장음표시 사용
91쪽
rabit, uebiturq. cometa*sin aute ex aduerso desa, erat saue sit ac multa ,diutius fouebitur, ac perseuerabit cometa . Et hoc clarum est,quia in tantum durat ignis, inquantum habet conbuitibile ; & si sorte combustibile ι perpetuo ac infinito tempore duraret ignis ipse inquit Arsti. in a .de anim.tex. ψI. iret, combureretque in infinitum. Propter quod forsan ut id non pr teream ) ratio Irimes in- nabiliter fuit a sapientissimo Salomone ignis inter earui uabit . rerum,quae insatiabiles habentur, catalogum connumeratus dictusque fuit, quod nunquam dicat,sussicit. Nec etiam immerito ad idem fortasse respicientes Aegyptii ipsi animatam bestiam,quae deuoraret omnia, quaecuq. I nis dictus reperit; & non amplius habens quid deuoret, moriae it 'ςgy- tui ac occidat cum re ipsa deuorata;ignem certe dictumi, b ζζ' existimarunt. Et haec erat causa, cur apud ipsos corpora
omnia de- humana post mortem n5 cremabantur: namque non cou kδ patiebatur eorum consuetudo, ut cam humana esset ci-huti,nihil trias pastusque bestiarum. Vnde eadem etiam ratione e non creme diebant ea sale;ad hoc ne putrefacta, vermibus qui boba ur pua stiarum genus sunt in fierent esca. Haec scribit Herodotus' Si r ' Iib. 3.hist.Graec. & Per s.cap. 2. Hactenus,iam de differe-tijs co netarum,& causis differentiarum.
aeuo unus, idemque cometa potessis pluribiu eum speciebus, tum etιam disserenti,s Nariari toto eo, quo durat tempore. cap. XXI. CV M disputauimus de speciebus e disserentijs eo
metarum;quia potuisset aliquis dubitare, an possit mutua dictarum specierum,ac differentiarum fieri mutatio variatioque; hoc est, an una species cometae mutari possit in aliam,puta Pogonias in M ilitem, velChryseum,& alias.Ideo,ut huic honestae quastioni honesta etiam tribuatur responsio ; dicamus ponentes hanc concluti
92쪽
nem. Vnus, & idem numero cometa possibile est,ut toto tempore suae durationis, mutetur in alias & plures spe, cies, atque etiam differetias. Probatur,quia comera, qui exempli gratia est duraturus per menses duos,poterit a Pparere in principio quidem, ut in sexta , velo laua die suae generationis in ea specie, quae PogoniaS dicitur,& erit in septemtrione; postea in augmento,ut in deis
clina quinta, vel vigesima, & trigesima die apparebit sub specie Militis, vel Chrysei,& erit sub alia differentia; pura,si quantiam ad locum,in Austro deinde in quadragesima die apparebit in specie cometae dicti Argentei, vel Criniti: & erit forsan in Oriente vel in loco sursum ac superiore: post haec iii quinquagesin a die poterit apparere in specie dicta Aurora . N erit in Occidente, & loco
deorsum in serioreque . Demum consequenter in alias mutabitur species, ut in Nigram,in Acontiam, & caeteras a nobis in proprio capitulo enumeratas,cum species, tum differentias. Quod autem hoc possibile sit atque fieri contingat,praeter euidentissimam hanc ratione, quod quae in aere,& ex aere creantur, sunt in continuo fluxu ac mutatione, testis est tamen experientia, atque o
seruatici Anseli Cat. in historia sui cometae de annωM. CCCCLXXII. Hic enim resert cometam illum in principio suae apparitionis & ortus , visum esse atque apparuiue sub forma & specie Nigra dicta; postea visum sub specie quae dicitur Asconius: post hoc tempus apparuisse sub specie Militis. Igitur paret qualiter mutari potest vatiarique cometa semper,& semper priusquam ad finem suae durationis perueniat, in varias lpecies, & dif- 'seremias Quemadmodum mutari videmus etiam illud animalis genus,quod lericum facit . Etenim in semestrisait Ar il .ὶ temporis spatio limmo & minori, ut hodie
observatur' successionem formarum habere videtur; n que pi imo videtur vivere lub forma ac specie rucae, &vernuculi,& tunc dicitur proprio nomine bombilius; po
93쪽
stea vivit sub sorma,& specie grandioris vermis,&voe tur proprie tunc necydatus , demum in fine mutatur in speciem eam animalis,ut cornua, & alas reserat,& pr , Hio vocabulo solet appellari bombyx: de quo animali, Arist. lib. 5.de hist. animal. cap. I s.& Plin. lib. I I .cap. IZi Corollari u legi poterunt ad plenum.Caeterum ex hoc duo possumus, is, 'tis colligere. unum est quod alias animaduertimus; non esse ride. verum, immo salsissimum fuisse semper Py thag.&Senec. iudicium de natura cometae,dicentium cometam esse sydus particulare raro apparens in caelo: si enim esset sy-dus in caelo, non utique vatiaretur in tot differentiis, nec tantas faceret in speciebus mutationes; quoniam sydera caelestia sunt in alterabilia,atque ab omni mutatione imCorollariu munia: Alterum est, fallan etiam esse, atque a veritate: .consi p alienam sententiam illam, quam retulit,ac deinceps ea rationes pla refutauit Suess.circa caulam specierum cometarum ,quq netarum es- ponebat planetarum exaltationes causam esse specierust c us/m cometarum Quandoquidem si species cometarum cau- cometarum sarentur eX planetarum exaltationibus non poterit sic breu I temporis spatio- ut puta dierum octo, vel decem mutari,variariq. unus,& idem cometa ; propterea quod non ita *pe admodum variantur planetarum exalta. tiones:Vnde remanet quod ipsius materis,&eXha- . lationis varietas sit,quae unam modo,nunc vero aliam,& aliam producit cometarum
speciem ac diuersitatem. Et hic iussiciant de prima paIte
94쪽
aee causa materiali cometarum. cap. I. Osrnva M insuperioribus abun de dictu suit de natura & quid-ditate cometarum; necnon & de speciebus,ac differentiis di sequitur ut in praesenti loco agamus de causis,a quibus fiunt ac ori situr ipsi cometae; hoc namq. m
do promisimus in prologo velle
digerere ac ordinare praesententractatum.Cu autem primam partem absoluerimus; teis pus nunc est, ut ad alteram & secundam, quae de causis
est,descendamus. In qua hoc ordine procedendum erit; primo fiet sermo de causa materiali, ex qua fiunt generanturque ipsi cometae; secundo de causa efficiente; teristio de causa formali ; quarto de causa finali cometarum agetur: nonnulla postea alia tradentur , quae & considerati mi,& parti huic decenter adnecti , atque necessario . videbuntur.Quantum igitur ad primum spectat de materia cometarum, philosophi quidem non omnes conue niunt: namque Antiquorum aliqui vivisum est in supe- opidio Aiarioribus posuerunt materiam cometarum esse de natu- tiquor uxa,& substantia caeli .Etenim ipsi volebant cometam esse Iimun ex planetis; qui autem fuerint isti, satis dictii suit .dn 3. p. praecedentis primae partis; ubi huius opinionis αuctores diaimus sita Pythagoricos,atque etiam Sene .cam,qui sectatus est Pythagora ut opus iam non sit orationem retaxere. Alij nec caelestem, nec elementarem se. i. cerunt
95쪽
cerunt materiam cometae, sed ex natura luminis;vt Anexa g.& Democ. isti namque dixerunt cometae substanti fiesse symphysm , atque luminum unione splendorum q. ex pluribus stellis simul ccincurrentibus restillantium. Fuerunt alii, qui materiam cometarum partim fecerunt de substalitia csti, partim vero de natura es ementari; v luti fuerunt Hipp. Chius,& Aeschylus discipulus necnoalii sequaces. Isti dixerunt quod cometa,quantum ad sui substantiam corpusque est de natui a caeli, utpote qui unum sit ex astris; sed postmodum cauda illa seu coma inquiebat)est ex natura terrestri,puta ex exhalatione, , quae e terra eleuatur virtute illius astri .Atqui omnes illet ut diximus opiniones salsissimae sunt,& multa absurda ad mli tant,qli ε ne amplius hic repetatur, necessariu utique non censemus; liquidem longo progreitu in luperioribus visum fuit.Quare illuc,qui voluerit videre, ablegamus,&contra unam quamque Opinionem suas peculiares inueniet instantias, atque validissimas rationes. Opio. Arist. C terum Arist. summus certe philosophus, ac qui in Veritate rerum naturalium indaganda longe melius se habuit: quam antiqui ateriam, ex qua cometae gignuntur,nihil aliud posuit voluitque esse, quam exhalatione calidam,& siccam ex terra eleuatam,ceu & aliarum omnium ignitarum impressionum . Etenim putandum est, Solem per motum suum in Zodiaco circulo eleuare duplex genus materis ab hac inseriore regione; unu quod vapor dicitur: alterum quod exhalatio nucupatum quorum unum natura humidum,& frigidum est: alterum ca. lidum,sccumq. existit. Est natura humidum, & frigidii. vapor iple quoniam eleuatur ab aqua, quae elementum
cst alioqia in frigidum, & humidum: Est calid siccaeque
nacul ,'pὶδ.eXhalatio, ut I. Meteor. cap. . post medium
inquit Arist. Quando igitur huiusmodi calidet, sicca exhalatio asce dct propter eius spirituosam leuitatem ad supremam aeris regionem, ibi ignitur, vel ob caeli motu
96쪽
citissimum atterentem a vel ob hypocauma ipsum, seu ignem instammantem . Qua propter patet,quod causa
materialis vera,eX qua gignuntur cometae,est exhalatio calida, & sicca, secundum Arist. Et omnes peripateti cos philosophos,ut Alex. Ioan.Gram. Olympiod. Auic. Alga Zel.atque Auer.omnesque insuper hos inlectantes latinorum; immo etiam secundu Astrolog. ut Ptolem. Album aE.& Bucaphorum.
Digres. Si exhalatio est calida, Usicca, an ero
Dubitabit autem aliquis ingeniosus, an exhalatio calida,& sicca constitueda sit.Et videtur prima facie quod sit sicca,& frigida,non autem sicca, & calida: ratio aute r.ratio. huius deducitur a simili; quoniam si vapor ideo frigidus humidulque censic tur; quia ab elemento frigido, humidoq., puta ab aqua,eleuatum ergo a pari exhalatio, quia ab elemento sicco,& frigido educitur,via terra ipsa, frigida,& sicca venit constituenda. Quod autem elementa
terrae,a qua eleuatur exhalatio,siccum,& frigidum existat, patet,a uictoritate Arist. in a. de gen.& cor.te X. 23. Igitur exhalatio calida non erit, immo frigida: quomo,
do ergo constituitur a nobis materia cometarum, ac omnium uniuersaliter ignitorum Θ Pro determinatione, & solutio. veritate huius quaesiti est sciendum,quod Sue T. in libet. suo design. temp.cap. 3. faciebat hanc obiectionem, &soluebat dicens;cum exhalatio secundum sui substantia aliud non sit, nisi terra in fumum versa, quae terra frigida est,& sicca; erit exhalatio frigida,atque sicca non secusatque ipsa terra : at vero si calida dicitur, & est ipsa exhalatio, hoc ex accidente dicitur csse; quia illud ab agentibus exhalationi tribuitur. Sol enim, qui agens cst Κ exha-
97쪽
exhalationis adeo ipsam atterit, & rarificat ut etiam e lefaciat attritio siquidem apud Arist.in a. lib. de cael. tex. a. causa caloris existit Dicit secundo vir ille acutissimi ingenij, quod propter dispostionem igni proxima
potest dici exhalatio esse calida, est enim fumus terreus adeo rarus , ut ex leui quaque causa , facilique negotio transire possit in ignem calidum . Vnde GaI. proprie de ipsa exhalatione exemplificans in 3. libr. de Tempora m. cap. I. asserebat, commode dici posse flammam ardentem esse, eo quod dicebat materia propinqua sit ipsus flammae. Hac ratione etiam quandoque so litus est idem Gal. humorem proprie melancholicum dictum, nominibus abutens,atram bilem vocare; quoniam materia propinqua sit ipsius atrae bilis , ita ut nisi prius evacuetur , paulo post atra sutura sit et ita notabat ipse Gai. in 6.aphor. com. 33. ad finem. Quamobrem non immerito si id,quod breui futuru est,cesetur ac si esset prς- sens,& in actu . Quod sane nec ipsi Iuris periti videmur ignorasse in.L .Paterfamilias. isde milit testam .cum sanciuerunt hoc dicti habetur pro facto, quod de proximo est fiendii Cuius quidem ratione videtur prςstasse Arist. in a.Phyctex. 36. quando dicebat;id, quod minimum est
atque parum distat,iudicatur ac si nihil distaret, nihilq. esset & in s. Polit. lib. quando asserit; illud,quod parum est,quasi nihil differt ab eo, quod est nihil. Vltimo quod exhalatio calida sit dicenda, & non frigida, hac potissima ratione susticienter comprobetur ; quae cito inflam. mantur igniuntur,eiusmodi calida sunt, ut testabatur Gal.li. .devsu pari.cap. 9.ubi de adipe loquebatur; asi erens ex eo patere ipsum esse calidum , quia cito inflamma tur,& accenditur. Atqui exhalatio cito inflammatur, S accenditur;merito ergo calida , 5 non frigida constituenda venit apud Philosophos. De
98쪽
Pὸ Γ ausea esciente fometarum. cap. D.
CV M ad cuiusque rei naturalis generationem non
solum concurrit causa materialis, ex qua orituri verum etiam efficiens primum quod ad actum reducat ipsum effectum in materiae potentia contentu me ideo cum de materia cometarum dictum sit,dicamus modo &de causa efficiente , naturali tamen, cometarum. At illud initio praemittamus necessum est,circa causam scilicet emcientem cometarum, duplicem extare opinio' nem et unam quidem Astrologorum a alteram vero
Arist. & Philosophorum. Astrologi ergo, ut Pto lem. Albumaz. N alij, qui Ptolem. lectati sunt, veIuti Opia. Astro Andreas Gallus & caeteri voluerunt causam effectivam ira
cometarum esse con ste i lationes,seu constitutiones caesi, ut planetarum coniunctiones,atque eorundem dominaistiones, oppositionesque , Quare Albumaz.in lib. de magnis conluctionibus,differentia prima, dixit quod Mars est causa cometarum. Cum enim Mars inquit Dominus erit alicuius anni eorum annorum, in quibus trium superiorum planetarum coniunctiones sunt, tunc facit cometam;quoniam sol tunc poterit accedente adiutorio dominij Martis exhalationes generare;ex quibuScO.neta producetur,accendeturque: immo nulla adhuc existete superiorum coniunctione , si Mars est anni dominus, cometa gignetum,potissimum vero si eius signi,quod Iuppiter tenet V anni principio,suerit dominator .Praeterea est causa cometarum coniunctio Martis cum Saturno,ut idem scribit in eo lib.qui de floribus in titulatur. Hac ra tione genitum fuisse cometam illum,qui apparuit anno
Domini inCCCCLXXII. de mense Ianuari jactriptum est apud Angelum Catone, qui eius historiam descrupsit Don Ioani de Aragonia. Resert namque vir ille doctiisunus cum in medicina, tum etiam in Philosophia dcΚ 1 Astro.
99쪽
Astrologia, quod causa effciens eius cometae fuit conisictio Saturni,& Martis, cum auxilio introitus Solis in Capricorno. Quapropter patet,coniunctione Martis,& Saturni esse in causa aliquado ut cometae generentur. A m-plius nec solum horum planetarum coniunctio potens est facere cometam, sed etiam eorundem oppositio. Si quidem cum Mars, & Saturnus Oppositi suerint,cometae generationis existunt causa;praesertim vero si Saturnum Dragonis cauda hostiliter pulset, vel ei fuerit coluncta, sic idem Album az. eodem lib. nobis notatum reliquit.vlterius Ptolem. omnium Astrologorum facile princeps in lib. suo Apotcles matum,causam effectricem cometa,rum posui; etiam eclipses luminarium,praecipue eclip- tici signi Marte, aut Mercurio istentibus dominatoria. bus; id quod experientia,&obseruatione confirmatur nobis ex magno Suess qui refert se hoc obseruasse in an no a partu Virginis M. D.VI.die vero tertia Augusti. Η cest opinio Astrologorum de causis escientibus cometa. Contatio. rum . Quam tamen sententia si sano iudicio velimus in. telligere, non nisi de causa mediata, remota ,& vitiueris. sali; non autem de immediata, proxima, & particulari, qua de loquimur portet fateri veram extare.Siquidem buiusmodi coniunctiones,& Oppositiones, aeteraeq.pla ne tarum dispositiones causere possunt quidem cometas,non immediate sed mediate;quatenus scilicet in causa sunt plurium exhalationum, atque siccitavit, ex qui bus possibile est generari cometas; no tamen necessario semper generabuntur. causae enim natii les possunt
impediri. Vnde non quotiescumque crunt elusinodi coniunctiones, vel aliqua aha ex dictis planctarum dispositionibus, erit propter hoc gignetur cometa aliaqujs necessario;quia effectos, & actio agentis uniuersi lis ,remotique, fieri haud potest absque agente particula os . ii, D N pro imo illius effectus . At hic his urgent Astrolo nes Astrol. gi dicentes,planetarum coniunctiones esse causam par-
100쪽
ticularem, & no vniuersalem remota nque cometarum. Quod tamen dictum nos tanquam expresse falsum nega Responsio, bimus quomodo namque volunt Astrologi aliquod esse particularem & proximam causam, quod quidem cum causato non est uni vocum,sed plusquam genere differtὸ Cometae enim corruptibiles sunt,planetae vero sunt aeterni. Igitur plusqua genere discrut. Sed instabunt adhue Replieatio. dicti A strologi , amrmantes planetas causam esse proximam , & particularem cometarum, hac ratione; quoniacometae in eorum egortu solent ut demonstrabimus In 4 parta excitare bilem,& iran, quod certe haud fieri posset, iii si ςδp generarentur a psaneta Marte, tamquam a causa proxima &nos iterum huic etiam ipsorum obiectioni auda- Responsiou ster respondebimus,non sequi argumentum, ac ratione ipsorum talem; cometae nepe in eorum apparitione excitant choleram;igitur Mars & planeta est ipsorum pro , Tima, particularisq. causa; quoniam hic plancta sit, qui generat cholerami non tenebit sane ciusmodi consequetia; propterea quod si Mars id e planeta in cuspide duodecimae fuerit ascendendo in generatione hominis ali.
cuius , illum ut inquiunt ijdem Astrologi) hominem
etiam biliosum, & iracundum estici eti& tamen quis audebit dicere, Martem, planetam qternum, esse proXimam causam cum homine mortali, atque caduco Por' opin.Arist. ro Arist. vero, ac tota naturalium philosophorum aca.demia, doctrinam Aristotelicam insectantium voluerue I. Meteor. cap. 6. causam effectivam cometarum non esse aliud, nisi principium aliquod igniens;vnde aut hypocauma, ignemque ipsum elementum;aut motum caeli atterentem ipsam exhalationem,adeoque ipsam acceia dentem. ado enim exhalatio eleuatur e terra a solarrcalore est enim Sol primum generans, ut lib. I de occulta philosophia probauit Ioan . Paul. Donat. atque ad tertiam aeris regionem ascendit,ibi accenditur, quad que quidem ab hypocaumate , igneque ipso; quandoq-