장음표시 사용
121쪽
Digress An cometae possint moueri motu ra
V Erum contra hanc decisionem, & propriam de
motu uniuersali, ac vero ipsorum cometarum deinterminationem instabit quispiam nunc argutulus,illam r. ratio . impossibilem fore, & absurdam asserens. Nam si cometae mouerentur motu raptus, seu tractus ab ipso coelo conistinente, tunc aequali velocitate mouerentur cometae,adique ipsum coelum; probatur consequetia,quia trahens,& tractum, ex 7. bb. Phys. aequa velocitate mouentur atqui impossibile, & absurdum est hoc consequens,quo niam motui coeli, diuinorumque corporum non potest alius motus aliorum corporum mobilium aequari rigutur cometae non mouentur motu raptus a coelo, ac conina. ratio. tinente. Amplius,& secundo arguitur.Si cometae moue rentur motu raptus a coelo; tunc sequeretur, ut in nocte non viderentur cometae; patet consequentia haec; qu
niam cum in nocte Sol iam occidentem, & aliud in Anati podis, quod subter nos est, hemisphaerium peragret: etiam & cometae ad occidente,& sub Antipodis in aliud
hemisphaerium mouerentur r quamobrem tunc tem p riS a nobis non cernerentur, sed ab ijs tantum, qui sub
nobis sunt in Antipodisi quod tamen falsum est 3 quia
nos in nocte videmus cometas ipsos. Igitur falsum erit quod diximus, cometas nempe moueri vero motu , ac uniuersali,ab ipso continente,ac coelo. At diluuntur haestituit, . dubitationes facili negotio.Primo tollitur prima,quod ad a. ratio. Verum quidem est aequa velocitate moueri trahens, &tractum, quando tamen immediatὰ tractum mouetur, ac rapitur a trahente; veluti patet de bobus, & carro IAt cum id quod trahitur, no immediate trahitur, at qua mouetur a trahente, immo mediate, secus res se habet, arq. no Opus est, ut aequali velocItate moueatur utrumque is Dissiti ooste
122쪽
ique. Et ita est de coelo respectu cometae; namque mouet quidem coelum,atque secum rapit trahitque cometam, mediantibus tamen,& sphaera ignis,& parte sphqrae aeris etiam. Quapropter non est mirandumst eadem velocitate non mouetur cometa, atque ipsum coelum. Vnde Ad ex hoc etiam ad secundam obiectionem, seu rationem respondetur, quod tunc sequeretur adductum inconueniens, quando cometa moueretur aequaliter cum ipso coelo lat qui hoc non est, quoniam valde segniter mo, uetur respectu coeli,& multum requirit tempus,si unam totam, ac integram vult perficere ac peragere circulationem. Quocirca remanet vera determinatio, quod coismetae verus motus, etsi non proprius est a continente,& coelo ab oriente tantum ad ipsum occidentem. Caristerum illud non ignorandum esse duco,prqdictos cometae motus loquor tam de vero, uniuersa lique, quam de imaginario,non vero, ac proprio cometae motu) non esse semiser eiusdem rationis τ si quidem eorum quidam est velox ; quidam vero est tardus i solet esse motus tarisdus cometet ,quado coactus,factusque suerit ex crassiore
materia,& exhalatione;vnde talis solet in inferiore parte supremae regionis generari, & dicitur cometa per se
apparens. Est vero velox motus cometae, quando ex tenuiore exhalatione productus est, & taIis in superiore ioco dictae supremae regionis solet apparere; & dicitur
cometa cum alio,& stella apparens.Hoc verum quidem est de utroque motu: primo verificatur de motu uniueris
sali,& vero;quia cum cometε materia, exhalatioque est onerosa, motus velocitatem impedit, quare in itinere subsidet,quia coelo rapienti contra innititur, & resistit: tqui cum leuis erit materia,& exhalatio; quoniam in itinere non subsidens erit,caeloque rapienti non resistet;&ideo cum ipso velociter mouebitur cometa. Adde etia& aliam rationem, quod eiusmodi leuis materia, caelo:
rapienti vicinior est ; illa vero grauis remotior ; semper N x enim
123쪽
enim pars propinquior motui velocius , remotior verbtardius mouetur z ut in carro de rotae circumferentia,&de axe, centroque poterit unicuique patere. Secundo probantur quoque dirue motus di erentiae,ac variatio. nes de motu imaginario, proprio, ac particulari ipsius Cometae; propterea quod crastor materia, & exhalatio tardius quidem ; tenuior vero citius aduritur, consumitur,ac evanescit. Ex quibus perspectum est quod cometae motus siue uniuersalis, & verus sit, siue proprius, &non verus, sed imaginarius, non est semper eiusdem rationis ; quia materiam, exhalationem modo una, modo altera contingit esse ratione dispositam. Hactenus de
guomodo disierat cometa ab alijs impressonibus
ignitis. Cap. 'IX. FTsi omnes ignitae impressiones ad inuicem secundu
substantiam , ut inquit Arist. I. Meteor. sum. Q. Cap. I. in principio inter se minimὰ quidem differant; quandoquidem una omnium, eademque est materia exhalatio calida, & sicca , & unum esticiens, ut motus Atterens, adeoque igniens ipsius coeli; vel igneum proprie elementum; & tertio idem locus, in quo gignuntur, uniuersalis r differunt tamen inter se accidentaliter Impressio- per magis nempe, atque minus. Verum ut clarius eius-nes ignit modi accidentales differentiae innotescant, est hoc loco ivx διμη non praetermittendum, multas atque diuersa selle ignitas impressiones. Est namque una impressio ignita, quae proprio nomine dicitur a Philosophis flamma, sitie stipula: alia est quae vocatur trabs, seu titio: alia impressio appollatur Stella cadens, seu sydus dii currens: alia est, quam nominant domum ardentem: & alia est ignita impressio, capra saltans nuncupata . Hae omnes imis
Pressiones ignitae non aliter videntur inter se ad mirice
124쪽
& ab ipso cometa differre, nisi vel figura , vel magnituis
dine, vel duratione; vel motu, quicteque .Qu quidem omnia accidentales constituunt differentias, licui ex diis uel sis materiae, ac exhalationis condicionibus, qualit tibus, & accidentibus oriuntur. Differunt igitur primo quidem figura; quoniam aliae sunt figuret longae, aliae quadrangularis, aliae rotundae, & sisnilium: secundo differunt magnitudine, quoniam quaedam sunt magnae, qu dam paruae ignitς imagines,ac impressiones: distant etiam deinde duratione, propterea quod aliae cito consumuntur, & evanescunt, aliae vero non cito sed diutius perdurant, & persistunt, veluti est ipse cometa, de quo agimus: quarto seiunguntur eiusmodi ignite imagines motu,& quiete ; quandoquidem aliς videntur stare, ut
idem cometa: aliae vero moueri, Sc currere, ut stellae cain dentes ac sydera discurrentia, qtiae mouetur motu recto secundum quod exhalatio in rectit,ac longitudinem distenditur, protrahiturque.Cqterum enumeratis, S coagnitis omnium ignitarum imaginum nominibus, atque
speciebus; videamus nunc quid unaquaeque in sui su stantia sit. Flamma igitur, siue stipula est quaedam im-Flam a quid presso ignita in infima tertig regionis parte, in hac na-que parte generatur omnes huiuscemodi impressiones qui ex sicca, calidaque exhalatione constat, tamen illa quidem rara, spirituosa, atque tenui unde statim solet absumi,desinere, atque evanescere, Trabs, seu titio est exhalatio accensa in longum protracta. Domus ardenS Τrabs quid est exhalatio ignita, magna, id est longadata, ex profunda magnum enim est illud, quod tribus omnibus con L .g
stat dimensionibus, ut 3. Phys. lib. sumitur ab Arist. ca- Capra sal pra saliens est exhalatio accensa multas habens partes, ta quid sit. ac veluti fibras circa ipsam distinctas quidem inter se, coniunctas autem ad totam exhalationem; veluti rami
arboris, diuisi sunt inter se, sed coniunguntur ad unum Thuiuἰ truncum ipsius arboris. Dicta vero est sic eiusmodi im- dicitur.
125쪽
pressio, quoniam cum accenditur, videtur quodamm do saltum facere instar ipsius caprae; ita inquiunt Latini expostores et sed Graeci, ut Alex. Ioan. Gram. & Olympiod. aliter senserunt; volunt enim isti, quod propterea est dicta capra saliens illa ignita impressio, quia similitudinem barbar appenis,& pilorum circum quaque appensorum, & toti continuatorum habet dicta ignita tet 'impressio cum ipsis capris. Stella cadens, seu sydus di- 'μ ' scurrens est exhalatio accensa per partem post partem, ita ut semper priore parte extincta,accendatur & secunda: & extincta, deficiente q. secunda, igniatur tertia;&hac etiam absumpta, quarta postmodum inflammetur, ad modum, similitudinemque paleae, vel pulueris stlop- petiorum triti, & in longum coniunctim sparsi . Quando enim prima pars paleae, vel pulueris dicti sparsi iam combusta est, se ccedit statim accenso secundae partis, di ad hanc ignitio tertiae inflammatioque : & sic contianuatur Ordine accensio, quousque perdurat ipse puluis, vel palea: sic etiam exhalationem,quae in longum porrigitur, contingit accendi atque inflammari. Quare ex his patet qualiter impressiones ignitae differant inter
se. At quomodo a cometa seiungantur, nunc ostendamus,dicentes quod cometarum materia, hoc est exhalatio,maior ac crassior est, & propterea plus durant; carte- . rae vero impressiones ignitet minorem habent,ac tenuiorem exhalationem; & hinc est quod minore etiam tempore persisti ni, ac durant. Amplius differt cometa a dictis impre inibus, penes figuram; quoniam ut plurimum com mist vel rotundae, & comatae figurae, vel o longae, insta barbae: aliae autem impressiones non sunt rotundae figurae, neque instar barbae. Differt etiam tandem cometa a reliquis ignitis imaginibus,quonia quamuis habeant omnes unum locu communem, tertiamsciliiseet regione aeris, nilitaminus alius est locus particularis unius;alius alterius;siquido particularis locus come
126쪽
tarum, est in suprema parte tertiae regionis;aliarum auistem impressionum est in inseriore prope secundam regionem aeris, etsi in hac etiam diximus in superioribus cum Ioan. Paul.Donat.posse quandoque oriri cometas.
Auibus conueniat , quibusique iusserat cometa a circulo latuo. LV. X. CVm declarauimus conuenientiam, ac omnes diffe
rentias,quas habet cometa cum caeteris ignitis impressionibus: declarare modo restat conuenientiam, ac differentiam, quas habere videtur ad ipsum circulum lacteum ; seu Gala viam .' Arist. ergo I. meteor. tract. a. cap. q. volens declarare naturam, &essentiam circuli
laetet,similitudine posuit inter ipsum, atque cometam: namque quemadmodum cometa inquit) generatur ex exhalatione calida, & sicca, ita etiam circulus lacteus.
seu galaxia ex eadem exhalatione amquam ex materia constat. Pretterea est etiam c5uenientia inter cometam,ti circulum lacteum, quatum ad modum generationis; quoniam sicut unum astrum potest attrahere exhalati nem , & causare cometam, ita plures stellae firmamenti possunt attrahere multam exhalationem,& causare via quamdam in sereno,quae dicitur circulus lacteus, seu galaxia, quasi lactea, & alba a verbo graeco γαλώ quod Latine lac lignificat.In hoc ergo stat conuenientia cometq& circuli lactei: Videamus modo differentias . Cometa dissuri primo a circulo lacteo, quoniam cometa non semper durat, sed solet,ut plurimum spatio duorum , trium vel quatuor,vel quinque & sex, & plus etiam svi ego teneoὶ mensiti perdurare : circulus vero lacteus perpetuo durat, ac manet, unde duratione discrepant. Amplius differunt cometa,& galaxia situ, quandoquidem cometa videtur esse circa unam stellam; circulus lacteus est totus circa illum circulum, quem Sporadeum vocant. Vltimo
127쪽
timo distant ad inuicem cometa, & galaxia in colore, ruoniam ipse cometa non habet unum peculiarem, Meterminatum proprium colorem ἔ nam quandoque reis fert unum, quandoque alium,S: alium colorem, ut vidi.
Cap.r9. N mus, quando supra de differentiis,ac speciebus cometa- Q ii -pδ rum tractauimus . Atqui circulus lacteus, vel galaxia semper unum invariabilem praesesert colore, puta albii; albicat enim perpetuo ipse circulus lacteus, tamquam
lac ipsum: unde & galaxia dictus est . Hae sunt conuenientiae, & differentiae inter cometam, & galaxiam, seu circulum lacteum.
Dorus. Si cometa conuenit cumgalaxia in materia, exbalatione ipsa. SEd oritur super determinatis maxima nunc sanὰ, cuadmiratio,ciam etiam dubitatio; quomodo ex eadem materia, exhalatione scilicet calida, & scca conuenies galaxia conster, uti & cometae, ac ceterae ignitae imagines . namque videtur primo impossibile, ac absurdum t .ratio. esse Quoniam si ex eadem materia constat cometa& circulus lacteus; cur est quod perpetuo manet circulus lacteus immobilis, & intransmutabilis;cometa vero, ac reliquae eiusdem generis ignitar impressiones non ita
se habent,sed mouentur, mutantur, atque tandem eua nescunt, corrumpunturque Ergo videtur ex hoc salsum esse, quod coueniant in materia exhalatione cometa,& a: ratio. circulus lacteus. Praeterea quomodo ex exhalatione materia quidem cometae potest constare, & esse etiam circulus lacteus, cum si hoc essEt, contingeret ut in state augeretur ipse circulus lacteus, quoniam multa tunc ata trahitur exhalatio ι & in hyeme fieret minor, atque obscuriori quod tamen veritati; &sensui videmus contrais dicere, cum semper eisdem persistat circulus lacteus, seus. ratio. Salaxia dispositionibus. Amplius si eande haberet materiam
128쪽
teriam galaxia, atque cometa, tunc galaxia esset in suprema regione x atqui si ibi esset, stellas sua magnitudine occultaret. Igitur cometae,& circuli lactei,ga laxi aeq. non est una materia exhalatio . Quarto quomodo materia galaxiae potest esse exhalatio, cum fisc materia sit caduca, & corruptibilis; ipsa vero galaxia sit aeterna
hoc prosecto videtur ostendere, materiam eius non esse exhalationem, uti & cometae existit. Tandem dubitatur quinto. Si ex exhalatione sicca , & ignita constaret circulus lacteus, veluti cometa constat; tunc utique haberet colorem ignis: atqui circulus lacteus talem igneum colorem non habet, sed lacteum potius, atque albicantem: igitur patet quod circulus lacteus non est ex exhalatione calida, & sicca ignita, ut est cometa. Quamobrem nulla intercedet conuenientia inter circulum lacteii atque cometa in ipsa materia, atque exhalatione: ut falsum nunc esse videatur quod in superioribus dete minavimus. At dicamus tamen audacter Arist. sententia ea esse de circulo lacteo, quam quidem diximus,nimiruquod ex exhalatione calida,& sicca sit, quemadmodum di cometa: atque coma sit stellarum Sporadarum, seu erraticarum. Vnde ad dubitationes respondetur. Ad primam dicitur non esse mirum, & inconueniens circulum lacteum eunde semper manere, in trasmutabilemq. perseuerare ; cometam vero , & ceteras eiusmodii inpressiones minime: propterea quod non eodem disposita
modo et si eandem j habet circulus latcteus exhalatio
nem,ueluti cometa caeter que ignite imagines. Ad alia dubitationem dicimus nequaquam sequi in aestate debere augeri circulum lacteum, propterea quod licet aestitio tempore multa attrahatur exhalatio, ob Solis tamen dominium 1 upra terram consumitur , antequam in Vnum congregetur: proinde non maior quidem in qstate
quam in hyeme fiet ipse circulus lacteus. Tertia etiam substantia soluitur, quoniam nulla est circuli lactei ma- - . O gnitudo
129쪽
onitudo ad stellas ingentes: adde etiam quod ob nimia eius ab oculis nostris distantiam, id essicere non potest:
res enim quantumcumque paruae magnas,ne videatur,
possunt impedire, dummodo non multum ab oculis nostris distent, siquidem si nimium elongatae sint, id effcere non possunt; signum huiusce rei est halo lunae, qui etsi inter visum nostrum, & astrii mediet, & sicut dicebat D. Thom. 3. in eteor. lect. q. nihilominus astri visionem non impedit . Ergo id in causa est, cur circulus lacteus stellas non occultet, quia & longe a nobis distant, & paruus est respective, materiae etiam rarae. Ob quae omniλAd .ratio astra occultare nequit. Ad aliam rationem quod nonnem. potest esse materia caduca rei sterias,asserimus esse quidem sternum circulum lacteum, eo tamen modo, quo elementa dicuntur etiam aeterna, hoc est secundum speciem, S successionem: circulus lacteus enim non unus
numero, sed idem specie perpetuatur, semperque seruatur per continuam exhalationum ascendentium succeusionem.Vnde & hic etiam est aeternus secundum iecie, di successione,quamuis corruptibilis & caducus,lecu Ad s. ratio- dum numerum,atque individuum. Ad ultimam tandem Rem, obiectionem respondemus audacter,tunc sequi quod haberet odorem ignis circulus lacteus, si persectam circulus lacteus ignis naturam haberet: at quia impersectam ionis naturam est adeptus,mirum idcirco non est,si ignis imperfectum colorem, qui albicas est & lacteus,reserat. Clarum ergo cuique sit, iam couenientiam reperiri inter circulum lacteum,& ipsum cometam in exhalatione, quemadmodum &disserentiam ut propi er hoc non immerito dixerit olympiadorus, circulum lacteum esse
130쪽
Tria problemata examinantur. Primum probi. eur raro appareat genereturque cometa. Lap. XI. EX omnibus ignitis impressionibus magis raro qui
de generari, ac apparere,cometas omnibus in propatulo plus iam es quam ut a nobis sit demonstrandum: propter quam quidem raritatem dicebat Seneca mirabiles existere cometas.Siquidem syderum discursus, seu stellae cadentes, prosilientesve dictae saepissime cum in Autumno, tum etiam aestiuo tempore obseruantur, ab ijs vero praesertim,qui in capestribus solent pernoctare; cuiusmodi sunt pastores, caeterique de nocte vagantes homines: sic etiam & caeterae eiusdem generis impressiones nec admodum rarenter quidem apparent atque euenilint. Cometa autem solus non nisi per annos multos,
Iongumque tempotis spatium solet, ut plurimum appurere, reditumque facere. Cuius discriminis ac differentiae,quia causam rationemque possit quis atque non ab re contendere a nobis: cum ex eadem sint materia, eodemque ab essiciente gignantur omnes eiusmodi ignitae imagines: idcirco dicimus cum Arist. duplicem eius rei extare causam. unam quidem esse defectum materiae,ipsius nempe cxhalationis, quae non sic saepe in ipsa aeris tertia regione coadonatur, ut apta materia fiat gignendae cometς ε, alteram vero, & potissimam esse, quoniam magna dictae pars exhalationis congregatur ut dicit Aristi in I. meteor. tract. a. cap. 6. in regione gala Xiae, seu circuli lactei; unde transiens in materiam galaxiae tollitur materia, quq generandae comeis deseruiret. etsi hanc rationem, causamque, Olympiod. non admittatbproptereaquod tutum ei,manifestumque adhuc non sit, num ex exhalatione consistat galaxia, an alterius sit sit