장음표시 사용
121쪽
linguae, sormatam specie circus cripta at et visibile,&praeter horridie remitici vestitus asperitate, pene in nullo vestri dissii ld. At ille pater meus ne i voce elementare te pii me habet circulcri pia aut visibile. Deus enim est no homo ipiritus est de non caro. Na dc ii patres aut pros lietae .
cem eius audierunt,& ii quida eoru lacte ad Iacie Deli viderunt, nunc γ tamen illum tua substantia ξη . mvidere potuerunt, nunqua propria eius Uoce, aut loquela,niis mente audierunt. ille talis test uno NR nium perhibuit de me. I Et verbia eius no habetis in Uobis manens,quia quem milit ille, huic vos no creditis. IIn hoc reatus vester est, in hoc peccatu vestria manet,qua a Verbu eius non habetis in vobis mancns,quod ex eo liquer, quia quem milit ille,huic vos non creditis. Nam &ii neq: voce eius unquam audi iis, neq; specie eius vidistis,attamen verbum eius auditiis, legem eius accepi.
siis, prophetas ab eo missos habuistis, S illos quidem legendo eum,de quo loquor,qui misit illos, qui per illos loquutus est,& lege in dedit, labiis honoratis,cor alit vestria loge est ab illo, quia ver' eius Ore quide Profertis,i ed no ea in corde vestro quasi in libro scripstilis. Propter quod dico, M' ' i quia verbum eius in vobis,id est, intrinsccus in libro cordis vestri, in internis animae vestrae sen i bus non haberis. Huius rei matuletium indici uiri in eo est,quod vos huic, que indit ille no credi tis. Huic inqua,non alii,sed huic,id est, inhi qui nunc praeiens sum,qui cu in illo quonda loquutus in lege δc prophetis, ecce assum. Hic enim ego sum, que ille misὶt, ito ut essem qui non era, sed ut visibilis sierem, qui xque ut ille inuisibilis eram,ut corpus assui aerem, qui incorporeus eram, ut homo iterem,qui Ueus eam. Sed huic vos non creditis. Ne ergo puteris,quod verbum eius in vo his manens habeatis,dum contra me sabbata vestra defendatis,habentes in cordibus vestris pu tredinem laboriosae iniquitatis. Proinde lic estis ut sepulchra dealbata,quae foris pulchra paret tuari oculis videnti una, intrinsecus aut plena lunt ossibus mortuorum. Nam sicut illa deforis pulchra P Messe,& intus plena esse possunt putredine ,sic vos 5e in sabbatis vcsiris vacare,& tota lege Moysiore lectitare, de verbum Dei potetiis in vobis manens non habere: Ecce dixi vobis quis ille sit alius qui testimonium perhibet deme,maior utiq; homine, maior uaco parabiliter Iola antae. Diei ris nunc milii: Quando ille, vel quale testimoni se perhibuit de te A d lixc inquam. L Scrutamini scripturas, quia vos putatis in ii iis vii a xternam habere. Et illae sunt quae testimoniunt perhibet de me,&non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. O iurdi S caeci, qui ad audiendues vide dum adducti, di sedentes in synagogis,ubi omni sabbato testimonium illud personat, nubes diis currentes manu attingitis,&earum tonitruum non auditis,& discurrentia fulgura non videtis ut quid volumen legis inagnum inerti collo baiulatis ,&pulchros prophetarum codices deli eatis manibus levigatis c Non vultis narrori uiri alpicere, non vultis audire, imo de videntibus dise Liri uotis molire videre,& audie litibus nolite intelligere. igitur rei iudicii ei superni concilij rei ge r M 's hennae ignis. ἀ Scrutamini scripturas salii di fallentes, quia vos puratis in ipsis vitam aeternam habere, id est hoc vobis ad vitam iuificere,quod illas legendo labiis, Deli honoratas alieno corde.
Non est ita, sed scrutamina eas, consulite illas, Voluntate in illarum quaeri se,intentionem ear lato
tendite, audite N videte qua vobis vitam promittant conditione qua via,quo duce. illae vobis respondent,& ilix iunt quae testimonium perhibent de me,imo i Pix iunt testimonia , quae pater perni bet de me. Sed quid ego dico scrutamini illas Iamdudum lcrutati estis, S me monitore auγ Nati: Dulce dedignamini. um ex vobis sint magistri sedctes super cathedram Moysi, scripturas optimὸ perscrutata, Ut nec tota unum, nec unus apex de omni lege illos effugerit, Unde sua possint tu cra mari,itue menta, siue anetum siue cyminum decimandum sit. Non ita exciritis, vi ocu los non habeatis, non ita turdi estis, Ut aures vobis non situ. Vnde dixi per prophetam, imo & Es r. paulopost rebus diisturus sum ipsis eandem prophetiam: Educ soras Populum cxcum Nocu los habentem, surdum Sc aures ei sunt. Scrutati ergo talis scripturas, & hoc scitis quia illae testimotu dira perhibent de me, & non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. O igitur pharisaei, Matiis vere secundum nomen vestrum diciis res,la d male diui lentes, scilicet culicem liquantes, Sca metum glutientes, quomodo in scripturis vos Vitam habere putatis, dum in exiguis lucros eiustitiae minutiis, decimando videlicet mentam Sc ancrum,dilatando phylacteria, de magnis cando limbrias curam omnem impenditis, & in his sidiatiam habentes, tanquam inde uiuere
misitis, ad me camelam oneriserum Uenire non vultis, Ut me portante morticina peccatorum
vestrorum, vitam habeatis Impii 3c cxci, desertores .itae Sc salutis, ubi haec duo constat,unum quia illae cilicet scripturae sunt,quae testim Omum perhibent de me: α aliud, luia non vultis ve ni re ad nae,ut vitam habeatis. ubi inquam hxc duo constant, quomodo tertium stabit, scilicet in ipsis Vitam aeternam habere , quod vos putatis c Surdi audite,& caeci intuemvit ad viden/dum. Alioquin clamabo lapidibus illis,Nipsi audientes oe videntes rei pondebunt. Diis Lue, imcamque eis: Quomodo tacent iiii lilii Abrahae, saltem vos o lapides clamate, vos iustitiam Io qui mini, vos recta iudicate, ut possint de vobis sui citari filii Abrahae. Dicite inquam. Scri septurae illae, ita quibus isti se putant Vitam xternam habere, illae tunc quae testimonium per
hibent de me. Quod si se scire diisnnulent, coarguet eos Herodis sacrilegi homicidium, cui quaerenti me ad perdendum, natiuitatis meae locum ostendentes optime Rierunt, verum de
122쪽
. vanasto tu. deoru in seriptu ris
praediciis scripturis proferre testimonium. Clamamus inquiunt eos non nescire, uia scripturae illae sunt quae testimonium perhibent de te,d nobis durantibus hoc ipsi diffiteri non poterat. At illi nolunt venire ad me,ut vitam habeant. Quid ergo uis,inquiunt,concludere hic it los nesciat Quis non videat validis repugnacillis vanam ii em illorum dirutam ei se, qua putat se inscripturis vitam aeternam habere, potiusΦ illos verbum Dei in semetipsis manes, sicut ipse dixisti paulo ante, non habere Nunc ad rem redeam. Plane 5 sirmissime id consectum est,telliis monium me habere maius Ioanne. Superius qu- am dictum suerar, nullo abnuente, Ioanne, ad quem vos mitistis vestro quoq iudicio magnum sui me, lucernam ardentem dc lucentem exiitisse,N illum milii testimonium perlubuisse. Cavia aute Mec polita fuerat, ut me demonstramevana hominum gloria non delectari, me dicente: Ego testimonium ab hominibus non acci pio, sed haec dico ut Vos salsi sitis. Igitur si icut dixi) testimonium ab hominibus non accipio, i ed lixc dico Qt vos salui sitis, lic nuc eodem sentia concludo. Claritatem ab hominibus no aecipio, ita cognoui vos,quia dilectionem Dei non lia tis in vobis. J An putatis quod idcirco me praedice cile illium Dei, quia vestris sudragiis attolli, vestrii Q sciline laudibus comendari Emitimatis quod vi Q idcirco me zelus comederit, vel qudd propter hoc increpem duritiam cordis vestri, quia non iamdudum iu per solitana Dauid & super regnum eius me ledere sccistis, celso itribunali extollendo Uti regibus terrae mos est steti regem christum me esse voce praeconia de clarati is Non est ita ,sed idcirco iram thesaurizatani repono vobis,quia cognoui vos dilectione Dei non habere in vobis. Nunquid ergo clatitatem a vobis accipere contendor videlicet soli lucere in ccclo,& mundum illuminare no licebit, nil. vos illi candelabrum c ni fabricaueritis miseri homines,tenebrae N non lux tenebrae inquam Sc exiles Umbrae, nonne ego vi iam demon fratri testimonium habeo martis lucerna ardente 5c lucente Ioantie At ille claritatem a vobis adeo non accepit, Ut Uolentibus exultare ad horam in luce eius,5 claritale eius lupra quam erat ucstris adulationibus augere ccxistimabatis enim illum Chri si si elle flatus vestros inanes repet teret dicendo: Genimina Viperarum, quis ostiendit vobis iugere a ventura ira Quanto magis ergo ego claritate a vobis non accipio' An quia me vobis negantibus ego fidelis permaneo,&meipium negare non pollum, idcirco vanae gloriae non deseruio, nec vobis aliter placebo, nisi vix veritatis Avitae, qux sum ego,radios hominibus abscondero Quae est ista tam malitiosa vcsini liuem ioc nunquid venit lucerna ut in abscondito ponatur, vel sub modio, de non potius super candelabrum,ut luceat omnibus qui in domo sunt Igitur neq claritatem ab hominibus accipio, ne Q claritate quam dedit mihi pater hominibus abscondo,sed licut lucerna sulgoris fias super candelabrum meum,& omne simplicem oculum illustrabo, ut totu corpus eius lucidum sit de omnem oculum nequam publicabo, t appareat omnibus totu corpus eius m tenebrosum sit, quales est is vos, quos ego cognoui qUia d i lectione Dei non habetis in vobis, quia i Ego veni in nomine patris mei, & non accipitis me. Si alius venerit in nomine suo illum accipietis. J Hic enim fructus malx arboris,luc malus thesaurus est cordis. Quid ergo Nisi prius malum gustas sena fructum,no cognouillem radicem alboris malae,nct cognouillem amaritudine vitis alienae
Nisi prius diceretis,non est lite a Deo qui sabbatum non custodit, di daemonium habet,& insanita Postremo nisi perieque remini Jc Occidere me quaereretis, nescire adhuc quia verbia Dei non habetis in vobis manens, vel quia dilectione Dei no habetis in vobis: imo de ante i sepulchria gutturis vestri pateat,& os vestium aledictionem N amaritudine despumet, ius sunt in corde vel tr ocuti mei vident,& in libro meo Oia icripta iunt. Nunquid hoc solum quod non iacitis no accipientcsme,video nuc in corde vel iro S in libro meo scribes Nempe de hoc 3c aliud quod nolidii sit, iamdudu .idi oc scripsi. I ico enim: Si alius venerit in nomine tuo, illia accipietis. Adeo scio vos expertes verbi Dei, adeo vero iudicio cordium cognoui vos exortes dilectionis Dei, ut de hoc iamdudu nouerim, quia quanto nunc odio persequimini Sc occidere quaeritis me, qui veni in nomine patris ivo,id est,uili ac prolisione quod Deus pater ineus iit de ille me miserit, &hoc palas acto,dum non gloriam mundi quaero sed gloriam Dei tantos ultitiae vestrae tripudio suscipio tis homine peccati,siliu perditionis,qui veniet in nomine suo. i. cfferet se praesumptione sua,du aduersatur di extollitur supra omne quod dicitur Deus aut quod colitur ita .e in teplo Dei sed eartan F lit Deus. lilius eni spiritus estis,& ego noui ut cito acquicscatis mcdacio, tui ad veritate surdi,indociles,& caeci estis, a nuci tenebrarii de rebelles luminis,amates gloriam nitidi, quam per lio micidia vobis ille dilatans odientes gloriam Dei, qua ego vel bo, exemplo praealcans vobis odiosum gratis. Et vos quando p criminis vestri magnitudinem videbitis,qui nunc non acci pilis me veniente in nomine patris mei, veniente benediciu in nomine domini, ita extolletur illeque vos suscipictis: dc hoc tantia dicens,hoc solum profitens cii testimonio vestrae legis, quia in in me nomen domini. Ego enim sum angelus ille de quo dicit Deus Se dominus legis Moysi: Ecce ego mitto angelum meum qui prxcedat te de custodiat in via, dc introducat ad locum quem paraui. Obserua eum de audi vocem eius, nec contemnendisi putes, quia si dimittet cum peccλ caueris,dc est nomen meum in illo. Ego inio ille angelus, sum angelus pacis di consilii, angelu vitae
123쪽
C o M M ENTA RI O χ vra L Izrn v. ii vitae&veritatis. Et est yn me nonae domini. Nam excepto eo quod ille pater, 5 ego sum si liuet,
ille genitor, δἰ ego genitus, quodcitis eius est nome, in me esit,& xque ut ille nuncupor dominus, in Ciui Deus, Omnipotes, increatus,immenius,aeternus, de quod cito aliud nona de Vero Deo predicatur, tu .q is vos dicitis,quia Deus noster esit, bc no cognoui itis e i. Vos ergo peccatu Vestra apprehedet, ocpeccatii vestrii Vos inuenietis,quiano accipitas me te te veritatis,suscepturi aut e tri principe va- No 6. nitatis, utpote qui toti carni de vanae niorix dediti estis. Proinde crimen eius de anae gloriae, es quod in me salso intorsistis, manc ego recorqueo veraciter in vos cum poena peccati. Dico enitia:
ἱQuomodo pote itis vos credere qui gloriam ab inuicem qia aeritas, Sc gloriam quae a soloeti Deo iii. sno quaeritis J Peccatu quippe est, quod gloria ab i nuice quaeritis,sicut di magistri vel iri scribae de matti
larisaei, qui ola iaciunt ut videatur ab troibus, amantes pri mos recubitus ioc cenis, Spri. nas cathedras ita lynagogis,3 salutationes in foro, Sc vocari ab lioibus Rabb imo quod gloriam ex vobilimetiplis turpe S immunda quaeritis,uetuto ethnici, quoru Deus venter est, de gloria in eoru pudendis,quorii Deus mamoncst,ec gloria in rebus pessi in is, laetati ir enim Zc exultat cu ara ieiecerint. Peccatu incu vestru hoc est, ' na aut peccati liic redditur, quia perinde excaecat cre dere no pote iis, A venire ad me,Vt vita habeatis. Credere vel venire ad me, glorium ab inuice quaerere, Ualde tibi inuice adueriantur & repugnat, imulcet est e non possulit: sequuntur alit t. inuice, gloria ab inuice qu x rere, S. gloria quae a toto est Deo no quaerere: iic ecdira s ibi coientiar,s inuice cosequuntur,creacie vel venire ad me,5 gloria quae a toto eli Deo quςrere. Quae enim est illa qui a toto Deo eit gloria, niti testi in nia bonae coscientiae Haec uti vera gloria est, quia ta Corit non potin sallere,quae autem ab inuicem est gloria fallit temper, unde S sal a Sc .ana est. Ergo illa gloria vera, scilicet honam coi cientiam, gloriam in j de honore Vobis ille laurizare,id elic re dere vel venire ad me no potestis, ἰl diu gloria ab inuice quaeritis mec aliam ob caulam ad me Uenire no Viali iis,mii iura in vanitate longe a Deo gloria inu . Igitur fallo iuspicamini me testimo muria vel claritatem accipere Velle ab uominibus,a quo la loge est gloriae cupiditas,ut ad me ve ni re no possit, qui ci ac p ab hominibus gloria 'luxrit: oc ego in vos veraciter A tui te retorqueo cri men laoc, qui gloria ab inuicem qux en d a ita caecalietiis, ut veritatem audire non possitis,imo de gloria Dei vobis odio ist. Quia deinde Putatis accusante coscientia quod vobis talione red- rsu is diturus si 'Vos enim obseruatis me, de circuitis Obseruantes,in inuemuis unde accusetis me, de in hoc exacuitis ut gladiit linguas Uestras,& intenditis arcu rem amara, ut sagittetis in occul iis immaculatili,& no inuenitio, qudd de regno vel gloria vesica tantii habea cupiditatis,quanta possit a sagitta Pugi. i. legitima accusarione an Ie xlares vel praesides vestros declamari . Eilo 'uti . aut habeo tituli acie vobis loqui ct iudicare. Quid ergo Et ego vos aequali vicissitudine accusa tu. 'turias sum No. Γ Nolite putare quod ego acculaturiasiim apud vos patre. Putate imo & lcitote do ei bcauiam vestra longe in peius cecidisse, quia rid misit me Pater acculare, sed iudicare. Non mi ii. illi .laccusatori verba dedistis id aqua licia in exploratore perspecti estis, ted incidistis in manus iudicis ed apud me esii rei mai cuiatis, sed inciali iis horrende in manus Dei viventis . Hic si lius De sicut vos non creduas, ad quem VOS Uenire no Vulti Vt vitam habeatis, cui pater omne iudi cnu dedi i , quia si lius lio iam iis eir, ecce ad audiendas caulas processiton iudiciu enitia in linc munda venit, ut principe nitidi foras eiicias,oc Oes eius tequaces in die malis reseruet,in dicoccitionis, sicut propheta praedixit: Ecce in i iudex ademi rex ad audiendii procei sit, Vol. v vincti peccatis ante conspectia eius adducti estis . olixe ergo putat e, quod ego accusaturus sua vos apud patre. Seruabitur quot vobis apud me ide, qui in iudiciis Metiris mos est,ut i lit unus id ecp acculator Sc tu de κ. Ego alat licui iudi xoqiloa vos credere non vultis,ego inci, ego ium iudex. Accusatore ego attendo corra quem niallus adera defenior. Non enim accusator deeiis Eli qui accuset Uos Moyses in quo υ speratis. J Me iudice prx idente Moyses accusat vos. Nova res nunc a me, Vobis in vere inopinata, dicta est. Vos en in in . yie speratis. Quidni etenim, diicipuli Moylinos su- discipulimus dicitis, vos de cathedra Moy ii pendetis,es cum surdis auribus audiatis dicentem : Diliges dominum Dein tuu ex toro corde tuo,de ex tota mente tua,& ex totis viribus tui, . e proximisi tuta Tt.' sicut teipsum, tota ni Flegem in ius duobus mandatis pendente oc Prophetas, poli dorsum vestra Deut. s. I roieceritis, in solis phylacter ij, dilataris,de magnificissimbriis totos Molaicos V else putatis. Mart. .
taet de hoc speratis,quod si ego apud patrem Mos accusauero, A puer quippiam durum uper i qς svos inolitus luerit,itabit Moyses pro Uobis, S antiqua sortitudine Dcu in tenebit, Sc cum dixerit Pater, dimitae me, Ut irascatur iuror meus contra eos, de deleam eo , confortabit Moyses bra x in Hyclitum suum, de tam diu c5plexu stringet illurn,dicens: Dimitte peccata populi tui, donec res deata dimisi propter verbia tuis. Non cit ita. Non enim hic agitur iudicium Ut pater iudicet,& me accusante Moses excuset sed ego iudex, pater enim non iudicat quenquam. Ego inquam iuγ M 3 3dex, Moses aute accusator est, crudelis N cla mola conscientia vestra teitis Unus: languis meus, quem Vos persequimani iam enim interficere me quaeritis i anguis inquam meus clamans in coe lum de terra, quae aperiet os tuum, dc sulcipiet iliu de manu vestra, testis alius est, Sc econtra de
fossor nullus est. At vos in morie speratis , quali ille Peccatores de impios, vestri similes,
124쪽
sollere consueuerit. Nonne 5 quando Deum tenuit ut praedictum est stans in confractione,
idem in nimia mentis humilitate,in conspectu eius,ut auerteret iram eius, nonne inquam priusquam mantis suas ad Dcum ex panderet, suas manus, manusque omnium filiorum Levi conse crauit in mortibus Vesii iis,qui solide tanto numero accesserunt ad eum dicente: qui domini est, iungatur imitu Noni c& tabulas icriptas digito Dei, valde iratus confregit, vitulucv vestris, Deuvestrum aureu, coram quo saltantes lusistis, tontriuit S minuit,& insulatum proiicias, ex eo vo his potum maledictionis dedit, di viginti tria milia denumero vestro occidit c Qui igitur sic iratus est, ubi coram vitulo vestro Vidit vos saltantes,& ludentes,choros ducentes, qu uo ma/nis nunc vos rebelles oc incredulos, populum Q durae ceruicis, ille idem iusta accusatione con irin et, quemadmoduni tabulas illas lapideas quibus utim duriora vestra sunt corda iusto zelo M ues, consi exit c Sceleratius enim nunc Barabbam latronem,liomicidam, seditiosum, mihi praeferreum labi, habetis, quam tunc Deo,qui Vos eduxerat de terra Aegypti, vitulum constatilem praetulistis, RI ra con mutatiis gloriam vestram in similitudinem vituli stanum comedentis, tunc ludentes atl catan κi tes,minc tumultuantes, de crucili crucifige conclamantes. Quapropter sicut illae priores hulae manibus Moysi confractae, Saliae denuo de monte,inatar priorum in cista sunt, sic accula tione Moysi vos prior populus iamiam condemnabimini, di alia gens maior 5c melior in ta hiilis cordis carnalibus xlci nam excipiet scripturam digiti Dei. Non enim in vanum Moysi nunc dicium est: Cerno quod populus iste durae ceruicis iit, dimitte me ut irascatur suror meus contra eos deleam eos, iaciamque te in gentem magnam, quae hac maior de robustior esit.. ς' i Audiet quippe denique Moysen alia gens , vobisque abiectis N iusta damnatione confractis,
''oibis terrae doctor hic erit, non in obscuritate literae, sed in spiritus claritate. Nam sicut cu pri L c. tribus tabulis iacies eius non resulsit, scd cum acceptione tabularum posteriorum splendida saeta Exo. ι . est ex collocutione Uci, ita Vr patres Vestri ad intrantes timerent & sugerent, ita nunc in doctri nanoui populi vobis prx serendi, ex collatione euangelis glorificabitur lex, radiis gratiae re veritatis, quam dum praedicabitur vobis serre non valentes, toti aduersi fugietis . Et hoc scitote, quia quod tunc dictum est illi de peccato vituli, veruntamen in die ultionis visitabo &hoc peccatum eorum, nunc implebitur, ita ut cum Omni sanguine iusto, qui effulus est superr 3:- terra, veniat 5c illud peccatum super generatione istam. Est igitur qui accuset vos Moyses ii quo vos ore superbo speratis,& orde incredulo ab ilio receditis cum ille vobis , imo cunctis genti 'i hus,contra vos clamet: qui domini est pungatur milii. i Si enim crederetis Moysi, crederetis for sit an & nutu. De me enim ille scripsit. Quia si literis illius non creditis, quomodo ver his meis credetis j Ecce qualem ad conclusionis finem disputatio veritatis delectabilis de victoriola per uenit, ecce qualiter aduersarias partes, de ii non vicit , ut necteret, vicit ut confringerct. Puta bant se esse filios Abrahae, dicebant se ludaeos es e, sperabant in Moyse , adeo prompti fautores Moysi, ut quaererent interficere silium Dci. Nam Propterea persequebantur eum, quia liaec ita cibat in sabbato. Coni regit illos ita ut non possint stare,conuicit illos Moysi non credere, nech Iudaeos esse ea ei se in synagoga satanae. Si crederetis inquit Moyssi, crederetis forsitan Se mihi. Exposuit cur a Mole,vel Vnde essent accusandi, videlicet quia non crederent Moysi . Et miro modo dicit: In quo vos speratis, subdendo: Si enim crederetis. Sperare namque non potest, qui non credit. mnii ergo videri potest,quod hinc illos no negat credere,hinc rursos eos de cata Puplo satur non credere. Proinde res nunc exigit,illam quae a sanctis patribus recte perspecta est, non praetermittere distinctionem fidei. Audenter dicunt,quia sine fide net insidelis vivit. Nam si in fidele percunctari velis,que patre,vel quam matrem habuerit, protinus respondet illum a teti, Iam. Quem sistatim requiras,utrum nouerit quando coceptus sit, Vel quando natus,nihil horum se nolle fatebitur, A tamen quod non vidit credit. Nam illum patrem, illamis e matrem habu
isse,abs': dubitatione testatur. ita Φ latentur, quod & insidetis habeat fidem. Habent etenim insis deles fide sed utinam in Di qua vi up si haberent, infideles non essent.Cum ita in lit S fides,qua infideles quoq: habere possunt: N iides, quam qui habent, infideles non sunt,recte ludaei Se spe Qa cie rare in Moyse, de Moysi redarguuntur non credere . Nam secundum fidem, quam & infide, .ccbit,dc les hahere possunt, optime tenebant & nunc tenent Iudaei,nobiles de sanctos patres se habuisse, Abraham, Isaac di lacob, principes ac duces , reges quoque ac sacerdotes , de turgidam spem magno vento superbiae gestabant, de illorum meritis nimiu praesumentes, cunctasque gentes Scimmundas cic ignobiles rigida nimium cordis ceruice despicientes. At vero spem in Deum vel sidem, per quam Abraham caeterique patres iustificati sunt, illos non habere vel habuisse, satis usque hodie manifestum est. Recte igitur cum dixisset Dominus: Est qui accuset vos Moy es, in quo vos speratis, protinus adiecit: Si enim crederetis Moysi, crederetis forsitan de mihi. Lue M. Vbi dicendo sortitan, acerrime duritiam cordis eorum ad credendum expressit, quippe cum
S electi ex illis, Apostoli hene credentes Moysi,& expectantes pronustum per pro 'liet regnum Dei, tam dassiciles ad credendum sibi fuerint, ut & ipsos increpaverit dicens : O stultidi tardi corde ad credendum in his quae locuti sunt prophetae. Itaque licet posito hoc ante cedenti,
125쪽
Corara FNTARIORVM LIB. VI. M'cedenti: Si crederetis Moysi,cosequens sit: crederetis Se milu,ta me quia potuit in discipulis quo eius fieri, ut credentes Moysi, non statim crederent & liuic, sed ingenti opera strui oportuit, vecrederent hunc est de quo Moyses scripsit, recte ait: crederetis forsitan st mihi. Vinde S subsesecutus, non dixit: quod si verbis naeis non creditis, quomodo literis eluet credetis Potuit enim fieri,ut credens quis literis Moysi, necdu tinuo verbis eius crederet:sed firmissime di xu:quod et b. . . si literis eiusno creduis, quomodo verbis meis credetis Sicut enim literis legislatori iamdudu 'sepulti non credunt,verbi gratia dicentis: Ecce ego mitto angelum meum &c. Usi Sc est nomemeum in illo, quomodo Verbis eius praesentis, de ipsis nati,& inter ipsos nutriri crederet, ipsum stolis.
Domin in seipso ne profitentis, id est, Deum Dei illium se ei se afferentis,cuius respectu Deus pa/ ' 'ter nominandus si vςl aliquod nomen proserentis, quod non est nisi solius Dei, verbi gratia, cadiceret: Ego principium qui ct loquor vobis.
Raelibati anni curriculo quod deinceps secerit, tu dixerit dominus Iesus, ab
hoc Euangelista prxte mittit tur, quia videlicet eoru latis multa in caeteris Eua gelistis habentur. Hic itur annus ille est, in quo initium dominicae praedicatio
nis ordiuntur.Sequctis ergo anni,qui ultimus esit, vitae mutabilis, irae incoetu
mutabili semper in se viventi narratione ingreditur,tanto plus splendoria ha bent quanto vicinius i Stat, mox affutura poli suae esuidem anni dominicae passionis de retur rectionis senapiternam flucem . Tunc enim vere nobis omni nube discussa, benigna solis aeterni claritas emicuit, quando verus iste agnus, ut auferret inc cata mundi, mortem nostrain moriendo desit ruit,&vitam resurgendo reparauit. Huius au vena beneficii claritatem praesentis anni praemittit, in eo maxime, quod Dominus noster ne cessariam vitae nostrae, suae carnis escam, tuique sanguinis potum comend ws : Nisi manda caueritis inquit carnem filii hominis,& hiberitis eius languinein, no habebitis vitam in vobis.
Igitur habito cum Iudaeis fideli Ic omni acceptione digni sermonis coniti rei, haec euangelicae narrationis lectio sequitur. s Post abiit Iesus trans mare Galilaeae, quod est Tyberiadis , de se quebatur eum multitudo maxima, quia videbant signa quae faciebat super liis qui infirma Lantur. J Non praepositive post lixc abiit, sed absoluto adverbio postis: it legendum. Non
enim ab Hierosolymis, ubi facta vel dicta fuerant ea, quae supra memorata sunt,abili dominus Iesus trans mare Galilaeae, ut saceret Uel diceret ea quae praesenti continentur lectione. Nam Sc quando post abierit illuc, A lue Euangeli sita patenter innuit, licendo: Erat autem Pr ima pastacita, dies sestus ludaeorum, videlicet circa finem anni praelibata, A unde, quo vel cur abieritta ist, fecerit, Euangelisia Matilixus euidenter aperit. Videlicet vade, nili de patria sua a zaretii, Ubi non secat virtutes multas propter incredulitatem illorucii Curalite inde abiit, nisi quia scandalizabantur in eo: Dicebam erum:Nonne lite est fabri silia, Non e inater eius dicitur Maria, & fratres eius Iacobusta Ioleph,& Symeon,& Iudas dc sorores citas, nonne omnes apud nos sunt Vnde ergo huic ista omnia Herodes quoque Tetrarcha fama eius audita: Hic ea, inquit, lolia ianes Baptista ,ipse turrexit a mortuis, de ideo virtutes operantur in eo. Propter haec a patria tua dii cedens,qualem in locum abi jt trans mare Galilaeaec in locum inquit desertu in seorsum. In his omnibu; inysteria continentur,nsic interim liceram prosequamur. Abiit, inquit, trans mare Galilaeae, quod est i yberiadis. Prim i dicendum iuxta historiam,quia mare Galilaeae, quod multis pro diuersitate circumiacentium regionum vocabulis distinguitur Ilis tantum m locis mare Tyberiadis vocatur, Ubi I yberiadem ciuitatem,aquis, i aiunt calidis in lubrem ab occidente praeimonstra .Siquidem interitu te sordane, duo de viginti pa suam milibus in Ion ira, A quinque excenditur in latum. Solum hoc miraculum de omnibus quae ab aliis dictaiunt, ab hoc Euangelista iteratum est. Quare Videlicet ut secundum aut horis intentionem de opus pariter Se cautas operis perscriberet Nam cum haec vis bilia faceret dominus, inuisibili una instantia rerum miro modo ut ait ipse coartabatur vi que dum perlicerentur, de queadmo dum ex abundantia cordis os cuiusque nostrum loquitur,sic ipse ieeunda diuinae maiestatis tuae opera,quae intus meditabatur,toris micanda operabatur. Denii cu cibus iuus effet, facere volutate eius qui miserat illis, d persicere opus eius, nunquid obliuiici aliquando potetat eunde cibusuum, iam semper dictis oc iactis ruminaret illum At nunc prope erat,prope inquam, id est, post annui rasiaturuerat, ut iecundum praedicta voluntatem patris, mareGalilaeae,id est, amari tudinem miret transmigrationis Iux,videlicet transeundo ex hoc inudo ad patrem per amaram
126쪽
iro nupse TI IN IO AN. CAP. V. in I passionis & mortis tribulationem, ac deinde sequentes se per sidem iurbas Populoru secundum
animas resecturus erat sanctarum cibariis scripturarum, i intuli secundum corpus S animam vi utrunt vitam haberet, daturus in escam neceisarium corporis S sanguinis sui sacramen tum. Hoc manifeste praesentis acto prophetauit manifestiusque si sequemi sermone confirmauit. Vnde conitat homines istos tanto miraculo resectos, non a temetipsis, sed nutu diuino di&isse, quia hic est vere propheta, qui Venturus est in mundum , i piumq; Euangelistam hoc ipsum in tendete, cum praemittit,dicens: Erat autem proximum Pasca, di scilias Iudaeorsi, quia videlicet in paschali solennitate trans iando ut i a dictii est ex hoc mundo ad patren ν, relieturus erat nobis tequenti bos te, in escam N potu ut praedictu est corpus S sanguine situ. Lene ergo mira culum hoc, cum ab aliis dictu eilet,abhoe Euangelista iceratum est, Ut causas eius per subsequentia domini verba plenius exponeret. Sed iam ad mysteria veniendum est. Abiit inquit tras mare. I. i' Ga lxae quod est 4 y Dadis. Ecce palam est,quia abiit, quia reliquit domum suam,dimisit hae
ito de reditatem suam.Rcliquit inquam domesticos tuae carnis,salios S temetipsos salientes dilcipulos . ranio Mosi, quibus supra dixerat: Quod si literis eius non creditis, quomodo verbis meis credetis longe abiit quo voluit, ad stilotandos mori uos quos voluit, ad dandam vitam omnibus, iora. . . a quibus aquc Ut Patrem honorificandum se nouit. Abiit autem trans mare Galilaeae, ideat, transmigrauit amara Via,S dii liciti nauigatione, scilicet portatus ligno crucis, qua tamenta triumphauit omnes fluctus tuae palsionis , quod videlicer mare est 4 yberiadis , quia quod omnibus notum est, pallias et sub Pontio Pilato prxii de Tyberii Caesaris, nobisque magnae
gentium multitudini, eiusdem crucis nauigium, ad sequenda Vinicia sua dereliquit. Qui uno enitia illum sequimur in morte eius baptizamur, consepulti cum illo Per haptis naum in mor tem,ut quomodo surrexit apte a mortuis rier gloriam patris, ita de nos in noti ita te vitae ambu lenius. Quare autem nos talatae muli midinis populus illum tequimur c Quia Uidebant inquit signa quae iaciebat iuperius qui infirminantur. Quis ex nobis omnibus qui illi ira sequimur, non infirmabatur Quis non an Originali peccato Adae,sine dubio additis de suis actualibus pec catis moriebatur c Nam di si propter peccatum ora inale aeque omnes, liue ludis, siue genise
suim les moriebamur, etenim de ludxis quoque . suit inquit Apostolus )i lii irae sicut S cxteli,5 suinquam omnes inlirmabantur homines, nos maxime inurini eramus, cum spem non habentesrph longe ellemus a Deo. Vnde S de nobis recte dictum est: multiplicatae Iunt infirmitates ruini bis P postea accclerauerunt. illa uti V non curio irata, ledia luti nostrae data signa, signa milericor diae Sc gratiae vidimus,quia ubi abundauit peccatu superabundate gratia, a idololatrae,quo ii multiplicia fuerunt peccata, Multipliciora per spiritum sanctu eius accepimus gratia ii dona, ut vhi iei, lanati eAPepui curreremus, de currentes non lallaremur, laborantes non desiceremus. EquidE si pro . lunt Pleiique qui religionem Christianam no idcirco sequuntur, quia videlicet huicis modi signa, pterco quibus initumae ait imae curantur, magii Q illecti liant temporalibus comOdiς,qua cui in tot acta ς les lacra in motum Christi de altario conlequuntati,qua delectati spiritualium pictate donoririr' quilius, ut iani dictum est,inlirmae animae sanantur,suerunt S in illa multitudine magna splii rima, qui domicilino reueralequebantur propter signa quae faciebat iuperitis qui infirma iusinec tam delectabantur pia congratulatione,qua trahebamur Iudaico morte ad ea capi eda, quae postmodum abii so domino murmurantes quaei ierunt,uel quaerentes muri Turauerunt. Quod
ipse illis paulo post exprobras: Venilis inquit ad me,non quia vidistis signa,sed quia manduca eis ex panibus, di saturari estis. Attamen quamlibet diucria metite, magna tunc sequuta est, magna nunc lectuitur multitudo dominurn letum. s Subiit ergo in montem Iesus. R ibi sedebati sit. .. cuni diicipulis suis, J Ergo inquit quia raris mare abiit, idcirco ipse quoque in montem subiit, Psalos quia videlicet propter hoc illum Deus exaltavit, quia solis est obediens usque ad morte,ni orieautem crucis : & idcirco super omnes coelos coelorum caput exaltavit, quia de torrente passio Heb.3. nis in via bibit. Ibi sedebat cum discipulis tuis, proculdubio in magna solennitate cotemplatre ei ' nis, habens cora se opus sus, S religiolo coiporis habitu exprimens prxparatione gloriae Silo ν ' 'l' ori in quo sedere habebat ad dextera maiestatis in excellis,N quod, ubi foret iple, illic essent ptii i, diicipuli sui. Si enim Omnis vita tapientis meditatio mortis est,cum Uti nesciat homo' ' ' sinem suum,quanto magis ipse qui nouerat,di pro velle tuo disponebat cuilum tuum Simem
suum, quein latere non poterat, quae utilitas est et in languine tuo, dum descenderet in corru prionem, cunctas humanitatis tuae vias secundum eundem finem suum coram se habebat Quam congruo autem tempore procedebat, Euangelista pulchre innuit, ita subiungens. si ratautem proximum pascita dies icitus Iudaeoru.s Festo quippe Iudaeorum die, qui dicitur pascha,
id est,trantitus, quando agnus brutus, in ligura huius veri S rationalis agni, immolabatur oceius sanguine postes conlecrabantur, & iic transitus siliorum I irael per mare rubrum celebra batur, tenendus erat luc idem dominus ,& omnibus tequentibus se viam maris rubri, id est, ba pristia, per mortem tuam paraturus, Sc Omnia quae nunc iam prae eunte miraculo significacquam subsequeti termone commendarsen semetipso completurus. Lene ergo secundu inten
127쪽
COMMENTARIORVM LIB. VI. conem operantis domini pertinuit ad diligentia scribentis,ut diceret, erat aut proxima pascha, dies sestus Iudaeoru. Cum sublevasset ergo oculos Iesus , de vidisset, quia multitudo maxima
veni: ad eum, dicit ad Philippum. Unde ememus panes, ut manducent liic Hoc autem dicebat tentans eum, i pie enim sciebat quid esset facturus. I Ut coniunctio nas interpositae vim tenean memoriter illud sciendum est,quod idcirco transierit dc in montem lubierit, Ut turbae sequere.- 1. Petititur imo idcirco mortis amaritudinem palsus lit,fc in coclia ascenderit,ut nos eius vestigia seque ης res, ad ilironis gratiae per ipsum fiducialiter accederemus. Cit ergo sublevasset,inquit, ulos. Subleuati oculi Iesu fenestrae salutis, & patentes misericordiae ianuae sunt, per quas gratia de Ue vitas emittitur uubleuatio oculorum Iesu praesens miserorumcopassio est. Qi ioco tra Psalmista de laus, quorum viscera crudelia misereri nolunt,& parcere nescivit, ut os suos, inquit,statueriit declinare in terra. Et quidem peccata patrum nostrorum, qui Peccauerunt dc no sunt,nos aut in o i iquitates eo ii portauimus,laoc merebantur, Vt Iesus oculos suos,in iram iuste deprello ς, minime subleuaret, sed extra debitum iustitiae misericorditer de nobis recogitas, cum esset in sinu patris prospexit de excello Lancto suo,& post modum coelo iterato receptus,al pectus erat de coelo in terram, ut audiret gemitus compeditorum, ut solueret filios interemptorum. Vnde dc alibi Pi al- . muta : Oculi,inquit,eius iii per genteS respiciunt. Subleuatis igitur gratiae suae oculis, quid dixit V - si 'aut quid fecit Vnde inquit ememus panes, Ut manducent luc Equidem tunc Una ex ait cipulas, quos ad iustitia magister pietatis erudiebat,i Oc modo,temauit, non Ut sciret, quantum iidei latrahaberet: quippe qui iuxta hunc eundem euangelistam sciebat,quid eiset in homine, S idcirco Io n. r.
non erat ei opus, Ut quis testimoniis perhiberet de homine: sed ut inania inquisitionis suae tetando dc per voce responsionis eliciendo ignorantiam eius ipsi ostenderet quo heneuoluycuiusque artis Praeceptor,interdum discipulum interrogat, non quod de ignorantia illius dabitet, ed ut ad in terrogationem eviralet, de ipse iam attento et sicacius de monit cet. Caeterum omnium doctorum x. Dcunci una ordine, qui sanctae ecclelix vice eius praesunt, nunc usque acrius interrogat 5c tentat. Cuenim eis, utique ieruis suis, tradit bona sua, & vni quidem dat quino talenta, alii duo, alis .ero VR ' 'unum,di unicuique secundum propriam virtute,vel cum alaque constituit super tam ilia tua , videt illis in tepore tritici mensura, quid aliud quam interrogat dc tentat,id est,re ipsa indicat,quis honus de fidesis,quis aut neu seruus sit Nam ii nihil accepissent hi,qui nunc probi vel qui suomet
iudicio reprobandi sunt, semetiptos nescirent. Sunt aut pleri Φquidum liberer Vacat otio,dea dirorum tarditate caulantur.Quoru modica,qua in spiritualibus habent,sidem, adhuc de in cor poralibus habens. sDicit ei Philippus: Ducentorum denarior ii panes non tulis cerent eiς, ut Unus
qui it modicii quid acciperet. t 4 alenaet est hoc ac si dicat hi, quibus euangclii dispentatio oe
dita est.Omnium inagistrorum veterii pariter de nouorum doctrina non qui ccp efficiet, ut gens
stolida 5 antiqua, sanie audiendi .erbum Dei praemortua, modicum quia fidei vel Christianae religionis accipiat. s Dicit et Unus ex di Icipulis eius Andreas, frater Simonis Petri: Est puer luc vitiis, qui habet quin Q panes hordeaceos,& duos pisces. Sed haec quid sunt inter tantos IQuis me puer fuerat, vel cuius in obiequium, trum ne Christi Sc discipulorum eius, an quorum Iurei e turba, Venalia haec portauerit, iuxta uistoriam ignoramus. Caeterum quacunque in que pa-
solitudine, quacunque in delem,id est, secula huius regione, turba gentium Clarisium sequitur,'dctrans mare baptii mi eius, Ut videat signa quae facit luper his qui iniirmabantur, diuersis pecca ήμ' catcram languoribus,illuc adest puer stultitiae magnitudine cunctis notus, scilicet ille Iudaeoru Fbplu, populos, qua pro eo quod non habuit scientiam, captiuus ductus est: populus inquam dissipa iudaiotus puer lensu, sed malitia veteranus,qui sanguine Christi pollutus, cecidit in ore glad i sub Ti itito dc Vespas alio imperatoribus, S in omnes getes captiuus ductus est. Quocii R Christum cur c. i.
ha credentium sequuta esst,illuc lite puer deportauit secum integros quinq; Mosaics legis panes, id est, totide libros, duos quoin pisces, id est, prophetas omnes N psalmos, legem simul de evan gerium testificantes, vel unum eundem Cliristia in regem iii aut cic sacerdotem, claris praeconiis concinnentes. Illos scripturaria panes ac pisces, collo seruili baiulat nec manducat, sudat sub onere literae,nec attingit manu vel dente medullam spiritualis intelligentiae. Non ergo sibi, sed omni mundo portat, ut omnis homo vel quaeque gens testimoni a Christi, quam antiquisiimasant, de vicino audiat: ut non dicat paganus siue haereticus, a nobis conficta ei se quaecunt de Chri iocontra eos proserimus testimonia, quaecunt de rege dc sponso suo catholica contra octveritatis aduersarios praedicat ecciesia, nec negare queat idem puer stultus, suo conuictus one/ Plaesiore id est,iege sua. Nam quemadmodum sit i Ruben ad ,8c dimidiae tribus Manasse, nolentes rario transire cum caeteris liliis lsrael ad habitandum trans Iordanem,& citra ipsum caulas ovium D 'PRhricantes Sc stabula armentorum,nos ipsi inquiunt) armati dc accincta pergemus ad praelium Num. ι, ante silios Israel, donec introducamus eos ad loca sua, usque dum possideant haereditatem suin 'am,nec quicquam quaerimus trans Iordanem,quia iam habemus pollessionem nostra,& ita ege runt: sic lite populus, qui noluit nobiscum transire Christiba suismum,tamen lite inter nos est,
portans non sibi ut praedictum est sed nobis omnes scripturas legis de prophetarum, quae L uno
128쪽
iti a VPERTI IN I 'ANNEM CAP. V r. uno eodem sensu cibus di arma nobis sunt,ne dimitium nos, donec perueniat ad victoriam
uditorium nostrum, siue contra paganum, si uelix elicum,liue etiam contra aptum armaturae
nostrae portatore quicci dicend si sit vel agendia. Est igitur puer Vnus laic, habens quinque pane, hordeaceos, S duos plices, id est, quinq; Moysi libro subici acissima literx palea, granum spi-Vetuste ritus continens, Prophetatque Spital . Elmsium esu sic ames. b c d b xc quid sunt inter tan si a vi tos idclicet ii ita pei maneant,quomodo iste puer ill CF circum pCriat, Pein. icti di immis prata tu riim est. Esurientium quippe multitudo magna sit,S in ipsa multitudine aliqui sunt magni, id iritus s. est, magnae capaces sciemix, Oratores atque Plulcior iit,nani S deipiis nonnulli veniunt ad ii- o. iis ad .lcm Clitisit. At illaescripturae secundum liter alcm lenium non valde magnae sunt . Quid enim ε ς magnum apponeretur auido conuiuae,id est,cuilibet plutesCpho, vel oratori, vocato de sede ii ad mensa in Christi, cum non nisi secundum lueram legeretur illi,qusa Ahi aliam duos liabuit filios, unum de ancilla,& unum de libera,vel quia minor exsiliis Isaac, scilicet Iacob, astu ma tris maiori silio benedictionem pix ripuit,contectus hirsutas hcidorum pelliculta Sic &mpleγrisque pestis mandatis , siue holocaustis adco macra litera est,ut quamlibet esurieti, vel Dei verγ hum deiideranti, implo desiderio fastidium generare possit , nisi ad Christi manus implendac h.' ,' hsc scriptura peruemissiet. I Dixit ergo Iesus: Facite homines ditauinhere. J Coniunctio literae quae sic positatu. Vixit ergo Iesus, illi altum p ni ut conclusio respondet, quam supra Euangeli si a posuit,dicens : Hoc autem dicebat tentans eum, ipse enim sciebat quid esset sacturus. Si ita que aliud assumit sic. s Erat autem sanum inultum in loco.J MOxi ieiuni per conclutionem subiungitur. Γ Dii cubuerunt ergo viri. Sed quanti,cum panes essent tam pauci Sequitur: Numero quasi quinque milia. Adiam reuera, quia tentando dix crat: Vnde ei remus panes,ut man
ducent hi,de quia sciebat quid propoluisset, vel quid esset iacturus: consequebatur, ut postulenotauit illum, iaceret homines dii cui in re,& quia locnum multum erat in loco, comodius ibidem homines poterant discumbere.Item Q per conclusione sequitur: s Accepit ergo Iesus panes. adiaquia tanta erant ii mine S,S tam pauci pancs, iique oportebat, ut ipse illos suis manibus ace perci, Ut gratias agerci,aut iuxta alios euangelii ias hcnediceret. Et cum gratias egisset distrisbuit discumbentibus. I Guin inquit gratias extiter, videlicet ut nos de perceptis vel percipi endis ccci ciuin gratiae donis, exemplo suo gratias agere pra doceret, distribuit dii cumbenti bus. Quotidie ouidem dominus lesus sequentibus se, unicuiq iuxta beneplacitum gratiae suae panem coelisi is doctrinae disitribuit,hoc pixcipiens uniuersis, ut discunt hant luper foenum,id est, ut reprimant vitia cainis,quia videlicet omnis caro iccnum, di omnis gloria eius latici sos suini. Quando autem sacrani scripturam, quae ut praedictum est per pancs istos sigurato in mani hus suis acceperit, recte quaeritur,de citius inuenitur. Tunc enim illa, id licet sancta scripturam,/r ' ' qua nos pascit,in manibus suis accepit,quando ipse, iuxta tot annis Apocalypsim,vertis agnus assisiens in medio throni, ta quatuor animalium de leniorum, id est,in medio ecclesiae, homo sa ctus apparens in testimonio doctorum omnium veterum Parii er&nouorun tanu occisus moreuera occiliis, sed dcnuo vivus, habens cornua septem,S oculos lepre,qui sunt sepie spiritus Dei missi in Omnem terram,ab ipso recepto in ccc tu, Venit per incarnationis mysterium N passionis ocreiurrectionis lux triumphu, iq: ad dextera sedentis super thronii: de lic veniendo vel eundo accepti librum de dextra te demis iuper thronumn aperuit illum,ides uniuertam scripturam sam iam diuinitus inspu atam, de diuina porentia suscepit in semetipso complendam, cuius vi delicet tota circa talute in D ltra in in natura hominis allum pia, dispensatio praedicti libri aper ito, id est, sancia ruin iccipturarum adimpletio est. Non enim intelligerentur scripturae, nisi in illo fuissem implet x. Tunc ergo lcripturarii panes in manibus suis accepit dominus Ieius,qua nedo secundum scripturas incarnatus palsus est,& resurrexit, tunc inquam acceptis panibus pra tias egit, quando ita ut didium eli scripturas implendo, cirreri pium obtulit patri, in sacrificia
gratis dc veritatis. Igitur acceptis panibus cum gratias inquit)egisset, di siribuit discumbeti t. Luc. 6- i Similiter & ex piscibus quantum volebat.bidem tam de Moyse qua de omnibus prophetis, &psalmis, populum suum iuisicienter instruxit, aperiens illis sensum, vi intelligerent scripturas, in i , P ii nuui A Postolis, deinde Per ipsos, imo qui eandem gratiam, qua de ipsis succet Ioribus .eiri, auditoribus eorum suctuicinia de lege N Prophetis S psalmis adinvenia Iuhministrant ei nee Luci,. hcae fidei. Vnde inc teris Euangelistis signanter expretium legimus, quia cum benedixine , fregisset, dedit discipulis suis panes, diicipuli autem turbis. ι Vt autem impleti sunt, dixit
discipulis: Colligite quae superauerunt fragmenta ne percant. J magnum quidem in facto ex teriori diuini beneticis est miraculum, veruntamen quotidianis operibus Dei non magis admiserandum. maius enim totius mundi gubernatio est miraculum,quam de quinque panibus sa/turataci quinque milium hominum. Itaque non tam mirandum erat vel est, hoc sacere potuisse Deum, quam gaudendum illum , qui liac sacere poster, ventile in liunc mundum, ii Ominein laetum esse verum Deum Dei Idivin. Illud quoque reuerenter audiendum,& diligenter obser
uandum est,quod ait: Eolligite quae superauerunt fragmenta ne pereant, non soloen in dispe satione
129쪽
satione verbi Des, in quo maxime cauendum est, ne nimis importune 5e abso discretione instrγinis aut fastidiosis auditoribus ingeratur, verum etiam in usu vel victu panis liuius visibilis, quo corpus pascitur, curandum est ne nobis laturatis pereat,quod esurientibus potest prodesse pau- P ' peribus. Cuius enim,nisi Dei donum est panis quoin iste, quo carnaliter reficimur Non ita simus incauti pensatores diuinae altitudinis,ut cum dicimus patri secundum institutione silii sui, pane Lud ianostrii quotidianum da nobis hodie, no arbitremur panem istu vili bile,quo sustentamur in cor pore de hanc solennem petitione vel ad cura tanti patris pertinere. auis enim vice eius habet eu rare, si cura ipse habere non dignetur de sustentatione huius miserae vitae nostrae Proinde cum dicimus pane nostra quotidianum da nobis hodie, triplicem debet pane nostrae deuotioni liu militas intendere,primit. s. pane s piritualem, id est omne Verbum quod procedit ex ore D quo noster homo interior vivit, deinde pane dominici corporis, q interior sun ut Ac terior laonio in neu . c. vita aeterna covalescit,& iubinde pane carnale qite Scipsum ide Deus & pater omnisi homini im/ Mat. 4. merito de terra producit, operanti terra in sudore vultus sui, qui nili peccati et poterat absq; Ia Gς Q. re frui ultroneis paradisi delici s. Siquide &ipse dominus Praetentibus turbiqOem huius tri γplicis panis largitate eode tepore aperuit. Loquebatur enim illis de regno Dei, quod est pane i menia rituale frangere esurienti, reiecit eos carnalibus epulis, S deinde praedicauit eis ut esuriret desiti ne poreiicci Hoc pol si sanguinis sui. igitur quod nunc ait colligite quae superauerunt fragmenta ne pereant, reuereliter ut praedictum est audiendum Sc diligenter eii obseruandia, in omni pane, que tripli iter, ut iam diximus, vitae nostrae & saluti gratia eius prouidit, videlicet ne sublimia Winimium di sortia praedic ei nus infirmis, ne indignis indiscrete tradamus eucharistia dominici corporis dolanguini ne abundantia nostra in carnalibus cibis quae aliorum inopiam supplere pos sua ut in sui ei fluitate abutamur,aut per incuria perne patiamur. Γ Ollegerunt ergo & imple/ Misa . uerunt duodecim cophinos fragmentorum ex quinci; panibus Ordeaceis, quae supcisuerunt his Luc. . qui manducaucrant.J Redarguta ergo discipulorurn est tarditasti fides adhuc permodica, qui dicebant: ducentorum denarioni panes non sui licere eis, ut unusquiset modicii quid acciperet S de quinet panibus ac duobus piscibus,sed haec quid iunt inter tantos Imo A iuxta alios eua gelistas, consilium incompetens dabant Omnipotenti misericordiae Anailericordi omnipoten tiae, dimittere turbas ut irent in castella villasque proximas,de emerent sibi escas. Acrius Verod inulto maxime redargutus est ille nullius si dei puer, Iudaicus populus , sensu paruulus S ma,
Isti nimium vetus, ut ad aemulationem adduceretur in non puerum, in puerum insipientem da M G videt panes diuinxi cripturae, quos volebat solus portare, nec tame curabat manducare,sibi ab Iatos & toti mundo comunicatos uxta quod ide dominus noster alibi dicit: Amen dico vobis, quia auferetur a vobiis regnis Dei, c dabitur genti iacienti fructus eius,u idet & inuidet,saturatas e se suis panibus gentes,quam reiectione. t.xterna resectione odit, Sc inter comedendum ora tria riuil crescere iugiter medullam Ordes,ita ut armaria conuiuentiu in plena sint explanationum libris, cuius vid licet ordei paleam asperrimam ore Ianuuido famelicus lambit,' puerili dentexodit. Cur autern in duodecim cophinos magis quam in alium numerum fragmentoruabu Mat. 2 Eanria succrcuat, videlicet quia duodecim erant apostoli numero suo praefigurantes uniuersos LMς sanctae eccletiae doctores,quorum fideli milia sterio tractandus erat vitalis tute scripturarii pan:ς. ' i'
Constat vero,n c dubiu esse sinit veritas promittentis,quod Omnis seruus si delis N prudens,que ρα iacta itiait dominus supra familia tua, ut det illis cibit in tepore, ita iecerit, praemiii condignare portabit. Et iuxta alci parabola, ua habuit, dabitur ei,dc a dabit. Igitur quia Se Unusquill pro
Pria mercede accipiet, secundu sui a latici re,recte saturatis omnibus duodecim fragmentorum eo Phinti uperfuerunt, ut Unul quil diicipuloris,qus mini irauerant,suum reportaret coplitias. filli
ergo homines,cii vitillent quod iecerat signi aicebant: Quia hic est vere propheta qui Venturus est iii mundii. IEt nos igitur de quibus scriptu est: Edent pauperes de saturabuntur,dclaudabunt l*M
dominia qui requirunt eia,nos in ii,qui requiti uimus eum trans mare bapti imi sui illi sequuti, nile interim in hac regione deserti, triplici,ut praedianti eit,pane ab illo quotidie resecti, laudemus il tum vera laude dicentes : Quia hic est vere propheta, qui Venturus eii in mundii, quia magnu 5e euidens fecit nobis signa, superatis aquis quae intrauerunt vi q. ad anima eius,id elet, victa morte, quia resurrexit Sc in coelum ascendit, misitΨ nobis famelicis gratiam sux benedictionis, scilicetipi istu sanctum,quo panes suos multiplices nobis manducabiles. i. scripturas sanctas intelligibiseies secit, bc hoc modo misit in os nostrii voce cosessiolus, canticia laudis, hymnum nouum gracia rum actionis. Nos enim aduentitiae Sc peregrinae gentes,id est, nos inu tumus illi, quibus pialmus dicit: Dicant nunc qui redempti sunt a domino,quos redemit de manu mimici,de regionibus co
gregauit eos. Nos deniq; errabimus in solitudine,in inaquoso, ioli, sine Deo, procul a ciuitate tali'
Dei, iii siccitate qua no habentes supernae sapientiae. viam ciuitatis. i. adita regni Dei, non intro tua innientes,sed nec quaerere scientes,esurientes & iicientes,& ammae nolitrae in malis tabel cebant, ip- munda. iam suam inopia nescientes prae turbatione de eo rietate,qua omnis lapientia nostra deuorata est:
Dicatrius ita P, quia hic est vere propheta qui venturus est in mundum. Verὸ enim non cecidit L ij in terram a
130쪽
in terea unu verbum ex omnibus quae locu utus est,quae de se ipso praedixit,quae nobis pollicitu est. Et ex lus quae tu facta sunt , cimus indubitanter & illud quoia futurum est,quia venturus est in mundum, scilicet ad iudicandum omne seculii, ad regnandum secula secutorii. Aita me illi
Trin.4 mines qui viderunt hoc lignum &h c de illo di xciunt, non eo senili dixerunt: ista inent car nales, temporali eius benelicio delectati, quod tamen mirabiliter se it,ita dixerunt: qui vi curua est in mundit, ac si dicereiu,qui huius mundi gloria,S ccporale iamia nobis viventibus acceptu rus est regnu Iudaeorum. Nam sequitur: s lesus ergo cum cognouisset quod ventuti essent,vi r perent eum,& iacerent super se regem, fugit iter uin monte ipse solus.IVidelicet diligentes h seculu, de lapientes ea quae carnis sunt, hoc in illo amauerunt, quod praedicto miraculo experii sunt, scilicet posse illum omni ubertate rem pascere I pullituum, locupletare re nia ludxoriri totum diuit is vincere vel acquirere mundum,& ad lim venisse illum quonda promistum &expediatum regem magnu,regem in uiciti, dominaturum a mari Usq; ad mare,& a fumine vis '' ad terminos ot bis terrarum. Et audebat turba quinq milia tiominu in Iuliis principibus, si ta Dieii contulendi ei lem,S secundum Deu cotulere scirent, audebat inu unius agni iidui a quid ipse longe aliud intendebat, conspirare ad incursandum uniuersum munda, magna utiet syl uam seiarum ire naentium,illan: terribile S sortem nimis bestia se mile capere praesumebat, quae iuxta Vaniele comederat atq; cdminuerat, & nunc reliqua pedibus suis nemine relis re au Dani. . dente conculcabat. At ille non venerat reges Occidere, sed regibus visite regnandi sciem iam uis pior dicare : non regna terraru tributis & vectigalibus premere ed quod deerat regi soc po/pulis, de illesauro regni cortorii vitaexternae donaria proferre. Longe alium debellaturus erat hostem qua 4 iberali xiare, aliam Φ capturus biniam qua Romam,runc temporis Iudaeoru do,, , mina. igitur vera quidclaude illi homines declamaueriit, dicentes: Vere hic est propheta qui ve
Lise u turus cii in inundi sed beatus populus qui scit iubilatione. illi,qui gustaverunt honu Dei Verbo,
Ae o. L quod per illum pane i gnificatum est,unde ista homines saturari iunt, qui in qua gustaveriat virtuti M. q. tes luturi seculi, quo ille propheia magnus reuera venturus est in mundum,atio sensu laudem dc in luctuant, aliter post Deu currunt,alio longe desiderio sestinant ad eius regimen,& alio modo iegno Dei vim stac:unt,& per violentiam diripiunt, quotidie dicentes in oratione: adueniat regia iam iuii. Caici uni non valde nurum, homines populares illius illi oris quod & Apostolis p. rahat,quod ipse elici restituturus teporale regnu Israel ita sensisse de illo magno rege Israel, cu visis hodie qua plurimi ex eis, qui magnifice praedicant spirituale Christi regnii.& Optime per scientia noucrunt,quia regnu eius non est lainc,persaepe propter solii temporale cibum qui perit, coriunt S rapiunt Chrisun δε inclamant cum regem suu uirgantes lori uer, & eius domui quae cst ecci lia, vim inserentes.Quantas enim iu ibas huiusmodi homines regi Christo & regno eius praesenti ecclesiae secerunt . ideas pleroi4 sacerdotes cxtero tumi ordinum sacri altaris minithios, tanto tumultu ac strepitu Ost Lia regni iaci praeripere, qualito vix lolent chyliarchi,ccturio ncs siue pentarchi, pro temporalibu egni honori hus strepere onuicemet aduersari S inuidere. De qualibus vi Q inna acerrime qua veri inime potest dici,quia Ocs quae sua sunt γxrui, no quae Nat. 11. Icili Christi. Iesus ergo illud praeiens Iunc cognolcens,& istud praenosces quid fecit Cum cognori L i uisset, inquit Euangelista, quod Veni uri essent, Ut raperent eum,& sacerent regem super se, iugiti Π' ii ei et in molite ipse solus. I 'iane hoc faciendo S illos quid. homines de manu Ussaris vel tetrar cliae eius Herodis liberauit, corra quos illis aduocatus esse no dehoet,si extra fidelitatem debi tam quicqua, tanc j prole iacerent, prxsertim cum diceret eis redditae quae sunt Caesaris Ex is, ct quae Ium Dei, L cin&seipsum calumnix patere non permisit. Quam etia pro nulla occasione δε '' i agittarii malitiae cdposuerunt, ut i agittent in occultis immaculatum, dicentes Pilato , quia re nem se licit, omnis qui seipsum regem iacit contradicit Caesari, si hunc dimittis, non es amicus Caesaris. Quanto magis si non praeoccupasici eos suriens, si sustinuisset donec illum raperent de Cp ' regeni conclamarent, occasionem calumnis rapvallent aduersarii Plane hoc adiecissent,dicen
phae. i tes quia ut secum coniurares, illos in desertum locum eduxisset. eiu per hoc ipsum quod fugit, altius quid mystice innuit,quia qui Chri si una propter aliud quam propter ipsum sequiitur, sunt
ab eis Christus, sugit veritatis spiritus, sicut ab illo danato Symone fugit,offensus eo,in quo to ius erat, selle amaritudinis. Quo aute fugit ab istis in montem, in summam corii altitud:nem. illuc sum illuc se abscondit ab his, illic se continet a raptoribus grassatoribus iiiis , non quod illuc ante impetum ipsorum non ascenderit, sed quia no inde super illos ulla donorii suoru parte respicit,de circa viles sarcinulas occupatos cilicet ventri S turpi lucro deditos, despiciens s lis illis se impendit, nec nimis alte se ab illis submouet, qui dicere pollunt mostra autem con uersatio in c is est. Nec mora palam omnibus est, quod ab illis Christus fugerit, quod illos ibi ritus Christi reliquerit. Tux batur nanque turba, di facit haereses Asclusinata: Sed haec post modum melius declarabunt sequentia. Sequitur: s Cum sero autem factum esset, descende runt discipuli eius ad mare. Et cum ascendassent navim venerunt trans mare Capharnaum. IAlius Euang. reteri maius clivus hoc factum ei Ieiubente Iesu. Iulsit inquit Iesus discipulos suos