장음표시 사용
341쪽
cap.9., L. Floro Epitomaste ex lib. q. Livii, Servio ad lib. t. mei. dos , N Claudiano de G. Honorii Consulatu. - . . perpetuirique immoto cardine claustris fanus bella premens, iata sub imagine pugnae , Armorum innocuos paci-Vistir bonores. Hunc patrem in indigitamentis invocabant , quod Lucilius apud Lactantium de Vera Sapient. lib. q. cap. 3. , in Deorum Coucilio irridetriat nemo sit nostrum , quin pater optimus Divum, Ut Neptunus pater, Liber, Saturnus pater, in Mars Ianus, 2uirinus pater, nomen dicatur ad unum. de Iuvenalis Satyr. s.
Respondei bis sane pater. Virgilius lib. 8. AEneidos in carminibus mox adductis. Hunc Salii
Deorum Deum indigitabant priusquam Roma conderetur ex Macrobio lib. I. cap. f., & relatis Cap. 22., hunc principium rerum , ScDeorum, ut Septimius antiquus Poeta apud Terentianum Maurum libro de Metris occinit: Iane pater, Iane tuens, dite, biceps, biformis O cate rerum fator, o principium Deorum , Stridula cui limina, cui Cardinet tumultus, Cui referata mugiunt aurea claustra Mundi Consecrarunt & illi januas, dic vias, quin etiam omnium ianuarum, & portarum Custodem, Ze Rectorem viarum secerunt, si
Maero O cap. s. credimus. Varro lib. . Rer. Human. apud eundem Macrobium, refert, antiquos duodecim aras pro totidem meu
sibus Iano dedicasse, ad indicandum eum anni moderatorem, de quo etiam Martiat. lib. Io. Epig. 2 8. ad Ianum: Annorum ι nitidique fator pulcberrime Mundi, Publica quem primum vota , precesque canunt. Quamobrem Iano primitias omnium sacrorum offerebant, quamvis aliis Diis litarent, quod is viam pandere ad audientiam Deorum Omnium putaretur teste Macrobio ubi supra, Arnobio lib. 3. contra sentes, N Ovidio lib. I. Fastor.
342쪽
. . . . cur quamvis aliorum numinapiscem
lane tibi primum tbura, meνumque fro Ulposis ad'iumper me , qui limina freta Ad quoscumque toles , inquit , babere Deos. Et quamquam Xenon apud sepe laudatum Maerobium scribat id factum, quod narrarent Ianum primum ritus instituisse sacrorum, quod N plures hariolantur Fabii Pictoris lib. 1. de Aureo saeculo, haec Ieserentes verba: Vinum, in far primus illos Acist fanus ad fa-crificia, em religionem terius , quam ad esum , primus etiam aras,
in ramoeria , . sacra domis, in ob id ei in omni saerificio perpe-ma praefatio praemittitur , far que illi , in vinum primo praelibatur et
Attamen titulus ejus libri mentitur, &qui Fabii verba transcripserunt, ab Annio Viterbiensi mangone se fiaudatos complorent. Catinteram causa vero propior ea est, quam Festus lib. 3. , in voce Cbaos exponit his verbis: Unde Janus detracta aspirasione nominatur, ideo
quod fuerit omnium primus, cui primo supplicabant velut parenti,
tr a quo rerum omnium factum putabant initium I cui consentiunt Servius ad lib. . AEneidos, ubi subdit Ianum aerem reputatum , Mocis genitorem, idcirco institutum, ut is preees omnes ad Deos perferret, Se Tullius lib. I. de Natur. Deorum, Nomina etiam , quibus eum in vetustissimis carminibus Saliaribus indigitabant, id ipsum evincunt: Eanum quippe oum Vocabant ab eunia, quod mundus semper eat, dum in orbem volvitur , 5e ex se initium faciens, in se resertur: Patrem quasi Deorum Deum . Consivium a conserendo, idest a propagine generis humani, quae Iano auctore conseri putabatur: Iunonium, quasi omnium mensium ingressum tenentem, nam in ditione Iunonis erant omnes Calendae, Patulcium, Et Clusivium, seu Clusium, quia bello caulae ejus patebant, pace claudebantur, Geminum, quasi utriusque Ianuae Cael sis potentem, uti patet ex Macrobio cap.f., Servio ad lib. I. AEneidos , Alexandro Genisi lib. I. cap. Iq. ad finem, Ovidio lib. I.
Falton, qui praecaeteris sic virtutes Jani describit:
uidquid ubique vides, Caelum, mare , nubila, terras: Omniafunt nostra clauo, patentque manu, Me
343쪽
Me penes est unum vasti custodia mundi, . . Et iis tenendi cardinis omne meum es et Cum libuit pacem placidis emittere tectis Libera perpetuas ambulat illa Uas. '
Sanguine letifero totus miscebitur Orbis . . . - - . Hi IN i teneant rigidae condita bella ferae. ,- Prae reforibus eaeli cum mitibus boris . --... .
Et redit cio Iuppiter, isque meo: i
Hisce positis, liquet morem portas ejus aedis claudendi, Sc aperiendi, bello indicto, vel pace parta, non a Numa, Vel Romulo,. sed vetustiorem Roma fuisse, &.l Latinis institutum, ut intellige retur, bellum, Se pacem sub Iani priesidio, de tutela esse, quasi sub universorum Principe, quod Alexandro cap. Iq., magis arridet. Frustra igitur falsitate notatur a Servio Maro, qui omnem ritum sacrorum Jani a Latinis in Romanos manasse meminit, quum assertionem Virgilii praedicta confirment: quin & habitus Consulis bellum. indicentis, & fores templi recludentis, qui erat incinctus cinctu Gabino, idest toga sic in tergum rejecta, ut una ejus lacinia revocata hominem cingeret, quem morem eo vestitu sacra Iani tractandi, quum bellum indiceretur, ipse Grammaticus lib. 7. AEneidos a Latinis in Romanos propagatum probat : Cinctuque Gabino: boc autem vestimenti genere teteres Latini, quum necdum arma baberent, prae cinctis togis bellabant. Hoc rursus utebatur Consul bella indictu-hus , ideo quum Gabii eampaniae civitas scris operaretur, bellum stibito emenit i runc Cives tincti togis suis ab aris sunt ad bella pro secti , em adepti mictoriam, propter quod omen, tali baritusemper utebantur in bellis, unde his orsus es mos, de fusius Alexander
Iani simulacrum biceps senili vultu, cum clavi, ac virga figurirabatur ex Ovidio lib. I. Fastor., qui ita Ianum exhibet. Ille tenens bactilum dextra, clavemque sinistra, i, Edidit bos nobis ore priore sonos. re infra: Tum Deus incumbens baculo, quem dextera tenebat.
344쪽
M Maerobio cap. p., Romae vero plerumque fingebatur manu dextra tercentorum, de sinistra quinquaginta, bc quinque numerum retinens , ad demonstrandam anni dimensionem, quod Numam primum essinxisse serum testimonio Plinii lib. 36. cap.7., qui tamen id simulacrum tercentorum, de quinquaginta dierum notam manibus tenuisse assirmat: necnon Macrobii cap. 9., Alexandri Geniat.cap. Iq.
3e Tiraquelli ejus interpretis, qui Macrobium a Plinio dissentientem
Sacrificabant hoc die Numini libo Ze mola, idest farre tosto, Be sale sparso, quod fanual nuncupabant, Festo lib. s. auctore; idipsum resert Ovidius lib. I. Fastor. Inde vocor lanias, cui cum Cereale neredos Imponit libum , farraque mixta sale. Hinc Paulus Marsus scribit ex Varrone, de Festo id tibi genus suille vetustissimum, unde arguitur, veteres Latinos, quibus far in usu fuit, ita Iano sacra secisse; Sc quamvis Poeta infra thure quoque, dc mero Iano sacrificatum referat, uti ex versibus mox relatis patuit, attamen hunc morem Romanos a Latinis haud traxisse . sunt qui autument, eo quod Albani, de Latini in sacris thure nequaquam usi sint, ut auctor est Arnobius lib. 7. Contri Gent.: Neque enim temporibus quemadmodum creditur , in perhibetur beroicis, quidnam esset ιbus scitum est scriptoribus, ut comprobatur a pri- his, quorum in libris posita nulla ejus mentio reperitur , neque genitrix , Ur mater supersitionis Hetruria opinionem ejus novit, aut famam, sacellorum ut indicat ritus, neque quadringentis annis , quibus Aoana res viguit, in usum euiquam venit, sacra res quum fleret: neqtie ipse Romulus, aut religionibus artifex in commiscendis Numa, aut esse scivit, aut nasci. Quicquid tamen sit de Arnobii sententia, liquet Ovidium exposuisse ritum offerendi thura, Sc vinum Jano in praefatione, quam is in sacris omnibus aliorum Numinum meruit; Verumtamen hoc die non thure, sed libo, de mola, vetusto more ei Deo sacrificatum palam est ex eodem Poeta Sc aliis.
His Calendis Latini invicem missitabant caricas, idest ficus siccas, cariotides; de sic fructus palmarum, mella, bc globulos melle eonspersos, ac stipem, nummum scillaei siguatum Iani effgie, de V u Navis,
345쪽
Navis, qua Saturnus advectus erat, quae munera a Romanis streanae dicta sunt a Tatio Rege , qui verbenas felicis arboris ex luco Streniae, anni novi auspices primus accepisse dicitur ex Symmacho lib. Io. epist. 23. . Haec tacta scimus ominis causa, ut ita dulces dies anni a dulcibus rebus auspicarentur. Hujus rei meminit Ovidius loco citato sic canens.
xuid vult palma sibi, rugosaque carica , dixi,
Et data sub niveo condita mella cado lomen ait, causa est, ut res sapor ille sequatur, Et peragat ceptum dulcis ut annus iter. Dulcia cur dentur tideo: stipis ad ce causam :Pars mihi de festo ne labet ulla tuo. qui infra stipis munus refert ad Saturnum, ut per dona nummorum laudatorum memoria Saturni, & paupertas illius aetatis perennis posteris esset, sicuti Marsus ejus interpres erudite explicat, qui subdit idipsum indicasse Martialem his versibus: Aurea porrigitur fani cariota Calendis, Sed tamen boc mu nus pauperis esse flet. Hinc intelliges Suetonium in Tiberio,qui litteris mandavit praefatum Caesarem inhibuis te strenarum commercium , ne ultra Calendas Ianuarias exerceretur. Nune Latini his Calendis , dulcia , ficus siccas,uVam pastam, lixulas, & globulos melle consipersos, & mella ipsa donant suis civibus, vicinis, & iis, qui ex vetustissimo ritu procacia solent eo die canere carmina, & ita annum auspicari felicem . quae quidem nonnisi ad priscum morem, bc omen Latinae gentis mox en unciatum referri queunt, immo quum qui praedicta munera petunt , & donant, sussimen exposcant, Se pro sussimine tradant quod Setiae maxime in usu est suspicor antiquos hanc missitationem dulcium , piaminis causa fecisse. Haec festa agitasse liquet Latinos populos, qui Ianuarium anni initium secerunt; qui vero decem mensibus annum terminabant, neque Ianuarium computabant, quorum meminimus Capite Iq. , Iano etiam serias, δέ solemnia dicasse satis compertum est; nam S Janum coluerunt Albani, Se Latini omnes, quin Albae Carnae, MJani aedem Procae Albanorum Regis aetate Lisse patet ex Ovidio
346쪽
relato Capite I 3., ejusque interpretibus. Quo Vero mense, & die Albani solemnia praedicta celebrarent, mihi non constat. Diximus Latinos priscos Calendis, & pluribus Januarii diebus Jani serias concelebrasse: ejus rei inditium est quod quinto Idus hujus mensis, idest nono die, Agonalia erant, quae plures Agonia dicunt, quas ferias Latium coluit Roma haud condita, de Iano sacravit; de his multi multa dicunt. Paulus Festi mutilator lib. I. ait hunc diem Agonio Deo praesidenti rebus agendis dicatum, inde sibi parum constans subjicit, ab hostia, quam antiqui Agoniam dicebant id festum dictum, dein a montibus, qui Agones appellabantur, quasi nomen acceperint seriae a monte Quirinali, qui Agonius dictus est, ge a Collina porta Agonensi nuncupata, seu a ludo Co die agitato, que Agonalia dixerunt, quod locus, in quo hi ludi initio facti sunt, fuerit sine angulo. Varro lib.q. aliis s. de Lingua Latina, haec habet: Dies Agonales per quos Rex in Regia arietem immolat, dicti ab Agone , eo quod linerrogatur a Principe Civitatis ,-Princeps gregis immo latur. Ovidius lib. I. Fastor. his, aliisque rationibus originis hujus festi adductis, testatur sestum, de festi ritum manasse a Gnecis, qui Latium incoluerunt, te ludos Agonalia dictos Iano sacrarunt, en ejus
carmina, omissis aliis, quibus caeteras causas refert:
Fas etiam fieri solitis elate priorum Nomina de ludis Graeca tulisse diem , Et prius antiquus dicebat Agonia sermo, Veraque judicio est ultima causa meo. Ad haec Marsus notat Poetam verius putasse hune diem festum dictum a ludis, a Graecis, qui cum Hercule in Latium venerunt, in honorem Iani institutis, quippe eos ludos Hercules in Elide apud Iovem Olympium primus fecisse dicitur, Zc prisci Latini Agonia denominarunt, quod Festus, de Ovidius memorant; ut autem laudatos ludos eo die Iano factos Naso ostenderet, ita canit. kuattuor adde dies ductis ex ordine Nonis, Ianus Agonali luce piandus erit.
sed qua hostia placaretur Ianus, paulo post innuit.
. . . . . ita Rex placare sacrorum
Conjuge laniferae Numina debet ovis
347쪽
idest immolatione arietis,qui est quasi coniux,maritus scilicet ovium, sicut exponis Alexander Geniat. lib.6. cap. 8., &Marsus, qui subdit P tam versibus, qui sequuntur, dilucidE narraste id sacrum adco ve iustum in Latio filisse, ut arae, non thure tum non advecto , sed heriabi: subim; lauro fumarent. Hujus sesti Numam auctorem facit, ut sol et Plutarchus in Numa, sortasse quod ille Romam primum hanc celebritatem invexerit, quam a Latinis priscis eum accepisse patuit ex
' sequebantur Carmentalia, quae tertio Iduum , idest undecimo Ianuarii die celebrabantur ex Calendario, Ovidio lib. I. Fastor. , &lliis. Alexander Geniat. lib.6. cap.8. has serias decimoctavo Cale das Februarii, de sic decimoquinto die Januam, agatas fuse imbit,
cui consentit Calendarium, ubi Carmentalia tertio Iduum, Se VIII. Calendas Februarii acta esse notantur. Hinc insignis confissio apud viros doctos: nam sunt qui tradunt priora Carmentalia Porrimae Cariamentae, quae N Prosa, seu potius Prorsa dicitur, sacra, ultima Posta vertae . Alii memorant prima Carmentae, secunda a duabus Carmeniatis Porrima. N: Postverta denominata , si Ovidio lib. I. Fastor. fides danda est, qui sie canit: Respiciet Titan actas ubι tertius Idus, Fient Parrbastiae secra relata Deae . Nam prius Ausonias matres Carpenta vehebanti Haec quoque ab Evandri dicta parente reor
Nox bonor eripitur, matronaque destinat omnis, Ingratos nulla prole nova νe viros . Neme daret partus, ictu temeraria caeco, Visceribus cresens excut ebat onus.
corripuisse patres ausas immitia nuptas,lus tamen ereptum restituisse ferunt: Binaque nunc pariter Tegeae facra parent Pro pueris fieri, Uirginibusque jubent: Scortea non illi fas est inferres Mello, Ne violent puros exanimata focos, Si quis amas meteres ritus, a Reprecant , Nomina percipies non tibi nota priμιν .
348쪽
Porrima placatur, Postvertaque e sorores , Site fuge comiter, Ac nati Diva, tuae. Altera quod porro fuerat cecinisse putatur , Altera tenturum postmodo quidquid erat.
Hactenus Ovidius, quem tamen plures reprehendunt, putantes bis hoc mense, & notatis diebus sacrificatum, & in sacris Carmentam , Porrimam, Ae Postvertam indigitatam, quod ea Dea tam futura, quam praeterita canere solita esset, quemadmodum Paulus Marsus meum locum Ovidii adnotat, de Rosinus lib. q. cap. s. & alii reserunt. Plutarchus tamen Problem. cap. ., Vel juxta quorumdam computationem cap. 3 6., prodit matres familias Romanas ob restitutum eis Carpentorum usum, Templum Carmentae eondidiste, & Carmentalia secisse quotannis; immo non desiunt qui litteris mandarint, ultima Carmentalia sesta, Porrimae, & Postvertae Comitibus Carmentarditata, quasi harum Dearum monitu praeterita, & futura nota essent ex Servio ad lib. 8. .Hneidos pag. OT. Hisce praemissis incertum est cui nam priora, vel ultima Carmentalia essent sacrata. Quod si liceret in tantis rerum antiquarum tenebris aliquid fari, facile concederem priora festa Evandro, posteriora Carmentae facta fuisse. Porro ex eodem Ovidio, tertio Id sIanuarii, sacrum Carmentae ad Pontifices spectasse habes. En ejus
Proxima prospiciet Tisono Aurora relicto Arcadiae sacrum Pontificale Deae. Pergit Naso , & carminibus quae sequuntur causam sessi refert ad
Evandrum, qui cum Carmenta matre fatidica in Latium venit: qui Versus, quia plures sunt, apud eundem legi possunt. Decimoctavo Calendas Februarii matres sacrificalle liquet ex laudato Poeta ; sed unde tanta ritus dii misas orta sit, operae pretium est inquirere. Dionysius lib. i. postquam narravit Evandri, & Carmentae matris appulsum in Latium, haec prodit: Nam Evandro, em Caria mente Romanos publice quotannis sacrificare comperi, quemadmodum reliquis heroibus, ac Diaemonibus, aras etiam eis erectas con templatus sum , Carmentae apud Carmentalem portam , Evandro apud Aventinum Coliem prope portam Trigeminam: Livius Dec. I.
349쪽
lib. I. addit Latinos Evandrum viventem quas divinis percoluisse lio. noribus, quum Ob advectas literas, tum propter Carmentae matris divinitatem: Venerabilis Ῥir Evander scilicet) miraculo literarum rei nove inter rudes artium homines, tenerabilior divinitate ere iura carmente matris, quam fatiloquam ante Sibile in Italiam adventum miratae hae gentes fuerant. Ejus rei causa Latina gens Evandro, & Carmentae divinos praestitit honores, & aras, ac festos dies dicavit teste Virgilio lib. 8.Aneidos, ubi Evandrum sic loquentem inducit. Me pulsum Patria, pelagique extrema tenentem Fortuna omnipotens ,-inem tabile fatum Hisposuere locis, matrisque egere tremenda γCarmentis Nymbae monita ,-Deus auctor Apollo . :Vix ea dicta, debineprogressus monstrat,staram,
Et Carmentalem Romano nomine portam, . . sstuam memorant Nymbae priscum Carmentis bonorem uVatis fatissicae, cecinit quae prima futuros AEneadas magnos,stnobile Pallanteum . ubi Servius: Aram, inquit, aut quam Evander matri fecit extinctae, aut aram pro monumento, auι ideo aram, quia ibis ulta est, in post excessum Dea credita. Haec ara juxta portam, quae primum a
Carmenta Carmentalis dicta es, post scelerata a Fabiis CCC. fex , qui per ipsam in bellum profecti, non sunt reves: quibus alludunt
Ovidius mox adductus, Livius Dec. i. lib.2., & Festus lib. I 6. his verbis: Religioni est quibusdam porta Carmentali egredi, quod ea egressi sex in tercenti Fabii, apud Cremeram omnes interseritisunt. Strabo etiam lib. s. hujus rei, se vetustatis arae Carmentae meminit, quamvis fabulosum asserat Evandri in Latium adventum, quem merito arguit Richius de Antiq. Ital. Colon. cap.7. ad finem. Idipsum testantur Plutarchus in Romulo, Gyraldus de Diis Gent. Syntagm. IS. Alexander Geniat. lib. q. cap. 16., qui probant Evandro quotannis sacra a Romanis, Latinisque populis facta, Carmentae quoque apud Carmentalem portam, & aram i matronis. Dies vero, quo Latini, & Romani Evandro litabant, quamvis ex praedictis status, & solemnis esset, in fastos relatus non apparet x
350쪽
neque ab antiquis notatus; ergo Carmentalia bis hoc mense agitata esse constat, quod uno die E vandro Pontifices , altero matronae Cariamentae sacrificarent: quamobrem Ovidius consentit Plutarcho, qui Carmentae festo matres Sacerdotes sacra fecisse scribit , consentit& aliis , qui aiunt viros sacris Evandrum honorasse, dum tertio Idus Ianuarii Pontifices sacra fecisse ait. Neque me terret Carmentalium nomen, quippe alibi diximus Gentes saepe matrem Deam factam, sacris honorasse in memoriam
filii, Se filium in honorem matris; sic enim Calendis Martiis Iunoni
sacrificabant, ut Martem filium, cujus tunc festum recolebant venerarentur; ita matris Matutae serias agitantes,Mcli certae seu Paloemoni
filio vota solvebant, uti alibi diximus: quibus si addas Livium jam
adductum perhibentem Latinos Evandrum coluisse ob divinitatem creditam Carmentae matris , facile intelliges eosdem Carmentalia prima Evandro sacrasse , ne alteramus Calendarium, id festum, quod ad extrema tempora Romae stato die quotannis, &quide solemni ritu per Pontifices actum futile Dionysius testatur , occuluisse , Hec potiora sunt, si consideretur causa duplicis sesti Carmentae, quam Plutarchus ,& Ovidius referunt, haud veram esse; serunt enim secundo bello Punico,quum Respublica infestis hostibus afflictaretur,
matronas sponte aurum , Sc ornamenta sua in aerarium contulisse , Zeob id a Senatu eis datum, ut festis, profestisque diebus, dum ad sacra , dc Ludos irent carpento veherentur, sicuti ex Livio scribit Mar. sus commentator Ovidii loco relato, & Alexander Geniat. lib. q. cap. 8., quod tamen concessum Matronis Camilli aetate, quum captis Veiis Apollini votum solvendum esset, scribit Livius Dec. I. lib. f.,& iterum quum a Gallis Populum Romanum redimi oporteret, cujus rei causa Senatus consulto constitutum est, ut earum sicut Virorum in funere solemnis laudatio esset ex Livio ubi supra Plutarcho in Camillo Festo lib. II. ejusque interpretibus: quo fit Carmentalia XVII. Calendas hujus mensis celebrata haud traxisse Originem a Matronis honoratis Carpentorum jure, neque ab iis aedem Carmentae ob eam causam conditam, cujus utique meminissent Livius , di Plutarchus in Romulo; quin ex relatis liquet aram, dc aedem Car