장음표시 사용
361쪽
Iam pius AEneas sacra, em sacra altera patrem seret, Iliacos accipe Vesta Deos. qui prodiderunt Penates Romam in Templum Vestae, quod Numa Romae condidit, translatos 3 quippe horum lapsum evincit factum Romanorum, qui priusquam magistratum inirent Lavinii Penatibus ad Macrobii aetatem sacrificabant, quibus utique Romae in aede Vestae litassent, si in ea Trojana pignora servata essent: quibus si addas famam vetustam Quiritum, qui putabant ex Lavinii Templo e iugies
Deorum amovere ominosum, ob miraculum, quod accidisse narrabant Ascanio, quum conatus esset e Lavinio illas Albam transferre , res in propatulo erit. Diximus Capite s. non defuisse qui nomina Penatum publicarent ; verumtamen Servius superius adductus docet nemini notata eorum nomina: Sc merito , quoniam ferunt Dardanum, qui Samothracas Deos, qui iidem ac Penates, in insulam Thraciae primus invexit, Se quos Troja postmodum coluit, nemini eorum nomina communicasse teste Dionysio lib. I.; quamobrem Varro apud Arnobium lib. 3. Contr. Genti ita redarguit eos, qui nomina Penatium
pandere ausi sunt: Varro, inquit, Penates, qui sunt introrsus atque in intimis penetralibus, Coeli Deos esse censet, quos loquimur 1
nec eorum numerum, nec nomina sciri. Hos Consentes, in Complices Etrusci aiunt, in nominant, quod una oriantur, in Occia
dant una ; fex mares, in totidem foeminas nominibus ignotis, in iis nationis barbarissimae, sed eos summi fovis consiliarios, ac Principes existimari . Nec defuerunt qui scriberent, fotem, lunonem, in Mineriam Deos Penates exissere, sine quibus vivere, ac sapere
nequeamus, sed qui penιtus nos regant ratione , calore, acspiritu. Porro & Macrobius Saturnal. cap. q. idipsum scribit, Ee Penates esse ait per quos penitus spiramus, per quos habemus corpus, & ratio nem animi possidemus, eorum tamen nomina , neque Varroni
rerum divinarum peritissimo nota fuisse, quin Servius ad lib. 3. Eneidos ad illud:
fasiusque pater, genus a quo Principe nostrum . subjicit: potes tamen in generaliter intelligi, idest unde originem
362쪽
ducimus, ut Deos Penates quasi banos intelligas,'ad risum
refeνri , de quo dicit Labeo in libris,m appellantur de Diis, quibus origo animalis est, in quibus ait esse quaedam facra, quibus anime
humane vertantur in Deos, qui appellantur animales,
animis fiunt, si enim sunt Dii Penates,stvitales, quo nil turpius
dici poterata Adrianus Turnebus in varronem de Lingua Latina pag. 3I . horum Deorum sic meminit: Apud Eusebium lib. I. Praeparat. Emanes. Samotbraces Dii sunt Castor ,-Pollux , aut Cabiri, aut Corybantes; id tamen reprebendit Varro, ad rerum principia Deos illos remocat. Tertullianus de Samotbracibus boe seribit rante eos tres Aras tribus Diis patent, Magnis, Potentibus, Valem tibus , eosdem Samotbracas exsimant. Eorum scrii religiosissimis
homines initiabantur: unde constat in quanto ea res discrimine sit; quamobrem Dionysius lib. I., S: Servius loco relato falsitatis notant eos, qui Castorem, & Pollucem Penates esse scripserunt. Caeterum homines haec sacra tractasse patet in Samothracia, ut auctor est Dionysius lib. I se non autem in Latio, ubi solae Vestales Virgines, Se Pontifices adytum aedis Vestae Lavinatis adire, de sacra Penatibus facere poterant ex Macrobio, Servio, Alexandro, & aliis.
Haec dicta velim, ut palam sit Penates, Lavinii ab universo
Latio, Se Romanis maxime cultos ad extrema Romani Imperii tempora , eorumque nomen, & numerum nunquam publicatum, ritus
ac eiugies numinum reserre,Sacerdotibus religioni suisse teste Dionysio lib. I. Erant autem ii publici, Se Patrii Dii Latinae, & dein Romanae gentis, quorum praesidio Rempublicam salvam fore opinabantur, ut auctor est Virgilius apud Macrobium cap. q. , cui consentiunt omnes Romani scriptores. Martianus Capella de Nupt. Philolog. de Mercurii lib. I. ait: Senatores Deorum, qui Penates ferebantur Tonantis ipsius, cum iis Lares in prima coeli regione sedem babere, ex quibus sequitur errasse qui putant, Penates, & Lares eosdem fuisse, quamvis fatear Penates alios publicos, alios privatos, alios totius generis humani, alios Coeli, Terrae, seu cujusvis Civitatis , aut nationis, quin alios cujusque Domus, quasi Custodes, &Praesides, ut videre est apud Rosinum Antiq. lib.2. cap. Iq., Toma
363쪽
sinum de Donar. cap. 8. ad finem , & alios, de quibus tamen non est noster sermo; nos enim egimus de Penatibus Latinae, de Romanae gentis Custodibus, quos in aede Lavinii AEneas posuit, & Latini praecaeteris Diis , sacris quotannis, & hoc mense honorarunt ex Alexandro Ceniat. lib.5. cap. q. aliisque superius adductis, quos Deos fama erat, sicuti alios, qui Lavinii colebantur, non habuisse velatum caput, unde arguitur Deorum Trojanorum simulacra capite apertoessicta fuisse teste Servio lib. 3. AEneidos ad illud: , Talibus attonitus visis, ac voce Deorum. Satis de Penatium sessis diximus, nunc ad Sementinas serias divertamus . Has hoc mense fuisse nemo negat, dies autem incertus est , quod a Pontificibus quotannis conciperetur, vel celerius, vel serius pro qualitate temporis; nam indicebantur post iacta, & condita solo semina, di terra jam gravida ex Varrone lib. 3. de Lingua Latina: Sementinae feriae dies is, qui a Pontificibus dictus appellatur asememte, quod rionis cau fuscepta: Festo lib. I 7.r Sementi e feriae fuerunt instituta, quasi ex uifruges grandescere possint: Ovidio lib. i. Fastor. ad finem. Ter quater evolvisignantes temporanseos Nee Sementina est ulla reperta dies. paulo post: Utque dies incerta sacra, sic tempore certo. Seminibus jactis est ubi faetus ager. Sunt qui dicant has serias conceptivas, ut plurimum incidisse in diem vigesimum quartum, vel vigesimum quintum Ianuarii, si
Commentatoribus Festi, & prae caeteris Dacerio, & Rosino lib.q. cap. 3. fides danda est. Idque verosimile assirmo, quod diem vigesimum quintum ejus mensis, quo nos Conversionem S. Pauli celebramus, Latini. aliique convicini Populi, ac Itali fere universi maxime observant, & ex qualitate aeris mensem auspicari posse opinantur, cujus rei causam puto morem priscum Gentilium die harum feriarum haec, & similia augurandi et neque vereor Sementinas Latinis priscis suisse prius quam Roma conderetur; quandoquidem has serias vetustissimas Omnes memorant, neque earum auctor proditur, immo antiquus Festi interpres, illas ad Evandri aetatem
364쪽
reseri, & quidem testimonio Varronis apud D. Augustinum lib. . de Civit. Dei cap. 8. haec habes: Sata frumenta quamdiu sub terea essent praepositam voluerunt babere Deam SVam, quum mero jam super terram essent,issegetem facerent, Deam segetiam: & iterum lib. I o. cap.a. ubi subdit harum simulacra in Circo, Romae posita, S: Plinius apud Paulum Marsum in Ovidium loco notato subjicit a
Numa Pompilio consecrata fuisse, licet Marsus Seriam Deam loco Sejae scribat. Ex his itaque arguitur, non Romanorum tantum, sed de vetustissimum caeterarum gentium morem fuisse numina laudata, seu potius Tellurem, vel Cererem nominibus praedictis invocandi, quum semina sub terra conderentur, aut Segetem facerent; immo Macrobius Saturnal. lib. I. cap. IG. Rusticis, de Patribus familias tantae religionis suis e scribit ea nomina proferre, ut qui Sejam, &Segetiam nominassent, serias observare debuissent. Quibus seriis institutum fertur, ut coloni, & boves coronati
in praesepibus quiescerent, & Telluri, ac Cereri frugum parentibus farre, N porca praegnante sacra fierent testimonio Ovidii loco jam adducto, ubi sic occinit: State coronati plenum ad praesepejuvenci
Cum tepido vestrum Ῥere redibit opus . . Villice da requiem terrae semente peracta. Da requiem, terram qui coluere, viris.
Pagus agat festum, Pagum lustrate Coloni, Et date Paganis annua liba focis. Placentu rugum Matres, Tellusque, Ceresque Farre suo, gratidae misceribusque suis. ubi Marsus notat id ipsum factum in Paganalibus, seu Paganicis
festis, quae paulo post Sementinas hoc eodem mense celebrata ajunt, quorum meminit Varro lib. s. de Lingua Latina. Dionysius lib. q. tradit Paganica sesta, de quibus verba fecimus, Servium Tullium, Romanorum Regem instituisse, quod & probat Rosnus lib. q. cap. I7. cujus rei causa Ovidius vertibus relatis Sementinas cum Paganicis fortaste confundit. Scaliger Conjectaneis in Varronem ubi supra, addit Cererem sacris Paganalibus vocatam fuisse Empandam, quod panem panderet, & daret ex Nonio Marcello de Propriet. Ser
365쪽
monis. HI ne viri docti putant in Sementinis ex prisco ritu Cererem Sejam, seu Seriam, ut placet Marso, bc Segetiam indigitatam, quod
' CAPUT XX VLDι Festis diebus mensis Februarii. NArx imus C pixς λq- plerosque Latinos populos Fe
bruarium mensem in fastos suos retulisse, de Februo Deo purgationum, qui, teste Varrone lib. s. de Lingua Latina, Sabinorum numen erat, dicasse. Arcades, Evandro Duce in Latium appulsi hoc mense eum, ritum lustrandi, seu purgandi populum, dc Urbes in Latii oras invexerunt, ut ex Festo, Varrone, Macrobio, Ovidio, & aliis relatis Capite Iq. patuit. Eius rei causa XV.Calendas Martii, id est die XV. Februarii Lupercalia instituerunt, quibus Urbes , Se populos lustrarent. Erat sane id festum Panis, praecipui Arcadum Numinis, quem etiam Faunum dicebant, Ovidio lib.2.Fastorum teste. Tertia post Idus, nudos aurora Lupercos Aspicit, e r Fauni sacra bicornis erunt. Dicite Pierides sacrorum quaesit origo , Attigerit Latias unde petita domos Pana Deum pecoris Deteres coluisse feruntur Areades, Arcadiis plurimus ille jugii. dein Poeta sic pergit: Pan erat armenti, Pan illic Numen aquarum Munus ob incolumes ille ferebat omes. Transtulit Etander sillestria Numina secum Hie tibi nune Urbs es, tunc lacus Urbis erat. Inde Deum colimus, deetectaque secra Pelasgis Flamen actaec prisco more Dialis erat . Interpretes Ovidii, maxime Paulus Marsius, notant Latinos priscos, Pana, Se Lupercalia ab Arcadibus instituta festis celebritatibus percoluisse tanta reverentia , ut quotannis hoc genere lustrationis,
366쪽
populi sese expiatos putarent ab omni crimine, quos ideo irridet idem Naso his carminibus: Ab nimium faciles, qui tristia crimina caedis Fluminea tolli posse putatis aqua lsubdunt praeterea Flaminem Iovis a Latinis addictum fuisse ad hoste sacra perficiendum, quod & prodit Dionysius lib. I. r Non longe,
inquit , inde aberat Lucus opacus densitate arborum, rupes,cava, manans fontibus ὁ id nemusferebatur Paniscrum cum ara
inibi posita: N paulo postr consecratus autem dicitur is Iocus sim ab Arcadibus Evandri sociis, qui domicilia ibi flatuerant: & instar Atius Tubero lis gravis , in scriptor diligens tradit Numitoris pastores insidiis elegisse tempus, quo iuvenes Pani Lupercali ,
facrum Areadicum ex Evandri instituto, erant celebraturi. Utriagilius itidem lib. 8. .Hneidos, qui Evandrum inducit, loca, ubi Roma condita suit, AEneae ostendentem, & ita canit:
Hinc Lucum ingentem quem Romulus acer Asylum Rettulit) re gelida monstrat sub rupe Lupercal, Parrbasio dictum Panos de more *cei.
ubi Servius, Donatus, de Probus narrant Poetam cecinisse id sacrum peragi solitum more Parrhasio, ut innueret Arcadico ritu Lupercalia agitata semper Romae, de in Latio fuisse, uti Evander edixerat ;quamobrem idem Grammaticus eo loci sic ait: Sub monte Palatino
est quaedam spelunca, in qua de capro luebatur, idest sacri=cabatur , tinde Lupercal dictum nonnulli putant. Alii quod illic Lupa Remum, Ur Romulum nutrierit. Alii quod 1erius es) Deum bunc esse sacratum Pani Deo Arcadiae , cui etiam mons Deaeus in Arcadia erat consecratus, κῶ Ius caeus, quod lupos non sinat in oves fetire, ergo ideo Eetander Deo gentis suae secravit locum, nominatis Lupercal, qu sdpraesidio Vsius Numinis lupi a picudibus
arcerentur. Idem tradunt Livius Dec. I. lib. I. Plutarchus in Romulo , & in Caesare, qui hanc fuisse famam Romae vetustissimam testatur, necnon Alexander Geniat. lib. q. cap. I 2. ad principium. Et tamen hae fama posthabita, Ze scriptorum sententia, sunt qui literis mandarint id sacrum, & festa laudata Romulum instituisse, ut auctor est Valerius Maximus lib. a. cap. L. : Lupercalium mos
367쪽
Romulo, in Remo inoboatus es. Tunc cum laetitia exultantes, quod bis alus Numitor Rex Albanorum eo loco , ubi educati erant Urbem condere permiserat sub monte Palatino bortalia Faustuli educatoris sui, quem Evander Argivus consecraverat, facto factificio, essisque capris, epularum bilaritate, ac tino largiore proiecti,diiisa Pastorali turba cincti pellibus immolatarum bostrarum , jocantes obvios petiterunt; cujus bilaritatis memoria annuo circuitu feriarum repetitur: quod ει tradunt Auctor Origin. Gent. Rom.& alii. Hi enim sicuti alibi fusius diximus, ritus priscos Latinorum obumbrare studuerunt, ut Romulo, & caeteris Regibus Consultis busque Romanis eam laudem darent. Caeterum Lupercal, LupercOS, ritus sacrorum, & Lupercalia antiquissima in Latio fuisse, & ab Arcadibus instituta palam esse arbitror , ac Valerium Maximum, &qui illi adhaerent errasse; quandoquidem hoc mense, dc die Romulum Lupercalia celebrasse in honorem Panis patuit ex praedictis, quo fit ea festa a Latinis, & Albanis celebrari consuevisse, nam Romulus fertur Albano, vel Graeco ritu solemnia agitasse, ut Latinis, & Albanis mos erat Livio lib. i .leste. Eas igitur solemnitates Evandrum indixisse, ut ita lustraret Populum, & Urbem, dilucidum est testimonio Dionysi lib. I., qui postquam meminit Romulum mori Latinorum obsequentem, Lupercalia celebraue, haec subdit: χuandomos erat, ut inter Palatini montis Incolas juventus ps caesas hostias e Lupercali nuda circum licum custaret, pudendis tantum recens mactatarum pecudum exuviis succinctis : id erat lustrationis genus quoddam Vicanis receptum usu patrio, quod nunc quoque solet fieri: Livii etiam Dec. I. lib. I. ad principium his verbis: Iam tum in P latino monte Lupercal hoc fuisse ludicrum ferunt, in a Palanteo Urbe Arcadiae Palantium, deinde Palatium appellatum, ibi Evam drum, qui ex eo genere Arcadiam multis ante tempestatibus ea tenue' rat loca, fodimne allatum ex Arcadia instituisse, ut nudi iuvenes eaeum Pana venerantes per luxum, atque lasciviam currerent, quem Romani deinde vocant Inutim. Hoc firmat & Plutarchus in Romulo, qui relata sententia C.Acilii,& Butae, qui elegiacis versibus causas Romanarum rerum fabulosas perscripsit, & de Lupercalibus sic cecinit:
368쪽
: . Percutere oblatos velut ense cucurrit ab Alba :. . Armatus quondam Romulus, atque Remus
quibus innuit, Romanos historicos,qui Romulum Lupercalium auctorem feeerunt errasse, & ab Evandro Lupercalia instituta, & solemnitatem sacri ςo animo inventam, ut ita quotannis lustrarentur Populi, de Urbes, unde compertum est Valerium, qui ritum ad causam laetitiae refert, hallucinatum. Equidem Varro de Lingua Latina lib. 1. Plutarcho consentit, ac Festus lib. G cujus verba retulimus Cap. I . Hinc Poetae passim ejus sacri meminerunt. Papinius Statius in Patris Epicedio. cui Chalcidicum fas voluere carmen
Lanea cui Phobi est coma faminis,stiua multum Verbera succincti formidavere Luperci. Ovidius lib. s . Fastorum: Sacraque multa quidem ,sed Fauni prima bicornis . . Has docuit gentes, Alipedisque Dei.
Semicapeν coleris cinctuti Faune Lupercis, . Cum lustrant celebres vellera secta vias. i . Prudentius in passione Romani Martyris: - sed illa turpis pomp/, nempe ignobiles v. . . . Vos esse monstrat, cum Luperci cuνritis, Gem servularum non rear vilissimum
. Pulset puellai verbere actos ludicro. . . . . . . .
nbi Poeta alludit mori per Plutarchum relato, Sc lib. i. in Symma
b , , Inde Lupereales ferulae, nudique petunturi Discursus sumenum,
Hinc exultantes Salios, nudosque Lupercos. Hic Servius parum memor eorum quae scripserat loco superius adducto haec notat: Luum in bonorem Panos Lupercaliorum flemne celebraretur, pecora Romanorum subito a latronibus rapta sunt, illi projectis visibus insequuti sunt: bis latronibus oppressis,streceptis animalibus, propter rem a nudis bene gestam, consuetudo permansit, ut nudi Lupercalia celebrarent. Quis autem non videt quam insula
369쪽
sit ejus ritus causa, quam SerVius adducit , nonne latrones magis timere debebant nudos, dc inermes, quam vestitost Quamobrem nudos disturrisse Lupercos, quod Pan per vestes ab Hercule delusus fuerit narrat Ovidius lib. z. Fastorum, seu verius quod id esset Area dum institutum, quo ii mystcria ejus sacri reprasentabant, uti idem Ovidius occinit:
Ipse Deut nudus, nudos jubet ire Ministror. Nec fatii ad cursui commoda vestis erat. ferunt enim Arcades putasse Pana Deum rusticum, in naturae simia litudinem sermatum, unde idem Grammaticus in Virgilii Ecloga i. ad ea carmina ἔMecum una insitis imitabere Pana eanendo, Pan primus calamo1 caera conjungere plureι Instituit, Pan eurat oves, oviumque Magistros.
Pan, inquit, dicitur Omne: babet enim cornua, idest adsimilitudianem Solis radiorum, e V Lunae cornuum; rubet e ι facies ad esseris imitationem . In pectore babet nebridam stellatam, ut stellas imitetur. Pars infrior bissi a propter arboret,'ferar. Caprinos habet pedes, ut ostendat δerre Ioliditatem, Assuum babat septem calamorum propter barmoniam ex septem Ioniι . Pedum babet
propter annum, quem in sit recurrere fingunt Poetae I cum Amore Deum lucitatum esse, ερο ab eo victum, quia omnia vincit amor. Se vio consentit Macrobius Saturnal. lib. I. cap. in .qui Pana, Arcadibus
solem suisse ait.Ergo liquet Lupercos Dei ministros nudos discurrisse, ut imitarentur Deum, qui nudus pingobatur , sicuti arguit Iustinus lib. 43. sic capram illi mactatam Lupercalibus ajunt, quod caprina facie, caprino pede ejus simulacrum esset, si eredimus Herodoto lib. 1. N Silio Italico lib. I 3. Punicorum, qui eleganter Dei simulacrum ,-causas ejus describit his versibus: Pan Die missuι erat sertari tecta volente
Vix ulla inscribens terra vesigia cornu, Dextera laseivit caesi Tegeati de capra, Verbera laeta movens festa ρον compita cauda cingit acuta comas, opaca tempora pinu , Ae
370쪽
Ae parva erumpunt rubicunda cornua fronteis Stant aures ,summoque eadis barba bispida mento.
Pastorale Deo baculum ,pellisque iserum
Velat grata latus tenerae de corpore Damae.
Nulla in praeruptum tam prona ,-inbosita cautes , In qua non librans corpus, ilisque volanti Cornipedem tulerit preci per avia plantam. Interdum insexus medio nascentia tergo Eespicit arridens birta ludibria caudae , . Obtendensque manum, foli=ρ infervescerefronti Arcet, em umbrato perlustrat pascua visu. Hinc patet haec festa hoc modo celebrata fuisset Flamen Iovis Panicapras immolabat candidas, dein duo Iuvenes Lupercorum sodalitati adscripti se ibi sistebant. Horum frontes , Sc ora cultro sanguine hostiarum infuso alii Luperci intingebant, mox lana quam Pontifices a Rege sacrificulo petitam hac de causa servabant, lacte madida , sanguinem detergebant, quae solemnitas purgationem indicabat: inde iidem duo Luperci ridebant, Se dum cachinnabantur tergora in lora
incidebant, Be nudi ac uncti, amictique pelle caprina in orbem discurrebant vultu hilari usque ad ineptias, obviamque turbam j isdem Ioris impetebant, quibus mulieres occurrere, & palmas seriendas praebere mos erat: ita enim foeminae faecunditatem, Ze partus felicitatem sibi dari arbitrabantur, uti ex Ovidio, Sc Marso ejus interprete , Plutarcho, Alexandro Geniat. lib. I x. cap. I 2. Sc aliis jam
relatis patuit. Sic putabant Arcades, dein Latini, de Romani loca , per quae discurrebant Luperci, Sc Populum lustrari. Sed an Arcades, Se Latini pri ici ab jis eruditi capras Pani hoc
die mactaverint, non leve dissidium est inter seriptores. Sunt qui dicant Arcades, Se Latinos antequam Hercules Latium incoleret Pani humana victima sacrificasse ex Plinio lib. 8. cap. 22. Pausania lib. 8. qui est de Arcadicis. Alii, quos mox retulimus, capra candidamni litatum scribunt; at Plutarchus Problem. cap. 67. haec habet:
aeuid es quod Luperci eanem immolant ' Sc paulo post: An quod genus quoddam lustranda civitatis es, ex quo mense illa Luperealia scilicet flunt, Februarius dieitur,sediem, quo pellibuI occur-