장음표시 사용
181쪽
i 5 RVPERTI IN IO AN. CAP. VIII. vinum quid putas,quam horribili intuitu aspernabantur eum, dicententi Ego sum lux mundi R ego testimonium perhibeo de meipso, S testimoniis perhibet de me, qui nus it me patere ill
x , horum superba Odia voces in maledicas dicentium: Daemonium habes,& non est hic homo a Deo, S his similia,aceirime persenserat, qui ut praedictum est) prae magnitudine doloris, suam miscens pei loriam, talibus suae getis hominibus: Et nos inquit putauimus eum quasi leprosum. Leuit .ia Quasi leprosum inquir. i. propter iniquitate dc blasphemia luam, sic ab omnibus sugiendii&re i ciendit,quomodo leproius iecundu legem ad arbitriti sacerdotis separatus extra castra solus haIohan. 9 hilare iubebatur,pollutu se clanians N immundii. Cum enim principes de pharisaei odientes ei separarent,& eiicerent nomen et iis tarici malum, dc adeo solitariu illum esse vellent,ut quisquis consiteretur illii esse Christum, extra synagogam sacerent eu,quid aliud nitebatur,nisi ut ad ar hi trium ipsorsi tanq; leprosus pronuntiatus , contaminatus habitaret retra castra solus Igitur dicta lixe,qui me misit mecum est, de non reliquit me solii,sic audienda, sic sentienda sunt,tanc Hil. 11. clamor pauperis an Aiati, & prs iudicium pastis,qui ab sep peccato suo opprorium hominii,& ab
Leuicu lectio plebis factus sit, velut si ad arbitrium sacerdotii iniquoiu,homo mundus S recalvaster te prae vaps di volatili subiacere iudicatus sit,& separatus a contortio hominum, ras 4 ex pullus, solus extra castra sibimet habitare condemnatus sit. Dixit autem ipse alibi,cum iam extra castra separatus,id est, extra portas ciuitatis inter sceleratos reputatus, in ipsa morte agonizares, Esa. s. quando iuxta supradictu Prophetam maxime putauerunt eum leprosum,& percusium a Deo dc atiata humiliatum. Dixit inquam lic: Heli heli Lema sapiani,hoc est, Deus meus, Deus meus, ut quid
dereliquisti me l isset quidem iacilis ad ista responsio,si sic diceret: nunquid dereliquisti me quia videlicet sub interrogatione huiusmodi prolata dictio, ne Merum significaret, net salsum, ae
proinde huic enuntiationi contrarium non esset aut contradiceret,quia dictum est :qui me misit mecum est, de non reliquit me solum. Nunc aut cum dicit: ut quid dereliquisti me, contraria viis . detur sonare,quia proiecto derelictu se asserit,qui causam quaerit,cur derelictus sit. Quid igitur Hoc videlicet,quia quod nec ipli negare queunt vocum seu verboru aucupes opCrtet in oppo sitis siue contrariis hoc idem negare Degatione, quod a stirmatio affirmauit,de eodem. Si enim a liud quis affirme atq: aliud alius ne et non contrariu,sed diuertum est. At vero hic non hoc id de eodem negatur, cum dicitur: Et non reliquit me solum, quod illic affirmatur,ubi dictu est: Vtής quid dereliquisit me. Vtil de pallione mortis,sicut aperte testantur sequentia plalmi, v : ado is, . tuum versum Narrabo nomen tuum sta tribus meis, quia secundit illam quodammodo a patre sum . derelictus es ,iuxta quod Apostolus ait: Qui proprios lio suo non pepercit, sed pro nobis omni
Psas. Li. hus tradidit illum. Nunc vero cum dicit: Qui missit me mecu est,& no reliquit me soli de illa a
j., gitur, quae infelicissima desertio est,qua illum derelictu es e volebant,dicetes Non est hic a Deo, H, vel etiam iuxta alios Euangelistas, criminabantur eu habere concordia cum Beelzebub, imo de Luci ii. quod auditu quoq: nephas est, ipsum esse Beelzebub,sicut ipse testatur : Si patremfamilias Beera
Mart o zebub vocaverun r, quanto magis domesticos eius .igitur non hic idem nunc negat,quod in ar ticulo suae pallionis an irmat: nec enim minus coraue quasi derelictuc dicitur, quam Apostoluata de se de suis similibus: t seductores inquio& veraces sicut qui ignoti de cogniti,quasi morietes, ' φ ' ct ecce vivimus: quasi tristes,semper aut gaudentes: tanquam nihil habentes,de omnia possiden tes . Maximum aut atqfirmi stimum argumentum de seipso dedit,unde non derelictum ill si perspicuum sit,dicendo : Quia quae placita sunt ei,semper lacio. Et notandum, Q cum dixisset: Quia quae placita sunt ei iacio, adcidit semper. Hoc sane unigeniti si iij proprium est , dc hoc ab uniuertis Deo placentibus disterunt, P ea quae placita sunt patri, non partim,nec ad horam,sed Eccle. 7. mimia facit, de semper. Quis enim homo est, qui faciat bonum,ic non peccet Unus hic de solus: ἡ φ . est iusius S sanctus,qui peccatum non fecit,nec inuentus est dolus in ore eius. Bene ergo addidit ibi iri I semper,iuxta quod alibi de illo dictum est. Super quem videris spiritu descendente,sicut colum
ham,dc manentem super eum .Haec enim dicta in re paria sunt, de sine alterutro esse non possunt. Nec enim quae placita sunt patri,faceret semper,nitii spiritus in eo maneret nee spiritus in eo maneret,si aliquando quippiam extra placitum patris admitteret. Hoc vero non parum mira culi praestare poterat,quod homo mortalis, tanta in i mutabilitate, tanta constatia vel firmitate seipsum agebat inter tam plurimos rei rames, accusare illum quaerentes inimicos,ut talia dicen ' te illo S insuper post alia sic Proponente:Quis ex vobis arguet me de peccatoc nulla cuiquam illorum saltem falsae criminationis daretur occasio. Et quidem diu multumq: exacuctes linguasi hi suas,ct in occultis intendentes arcum,tandem sagittaverunteu, sed sagittaverunt immacularii, id est,condemnauerunt quidem illum,sed de nulla culpa condemnauerunt. Exinde omnesqiu videbant eum,conturbari sunt admiratione tantae malignitatis, εἰ sermonis nequam quem sir i0 mi'- maueriint sibi, pertinaciter clamando,crucifige, crucifige,annuntiauerunt opera De in facta e/ius intellexerunt,dc ipsi quo maligni compulsi sunt cognoscere, quia Dei filius hic erat, iuxta quod nunc ait: una exaltaueritis silium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum,Sc. Sequitur:
l Haec illo loquente,multi crediderunt in eum.J Isti qui credideriit in eum.quales fuerint, id est, quam
182쪽
COMMENTARIORVM LIBER VIII. 177 quam prope ad veram pietatem credentium accesserint,vel qua longe resederint,no satis aperia
sequentia significam euangelicae narrationis, praesertim cum domino dicente : Si vos Hianseruis
in sermone me Sc. sic ELangelista lubiunxerit, Responderunt en Semen Abralia sumus Scre Iiqua. Responsio quippe tunc proprie dicitur, cum illi respondent ad quos vel de quibus sermo est. Et longe superius de istorum, id est Hierosolymitanorum credulitate, cum dixtis et Euange Iisia: Quia cum esset Hierosolymis, multi crediderunt in eum, videntes ligna quae faciebat,sta tim subdidit: Ipse autem Iesus non credebat semetipsum eis,eo quod nollet omnes , A non esset ei opus, ut quis it stimonium perhiberet de homine, ipse enim sciebat quia et set in homine. Forte ergo & nunc quod Uidebant credentes, imo & quod credebant inuidendo persequentes, facti
sunt sicut patres eorum, generatio praua & exasperans, generatio quae non di erit cor suum,Scnon est creditus cum Deo spiritus eius. Nam quomodo vere crediderunt , qui cu in eodem, cui crediderunt, diu altercantes , de diuinitatis eius testutionium non serentes, tandem ad la rides cucurrerunt, hoc eodem Euangelista reserente, quia cum dixi:let: Antequam Abraham iteret, ego sum, tulerunt lapides ut iacerent in eum. Sic itaque credere potucrunt, quomodo se credere dicunt Arriani, caeteri eiusmodi haeretici, quibus nihilominus Christus semetipsum nunquam credidit, quia Uitrastum quomodocunque consessi sint,diuinitatis cius fidem in diuer sta sectis uno spiritu malignitatis impugnauerunt, & Ueros conses res eius audire non seren εα, tumultum infamae suae per totum mundum audiri secerunt.Horum omnium formam in Istis
praecelsisse, ex subiequentibus perspicuum est: siquidem literam arctius sequentes, eosdem co Lamur accipere respondentes, ad quos loquitur dominus,ut subiunctum est .r Dixit ergo Iesus avid ςi ad eos, qui crediderunt ei,Iudaeos : Si vos manseritis in sermone meo, Vere discipuli mei eritis, de cognoscetis veritatem,ex veritas liberabit vos.J Dicendum hoc erat credentibus Iudaeis, di Ciuitiicendum Ze nunc est haereticis , omnibusque in fide vitiatis: Si vos manseritis in sermone meo, manere. vere discipuli mei eritis. Quid enim Nunquid omnes, qui Christum consitetitur,tam in sernao ne eius manent, di vere discipuli eius sunt c Minime. Alioquin non tam multi filii nequam, cum siliis regni, tanquam zizania cum bonosemine patrissamilias, pullulantes per publicum totius mundi agrum succrevissent, nec tam multi pisces mali mixti cum bonis, per totum orbem retia si dei dirupissent. Sermo nanque Chri siti, in quo lus, qui credunt in Christo ma inendum esse dicit,ut vere discipuli eius d est,ueri Christiani sint, sermo est sidet,id est,unica re cula credendi, cui detrahi quicquam nefas est Uel adiici. At Uero Iudxi credentes in Chri- rotii Hum, quibus tamen Christus ut iuperius dictum est in non credebat semetipsum, omnesque hae xetici, quales fuerunt herinthus de Marcion, caeterique contra quos maxime hoc scribitur eua zelium,multaeque limretium pestes, quae postea subortae sunt, longe ab hoc firmone recedunt, ni ultuinque illi detrahunt, dum ab1 verum hominem confitentes Christum, negant eundem verum esse Deum, vel ex maria ccepisse illum asserunt, alti vero confitentes Deum, eundem in vera carne venisse,vel hominem negant esse verum. Non ergo manent in sermone Giritu, quem dc ante per prophetas suos, ct nunc per semetipsum pericribit, cuius tota summa est, unum eundemque Christum, & ante omnia secula Deum verum extitisse,& Uere silium 'a Gaiati
ni inis in sine seculorum tactu et se. Proinde veri discipuli Christi, id est, vere Christiani no sunt
nec veritatem cognouerunt, nec eos a peccatis suis veritas liberauit, quantumcunque Claris tum
conseisi, vel in Christi nomine baptizati sint. Recte igitur talibus , 8c tunc per semetipsum Christus Iudaeis, de nunc per eccletia in suam dicit haereticis. Si vos manseritis in sermone meo, vere discipuli itiei eritis, de cognoscetis veritatem, Se veritas liberabit vos, id est, nisi manse/xitis in sermone meo, non vere discipuli mei eritis, neque veritatem cognoscetis, neque veri tu vos liberabit. Vere enim nemo qualiumcunque factorum militia potest a peccatis redimi, vel ab antiqua diaboli seruitute liberari, nisi integre permaneat in sermone fidei, dc unam te neat communicationem euangelicae coni essionis. Sciendum quoque est, quod non ab re istis
credentibus ui se dignum quidem 5e verum , sed inopinatum praesenti loco pollicetur discipu/ elatus sui fructum: Vere inquit discipuli mei eritis. Quo fructu Quo praemio Et cognosce si, ori
iis veritatem,& veritas liberabit vos. Putabant enim illi, utpote animales,& de Christo car nio in-Daliter sapientes, illo rege carnale se habituros ieculum,cum damnatione Omnium geniau,ite -xumque bella ac triumpii ,& superatorum neces atque captiuorum greges, Sc auro atq; in ter ii m gemmatam Hierusalem,hostiarum 4 Languinem,& circuncti ionis ιniuriain, de terreni templi
glorialia,quae omnia usq; ii odie Chri situm expectates,sub illo se habituros somniant. Hoc modo illi quoque, qui ut iupra dictum est credebant in eum, in ipsa credulitate sua respiciebat in va ouates de inlamas salias. Nec miru, cum de apostoli tali sensu dixerint de peracta palsione eius
xristes. Nos autem sperabamus,quod ipse esset redepturus Israel. Opportune ergo erranti occurrens intentioni, anam expectationem credentiu dcuruit, docens, cuius beatitudinis spe, cuius
libertatis amore in se credendum sit. Cognoscetis inquit) veritatem , 5e Ueritas liberabit vos, Hunc fructum, hanc mercedem , vel praemium in illis, qui tunc in sermone eius manserunt,
183쪽
i 3 RVPERTI IN IOAN. CAP. VIII. εc ideo Qere discipuli eius extiterunt, considerare Operxpretium est. lili quippe qui permanserct
in sermone eius usque ad morterri ipsius.s.beati A sit ollideinceps remunerandi cophitione te Luc. ruatis collaudatoriam comemorationem audiere dicentis: Vos aut estis, qui mecu pernosi sitit* te litationibus meis. Eadem quippe hora inter cxiera dici um est eis: Adlluc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Cum aut Venerit spiritus ille veritatis, docebit vos om nem veritatem. Ecce quia per inanierunt in sermone eius, que coseisi Ocs fueram per viiii Petrii di v. iii, centes: Tu es Christus illius Dei Uiui, spiritu veritatis merueriit accipere, per que cognouissent omliberabit ne vetitate. Nam ubi venit ille spiritus vervatis, quis no miratus est, hodieq miratur, si persectὸ vos. veritatem cognouerint,qua coistanter qui fuerant homines idiotae&sine literis, contra omnem Aoψ nimium loquacem sapientiam mundi illam defenderint,liberauit sane ab erroribus uniuersis ii
herauit ab omnibus quae in mundo sunt concupii centiis, cupidos efficiens eius quam in veritate cognouerant,verx de summae beatitudinis, liberauit a timore mortis, a timore inimici, ab omni RQ 4 misera seruitute peccati, tandemQ in persectione libertatis constituit,de qua Paulus Apostolus, qui iam liberari coeperat, inter caetera dicit: Quia dc ipsa creatura liberabitur a seruitute corruptionis in libertatem gloriae siliorum Uci.Scimus enim,quod omnis creatura ingemiscit, e parturit .sor adlluc. Non solii aut illa sed Ecnosipsi primitias spiritus habentes, ipsi intra nos gemini adoptionem filioru Dei,expectantes redemptione corporis nostri. Hoc modo dictis facta copen sando,planius intellectui fit quod ductu est :bi vos manseritis in sermone meo, vere discipuli mei eritis,& cognoscetis veritatem, de veritas liberabit vos.Sequitur: LResponderunt ei, Seme Ahri/lix sumus,de nemini seruiuimus unquam. Qxiomodolia dicis, liberi eritis J O ait uti,quam pro pe nunc ccc perant de illaqueaverant iapientiam Dei.Quid enim putarct dictu ii illum, nisi quia salsum est quod dicitis nemini seruiuimus unqua.Romano enim imperio teruitis nunc Hoc au tem si dixisset,quanto putas cum clamore inuolassent, dicentes: Si sumus amici Caesaris,non di mittamus hunc inimicu Caesaris,cct radicit enim Caesari, proposita nobis spe, quod si sequamures simus liberi, & non serviamus Romanis. Igitur non per obliuiosam ignorantia,sed per insi Emen diosam malitia dixerunt: Semen Abraliae sumus,le nemini seruiuimus unquam. Et quidem
Ab suerit lioe natiuae euiusdam libertatis priuilegiii,quod lenae Abrahae sunt. i. quod non de ancilla ' μ ' secundit carne ted de libera per repromissione nati sunt.Nam Ismael quoet semen Abrahae sue
cilii rat,domino dicente: Sed εἰ silium ancilix facia in gentem magnam,quia semen tuum est,tamen C n. i. hi maxime,qui secundum Isaac sunt,reputamur in semine,soli secundum carnem liberi, legiti/mum et semen dicuntur Abrahae,dicente eodem Quia in Isaac vocabitur tibi semen. Hoc itaque ibidem. cocedamus,quia semen Abrahae sunt, ac proinde comparatione ismaelitarum, caeterorum: qui
de Agar vel Exi iura nati sunt, isti liberi sunt. Attamen in hoc salsi sunt,quod subiungunt, cnemini seruiuimus unquam. Nec enim ignorare poterant,quod de Aegyptiis in luto de lateretur Exo. i. cierint, quod dc POsiqua terram Promissionis Obtinuerunt, pro eo quod commixti sunt inter Pta. i. s gentes,de didicerunt Opera eorum, deseruierunt sculptilibus eo thtradidit eos dominus in manus gentium, de dominari sunt eorum qui oderunt eos,& tribulauerunt eos inimici eoru, 5c humiliati sunt sub manibus eorum, saepe liberauit eos,S nunc tandem cum haec dicerent: Nemini serui uimus unquam, Romano imperio sub tributaria conditione seruiebant. Itaque perspicuum est, quod insidiota ut praedictu eii malignitate hoc obiecerunt,intenti elicere verbum,de quo illum apud Romanum possent accusare imperium , sicut de tunc, quando tentantes hypocritae dixe Mauri. rvt. Licet centum dari Caesari, an non Ernota , studium horum grammaticorum in schola
Satanae declinantium, quam cito,dicente illo: dc veritas liberabit vos, ad verbi huius aethymo Iogiam prosilierunt, dicentes ei: Quomodo tu dicis, liberi eritis, cum non dixerit eis oc liberieritis, sed Zc veritas liberabit vos. Proprietate dictionis abuti voluerunt, in adiumentum tuae peruersitatis. Sed frustra. Ille enim qui paulo ante dixerat: Ego sum lux mundi,haec Omnia cla re videbar, lucens quidem in terris, gradiens autem in altitudine cocti. Tale ergo hoc erat, ac si homines caeci sole persequentes,radios eius laqueis nectere, de tanqua pedibus vinctum , de et diaco suo in terram deorsum vellent attrahere. Nam quam alte supra sensus istorum ambuler, . intentio dicentis.Si vos manseritis in sermone meo,vere discipuli mei eritis, Sc cognoscetis Veri tate dc veritas liberabit vos,ex his quae sequuntur colligi potest. Rei pondit eis Iesus innis qui facit peccatu,seruus est peccati.Seruus autem non manet in domo in xternum, sillus autem ma net in aeternum. Si ergo vos filius liberauerit, Uere liberi eritis. J Ecce qualem istis talionem reddidit. Isti qui de terra erant,fc de terra loquebantur, sol am terrenam seruitutem libertatem que scientes, unius dictiunculae proprietatem, qua dixerat: Et veritas liberabit vos, callide. Obseruauerunt, ut eum in sermone caperent. Hic autem qui de coelo venit, oc quod vidit Sc a diuit, hoc testatur,solam spiritualem seruitutem libertatem perpendens, fortissimum illis secit Ph s. syllogismum , ut comprehenderet sapientes in astutia eorum. Omnis inquit qui facit peccatum, seruus est peccati. Veram sententiam veritas proposuit , cui concedere non ino retur auditor, quantumuis contentiosus aut rebellis. Nam si sorte pertinaciter se tem
184쪽
duret impudentem , nos econtra eiusmodi dedignati grandibus ecclesiasticae scripturae
contendere armis, leuem armaturam, id est, multam poetarum aethnicorumque philosopho rum conuocabimus turbam. Verbi gratia: Illud Elacci recensentes dicetis in cupidinosum: Li Der. liber sum,dic agemon quis. Vrnet enim mente dominus non lenis, S acres Subiectat latio stimulos, vertat negantem. Vel quod Sophocles ut ait Tullius cum ex eo iam consedio aetate iuxreretur tereturne rebus Venereis dii meliora inquit Liber vero ego istinc, sicut a domi no agresti ac furioso profugi. Caeterum eis, qui se pios nouerunt,& Veritati Iibenter acquiescunt, non iam quaesiiu Opus est, utrum ierus sint, aut suerint, quoniam ultro consi centur de publice lamentantur, quod non solum texui, verum Scaptiui in i, stendo canent , S canendo sentes, atque dicentes Super flumina Babylonis illic sedimus di neu imus,dum recor daremur Sion. ln salicibus in medio eius suspendimus organa nostra , quia illic interroga Uerunt nos, qui captauos duxerunt nos, verba cantionum, Sc. Nec vero illi inimici domini mentiri poterant ei, quod peccatum non fecissent, aut facerent, proxiertim cum istiorum mari struscribae δἰ phariixi, paulo supra, ubi tentaverant eum, de muliere in adulterio deprehen ia,illo dicente: Qui sine peccato est vestrum, mittat in illam lapidem,audientes lixe,unus post unum exierint, incipientes a senioribus. Nam saltem hoc negare, vel dii Sunulare non poterat, quin modis omnibus ad hoc tentarent illum, capere in sermone, ut possent occidere. Igitur spii, imo multo magis ipsi proe cxieris p catoribus, serui erant peccati. Proinde rata , sit ma stante propositione, nil iam cunctantur assumere: Seruus autem inquit non manet in do mo in aeternum, filius manet in aeternum. Dicendum hoc erat seruis peccati, qui non nisi i poena subsequente, prxsentem agnoscunt miseriam lux seruitutis, molli iugo, dulcibusque ii bidinum catenulis delectati, imo Sc tanquam cxci aut ebrii, non Videntes, neque sentientes horrorem suriosamque quorumlibet vitiorum tyrannidem, propriis voluntatibus intenti: Ser Dus inquit peccati non manet in domo in xternum, videlicet, concordante scriptora, qua
dictum est per Psalmis iam : Non habitabit in medio doinus meae qui iacit superbiam. Qui dc
alio loco ad Deum loquitur . Neque habitabit iuxta te malignus. Filius autems inquii γ nis Det in aeternum, videlicet ille filius, qui singulariter N proprie dicitur, est filius, ct nullo mo do dicitur, aut est seruus, quia prosecto ab omni peccato immunis est, peccatum eni non se cit, nec inuentus est dolus in ore eius, qui ct in Psalmo dicit : Factus luna sicut homo sine adiu torio inter mortuos liber. Hic manet in domo in aeternum. Ponamus primo legem seruorum aut dominorum, ut posito prius notae sinulitudinis fundamento , firmius consurgant con spreui parietes mulariorum . Ecce in domo qualibet, quatuor ista conlideranda iunt, pa tersantilias domus,&ipia domus,silius eiusdem patrista initias,& conductitius quilibet alieni domini seruus. Non enim luc seruus ad dominum,cuius haec domus eli,congrue referri potest, quia videlicet peccatum, cuius de se O nunc agitur, ab illo silio, de quo itidem nunc sermo est, a patre eius omnino alienum est. Seruum ergo conduciit turn iecur in alienorum dominorum scimus in domo, in qua conductus est , legaliter non polle eit e permanentem: quippe cum nec se iis ipsius domini, cuius est domus, diutius quam placitum est,eide domino suo possit ad ser utendum stare in domo Quanto magis seruus alienorum,ut praedictuin esit, dominorum indo mo permanere non potest,etiamsi domini domus patientia toleretur, quin ubi tempus fuerit, vel causa popol cerit, dominis suis exigentibus, ad loca vel iemma debita protrahatur At vero filius legaliter, xque Ut Pater, tanquam dominus in domo permanet,suaque ess. om nia deputat,quxcunque rite aurietat pater, patrisque ad stium iure vox illa cst: Elii tu temper mecum es,& omnia mea tua sunt,& tua mea sunt. igitur Niecundum homines vere dictum est, quia seruus non manet in domo in xternum, salius manet in xternum. Porro, hac posita similitudine, animaduertere propium est,quam terribiliter tu is denuntiet, quod ipsos exire, seipsum autem in ius quae patris iunt Oportes permanere. Deus enim magnus A inclytus pater samilias est, domus autem eius lanista ecclesia,id est, omnium credentium deumque colentium sancta locietas eli. Filius eius est luc ipse qui haec loquitur, unus idemque Deus & homo Chri sius: seruus veropeccati omnis homo est,qui ex Adam in peccati scruitio natus,non nisi per huc silium liberatur: maxime tamen ludaicus populus,qui iam tunc in domo Dri erat, sed non per niani urus, cum i ciste silius loqueretur. Plaec ergo cum dicit, primum Iudaeos ut praedictu est percutit :qui cu ei sent in domo Dci, tanc P regni eius operarii, legem habentes oc testamen tu nulo cuinet lanctum, et ordinem sacrificiorum, iamiam vatibiliter quot erant soras eiiciendi,ut vo e serui peccati, sicut in eo quoque iam lignificauit eis,quod iacio de iuniculis flagello eis ciens illos: boipium est inquit quia domus mea Ginus orationis Vocabitur,vos aute secistis ilia spelunca latronum. Illis quippe funiculis, ex quibus flagellum iecit, seruilia peccatorum illorum vincula conrue iatis expressit. Filiuiri vero. i.iemetipsum,de quoiuxta alia parabola dixerunt Hic inlis res Venite occidamus eum,& nostra erit haereditas, illis eiectis in domo permansurum in aeternu,
α hie a stiuit, di in ea parabola patenter innuit, dum descivio praemittens, nunquam legistis.
185쪽
igo RVPERTI IN IOANNEM C A P. VIII. Lapidem que reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli, a domino lactum est istud rci' i 7 5c est mirabile in oculis nostris, statim subdidit: Amen dico vobis, quia auseretur a vobis regna Dei,& dabitur genti facienti fructus eius. Deinde singulorum quoque nostrum conscientias ἡό, i laxc eadem sententia conuenit,qui per prosessionem Christianae fidei sumus in domo Dei Sc ter
heretii, ribiliter commonet,ne simus in hac domo eius,quae est ecclesia, tanquam seruum est seruilia s minasto cientes opera peccati, quia vere inquit seruus non manet in domo in aeternum. Etiam si in ca a Rim tolium* liberationis ascenderit, id est,officium potestatem et liberandorum seruorum s. uu,' exercuerit,pradicando, baptizando, sacramentu dominici corporis S sanguiniscdficiendo,po peccati. pulis': distribuendo, ac pocnitentes reconciliando, quibus omnibus modis conscriptio testame tumet perficitur Christianae libertatis: non manebit in domo in aeternum splendidus iste opiis sex ingenuitatis, cum sic ipse occultus seruus peccati , sed lanibus peccatorum suorum circuit datus, di constricius, ab eisdem litigantibus ac saeuientibus dominis suis ad inseriti ergastula pertrahetur. Igitur vera est de assumptio dicentis: Seruus autem non manet in domo in aeter num filius manet in aeternum. Sequitur conclusio: Si erro vos filius liberauerit, vere liberi eri ru tis. Ergo inquit quia vos quot quibus propheta dicit: Gratis venundati estis, vos sinquam,si cui de caeteri, serui peccati estis : seruus autem non manet in domo in aeternum, sed si lius ina net in xternum: si filius vos liberauerit, vere liberi eritis, id est, nisi vos filiusniberauerit,nun quam liberi eritis. Proinde salsa S sallens est illa υestra, non magnitudo, sed inflatio, qua tume tes dicitis: Et nemini seruiuimus unquam,salsa inquam non quia subiugati estis R omanis, quod ex me audisse velletis, odio crudeli imbuti, ut me accusare possetis, sed quia peccatores initire perseueranter pecsatum lacitis. Sciendum vero est ioc quo et apud homines ius esse legi ti ko, n timum, ut libertate nemo donetur seruorum, maxime hostilium, nisi per illum regis aut princi itu, libe pis silium, qui proprio labore vel industria Uicio tyranno, seruis reductis totum victi obtinetrauerit, regnum,timulque paternae haereditatis scriptum,& confirmatum iam accepit testamentum. Hoe
milhq aulem de isto silio nulli dubium, quin in sua persona decorem indutus, indutus sortitudinem, viai. Q. & virtute praecinctus, regia uit,id est, per assumptionem carnis 5c passionem mortis, domina seruorum infelicium, id eit,omnium filiorum Adae, scilicet peccatum damnauerit egnia pecca GL . ti& mom destruxerit, considenter traduxerit, & in semetipso palam triumphauerit. Igitur primo ludaeis , quia negare non possent Deum patrem habere filium, quem constituit haere Meb. . dem υniuersorum, dicente illo in Uauid : Dominus dixit ad me, silius meus es tu , ego hodierias. . genui te. Postula a me, & dabo tibi gentes lixreditatem tuam , de possesssiones tuas terminosi errae, de multa his si lia. Iudaeis inquam de patrum suorum seruorum Dei superbientibus meritis, hominum quoque sensatorum iudicio iuxta praedictam rationem non dissentiente, di cendum hoe erat: Si vos filius liberauerit, vere liberi eritis nee aliter liberi eritis. Deinde ocgentibus hoc idem praedicandum uniuersis, nulla ut ait Apostolus P habita distinctione I Rom. daei &Graeci. Omnes enim inquit Peccauerunt,& egent gloria Dei. Animaduertenda nune Filius S est diligenter literae series. Ecce lioc ultima conclusio innuit,quod nisi filius nos liberet,no post mus verae esse liberi. Erat aute illud prima propositione constitutu, quod veritas liberaret nos. h. iii ' Ait enim : Et cognoscetis Veritatem, S Ueritas liberabit vos. Hanc sententiam oppugnantibus aduersarijς, & dicentibus : Semen Abrahae sumus,& nemini seruiuimus unquam,dum arguine iose defenditur, ad hoc extrema ut iam dixiὶ conclusione peruentum est, quod nemo liber fur, nisi quem liberet filius. Igitur euidenter constat, quod hoc loco consignificent veritas di silius, quod et hoc etiam loco veritate se esse testetur Dei filius, quo nomine seipsum discipulis suis nix tota nisestius alibi commendat,dicens : Ego sum veritas. Nunc vide quousque victoriosus hic testistesiimonii sui defensionem produxerit. Supra cum dixisset: Ego sum lux mundi, respondemne aduersaris: Tu de teipso testimonium perhibes, testimonium tuum non est verum. Hic econtra consistens, non tantum resti nium suum esse verui sed etiam profitetur se esse veritate.Sequi iura Scio quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia ferino meus no capit in vobis. JPostquam obiectionis eorum posteriorem partem dissoluit, illa scilicet qua dixerant: Et nemi Ma η ni seruiuimus unquam, nunc priorem, illam scilicet, quam intolerabilem spirantes luperbiatradessauerant, dicendo: Semen Abrahae sumus. Idcirco autem ita dissoluendas praeposterauic
RQm ', paries, quia de hac maxima superbiae materia plura dicturus est. Scio inquit quia filii A brahae estis, Quis enim nesciat, quia sicut propheta vobis improperat, vos de aquis Iuda, quisuit Abrahae pronepos, existis , id est, non imitatores paternae virtutis, sed tantum superfluasluxae carnis genimina pullulastis c Estis ergo silist Abrahae, sed quaeritis me interficere. Quares Quia sermo meus non capit in vobis, id est, quia sic ad audiendum sermonem meum impati
Ge .ra entes estis , Ut per impatientiam eius mors mea votasdesiderio sit. Hoc profecto nimium ni κρη - ψ miumque repugnat, ne vos, qui dicimini filii Abrahae, reputemini in semine. Abraham in sermone meo mansit, id est, in sermone quem de me audiuit, quando dictum est ei: Atque in
semine tuo benedicentur omnes gentes. Mansit inquam in hoc sermone, credentes, dc a iusti
186쪽
iustitia non deficiens nec aliquando infirmatus est fide, nec considerauit corpus suum emortu tam, cum fere centum esset annorum,n emortuam vulvam Sarae, fidelem existimans eum , qui repromisit.Ita credendo ,& in sermone promissionis permanendo, pater multam gentiu appel
saxi oc esse meruit,& reputatum est ei ad iustitiam, Se amicus Dei appellatus est. Haec illa est in Gm is, qua vos gloriamini nobilis generositas, & generosa nobilitas patris A brahae, scilicet non eκ carne, sed ex fide no ex gente, sed ex virtute no ex propria seminis sui qualitate, sed ex longanis
initate obedientis. Nam caro Abrahae, si quaeritur, de massa praeuaricatrice est, genus eius .emo
Chaldaicum est. Secundum hanc partem scis,quia filii Abrali estis. Nunc illud a vobis qu ' 'βvitur, ut veri quoque, & non degeneres silii titissed est, ut in eodem sermone meo maneatis, in ullis 'quo ille mansit, credendo scilicet, venisse illud semen benedictionis,quod ille venturum credi dit, Se semen illud esse me, qui Sc loquor vobis . Quod ut credatis, ego sum qui testimonium rhibeo de meipso,& testimonium perhibet de me, aut misit me pater, faciendo opera in medio vestri, quae nemo alius seci maiora quam vidit Abraham, qui credidit. A t ille sermo meus non capit in vobis, nullam fidem apud vos inuenit, nec tantum terrae bonae in petrosis cordi lius vestris, ubi radicem exiguam tigere possit,quod videlicet a fructu promptum est agnosce/νe,dum vos quxritis interficere me, sermonem eundem non serentes audire. igitur scio quidem, por .,
quia silii Abrali estis, sed silis alieni: silii inquam alieni Sc inueterati,& claudicatis a sernatisve siris, utpote deteriorem partem generis A braliae, scilicet carnem extollentes : fidem autem eius in qua, vel per qua ille nobilis est, abnegantes. Proinde i i de illo patre mihi vobiscum agen/ P ii edum non est, quia prose 5c vobis pater longe alius ab illo est, de milai pater longe alius, & eo Abraliadem patre Abraham longe superior est. Mea patre meo, & vos a patre vestro non degenerare, Probabile est. Dico enim Ego quae vidi apud patrem meum loquor: 5c vos quae vidistis apud i,
Patrem vestrum,facitis. Pulchre filius Dei filios carnis Abrahae conuincere incipiens, quod non ter. iaposi4rit de tanti patris dignitate gloriari, prius illos a sua communione longissime depellit. A Iun aliam quippe sibi ocillis secundum carnem,communis pater est. At ille alium sibi, aliumque illis patrem patenter asscribit,dum dicit: Ego quae vidi apud patrem meum, loquor: dc vos quae vidistis apud patremvestrum,sacitis. Hoc igitur aduertere poterant, quod alium Patrem ipsora diceret, quam Abraham.Iuxta quam diuisionem nec illud consequens videbatur ruis disti miseIauerint, ut patre sibi dicerent Deum .Quid enim illos apud patrem suum vidisse de iacere aie ha nisi hoc quod praemiserat sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in vobis Hoc plane tam ex eius dictis, quam eta suimet conscientia conuicti nescire non poterant,se apud diabolum vidisse, id est,ex diaboli imitatione, dc nota sibi eius voluntate, mente concepisse. Nec enim ignoranter peccabant. Quem vero apud patrem,ea quae loquebatur se vidisse testa retur, iamdudum nimium nimiuml perceperant.Nam de propterea illum magis persequebari tur sinquit euangelista) quia patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Ueo. Cum igitur Ioan. s. cam manifesta diuisione iacta, patrem suum Deum, patrem autem illo significet diabolii, quid adhuc Iudaei cunctantur, quid percunctantur c Sequitur enim. s Responderunt di dixerunt ei: Pater noster Abraha est. J Profecto haec,& caetera quae posterius obiiciunt dicentes: Nos ex sor nicatione non sumus nati, unum patrem habemus Deum, de reliqua, insidiae sunt, tentatio nes sunt, decipulae de laquei venantium suiu . Quid enim risu digni captatores hiant, quid expectant nunc. Verbi gratia, dum dicunt: Pater noliter Abraham est Videlicet hoc verbum ori eius excidisse cuperent ut econtrario diceret: Abraham pater noster non est. Nam quantae putas calumniae sese aditum repperisse gauderent iique negat ei lum adoptionis ,& te
Ramenii,&legislationis, Mosi quoque, de patrum, & omnium quae ex Abraham gens illa sese RQ γhabere credebant, conciamarent : Sed frustra inquit scriptura iacitur rete ante oculos penna torum. Si ante oculos pennatorum, quanto magis frustra iacitur rete ante oculos Herodis dii cis eorum Quomodo ergo insidias eorum cassauit ipse, quo docente , nouerunt sancti eius Maii.io prudentes sicut serpentes,&simplices sicut columbae, nemini dare ullam osseusionem,uel iuste a. Corio
criminandi occalionem Sequitur. TDixit eis Iesus: Si filii Abrahae estis, opera Abrahae se
cite. Nunc autem quaeritis me interficere, la ominem qui vobis Veritatem locutus sum, quam
audivi a Deo. Hoc Abraham non fecit. J Quid igitur lique sumptis Vel concessis duabus sententiis, quae refelli non postlint, scilicet ea quam praemisit: Si filii Abrahae inis opera A
braliae facite, & altera quam addidit . nunc autem quaeritis me interficere, quod Abraham non secit, tertia demum inserenda erat: ergo filii Abrahae non estis, praecedentium ratione eam tali dante, etiam inuitis aduersariis. Attamen quia necdum omnino mentiti fuerant dicentes: Pater noster Abraham est, adhuc mitius ait, conclusionem supprimens, quae satis potest eo ta cente subaudiri. Non enim sic per omnia salsum est quod dixerunt: Pater noster Abraham
est , quomodo illud, quod paulo post dicturi sunt: Unum patrem habemus Deum, quia vide
Iicςt Dei, neque per naturam, neque per imitationem silii erant: Abrahae autem, S si non per imitationem attamen per carnis naturam tibi erant. Et vide quam iusta dirationabilis coditio.
187쪽
Si inquit, filii Abrahae estis, id est, si vos Hesilios Abrahae profitemini, ut sitit veraces in hie
professione, opera Abrahae facite.Non enim ex eo, ia homines estis,quod naturae est,nec ex eo quia sub corruptione mortalitatis cum peccato naicimur, quod infelicitatis in non inqua in libevel ex illo estis silii Abrahae,sed silii Adae,nec ex eo quod vos in dolore pepererunt matres ve I .s. strae,silii estis Sarae, sed filii Euae. Haec enim omnia non ex Abraliam ct Sara,sed ex Adam initia habent de Eua. Opera ergo Abrahae sacite,id est, illam quam primus habuit Abraha, vos quoiusdem habete. Hoc nempe est opus Dei, ut creda tis in eum, quem ille misit, ad imitatione patris Abrahae credentis ei qui repromisit. Alioquin cum circuncisone vestra inter Sodomitica repusetabimini praeputia , eritisque iuxta prophetam principes Sodomortam S populus Gomore eritque pater Uester non Abraham,& mater Vestra non Sara, sed iuxta propheta aliti, pater vo, fier Amorraeus de mater vestra Cxilixa. Circuncisio nanq; sine qua pater Abraliam iustificatu. '' est, ct appellatus est amicus Dei S legales caerimonis, vel sacrificiorum ritus, ct his simili quiar, ii .ia tam malo quam bono spiritu vel mente possunt fieri, non sacvant de siliis Adae silio, Abrahae, Gen .i, vel de inimicis amicos Dei, sed fides & p cepta iustitiae, quae scripta sunt in tabulis digito Dei,
Rom. i. quae & antequam scriberciatur Abraliam obseruando, lege naturali, necdum circuncisus, factus est amicus Dei. Nunc autem quaeritis me interficere , hominem non qualicunque pro causa vobis odiosum sed quia Veritatem vobis locutus suin,veritatem inquam, quam audivi a Deo, id Delit. 8. est, sermonem bonis, quem non ut Dropheta mendax arrogantia deprauatus, per tumorem antismi confinxi, sed audivi a Deo, ani am nascendo apparerem inter vos, sicut legitimis signis cognoscere potessi is & vos. Nam Omne quod loquin ego, loquor in nomine domini, & quodcus praedico verbum in nomine domini, sit hoc vobis signum cognoscendae veritatis lex posuit. Me inquam talem hominem quaeritis interficere, hoc Abraliam non fecit, longe alia menterisua side longe alium habuit spiritum,imo ecdtraria huic spiritui,quo vos quxritis me interfice Hς Ille cosummandus 5c hinc exiturus,non acceptis promissionibus,a lonse me aspexit oculis sidet, . a longe me salutauit flens, & confitens beatos fore oculos , qui eum si de visuri erant, haec tem L ' pora quae vos videtis, visuri & credituri in me,quem vos interficere quaeritis. Proinde poteram ego vos concludendo sic inferre,ergo pater vester Abraliam non es,led conciuisionem hanc re
' h linquam lapidibus, qui suturi sunt i lii Abraliae,qui dc eloquentes saeti, me tacente , vobisquens
respondente, iudicabunt vos nequaquam esse filios Abrahae.Sequitur. s os lacitis opera pauis vestri. Postquam lud.ucam superbiam uno cornu mutilauit, iterum proponit ut arietis, quem per impatientiam suam rursus in se irruiturum nouerat, ordinata disputatione residuum cornu confringat. Duobus quippe cornibus contra Veritatem arietabant,patrem Abraliam patrena Deum se habere iactitantes,& idcirco libertate, qua veritas eos liberaret, se non indigere men tientes. Iterum ergo causam constit uit, ut per duelliones suos, quos instare videbat,suis ipsorum conatibus satiget ac deiiciat. Dixerunt ita Φ ei Nos ex sornicatione non sumus nati, unum: a trem habemus Deum. I Ecce manifestius irati,dc cum iurgio tumentes, totas vires suas in ven Duplici tum cum amaritudine oc clamore effuderunt. Nos inquiunt ex fornicatione non sumus nati,sς iu di unum patrem habemus Deum. auod duobus modis intelligenduin,Primu videlicet,quod se cundit cosuetudines scripturam quas legebant,hoc quod diis multis δέ salsis anima tanu prosisse
ed forni tuta subiicitur fornicatione appellantes, ita responderunt nos ex fornicatione no tarnus nari,&c, cmone Deinde vero quonia haec ditiumsta sunt, neget enim ita dixerunt: Nos ex sornicatione non sit - R ' nius natu sed unum patrem habemus Deum,magis de carnalibus carnalia sentientes,nobilitate carnis adhuc illos iacti e arbitramur,dicentes: Nos ex fornicatione non sumus nati, in subau c . i. .is dias quemadmodum cxteri siiij, qui ex concubinis nati sunt. Tanquam dicerent: Non tu in docte singularem nostri generis dignitatem aduertisti. Nos non sumus ut caeteri, quos Abra ham pater noster senuit silii concubinarum,l reditate patris indigni, ut ismael N ald, quot excis .i, C buxa genuit, sed sumus ex legitimo Sarx coniugio nati, cuius silium solum Deus elegit, o C .is. esset Deus eius.Pactum vero, inquiens, meu statua ad Isaac, que pariet tibi Sara . Iste .nus filius legitimus Deum patris sui, simul l cunctaqus possederat hireditauit, sicut scriptum est: Dedito Abraliam cuncta quae pol sederat Isaac, siliis autem concubinarum largitus est munera: dc se rauit eos ab Isaac tilio suo dum adhuc ipse viveret. Itaque nos ex fornicatione non sumus nati, svnum patrem habemus Deum. Et nota superbiae mixtam amaritudine dicentia. os ex serii catione no sumus nati,cu satis esset dixisse nos ex Isaac,& no de aliquo ex filiis cocubinam sumus nati.Omnes homines oderunt,dc excscati odio fratrum suor .i.qualiumcunet Abralis filiorum, nec ipsi patri, de quo plurimum gloriantur, parcere potuerunt: sornicationem appellantes co . cubitum scuminarum, nulla scriptura culpatum, Ut te non ta pro libidine,qua pro ainorem 'μ sieritatis initum. Sic & filii Sal aad prs superbia non viderunt, quod appellarent patrem suu vi, 4, adulterum, dicem es ad Iepte fratrem suum Hsres in domo patris nostri esse non poteris,quia dei ε hab. adultera matre generatus es. Et audet cum hac amaritudine,sic inflati sensu carnis suae Deum
in Deri appellare patrem suum, subiungendo: Vnum patrem habemus Deum , videlicet clementa
188쪽
COMMENTARIOR M LIBER VIII 4 i Dei abutentes in superbiam: verbi gratia, dicentis ad Pliaraonem: Dimitte filium meum pri fmogenitum. Ad quem scilicet Deiani de Esaias: Tu enim, inquit, pater noster, & Abraham ne sciuit nos, de Israel ignorauit nos. Tu domine pater noster , redemptor noster, a seculo nomen tuum. Ad Israel autem molis in Deuteronomii cantico: Nunquid non ip te est pater tuus, qui Deus. ιi
possedit de secit 5c creauit te Et multa in lege & prophetis his similia. Et quidem istorum qui se
ludaeos esse dicunt 8c non sunt,sed sunt synagoga satanae, ina nata singularis superbia est, ita Apoe. . ut merito de illis filius Dei dicat: salua me ex ore leonis,& i cornibus unicornium humilitatem Pita. r. meam : istos Iudaeos propter crudelitatem leonis, propter singularem superbiam appellans v nicornes. Veruntamen de reuera gentis huius magna dc singularis nobilitas est. Tantummodo, quod isti dicunt, furore Rodio caeci,nos ex fornicatione non tumus nati, sicut decet filios A hralix, dicant honestius sic: Nos non ut exteri, quos pater noster Abraham genuit, secundum carnem sumus nati, ut veraciter adiungant, unum patrem habemus, Deum. Etenim qui de Galatii ancilla natus est,inquit A postolus, secundum carnem natus est,quia videlicet natura carnis est, Vt ex vim, quamuis grandaevo concipiat iuuencula, qualis erat Agar. item sentiendum est 5 de Gen. is. Caethura, quam tamen Hebraei eandem scilicet Agar suis te autumant, licet scriptura plus quavitatuisse concubina pateter innuat,dicendo, filiis quo concubinarum largitiis est munera. Vt autem de viro veterano qualis erat A bralaam, quando genuit Isaae, concipiat anus, praesertim GuM' sterilis, qualis erat Sara, hoc non capit carnis natura. Vnde Isaac laena Apostolus recte dicit natum per repromissionem,id est, per donum Dei, non per carnis consuetuditiem. Igitur gens illa, gens uni cx nobilitatis extitit, lux respectu patris sui lsa ac dicere potuit, nos secundum carnem
Don sumus nati, Unum patrem habemus Deum,sola cens Idumaea, id est, filiorum Esau pariter hoc dicere potuit, nos iecundu carnem non sumus nati. Verii id quod additum est, unu patrem mala. Rhabemus Deit,illos iecernit, Deo dicente: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, quia videlicet dignus odio Dei, de ab illa nobilitate generis in fornicationem idolorum declinauit. Proinde ni hilo meliores eis isti sunt, qui nunc dicunt, nos ex sornicatione non sumus nati, quia profecto dc si lim verum dicunt, mentiuntur subiungendo,unum patrem habemus Deum. Quos fallaces, qua sortiter, quacr suauiter filius, id ess sapientia Dei patris, refellerit audiamus. Γ Dicit erno eis Iesus: Si Deus pater vester esset, diligeretis uti in me. Ego enim a Deo processi de Ueni. Neque enim a meipso veni, sed ille me misit. 4 Haec duo disiuncta irreuerenter impingentes obieceransita quod non ex fornicatione nati essent , de quod unum patrem Deum haberent. Sed de illa parte gloris,qua in carne Abrahae gloriabantur, satis illis responsum est. Ergo reliquam parte obiectionis, qua dixerant, unum patrem habemus Deum,salsam arguere ingreditur, dicens eis: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me. Notandum primo, quia neque dacentibus illis, pater noster Abraham est,ita respondit,ut diceret: pater vester Abraham non est, neque nunc obiicientibus ac dicentibus, unum patre in habemus Ucu, ita respondet,ut dica t, non haberis patrem Deli. in illo nant populo aliqui erant,d: plurimi fuerant, qui opeia Abrahae saceret,& pro inde non solum filii Abrahae secundum carne,led oc filii Abrahae 5c filii Dei essent iecundu side. Dorio, Ilacu non praecipitem dat sententiam, ut dicentibus, pater noster Abraham est, statim resultet, pater vester Abraham non est: vel dicentibus, Unum patrem trabemus Deum, statim e contra Modicat, patrem non habetis Deum: sed prius cialpam deligilat, Ut illos tantum, quorum culpa est rationabiliter N ordinate filios Abrahae non ei se, vel Deum patrem non habere ostendat. Si, inquit, Deus pater vester esset, diligeretis utique me. Nihil verius. Etenim haec xqualia
sunt, Deum patrem habere, te Dei filium diligere: Ic ita consequuntur inuicem, dc cohaerent sibi, vi neutrum sine altero stare vel esse possit. nde S reciprocari de conuerti possunt laoc modo: Si Deus pater vester esset, diligeretis utique me, dc si diligeretis me, Deus utique pater vester RQ - .esset. Omnes enim fit i Dei inuicem diligunt,utpote unum habentes adoptionis spiritu. Sit 1ide nec aliter silii Dei esse possent, nisi habendo dilectionem ad inuice. Amplius autem de in coparabiliter illum unum de unicii, propriumet Sc consubstantialem Dei sitiin oes diligiit, utpote per que eundem adoptionis spiritu percipere meruerunt quia quod solus erat per naturam, hoc multis Datribus induli si ut silis Dei nominentur 5c sint per gratiam. In huius dilectione Unici silii, Deus pater suos filios adoptionis discernit a filiis diaboli. Recte ergo ait, si Deus pater Vester e tet, di re, mIligeretis utique me,& adiecit causam, propter qua iure debeat diligi. Ego enim,inquit, a Deo a Deo procelli N veni, proceissi inquam ex Deo, iactus vili bilis, qui eram inuisibilis processi a Deo Sc Veni mpleta scriptura,quae dicit: Scipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo. Neo enim a ' 'nieipio veni, ut saepe iam dixi, quod videlicet iaciunt prophetae mendaces, qui cuncta consita n u .ianunt per tumorem animi sui, arrogantia deprauati, ted ille me misit. Hoc vobis iam scpe dixi,& Psii. a. laboraui clamans, raucae saeiae sunt fauces meae. Dico ergo. t Quare loquelam ineam no cognoi Teiu
citis Quia non potestis audire sermonem meum. J Haec loquela mea est,& hoc testimonium me st una, quia ego sum lux mundi,& quia solus non ium,sed ego dc qui milit me pater, dc quia ego no d. de de uminet de hoc mundo,ut vos sed de supernis sum, dc quia principiti ego tum qui cic lo- so.
189쪽
χ v PERTI IN IOANNEM CA P. VIII.
quor vobis, & quia a Deo processi & veni, neque enim a meipso veni, sed ille me misit. Qua eii iam to uelam meam non cognoscitis Quare in statera rationis non appenditis, ut sciatis, utra vera an salsa sit Nunquid legem non habetis docentem,& lignia Vobis dantem,quo cognoscere debeatis verbii propia et x que Deus non misita Habetis plane,ied hoc interesi, quod non potesti, audire sermone meit,videlicet prae Odii magnitudine,quo vobis grauis sum ego ad videnta disermo meus adaudiendii. on ergo miru,quod loquela mea no cognoscitis, quia noleotes intel resci, ligere,nimis ad audiendum impatientes estis. Omnes, quorii Deus Pater esit,sic illant audire sermonem meli,quomodo potest eiuriens delectabilem capere cibum. At vero ii vobis est loquela mea sicut sarcina in via,& auditu sermonis me scire non sustinctas, graue cor vestrii quali praela re succ uitabit,quis igitur pater Vesteriit,ego hactenus tacui, di vobis moleste interpellanti sebus ac dicentibus,semen A l rahae sumus, liberi lumus, pater nolier Abraham est, silui: iam nune vobis Deu patre vestruesse med aciter iactitantibus,sicut parturiens loquor. IVos ex patre di Noder' holo estis,& desideria patris vestri vultis facere. l Quis digne queat admirari veritatem di man i, is , suetudinem silii dei, reni iam magna tanta cum suauitate peragentis, tantum liustitiae fulmen
mone. absque contentaonis tempestate iacientis Ecce veritatem loquens, qua audiui,inquit,adeo intota concertatione mendacii resistentis,nuicin affirmationi negatione,vel negationem Opponit si
firmationi,quod solet elle initiu cdientionis, sed quali per circuitu gyransn litigiosae frontis ocis curtum deuitans,iande celium N erectu superbiae vertice percutit. Dixerunt, nemini ter uiuunt avncr,non dixit econtra,falsum est,seruatas enim Romanis, vel serui estis peccati. Deinde pater noster,inquilint, Abratiana est,rio respondit econtra, pater vester Abraliam no eur. Ite di hoc dicere Iob. . ausi iunt, nulla patre habemus deli,nsi opposuit ita, nequali patre habetis deum. Nusqua caenotiose occurru, sed circuitu lanae N iustae rationis eos,qui sibi videbatur lapientes, in aliutia e i
rti; ι, per eum, iudicium gentibus Proseret, siain a adieci non clamabit,neq; accipiet persona, nec au Luc. . dietur foris vox eius,Sc.Forte dices: Quomodo non clamauit,nec audita est vox eius in plateis, cuius vox est haec tam magna tain terribilis: Vos ex patre diabolo estis e Ad lixe inquam, Vox plane magna liaec est & terribilis,quae usq; hodie auditur in uniuersis terris,in testimonium om iribus illis,quis irrities ludoeis. i. inimici sunt veritatis. Ueruntamen cum ubique audita sit,& ad hoc prolata fuerit, ut ubii debeat audiri,non tamen audita est in plateis, non sonuit in triui: quia tam rationabiliter edita est, ut nullam exinde habuerint occalione indocti turbae popelli. contendendi in plateis Vel compitis, dicendo,quia hic homo negat Abraham patrem est e nostis nentis, numqr patrem negat nos hahere Deum,& haec atqt huiusmodi loquitur aduersus Mosenta genus nostrum. Ox ergo eius non est audita in plateis, modo,quo voluissent hi, qui tenta hant eum,aduersari tui: ti tame sic audita est uniuerso orbi,ut cunctis hominibus exemplo sint Ilueretici tali pro tuis meritis lententia denotati vos ex patre diaboloeliis. Quod eius exemplo nos imi tari, Icilicet uc contem Osos in causa utili arte praeueniamus, veteris quoque historiae mysterio v. bis commonemur. egimus enim, quia cuin ascendissent Philistaei aduersus David,&diffusi ellent insediatio valle Rapliaim,consulenti David,dominus respondit: Non ascendes obuiam eis, sed gyra posina gyro tergum eorti,& veniens ad eos ex aduerso pyroris. Phili lixi nanq quod interpretatur, potione cadentes, tunc in valle Raphaim.i.curationu,dii scinduntur,quadosancta ecclesia, in qua est vera - .Ree. 1 animaru cura,& cognitores tuos veritas a vetusto peccati seruitio liberat,contentiosi opprimat, quibus meritis exigetibus,miscuit doinuriis calicem soporis, & spiritu vertiginis, ut fiat via illo Esa id. rum tenebrae N lubricum, apprehendat eos laqueus, & in ipso cadant, quem absconderiit, in I 'ies.stra quos tunc Dauid non ascendit, sed gyrat post rergum corum: cum ecclesiasticus vir,quanta potest,cdtentiones declinas,secundia Apostolu dicente i seri potest, quod ex vobis est, in omni vom laus hominibus pace habentes dicta sua moderatur copetenti circuitu rationis, ut & veritate de sendat,& tamen litigioru flamas augeicere no laciat. Hoc in domino nostro praecGctis homini bus mirandum est naansuetudinis indicium quia nund ulli aduersariorum ex opposito repente io chii Occurrat,sed semper aduersarios a longe rationum circundat agminibus, quas erumpere nullius iv. astutia pol sit, sicut in praesenti disputatione diligentius consideranti, luce clarius sit. Et vide quanta mora circuitos qua terribiliter Laiade P cutit, dicens: Vos ex patre diabolo citis, prae eunte causa pariter S subsequente, Npraemittit, nuc autem quaeritis me intersicerc, S denuo . t subiungit. s Desideria patris vestri vultis iacere. J Ita nemo in illa gente erat, qui putaret ad se pertinere quod dicebat, vos ex patre diabolo estis. Hac etenim causa sita, non sine, citi. auri Oritate scripturae talibus siliis Abrahae veritas hoc dixit. Si enim qui contra sanguinem Naboth Iezrahelitae salio testificati sunt, recte sili diaboli dicti sunt, sicut scriptum est:praeci cauerunt ieiunium , & sedere secerunt Nabotii inter optimates populi, & adductis duo bus viris siliis diaboli, secerunt eos sedere contra eum, At illi, scilicet ut viri diabolici, dixe runt contra eum testimonium coram omni multitudine, quanto magis illi recte sui; diaboli
190쪽
Modera o diffidicendi erant, ut 5c hominem longe, imo incomparabiliter meliorem quam Nabolla, interficere . :quaerebant,& adhuc Deum patrem suum dicebant Nec ista ergo talis enuntiatio calumnis i a rebat, quam de causa simili iacrae scripturae autoritas di idia promulgauerat. Nec dubium, pecta l. quin sicut naturalis ratio ultro quot praesentit, maioris irae tir, dici vel et Te filium diaboli,quini est filiis seruum peccati,unde supra dixit: Qui facit peccatum, scruus est peccati. Nam omnis quidem diaboli. illius diaboluseruus est peccati: non autem omnis seruus peccati proprie dicitur filius diaboli. Etenim cum omnis qui facit peccatum,ieruus est peccati, differt tamen plurimum, utrum opintri liberari quis, S pro hoc supplicet liberatori, an ipsum peccatum diligat , 8c conditiones li/hertatis oderit, sicut econtra non parum differt, uti uin timore i Gnae, an timore iustitiae honia
opus faciat qui s. Itaque sicut maioris est grati .e,dici vel esse filios quam seruos Dei, sic econtra maioris est irae quod nunc veritas ait inimicis suis: Vos ex patre diabolo estis, qua quod supradiisti: Omnis qui facit peccatum, seruus est peccati. Proinde sicut hi, quorum de cordibus per .1.lo2 incta charitas soras misit timorem,reete nominantur Sc sunt silii Dei: sic econtra illis, quia diliis genter iaciunt iniquitatem, odiciates de intra sicere quaererites liberatorem, recti e dicitur: Vos ex patre diabolo estis, quia videlicet illi,non tantum peccatum faciendo obsequimini Ut serui, sed di peccatum vestrum defendendo, libenter adlixretis uti iiij, dc desideria eius vultis sacere, stilicet ad modum siliorum, qui libenter exquirunt, ut faciant quod patri suo sit delectabile. Et quaenam sunt eius desideria c IIIle homicida erat ab initio, Se in veritate non sterit , quia .e ritas in eo non est. J Dici non potest : quanta moderatione laica secunda perihna Dei i lius ad : ntertiam trantit, atque a praesentibus siliis diaboli quodammodo auersus, quasi absenteni in pa/.nitionis irem inuehitur, videlicet verba clamori atque amaritudini viciniora deuitans, sicut antiquam dematuram decet Dei sapientiam.Plane etenim amarivsson isset, praemisso: Vos ex patre dia holo estis, si ita iubiunxiiset: Et vos ex eius imitatione homicidae eitis, de veritas in vobis non est , quina cum hoc modo transiens ad tertiam perlonam cicit: ille homicida erat ab initio, dein veritate non stetit, quia veritas in eo non est. Decentius ergo personis commutatis sententias edicit, nec tamen magis iliis siliis diaboli parcit,dum patrem attingit, quam tu cuilibet homini tu . s. dum illum in dorso, siue circa luini, caedere incipiens,repente in caput sustem conuertis. Ille inquit pater .ester homicida subaudis ut nunc est erat ab initio, id est, ex quo conditus est ho/ erat abcno. Videtur enim non recte dici homicidam fuisse illum,antequam esset homo qui posset occidi. initia Veruntamen si ita proprietatem sequamur dictionis,nec ex eo diabolus homicida proprie vi debitur dici, quod hominem seduxit. Quid enim proprie est hominem occidere, nisi animam a corpore leparare At ille non a corpore animam hominis, sed quod grauius est, a Deo separa Mit .Etenim causam quidem, propter quam utile est et hominem mortalem esse, diabolus intulit, sed ipsam mortem corporis Deus peccatori homini misericorditer init osuit, videlicet ut per ipsam mortem esset recuperabilis,ne esset hominis aeque ut diaboli misera immortalitaq,vel mi seria immortalis aeterna miseria, vel nussera xternitas. igitur si ad pr aprietatem vocis spectes, dabolus humanae animae corruptor carnisque vitiator homicida tamen proprie dici no potest, alioquin de omnem corrupto rem hominem, Verbi gratia,eum qui haeresin docuit publice ho inuidam declamaremus, S tanu de homicida publicuiudicii postularetur. Proinde quonia Scdei unpsius interfectione nunc loquitur filius Dei, praemittens : de desideria patris vestri vultis sicere, proprietate vocis nunc interim postposita, nomine homicidae antiquum diaboli odiu in tet ligere nil ut vetat, quo dc ante hominem conditum te intorsit aduersus eundem filium Dei que nunc hominem factum desiderabat e festinabat interfici, praesertim cum de ea quae sequuntur:
Et in veritate non stetit, dec. ante hominem in diabolo euenerint. Et reuera mox Vt contra si
lium Dei, qui solus similitudo patris est, superbo tumescens odio, dixit in corde suo: Similis
ero altissimo, quonia odium illud Imr manus Iudaeorum homicidio consummandii erat iam tuein conspectu pariis, de ipsius qui haec loquitur filii homicida erat. Igitur dum homicidis filiis
homicida pater ostenditur,ut per ignorantiam Patris stultitia filiorum arquatur,recte unum ho isbi, inicidium computatur, quod a patre mala voluntate inchoatum, maligno Per filios odio con &iud resummatur,quia silijs semetipsum nunc obiecerat palsibilis saetus, qui patrem illo te coelo de rum.
iecerat, iis idemci: Dei dc hominis filius: Ille iuruit homicida erat. Qiiidd inde Et in veritate, inquit, non stetit, quia veritas in eo non est. Hoc cit quod praedixi, dignis in patre suo sententiis seriuntur iiiij diaboli. Nam quia propolitio dicentis superius: Si vos manseritis in sermone meo, vere discipuli mei eritis, de cognoscetis veritatem, de veritas liberabit vos, non placuit eis, rected opportune illud opprobrium patris impingitur eis: quia in veritate non stetit. Et hoc quidem notum est, quia non stetit, quia pes eius, pes iii perbiae motus est, de cecidit, di de angelo diabolus factus et t. Sed quid est stare tia veritate Primum is iam veritatem non aliud o . , intelliginius,mu ipsum Dei filium,qui haec loquitur. Nam 5 supra cci primo sic proposuisset: Et
veritas liberabit vos, sic tandem conclusit ' Si ergo vos silius liberauerit, veri liberi eritis . Ergo veritat ea
quod ait: Et in veritate no stetit, idem est ac si dixisset,siliu Dei, erba Dei, per quod factus est ipse Q. iii cet in