Caesare scribit, putasse sacrificantes sacrum draconem ad aedcs Deae jacere.
224쪽
Sexto Nonas Maii, idest die secundo, Compitalia fuisse comperimus ex Calendario apud Rosinum. At Varro de Lingua Latina lib. 3 . quotannis eum diem conceptum scribit: unde Macrobius Saturnalium lib. I. cap. q. ad finem resert verba, quibus Compitalia
concipi solebant: quare viri docti existimant eas ferias haud statas, sed conceptivas fuisse, quod patet ex Ausonii Eidyllio 1 1. Et nunquam certis redeuntia festa diebus ,
Cum sua per vicos Compita quisque facit.
Sed Calendarium vetustum Romanorum stato die id festum adnotabat, quod Compitalibus is dies ab antiquis fortasse praescriberetur ;veruntamen quum permultum temporis ea sacra fieri desissent, ferunt L. Pisonem magno apparatu ea restaurasse, & quum primum per Magistros Vicorum fierent, Piso per Praefectos Vicorum ea celebrari jussit: quod patet ex Asconio Paediano ad orationem Ciceronis in Pisonem, & Alexandro Geniat. lib. s. cap. I9. ubi scribit sublatis Collegiis iterum plura ejus sella fuisse immutata: unde sorte id quoque additum fuit, ut conciperetur dies, quo Compitalia peragerentur: atque ita Varro, de Macrobius resipondent Calendario , referente praesertim Suetonio in Octaviano Augusto cap. 3I., ab eo Compitales Lares ornari bis in anno instituitum vernis floribus, de aestivis: Caeterum Dionysius lib.q. Ioquens de Tullio Rege Romano. rum , haec habet: Deinde per omnia compita mandavit ut viciniae fa cella lignea dedicarent Geniis Compitalibus, quotannis eis D r.eta,
facerent, conferentibus liba singulis domibus. Sacrificiis, qui Compitalium tempore pro vicinissacra facerent, non ingenuos, sed servos adesse, ac miniserare voluit, quasi Geniis illis gratum esset servorum ininsertum : quod festum nostra quoque aetate Romani agitant paucis diebuspost Saturnalia summa cum Oeneratione, ac magnificentia, duratque mos ille priscus inseris placandi Genios per servorum ministeria: qui omni servitutis nexu per eos dies liberantur, ut bumanitate isea, cui magnum quid,'menerandum inesset, mansuetiores redditi, Dominos cariores babeant, leυius ferantsuae fortunae inclementiam : hactenus Dionysius, qui tamen scribit mense Decembri haec sacra peracta. Quoniam vero ejus aetate bis in anno Laribus
225쪽
ex Augusti instituto sacra per compita fiebant, ut diximus , hinc factum est eo tempore, servos hyeme Decembri stilicet) aestate . ,
aut vere, Se sic hoc mense iterum liberos ea sacra curasse: ex quibus tamen haud negari potest, rem adeo vetustam obumbratam rema
Illud sane certum est Compitalia Latinis priscis suisse, eorumque ritum in Romanos propagatum ; nam, etsi Dionysius hujus festioriginem Tullo Regi tribuat, 3c Plinius lib. 36. cap. 27. ad finem eausam adsignet quod quum Tarquinio Prisco regnante in foco genitale repente apparuistet, eo in sinum admoto mater Servii Tullii inrisia stupens miraculo, haud multo post Servium enixa est, qui mox Regno successit, indeque Laris filius is dictus fuit. Attamen apud Macrobium Saturnalium lib. I. cap.7. alia legitur causa his verbis exposita: Nec illam causam , que Saturnatibus a gnatur ignoro , quod Pelasgi, sicut Varro memorat, quum sedibus suis pulsedia merses terras petiissent, con fluxerunt plerique Dodonam , in incerti quibus baererent locis, ejusmodi accepere responsum erc. Et paulo post: Acceptaque serte, quum Latium per errores plurimos appulissent, in Lacu Cutiliens enatam Insulam deprebenderunt: inde sic pergit : Hoc igitur miraculo deprebens, bas isdespraedictas esse didicerunt, massatisque Siciliensibus incolis occupavere regronem , decima praedae secundum responsum Apollini consecrata, erectisque Diti Sacello,-Saturno Ara, quumque diu btimanis capitibus Ditem , em Virorum victimis Saturnum placare se crederent propter oraculum; Herculem ferunt postea cum Geryonis pecore per Italiam
remenentem suasisse illarum posterii, ut faustis Deri is infausta
mutarent, osterenter Diti non bominum capita , sed oscilla ad bu-manam sistem artesimulata: Se in fia: Hie Albinus Caerina subiecit: Malem nunc permutationem facrificii Praetextate memorasti, invenio psea Compitalibus celebratam, quum ludi per Urbem in cominpitis agitabantur resiluti a Tarquinio Superbo Laribus, ae Maniae ex response Apollinis, quo praeceptum est, ut pro capitibus, capitibus supplicaretur, idque aliquandiu observatum, ut pro familiarum fospitate pueri mactarentur Maniae Deae Matri Lartim : quod crificii genus Iunius 'Brutus Consul Tarquinio pulso aliter constituit
226쪽
celebrandum , nam capitibus allii, papaeteris supplicari iussit, ut responso Apollinis satisfieret de nomine capitum, remoto scilicet scelere infaustaefacrificationis: factumque est, ut eriles Mani uspensae prosingulorum foribui, periculum, si quod immineret familiae,
expiarent, ludosque ipsos ex viis Compitorum , in quibus agitabantur Compitalia appellitaverunt. Hinc habemus ex Varrone Sc Macrobio priscos Latinos ex Hemculis instituto,Pelasgorum nefario sacro immutato,Diti oscilla ad humanam effigiem arte simulata pro humanis capitibus suspendisse, idque festum quotannis fecisse . His positis, sacri intentionem scrutari opus est. Eam tradit Festus, & Paulus ejusdem mutilator lib. I q. his verbis: Pilae,steriles miriles, in muliebres ex lana Compitalibus suspendebantur in compitis, quod bunc diem fessum esse Deorum inferorum , quos vocant Lares putarunt: quibus tot pile quot capita servorum , tot eriles quot essent tiberi ponebantur, ut vitis parcerent , Ur essent bis pilis, e simulacris contenti: ubi Scaliger, Se Da cerius notant, has laneas effgies Manias dictas fuisse. Alio loco idem Festus lib. II. sic scribit: Laneae emies Compitalibus noctu dabantur in compita, quod Lares , quorum is erat dies festis animae putabantur esse bominum redactae in numerum Deorum . At Arnobius contra Gentes lib. 3.memoriar prodit Lares Vicorum, atque itinerum Deos esse, idque Plautus in Mercat. Act. I. Scen. 2. probat eo carmine:
Vos Lares Viales, ut me bene juvetis.& Ovidius lib. a. Fastorum :. . . . geminosque parit, qui compita servant, Et vigilant nostra semper in aede Lares . Tertullianus etiam in Apologet.cap. I 3. ait eos esse domesticos Deos, quod de Plutarchus Problem. cap. I. confirmat, Sc Plautus in Prologo Aululariae:
Ego Lar sum familiaris ex bae familia
Unde exeuntem me aspexistis. Mihi vero Festus arridet, Lares enim credebantur Dii inseri, Se Darmones ex Apuldo in libro de Deo Socratis, de in alio de Dogmate Platonis, Divo Augustino de Civitate Dei lib.f. cap. I I., Marciano E e a Capel-
227쪽
Capella , dc aliis . Hos 3c Plato prodit Ministros Deorum , Sc Cusi des hominum, si credimus Apulejo . Quare oscilla, & Laneas e T-gies virorum , dc mulierum in Compitis, Laribus hoc die suspendebant, ut ii illis simulacris contenti, vivis parcerent, idest, ut pro capitibus, quibus Diti sacrificabant, ea simulacra offerrent, contentique Dii inseri his essent, ut Hercules edixerat. Idcirco Manias ea simulacra dicebant, Sc Maniam Deam eo sacro invocabant, quod ea putaretur mater, seu avia Lariurn, cuius medio manes, seu Lares ad inferos, de ad superos evolarent ex Fello lib. II. verbo Mania, de Manes, dc Servio ad lib. 3. AEneidos ad
flant Manibus arae. ubi scribit Manes, seu Lares Deos inferos esse, aut eorum admini nistros, vel ut alii produnt, animas quae de aliis recedentes corporibus necdum in alia transiverunt. Ditis enim numen inserum traditur, ut canunt Virgilius lib. 6. JEneidos, Tibullus lib. 3. Eleg. s. ad finem, de alii: unde factum, Latinos invocasse Lares ejus numinis ministros, ut illud placarent, Se pro humanis capitibus Oscilla, dc Manias oblatas acciperet: sive ut Maniam ipsam, cui prisci Latini victimis humanis antequam Hercules in Latium appelleretur, sacrificabant, festi solemnitate placarent, ut videre eli apud Alexandruata
Sunt qui existimant Lares sub porci figura a Laviniensibus Albanisque cultos, memoriam recolentibus scrota triginta foetus enixae apud Lavinium Eneae aetate, ut scripsi supra Capite s. . Hac de causa memorant Lavinienses, te Latinos, dein Romanos porca Laribus sacra fecisse, 6c Quirites id festum, te Larium cultum a Laviniensibus aecepisse, ut videre est apud Uostium de Idololatr. lib. p. cap. 3 3. , ubi subdit, Lares publicos Urbium Praesides, quibus Romani Calendis Maiis sacrificabant ex Ovidio lib. s. Fastorum qui j idem sunt & Dii Penates, de Grundi Ies etiam dicti a Crunnio, sive Grundio, primum a Laviniensibus cultos, inde Latinis universis, de Romanis, qui Grundilibus Laribus Templum construxerunt ex Dionysio lib. I. , NAuctore Origin. Cent. Roman. Veruntamen opinor cultum Larium tam publicorum, quam similiarium N privatorum 4 Laviniensibus
228쪽
venisse. Id autem festum a sacrificio, quod Pelasgi Diti humanis victimis faciebant, Hercules immutavit: cui celebritati respondet ritus ab Hercule inventus, & Macrobius id testatur, quamvis subdat Tarquinium Superbum Romae id festum restituisse, de Dionysus, ac Plinius narrent Tullum Regem primum Romanis Compitalia exhibuisse, quum palam sit eum Regem, sive eum, qui primus
id fecit, ritum, & Larium cultum a Laviniensibus accepisse . Varro etiam apud Tomasinum de Donar. cap. 8. pag. 83. consentit ante Romam conditam Querquetulanos populos prisci Latii Laribus Querquetulanis aedem sacram posuisse. Hoc itaque die rem divinam Laribus in Compitis ipsis faciebant teste Catone de Re Rustic. cap. . .
Ara erat secus, quem corona ornabant ex eodem cap. Iq3., Plinio lib. 2 I. cap. 3. , Plauto Aulularia Act. 2. Scen. .
Haec imponentur in focum nostro Lari. idcirco floribus S sertis, thure, de fruge jis sacrificabant, ut Plautus, Ovidius lib. s. Fastorum, & Plutarchus Problem. cap. s I. narrant. Opportunius tamen erit alibi de Larium sacrificiis disserere. Quarto Nonas Maii ludi solemnes Antii erant ex Cicerone lib. i. ad Atticum epist. 8.: Calendis Maii de Formiano proficiscemur, ut Antii simus ad quinto Nonas Maii , Ludi enim Antii futuristini a quarto Calendas ad Pridie Nonas Maii: eos Tullia specitaremuit: idem repetit epist.9.: Antium me ex Formiano recipere cogito ad 2uinto N onas Maii. Antio Golo Nonis Maii proficisci in Tusculanum, de epist. Io.: Volo ames constantiam meam . Ludos Antiispectare non placet, eum velim mirare omnium deliciarum suspicionem . Paulus Manutius in dicta epist. 8. ad finem, putat legendum : a quarto ad pridie Nonas Maii, ut quarto Nonas ludi committerentur , pridie desinerent. Hinc vocem Calendas ab hominibus imperitis, qui desiderari aliquid crederent, addiectam putat, idque conjici ait, quod Cicero eo die Antii se esse velle asserat, qui ludorum commissioni proximus antecederet. Cui autem Numini hi ludi dicati essent, Cicero tacet: sed ex jis quae referunt ciusdem Interpretes epist. a. ad Atticum lib. Ιχ., praesertim Manutius, educitur eos ludos Fortunis Antiatibus sacros fuisse ; nam tametsi Antii Apollina res ludi exhiberentur, ut susius suo loco dicemus: attamen prae cae Disitirco by Corale
229쪽
teris solemnes Antiatibus suisse memorant dies quibus Fortunarum celebritas recolebatur, & ludi committebantur. Quibus si addas hoc mense Romanos Fortunae publicae sellum celebrasse ex Calendario, Rosino, & aliis, facile arbitraberis praedictis huius mensis diebus, Antiates ludos secille, ut Fortunis, quarum splendidissima aedes Antii erat obsecundarent, de quibus tamen suo loco plura referam. Septimo Idus Maii, qui eli dies mensis ejusdem nonus Lemuria, plerisque vero Latinis priscis Parentalia, erant. De his feliis multi multa scribunt; nam Ovidius lib. 3. Fallorum sic canit:
Ritus erat veteris nocturna Lemuria sacri, Inferias tacitis manibus illa dabant. Annus erat brevior, nec adbucpia Februa norant,
Nec tu dux mensem Iane biformis eras; Iam tamen extincito cinerisua dona ferebant, Compositique nepos bustaptabat avi. Mensis erat Maius majorum nomine dictus, kui partem prisci nunc quoque moris babet. Nox tibi jam media est,somnumquementia praebent,
Et canis,stuariae conticui iis aves. Ille memor ritus veteris, timidusque Deorum
Surgit, babent gemini vincula nutu pedes: Signaque dat digitis medio cum pollice junctis,
Occurrat tacito ne levis umbra sibi. Iuumque manus puras fontana perluit unda , Vertitur, em nigras accipit ante fabas; A:ersusque jacit: sed dumiscit: baec ego mitto, His, inquit, redimo meque me que bis. Haec novies dicit, nec respicit: umbra putatur Colligere, e nullo terga lidente sequi.
Rursus aquam tangit, Temesaeaque concrepat aera, Et rogat, ut te lis exeat umbra suis. 2uum dixit novies, manes exire paternos 'Respicit, in pur acra peracta putat.
Inde quaerit unde eum ritum Quirites acceperint, creditque Romulum id institui iste, ut justa Remo fratri solveret. Quidquid autentia Ovidius
230쪽
Ovidius contendat, palam est ea solemnia , Parentalia dicta fuisse, sic enim Ovidius ipse prodit, Sc ea sacra facta Diis pro majorum , de proximorum larvis disertissime probat, unde lumen Festo lib. g. in . principio: Fabam, is inquit, nec tangere, nec nominare Diali flamini licet , quod ea putatur ad mortuos pertinere ; nam ea Lemur ali-btisjacitur laretis , Ur parentalibus adbibetur sacrificiis, em in flore ejus, luctus litterae apparere videntur. Ergo ex Festo liquet Lemuralibus Parentalia peracta esse sacrificia, ut Scaliger eo loci memorat, de consentit Macrobius Saturnalium lib. I. cap. i I. ubi subjicit atro die parentare haud permissum, quodJanum, Juvemque his sacris praesari necesse esset, quos nominari atro die non oportebat. Id ipsum Porphyrion vetus Interpres Horatii in epistola 2. lib. a. assirmat, Lemures dictos putans Paasi Remures a Remo,
dein sic subdit: Cuius occisi umbram frater Romulus quum placare uellet, Lemuria inclutuit, ides Parentalia, quae mense niseo per tria
duum celebrari solent ante additum ann9 mensem Februarium. At NoniuS Marcellus de Propriet. Sermon. , & Varro lib. I. de Uita Populi Romani tradunt Lemuria dicta a Lemuribus, qui re divina facta his diebus placabantur,quique Larvae nocturnae, Sc terrificationes imaginum , & bestiarum erant. Quamobrem facile eli intelligere in . quanta sit haec vetusta res obscuritate. Ueruntamen ex Plutarcho Problem. cap. 82. habetur Latinos priscos hoc mense parentalle: en verba Plutarchi: Cur mense Maio uxores non ducunt dc post plura rAn quod plerique Latinorum buc mense mortuis parentant, em ob eam causam Mercurium quoque eodem mense venerantur, qui Maiae cognominis es Sed cur is Auctor plerique voce usus sit scrutari operae pretium est. Ego puto non sine ratione id dictum a Plutarcho, nam omnes Latini hoc mense non parentabant: ii sane, in quorum fastos Februarius relatus haud erat, hoc mense laudata sacra faciebant: illi autem, qui te Februarium computabant, non hoc, sed eo mense parentabant. Quippe , ut reseram eo loco, in quo de festis Februarii verba faciam, clarum est Latinos illos, qui Evandri, & Arcadunia instituta religiose servabant, Februariu parentaile; Albanos vero, aliosque, qui reneae ritus mordicus custodiebant, Majo. Ferunt enim Aneam quotannis Anchisi Patri parentalia sacra fecisse, id enim con-Disiliros by Corale