장음표시 사용
251쪽
earumque opus potius caeptum Quintili mense, &scaestatis medio , ut Dionysio placet. Sunt qui ex his arguant eodem mense, quo Lavinium extructum est, AEneam ab Ascanio in Deorum numerum relatum ex eodem Dionysio, qui ita ait eodem lib. I.: AEnea ex hominibus exempto, septimo ferme anno post captum Ilium Euryleon Regno Latinorum potitus es, mutato nymipe in exilio dictus Ascanius. Itaque si Ilium captum eis menseJunii, arguitur septimo anno post Ilium eversut
eodem mense recurrente, A neam in Numicio amne submersum, de
inter Deos Indigetes relatum, Templo ei sectato, dieque sesto indicto , & sacerdotibus ei adscriptis, ut narrant Dionysius, Auctor Originis Gent. Roman. , Livius, &alii, quos adduximus Capite . . Caeterum, licet is dies incertus sit, AEneae tamen sub cognomento patris, seu Iovis Indigetis sella quotannis Ascanium , univcrsumque Latium fecisse,de Flaminem, Sacerdotesque assignasse constat. Enimvero praeter lam adductos, Festus lib.9. sic scribit: Indiges niugetis facit : boc nomine AEneas ab Ascanio appellatus est quum pugnans cum Aea entio nusquam an ruisset, in cuius nomine etiam Templum consecravit. Virgilius itidem lib. I 2. AEneidos :Indigetem AEneam scis ipfa,.scire fateris Leberi C lo, Fatisque ad sidera tolli.
ubi Servius: Indigetes, inquit, Dii duplici ratione dicuntur, vel f cundum Lucretium quod nullius rei egeant, vel certe Indigetes Dii sunt ex hominibus farili, Ur dictι Indigetes, quasi tu Diis agentes. Hanc quoque sententiam probat Macrobius in Somnium Scipionis
lib. I. cap.9. ubi affert hos versus Hesiodi in latina verba conversos.
Indigetes Dieti facio summi Νυis bisunt
2uondam homines, modo cum superis humana tuentes. Largi, ac munifici, ius Regum nunc qasque nacti. quamvis viri docti credant Indigetes dicitos qui ex hominibus in Deorum numerum relati simul cum jis invocantur, quum indigitare sit invocare. Ovidius etiam lib. q. Metamorph. de Enea l quens, sic canit: Lustratum genitrix dilino corpus odore linxit, Ur ambrosia cum dulci nectare mixta,
252쪽
Contigit os, fecitque Deum , quem turba Isiritum Nuncupat Indigetem, Temploque, Ari Me recepit. Quare Poeta testatur Romanos AEneae festum egille, eique Templa . N Aras sacrasse; sic Tibullus lib. 2. Eleg.5. ait: Illic sanctus eris, eum te veneranda Numici da, Deum Caelum miserit Indigetem. 3e Aulus Gellius Noctium Atticarum lib. 2.cap. I S.,Solinus cap. I 8., de alii ; immo Servius ad lib. i. AEneidos explicans liosce Virgilii
versus: . . . . cernes Urbem, er promissa Latiini
Moenia , sublimemque feres ad sedera Celi
Primo, inquit , praelio Latinus est interemptus, secundo vero AEneas Turnum occidit: Us vero, ut quidam dicunt, quum Me entium, ut quidam vero Mesapum fugeret, in Numicum sutium cecidit: titetero Ovidius refert, in Caelum raptus est, cujus corpus quum posivictos Rutulos Ascanius qMaereret, non inteniret, in Deorumtanumerum credidit relatum : de insta pag. iso. sic exponit sequentia
Hunc tu olim Celo spoliis Orientis onustum Accipies secura, vocabitur bic qusque votis . Accipies secura , quia post mortem Caesar meruit aram, fastigium, flaminem : bis quoque: potest intelligisicuit Romulus, sed metius secuti AEneas, de quoIuperius ait: sublimemque feres ad Misa Caeli
magnanimum AEneam, quibus verbis Grammaticus innuit Caesari Aram , fastigium, de flaminem poli consecrationem asi 1gnatum fuisse, sicuti AEneae. Sunt Sc qui prodant Aneam Pontificem fuisse , Albanosque Pontifices eum sacrorum auctorem, dc Pontificum Principem appellasse cx Virgilio apud Macrobium Saturnalium lib. 3. cap. I. dc a. ad finem, Strabone lib. 3. Aiunt etiam AEneam in Latio primitias omnes Iovi vovisse, uti ex Catone colligit Macrobius lib. 3. Saturnalium cap. s. ad finem, ubi quaerens cur Virgilius Merentium contemptorem Deorum nuncupet: Sed veram, inquit, hujus contumacismi nominii causam, in primo libro Originum Catonis diligensis Ior inυeniet, ait enim Me entium Rutulis imperasse, uisibi osser
253쪽
rent quas Diis primitias osserebant, Latinos omnes similis imperii metu, ita vocasse: Juppiter, Si Tibi Magis Cordi υ, Nos Ea Tibi Dare Potius, auam Merentio, Plaei Nos Victores Facias tquamvis vinum Mezentium petiisse, & Eneam, seu Ascanium illud Iovi obtulisse plures adducti Capite s. assirment. Hactenus de festis AEneae, & die natali Lavinii, & Albae; nunc ad alia procedamus. Quinto IdusJunias, ex Calendario, Ovidio lib. 6. Fastor. , aliis. que, seriae erant Veliae, Sc Vestalium celebritates. Diximus Capite s. Vestae sacra, & eorum ritus, ac festum diem , Numam a Laviniensibus, de Albanis accepisse, quod nemo negat: ergo haec sacra primi omnium Latini habuere, dein a Numa Romam translata ; itaque hoc die ante Romam conditam, has caeremonias, quas AEneas primum , inde Numa edixit, in Latio peractas suis te comperimus ex Servio, Festo, & Ovidio . Servius enim in Eclog. 8. ita scribit: Virgi. nes Vestales tres maxime ex N onis Maiis ad pridie Idus Maias alternis diebus spicas adoreas in corbibus messuariis ponunt, eaque spicas ipsae Virgines torrent, pinsunt, molunt, atque ita molitiamta condunt. Ex e arre Virgines ter in anno molam faciunt Lupercalibus, Vestalibus, Idibus Septembribus adfecto sile cocto,.fati duro: Festus lib. ii. sic ait: Muries est, quemadmodum Veramus docet
ea, quae sit euale sordido pila pinsito,i in otiam fritilem conjecito, ibique operto, gypsatoque in furno percocto, cui Virgines Vestales serra ferreas Io, in seriam coniecto, quae est intus in aede Vestae
in penu exteriore, aquam jugem, vel quamlibet, praeter quam quae persissulas venit, addunt, atque ea demum in sacrificiis utuntur. Ergo post quam Uirgines statis diebus far molitum, caeremoniis per Servium expressis condiderant, ex eo farre ter in anno, & sale sordido cocto, te conjecto in ollam , & aqua addita, molam faciebant, eaque in sacris Deae hoc die utebantur: quam molam castam vocabant, ut subdit idem Festus lib. 3. Hoc etiam die libabant non vino, sed aqua Numici fluminis, ut AEneas, & Adbani Reges instituerant ex Servio
ad illud lib. . AEneidos: bae ontis agna Numisiunde Iuvenalis invehens in quosdam Latinos, qui vino Vestae libabant, sic Sat. S. canit et2uaedam
254쪽
auedam de numero Latiarum , ac nominis alti
Cum farre,stvino sanum , Vestamque rogabat. CaIices autem fictiles, quibus utebantur Culluli dicti sunt, ut Acron,& Porphyrion scribunt in Horatium lib. I. Carminum Ode 3 i. Die-hus Vestalibus proximis, Penus, locus intimus in aede Deae segetibus septus aperiebatur, ut auctor est Festus verbo Penus: de convivia pallim circa socos agitabantur, cibis ad Virgines missis in patella Deae libandis, Asini floribus coronati, atque e pane velati monilia quaedam gerentes, circumducebantur per Urbes; molae item sertis, &floribus ornabantur, & quiescebant, ut ita seci, Sc Domina socorum, quae Vesta est, a Pistoribus colerentur; Matronae itidem nudis pedibus ad Vestae aedes ibant, ut patet ex Ovidio lib.6. Fallorum cujus versus quia multi sunt non libet adscribere, & idem reserunt Alexander Genialium lib. 3. cap. I a. , Tiraquellus ejusdem Interpres, Se fusius de hoc agunt Commentatores Ovidii loco adducto. Ex Festo etiam lib. I . comperimus hoc fortaste die, Deae simu lacrum in foro positum fuisse, excubiasique ibi actas a populo: en Festi verba: Stata matris simulacrum in foro colebatur, postquam id coia lustravit, ne lapides igne corrumperentur, qui plurimus ibι flebat nocturno tempore; Magna pars populi in suos quisque micos retulerunt ejus Deae cultum, quo loci Scaliger, loco collustravit, legenduma putat Coeliusfiravit, idque Uellae simulacrum, quae Stata mater asiliendo ab antiquis dicta est, nilis autumat, quod Se refert Dacerius: subdunt etiam praedicti ea nocte , vel orta jam luce circumductum id simulacrum fuisse per vicos Urbis, quod equidem mirum est, quum Ovidius lib. 6. Fastorum nullum in aede Vesiae, Deae simulacrum stetisse his carminibus alterat:
se di iustus Vestae simulacra putavi,
Mox didici eurio nulla hiabesse ibolo. Ignis inextinctus templo celatur in illo, E figiem nullam , Vesta, nee ignis babent. quamvis snt qui effinxerint Vestam, Matrein an filiam nes io , Virginis ore tympanum gellantis quod Ventos contineret, ut videre
est apud Lilium Gyraldum lib. q. de Diis Gentium, Caelium Antiquarum Lectionum lib. I . cap. Iq.: de quibus tamen & aliis, i Vella
255쪽
Vestalium origine, Sc caeremoniis plura dicturus sum suo loco. Tertio Idus Junias Matralia erant, Matris scilicet Matutae festa ex Calendario, Sc Ovidio lib. s. . Ritum hujus sacri, quod Arcades Evandro Duce in Latium invexerunt satis Capite I 3. exposuimus. Nunc addimus eo die libum, quo ei sacrum fiebat, Testuatium dictum, a Latinis appellatum, quod, ut ait Varro lib.q. de Lingua Latina in testu caldo , vel ut alii legunt in testa calda coqueretur, idque Ovidius in carminibus Capite I 3. relatis factum scribit, ut imitarentur Carmentam matrem Evandri, quae illud libum Deae quondat obtulerat. In hujus sacrificio Matronae serorum liberos pro suis, in ulnas accipiebant, et sque bona precabantur. Denique ea agebant, quae Bacchi nutricibus, & casui, in quem Ino propter pellicem venit, convenirent, ut auctor est Plutarchus in Camillo & Problem. cap. I 6. N IT. , M jam patuit ex carminibus Ovidii. Decimo quarto Calendas sextiles, seu Julias, Palladi in Aventino sacra fiebant, ut Ovidius lib.5. Fastorum his versibus testatur.
Iam sex, er totidem luces de mensesuperfunt,
Λ uic unum numero, tu tamen adde diem .
Sol abit e Geminis, Ur Cancrisigna rubescunt, Ciepit Aet entina Pallas in arce coli. Nonnulli haec sacra per Politorienses ex Politorio Urbe Latii, quos Ancus Martius expugnavit, & in eum montem traduxjt, ad similitudinem sacrificii, quod Politorii Palladi faciebant, primum inducta opinantur. Alii vero Aventino Albanorum Regi a Latinis primum, sub Palladis nomine facta . Ferunt enim ibi Aventinum sepultum ex Livio lib. I. , Dionysio lib. I., Auctore Origin.Gent. Roman. , Festo
lib. I., & Varrone lib.q quamvis plures dictum affirment hunc montem ab adventu, vel ab Avente fluvio Sabinorum, aut ab Avibus, seu adventu hominum, quod commune I atinorum Diane Templum ibi csset, ut Varro, Servius ad lib. I. IEneidos, tu alii tradunt. Hinc memorant Aventinensem Deum ibi cultum . Quicquid vero de hoc fuerit, idem mons antiquissima Latinorum sedes ante Romam conditam ideo fuisste existimatur, quod illic eorum Templa essent, ut Dianae aedes, Lauretum, vel ut aliis placet
I aurentum, ubi erat Vortumnus, & Silva Iovi sacra, Iunonis Reginae
256쪽
delubrum simile illi, quod Ardeae visebatur; Minervae etiam aedes,
de Bonae Deae Fauni uxoris sacellum, atque ara Veneris Myrteae, quam Murtiam vocant ex Plutarcho in Camillo, Livio Decade r. lib. s. dc lib. ., Sc P. Victore. Addunt etiam Evandrum in Aventino Laurentum, sieu Lauretum instituisse, ut inde decerpta laurus sumeretur ad Herculis sacra , auctore Varrone apud Servium lib. 8. Aneidos pag. O2.
Alii produnt hoc die ab Ovidio notato, non Palladi, sed Palis
tanti eo loco sacrum factum. Sed hi sane allucinantur, quum con stet Pallantiam filiam Evandri ab Hercule vitiatam, vel Pallantem , , sive Evandri filium vel nepotem, in Palatino monte tumulatum ex Varrone,M aliis quorum meminit Servi us ad li b. 8 Kneidos pag. 8 f., nullum honorem divinum promeruisse testimonio Dionysii lib. i. Ut autem ego promam quid sentio, Palladi id sacrum factum puto , neque illud ad Latinos pertinuisie. Nam etsi pro certo habeam quod Aventinum Regem in eo monte sepultum Latini divinis honoribus percoluerint: de Ascanio, Tneae, Latino, Fauno, Pico, aliisque Regibus post consecrationem aedes sacras dicarint; Tiberino etiam itidem Albanorum Regi , quem in precibus , 5c sacris Servius ad lib. 8. Eneidos ita vocatum assierit: Adesto Tiberine cum itiis undis: Ennius quoque lib. I. Annalium ex editione Hieronymi Columna
Teque Iuirine Pater teneror, Horamque δuirini Tequa Pater Tiberine, tuo cum sumin ancto. Ze Livius lib. a. ubi Horatium Coclitem ita loquentem inducit i Tiberine Pater te sancte precor, baec arma, in bunc militem propitio fumine accipias: attamen hoc die Ovidius Palladi sacra facta fatis dilucide scribit, neque divinare oportet Palladis cognomento Aventinum eo die honoratum, quum nemo antiquorum id prodat.
257쪽
De Fesis mensis Quintilis, qui nunc Iulius
ricitur. Uintili mense plura Latinis festa occurrisse nemo est qui ambigat: quae tamen, quo die celebrarentur, non ita compertum est: veruntamen hic proxime sequentia sunt inter caetera memoratu digna, quamvis non satis clara esse puto, quod ea cum suis Roma confuderit: quandoquidem in Calendario tertio Nonas Quintiles notantur Poplifugia, quae quum ad Latinos non pertineant, ex eorum serie opinor eo die Latinos Victoriae festum percoluisse, S: Romanos alias caeremonias
addidisse, quod eo die, quo Romulus fato concessit, consternatus repentina Regis morte populus, fugisset, ex Plutarcho in Romulo, BeDionysio lib.2., quamvis Varro lib. s. de Lingua Latina id factum fuisse scribat, quod direpta Urbe a Gallis , Fidenates, aliique finitimi populi ad versus Quirites conjurantes, in fugam plebem Romanorum egissent; unde in his sacris fugae vestigia apparuisse, de inclamationes
quasdam, ut imitarentur fugam, quae tum acciderat, ac mutuam invocationem cum timore, & tumultu factam, testantur Varro , dc Plutarchus. Macrobius Saturnalium lib. 3. cap. 3. haec de eo festo
habet: Hyllus libro quem de Diis composuit, ait Vitulam vocari Deam, qua Letitiae praes. Pisio ait Vitulam Victopiam nominari, cuius rei hoc argumentum profert, quod postridie Nonas fulias re bene gesta, quum pridie populus a Tuscis in fugam versus sit, unde Poplfugia voeantur, post victoriam certis sacrificiis fiat Vitulatio rquidam ejus nomen animadυersum putant, quod potens sit vitae tolerandae, ideo bule Dee pro frugibus Adri sacra dicuntur, quia frugibus vita bumana toleratur, unde boc esse anima tertimus quod ait Virgilius. Cum faciam vitula pro frugibus ipse venito , ut mitul dixerit pro mitulatione, quod nomen esse facrificii ob latitiam factis perius expressimus. Ex hisce Macrobii verbis colligitur Victoriae eo die sacra facta vitula
258쪽
vitula iuxta Pisonis sententiam et neque facile concesserim huic Deae sacrificatum, quod tunc Romani imitarentur pugnam, fugam , &victoriam de Fidenatibus finitimisque habitam; nam licet Varronis maxima sit auctoritas, attamen vero propior est sententia Plutarchi,&Dionysii, nullam eo die pugnam cum finitimis habitam ostendentium, & Patricios in Romuli perniciem conspirantes, subita oborta caligine ob turbam diffugientem , eum in medio plebis trucidasse ;unde quis arbitrabitur diem, quo Patriae Parens necatus est , honoratum sacris Victoriae, ac si populus hostilem impetum supera Gset, & dies civili, quia Patris sanguine, foedatus, dignus esset Triumpho t Palam itaque est die notato recoluisse Quirites memoriam sugepopuli in sacris simulatae, quae in nece Romuli acciderat. Sacrificatum vero non ob eam rem victoriae, sed quod fuga facta esset eodenia die, quo Victoriae festa celebrata erant . Uictoriae quippὸ cultum in Latium Arcades invexisse fatis liquet ex Dionysio lib. i. qui de Evandri in Latium appulsu verba faciens: In vertice vero, inquit, tumulis Aventini scilicet) Victoria Fano extrud o , rem Δυinam ei alternis annis geri instituerunt, quod in nostra aetate Romani faciunt. Hune Areades fabulantur filiam Palantis prognati eaone, in bonores , quos nunc apud homines babet, eonsequutam Minerva iubente, quod eum bac Dea simul educatasit, a Iove etiam recens natam Minervam commendatam esse Palanti , in apud illam educatam, dum adoleverit. Quamvis igitur Romani haec sacra ex Arcadia translata maxime curaverint, & Dionysius hujus diei festi meminerit, attame neque in Calendario, neque apud Scriptores is notatus reperitur, nam
in Calendario quinto Calendas Septembres fit mentio Victoriae sacrorum , ob Aram Victoriae a Caesare Augusto in Curia Iulia dedicata , victoria de IEgypto habita Dione lib. 1 I.,dc Herodiano lib. 7.testibus. Sic quinto Calendas Novembres scriptum est ludos Victoriae dicatos, eosque institutos a P. Cornelio Sulla bello civili, quum Samnites , Telesinosque fugasset ex Velleio lib. 2. , Asconio Paediano in Verrinam Ciceronis. Livius lib. 29. meminit Templi Victoriae in Palatino, ubi antea P. Valerii Poplicolae domus fuerat, quod L. Posthumius AEdilis Curulis ex mulctatilia pecunia extruendum curavit: in
259쪽
quod Matronae Romanae simulacrum Matris Deum Pesssinunte advectum, antequam propria aedes consecraretur intulerunt: & lib. 3 q. refert M. Porcium Catonem Consulem aediculam Victoriae Virgini ,
quam bello Hispalensi voverat, biennio post dedicalle . Quamobrem conjicitur hoc Popli sugii die, id festum a Latinis, & Romuli aevo a
Romanis concelebratum, dum ex Pisone patuit Victoriar sacra eo die sacta. Neque id Dionysii narrationi haud quaquam convenit,is enim memorat alternis annis ea sacra facta, tuum tamen Popli fugium quotannis solemne esset; enimvero fatis est Victoriae eo die haud quaquam sacrificari potuiste, si ejus festus dies non sutilet. Caeterum, sive an niversaria sacra, sive alternis annis Victoriae fierent, parum refert, quum ex hoc sacro Victoriar facto, dum Roma nasceretur, arguatur Latinos, quorum Numen tunc Victoria erat, praedicto die illi sacrificasse, unde apparet, die notato in Calendario ex Arcadum instituto Latinos alternis annis illi ferias agitas te, Romanos vero, tum ob ca-1 um mortis Romuli, tum ob fugae plebis memoriam, Popli fugia instituisse, servato ritu Victoriae quoque sacrificandi: festum autem Victoriae in alium diem sorte transtulille, cuius neque Calendarium, neque Scriptores meminerunt: quae quum obscura sint, & vetustissima , operae pretium fuit indicaste. Porro tacendum non est, antiquos id Numen Virginis alate habitu, vultu liberali, & blando, capite lauro coronato, manu dextra
I rotensa ramulum laurus ostentante, cssinxtile, ut eruitur ex antiquis
Numismatibus apud Coligium, N alios, unde Ennodius Ticinensis
Epigram m. I 8. Ecce tenet mictrix pennatum dextera Numen Venit, est ad reditum non babet arma viae. Aurelius Prudentius lib. 2. contra Symmachum ens armoreo in templo rutilas Vi toria pennas Explicet, Ur multis surgat formata talentis. Ex his colligitur colorem simulacri suille purpureum, candidum etiam ex Silio Italico lib. s.
. . . . niveis Victoria concolor alis .
Corippo etiam de Palatio Iustini minoris lib. I. dum. 6.: Iuatuor in sese nexus curvaverat arcus Per Disit oci by Cooste
260쪽
Per dextram, lavamque tenens Victoria partem Altius erectis pendebat in aere pennis. Tanto studio populus Romanus hanc Victoriam coluit, ut Symmachus Urbis Senator, & Orator egregius scriptis, & epistolis suis ageret de repetenda Ara Victoriae, culparetque Christianitatis tempora, te felicitatem gentium attolleret, quasi sine Victoriae Templo Romana res diu stare nequiret, sed ei os obstruxerunt Sanctissimi Antistites Ambrosius, & Augustinus. Nonis Quintilibus erant Nonae Caprotime, de quibus Romani Scriptores perhibent, eo die Romulum apud Capreae Paludem concione habita , repente tempestate exorta disparuisse ideoque fe- 1lum institutum, ut Plutaretius in Romulo, bc in Camillo resert. Suntμqui signent eodem die Popli fugia, Se Nonas Caprotinas, si Plutarcho fides danda est. Macrobius Saturnalium lib. I . cap. II. de eo festo fusius loquitur: cui concinit Plutarchus in Romulo, de in . Camillo, epulum mulieribus eo die extra Urbem sub umbraculis ex ficulnis frondibus contextis praeberi memorans, servasque eleganti habitu circumeuntes ludere, deinde invicem se plagis, ac lapidum ictibus impetere consuevisse, quasi tunc mulieres, Romanis in praelio adessent, pugnantibusque opem serrent.
Ex Varrone lib. s. de Lingua Latina colligitur id festum apud Latinos fuiste, Romanosq; ab iis illud mutuasse: None Caprotinae ait Varro quod eo die in Latio lunoni Caprotinae mulieres sacrisscant, in sub evrisic aciunt, e r ἡ caprifico adbibent virgam : ob hoc toga
praetexta data eis; sic legunt Rosinus Antiq. Roman. lib.q. cap. II.,&alii, unde patet Iunoni hoc die in Latio a Mulieribus Sacerdotibus, quibus togae praetextae ius tunc erat, sub caprifico sacra facta, Sc virgam e caprifico , ac lac ejus sacrificio adhibitum, epulum quoque sub umbraculis ex ficuum frondibus contextis exhibitum, ac servas, ScDominas epulatas, ideoque Nonas dictas Caprotinas. Romani itaque ob memoriam fortasse facinoris ancillarum, quod Macrobus memorat , 8c quod die sesto Iunonis Caprotinae accidisse reserunt, alias solemnitates addiderunt, unde Plutarchus in Romulo ad finem, ob hanc confusionem caeremoniarum, coactus est fateri, factum ancillarum , evenisse eodem die, ac sacra Iunonis.