장음표시 사용
251쪽
dissimum habetit r. v lyhylita eo in x ubi perpulchre probat Aristoteles in Adaliquid , seu ad relationem praedicamentalem, non esse motum .: quoniamsi n-quit potest alicii aduenire relatio ipsa eo penitus non .mutato,at solum in altero, ne nipe suo corret riuo facta mutatione. Tunc stante huius veritate dicti Sequitur relationem, non efferem realiter a suo fundamento seiunctam . Nam in intelligibile, videtur relationem , rem esse a suo sundamento realiter distur stam , 4 aduenire nouiter posse, absque eius subiecthin, quo,est, mutatione, quia subiectum recipiens realitatem, seu formam quandam accidentariam, ut est relatio quam, prius mi me habebat, necessario Mutatur. Cum autem absque muratione
iuxta Aestotelis placitum subucto adueniat Ob id relationis realitas, prius inerat, quae sane non nisi realitas est sanclamenti . Hi se Argumento super Aristotelis sententia fundata, potest multiplex afferri reo, oi sio quelibet vervati consentanea. Et prima
Psit quidem clare ex . D. h. h ibetur de potentia . . st I ae ij ar. viij. in cor ar.est a rix. ad vij. ubi speculatur re tia lationem in ut telatio est,in vesaee idens est,n ipsi PV elati An secundum hosce duos modo considera te, Missi dum m sibi attribui pariter, negari. Nam
inquit, si consideremus relationem 'trelatio est sormaliter,eum mi aliud dicat nisi ordinem, & tendentiam , unius rei in unius cieature ad aliam, ut sic, non habet auod sit aliquid subiecto inhaerens, sed potius a sistens, moe modo considerata, potest ut optime inquit Aristoteles alicui subiecto nouiter aduenire,absque eius mutatione,& hoe modo intellexit Aristo eles dictum suum. At ex hoe minime concludi potest, quod res alio realis suo dempti ficetur, fundamento,si reo consideretur ut accidens, cum eidem competat esse in subiecto, quemadmodum cuilibet accidenti ut sie, nequit alicui nouiter adueni
re subiecto, absque aliquali eiusdem subiecti muta
252쪽
liones. Verum de hae ipsa ut aceidens est,non est Aristotelis dictum intelligendum . Huic sententiae in haerendo Capre distin. xxx primi ad xiiii. Aureoli aduersus primam conclusionem tandem sie concludit Finaliter ergo relatio, ut relatio, non transmutat subiectum, sed ut aceidens, rinioe finaliter sto. Nee ex isto Capreo dicto,elies vel deduci potest, i p. sum,suam reuocasse sententiam scilicet ut prius di stinctionem eiusdem relationis a fundamento tenueris, deinde idemptitatem, ut falso sibi impingit Magister Silueste loeo supra citato, quoniam ex hoc Capreati, dicto solum habetur, quod relatio, ut accidens est, a Magi quo ad suam realitatem , quam ex suo fundamen I byr Silueia nanciscitur, prius incomplete suerit ante aduentum fleo, all. correlatiui,nouiter producti,quo producto, comple attribuitur ratio relationis, ut relatio est Haec enim eiu tur, Damsunt verba praeelse. Vnde sicut saepe dictum est, illud auolassa quod dat relationi quod sit res, scilicet fundamenti sententia reale, prius fuit illud, quod autem complet ratione relationis,nouum est: quia ergo quod comple eius rationem , non habet inquantum huiusmodi quod fit res,vel quod aliquid ponat in eo, cui attribuitur, nimirum si relatio potest aduenire nouiter, vel recedere, sine mutatione eius,eui attribuitur; Hinc itaq; deduei non potest quod relatio suo idem plificeturiundamento quinimmo eius oppositum, ut liquet ex eius verbis immediate praecedentibus, quae talia sunt Tandem dico , quod realitas relationis, non 'aduenit alicui toraliter de nouo sine mutatione illius,cui aduenit ut praedictum est in solutione quarti principat is Claret autem ex eo quod dieit relationem, haud toraliter alicui euenire de novo, sine eius
mutatione, ipsum, sentire talem relationem, ante correlativi aduentum, habuisse esse reales in completum tamen hi suo fundamento, propterea per aduentum correlativi non totaliter, at completiue solum
aduenire . Indiget quippe relatio ad sui complemen
253쪽
tum termino pio sine quo relataonis nomen, nequit
habere . Huie sententiae su bscribit Reuerendi stimus Caietanus ubi supra, ubi loquens de relatione similitudinis, S ad Argumentum quo .contendebatur Irobare relatione pra: dictam , suo demptificariundamento respondendo, inquit, quod solo existente sorte Albo, similitudo,in eo quodammodo est,&modo quodam no est, incomplete quidem est, complete autem minime, nili per nouum correlativi aduentum . Id autem relationi euenit ob debilissimum esse suum, quia ad relationem non solum exigitur fondamentum in quo ante eorrelativi aduentum,habet esse incompletum, virtuale, potentiale,seu radicale,veru metiam aerminus requiritur, quo posito, relatio, actu.4 completiue existere dicitur. Inquit enim quod ad appositionem termina, actu resultat ad,& resultate,ad, resultat Meomplementum ipsius , in,Quoniam non ex fundamenti defectu,similitudo incompletum esse habebat,at ex sola termini carentia: propterea consequens est,quod posito term ino qui defietebat, eompleat sendam e tum veluti prolem, aut fructum, seu suum effectum . Exemplum hule simile adducit ex D. Thom .de potentia. q. vij. ar.ix.ad vij. ubi ait, Quod existente solum calore calefactivo,& non eatefactibili, non esset activa calefactio actualiter, nee agenti inesset ut aceidens in sub tecto,quod quidem intelligendum est quo ad relationem importatam per ipsum motum siue alteratio
nem, App0sto autem calefactibili, mox esset actio, siue calefactio ipsa in agenti inesset quo ad relationem tamen, ut dictum est,& hoc quidem propter eadem causam, quoniam tam relatio quam actio actu tollitur per subtractionem extrinseci termini vel passi 4 solum causaliter Teu radi eat uer remanet. Ex hoe autem soluit D. Thom ratione Aristotelis tactam in argumento simul declarat dicens,Quod quia tam relatio, quam actio, possunt se remanere
254쪽
in fundamento suo , ve in causa sumetenti, iam actu quantum sit ex parte ipsius 4 eius actualitas, quasi impeditur ex subtractione extrinseci termini, propterea non oportet eas ipsas noua mutatione generari,vel corrumpi. Mutationanque proprie dicta terminus est alterationis, quae hie inueniri neqraiciae solum naturalis quaedam resultantia, vel eius desinentia. At aduersus responsionem hane infla ma Aduersugister Christitomus ubi supra, inquiens,quod si rela re p.Uotio completur, sola positione teritii N,vel completur ne era quoad solum formale praeci se, vel quoad suam reali risZ ditatem. Diceret Reuerendissimus Caietanus, Vput' cto, dataehre quidem, quod quia relatio habe d bilissimum instat Naesse, quod Safundamento&a termino pendet, ex gist chrs sola termini positione, relatio eompletur, quo ad U.msormale ut clari mime constar, quo ad materiale, seu realitatem suam . Et cum id improbatur, quia Instantia non est intelligibile , ut posito termino compleatur reston Iairelatio, quo ad realitatem suam, nisi quia realitas telationis, quae erat in potentia, posito fundamento, fit actu in subiecto ex positione termini quod quidem impossibile ess fieri sine subiecti mutatione Dieitur negando id fore impossibile, scilicet quod realitas relationis, quae erat in fundamento ante termini sui positionem, fiat actu in subiecto, ex positione termini, absque subiecti mutatione Iam enim dictum est in tali complemento realitatis, nullam interuenire proprie mutationem, de qua sola loquitur Aristoteles, at solam naturalem quandam ipsius realitatis resultantiam, propterea argumentum non impugnat positionem nostram, nee allatam solutionem rat peceat per fallaciam aequivocationis Ioanne Ioan B
autem Bachon. xxviij. dist. .m ij. art. iiij. ad secun- boni ,ra dum,ad demonstrationem Aristotelis, S consequen Donso,aster etiam ad hoc argumentum respondet, quod Ana
quando Aristo t. v. Physic tex. com x. ait retarionem nouiter aduenire posse sine subiecti, ves undamenti
255쪽
menti muta ione ex sola sui ops oliti mutatione, intelligenduin id elIes, quando relatio praecessis in suo
fundamento, quia solum tunc nouiter aduenire dicitur quo ad nouam illam conterminationem cum suo opposito, non autem quantum ad realitatem relationis , quae praecessit. Et exemplum ad hoc propositum adducit ex quodam Doctore inquienter Quod sicut lux habet in se naturam perfectam . quia semper est h.ibitis,in actu illuminet, quod actu noscis per illuminet, hoc prouenit ex absentia illuminabilis diosito illuminabili statim illuminat absque
omni muza ione, quam um sit ex parte sui, similiter album sundamentum relationis similitudinis habet in se naturam, qua actu est habile,ut alteri secudum actum assimiletur,& ob id in eo nulla requiritur alia mutatio , ut assimiletur, sed sola oppositi praesentia termini Elio quidem, quia illud tale reale, quo habile est, alierum respicere, est in eo secundum se,
sic t non sub ratione respectus Et secundum hanc responsionem iniceretur ad alium elatum quod relatio, non como ictur quoad complementum realitatis ex ipsa post One termini quia haec realitas, tot/in fundamento praecessii , at completur solum completione formali extermini positione. Et ex haeresponsione optime diceretur mod relatio aduenit subiecto absque eiusdem subucti mutatione. At si
quispiam obit telet, ut obiicere videtur dem magi stet Chr,s,ltomus, quia tunc vimeretur sequi quod cum tota reat ira tes itionis in subiecto praecellerit , nullique erat in subiecto alia re thras nisi ipsius funda in s . in iti nulla erat realis dis inctio inter relatio ae m. turiri mentuis . Ad hoc facile per interemptionem me' resur. ni g. nclo quod si rea luas relationis praecedat termini Ositionem . quod id morifertur reali rael undamenti. Relatio quippe ibet proprium. in ista Dr oriam initatem, ut eius rvi Ioam Bacconis veIbis utar,ab initate caeterorum Praedicamen
256쪽
dieamentor inuistinctam, ob, id aliam realitatem
habet a realitate sundamenti. Ista me herete huius doctoris interpretatio, non ab Aristoteli ea veritate dissona esse videtur, Ideirco non aspernenda. Postremo respondetur,& iudieio meo pulchrior sanori q. modo ad Aristot sundamentum super quo tota co- sistit dissicultas, S primo dicitur, quod relatio quaeq; praedicamentalis, ante su positionem termini, solum in suo undamento habet esse virtuale, Minchoativum: quoniam in re, sundamentum est relationis inquantum in re est fundamentum unde nata est sequi relatio maturali concomitantia posito termino . Dicitur secundo quod potissimum hac in re pulib/isi est annotandum , quod mutari tunc qui opiam dici Ioriatur,quando tormam recipit quam prius no habuit, alio e actione media ad ipsum terminata,sive cum uulsola 's. O
albedinem recipit quam prius non habuit, mediante Afinute
alteratione, seu albefactione ad ipsum terminata, is hi si Quando autem sermam seu entitatem quampiam .istiam suscipit, ad aliquid in ipso praeexistens naturali qua ahemens dam consecutione resultantem,aeconeomitantem, 'tune haud proprie mutari dicitur quandoquidem mutatio proprie dicta, actio ae passio materialitersit. Et adhoe exemplum de luce supra inductum, nunc adducendum, propositum hoe nostrum a- re satis ostendit ae roborat. Si nanque ut nonnulli asserunt poneretur per possibile, vel impossibile,
quod impediretur anima, ne ex ea profluerent eius potentia deinde impedimento remoto,ex ipsa pro- manarer. Nunquid homo,ex tali potentiarum emu-xu, mutari diceretur mon hercle quia non eas ipsas permutationem mediam ad ipsum terminatam recipereia solum per naturalem concomitantiam.
Improprie autem mutari dici posset, utpote aliquam realitatem complete reeipins, quam prius incompletam habebat. Hae veritate sublitterue ad Aristotelis dictum.v.Physic.tex.x.dieitur quod vere relatio
257쪽
nouiter alicui subiecto aduenire asteritur, ob eiundem subiecti mutationem, quando eidem aduenit, quo ad suuis esse,& quo ad suum fundamentum Nam tune vere subiectum transmutatur,eum media actiones, aliquam formam aequirit absolutam,quia ad formam rei ectivam ut relatio ipsa est,solum per accidens ac secudario terminatur. Modo Arist. de vera mutatione loquitur quae semper, ad formam terminatur absolutam non autem relativam Propterea praeclare ceemit Arist. relationem alicui subiecto tuter aduenire posse,absque eius mutatione: quia aduenit non mutata subiecti absoluta sorma. Et hic est vetus Aristotelis sensus, quem , indistinctionem re Latronis, a fundamento tutari tonantes, intelligere nolumunt. Ex hoc nanque elatissimo Arist. sensu, limpidissimaque interpretatione, omnis diluitur circa hoc or: ens ambiguitas.Quare ad c tera accedamus argumenta itidem probare contendentia
Alia .si Arguunt igitur. ij. ex Aristotelis ratione. vij. Phycti ex a e . c. m. Vib qua probat V primam qualitatisti. Ariis eciem non esse alterationem , sicuti nee motum'
. Quoniam in Ad aliquid non est alteratio, sicuti nec
motus,at habitus,est ad aliquid igitur ad ipsam,nec
alteratio est, sicuti nec motus.
Ad bie . Adhoc argumentum facillime respondetur,iuxta. Eii fata D.Tham doctrinam. vij. Physic loco citato. de velis restan .q. x j. a vj.&. prima. ij. q.xlix ar. iij. distinguendo minorem propolitionem. Nam habitum qui prima est species qualitatis, et se ad aliquid, b: fariam intelligi potest, irimo quidem quod sit ad aliquid
siue relatiuunt secundum esse,cilius hoc ipsum quod eri,ad aliud omnino dicitur: quoniam eius essentia conlittit in relatione ad aliud, nempe suum correlativum. Secundo vero intelligi potest visit ad aliquid, seu relatiuum secundum dici, quod quidem primo ter se, absolutum significat secundario vero respectum, sicut scientia prius qualitatem, quandam significat
258쪽
sgnificat dentile respectum connotat ad ipsum scibile . Si igitur minor intelligatur primo modo, ni sistima est,in expresse repugnat doctrine. D. Thom.
vij. Physic loco supra ei tato, ubi sie ait . Non est autem intelligendum quod huiusmodi habitus Sedispositiones, hoe ipsum quod sunt ad aliquid sint,
quia sic non essent in genere qualitatis, sed relatio nis sed quia eorum ratio ex aliqua relatione dependet. Si vero secundo modo intelligatur, sic ipsa eo n- ceditur. Est enim habitus relatiuum secundum dici, quia primo importat qualitatem , quae et absolutum,deinde, irreportat ordinem, siue habitudinem ad naturam rei,& ad operationem,inquantum eli finis,
vel ducens ad finem, ob id in eius definitione inquiebat Aristoteles. v. Metaphyl quod habitus, est dispositio, secundum quam bene vel male disponitur,cli spositum , id est secundum naturam suam , aut ad aliud, id est in ordine ad finem, 'uatenus relatio
nem connotat, ad ipsum non est alteratio, vel motus Uerum ex hoe minime coneluditur quod relatio, suo idem plificetur fundamento. Et cum pro
batur,quia si relatio fundata super habitum,esset aliares ab habitu, ratio Philosophi non valeret,negatur consequentia,& eum inculcatur, quod ratio Aristo telis non tenet nisi in virtute huius med ij, nempe ruod habitus, relatio sunt eidem res, negatur a Lumptum . Tenet siquidem sua ratio ex vi propositionis assumpte . . Physic tex. eom. x scilicet quod in Adaliquid, non et motus quae quidem verissima est te intellecta, quod in ad aliquid, quatenus ad aliquid est, non est primo ter se motus, at solum per
accidens, . consecutive, siue concomitanter. Quae
uidem responsio , omnibus similibus argumentis ad aliqiiid secundum diei loquentibus, danda est. Hane eandem responsionem approbat Ioan. Bach. xxviij dist j. ij art. iiij ad tertium .iAd id vero quod ab aliquibus adducit , de relatione e qualuat id s
259쪽
tis,ex dictis , Physic.& ex declaratis iam est elararet ponsio .a Ad dictum vero D.Thom de potentia.q.vij.art. - In viij. tenentis quod relatio non componit eum e si '' in cuius est. Dicitur verum esse, relationem, ut relatio ἀτι eii, Mundum propriam rationem quae solum est thua, ad aliud se habere,&non altera inhaerere, nequaqua euiu, est,eompositionem facere, compolixi
nem tamen facit quatenus accidens,&tale accidens
praedicamentale est, cui conuenit proprio inhaerere funiamento pariter Tubiecto. Rεobsum Ad argumenta autem quae fiunt de relatione di- ad area stantiae localis,& duplicitatis,quae non videntur esse, menta a realiter a suo fundamento diiunctς, Assumptum est audere inficiandum. Distinguuntur enim & ipse, realiter ilatione di suo fundamento quod quidem respectu relationis stantia, et distantiae localis ei ipsum ubi, ut Capreolo placet, duplieita Oc supra citato. Et cum quaeritur an talis distantiu ruod ita acquiratur in tempore vel in istanti, si in istan- realiter oti,an immediato, vel mediato . Dicitur quod in in-5 Duda stanti mediato. Et cum subinsertur quod eum inter meui his duo instantia mediet tempus tune daretur corpus di inguis distans sine distantia, neganda est consequentia,quod niam no est dabilis prima distantiae retario, sicut nec
primum ubi, super quo fundatur, sed semper ante quamlibet distantiam, est dare aliam,& si in infinitum . Et cum rursum arguitur, quod nulla forma extensa, potest in istanti acquiri,assumptum hoc nullunt eli, quia calor extensus in aqua, vel aliqua parte aquae, in istanti introduci valet. Ad probationem assumpti negati de duplicitate, quia si duplicitas divistinguitur a tuo fundamento,scilicet quantitate, aut est tota,in toto,aut tota,in parte. Dicitur, quod est utroque modo, nee sequitur, quod quelibet pars sit dupla, nee quod partes sint eiusdem rationis eum toto,quia quantitas consi aerari potest ut continua,&ut discrete modum induit,&ex isto secundo modo,
260쪽
non diuiditur in partes em idem rationis, nec quaelibet pars duplicitatis est duplicitas,sed quψibet pars
duplicitatis, pars est. Hae vero opinione reiecta,ad aliam extremam properemus, quae, inristoteli S. D.Thom. veritati consona certe esse videtur . Relationem igitur realiter a suo sundamento ense distinctam,ex Arist.sundamentis facile apparet, si ad ea quae superius dicta sunt & ad ea quae ex Aristotele xij. Metaphys tex .com. xix. xxviij haud to uo oculo, respiciamus ubi Aristoteles vult, alia esse principia relationis praedicamentatis,in caeterorum generum . Si enim alia, diuersa principia ipsius S aliorum generum sunt,& aliam essentiam ab alijsdillinctam esse, oportet. Haec autem diuersitas tum, principiorum, tum cssentie, esse non potet , vel evente, vel ex accidente, vel ex entitate reali, quoniam hane omnia sunt omnibus praedicamentis accidentium communia, sed alia,&diuersa esse dicuntur, per proprium, Ad, reale proprium esse, in Haec enim duo de ratione relationis,praedicamentalis esse conspicimus. Ex doctrina vero . D.Thom id clare dicimus, & omittendo illud dictum quod profert prima.q.xxviij art. j ad secundum, quo, discrimen ponit inter relativum in ereaturis, ac creatore, repertum, ubi ait, quod id relativum quod in creaturas reperitur, praeter id quod continetur sub significatione nominis relativi, est aliares, in Deo autem minime, quoniam faciliter ad hoc dici posset, quod est alia res quidem a subiecto quod est substantia, nori autem a fundamento quod accidens esse potest. Duo ii adduco praeclarissima, & apertissima dicta, qu; bus haud facillime responderi potest in fugam opsositum tenentes parare molliantur.
Et primum quidem dictum ab ipso. D. Tho m. de sumptam,est illud,quod. xi Metaphysicae tex .com. xix elatissime habetur ex glosemmate illorum verborum Aristo t. Dubitabit utique aliquis utrum altera aut