장음표시 사용
161쪽
per uredines, & ventos fgnificant,tantoque maiores, tipollentic res, quanto ex pluribus partibus generentur, & diuturniores flatus, ac morae fuerint. Pontan. etiam bene voluit cometarum ostendere siccitates ijs carminibus,qiis de cometa non in cocinne conscripsit, inquiens
welituit ipsis imo, in caput ab aedit alueo . Vndarum pater Eri danus sitientibus amnes. Excelsere antris. mae', ω sine numine nymphae
Fuderunt nullas terra arsente liquores. Interea nullas coelo demittitur imber.
Arsunt herbae pas sitientibus aruis.
Pratorum petit omnis honos nemora alta laboras AEttibus, inuitoque cadunt e stipite frondes. Et alius poeta eleganter etiam illud ex effectibns voluit attestari suis versibus. inquiens. Tu flentes agros, em inania e vota coloni Siccus esseruens seu e cometa satis. Vnde Aratus ante istum idem cognoscens voluit eodemodo illud ostentare.
Alsi contigerit plures ardere cometo Invalidas segetes torrebit ficcior aer.
Tandem in corroborationem huius conclusionis etiam Ioan . Paul. Donat. authoritatem in lib. II. Gon Zag. contradiet. s. aduocare licebit, quo loco tenet is authori ne dum cometas ,sed etiam faces ipsas; quae minores cometa accensiones sunt in calores, indeque siccitates inducere intollerabiles. Porro non parua oritur ambiguitas in determinata connubita iis clusionς, quonam modo cometa aptus sit, ac potens ta is te hia Patam siccitatem, caloreque producere,ac essicere,si ignis minatur . elementu quod maius est quolibet cometa, calidius'.
nullam caliditatem, di siccitatem in hoc hemisphqrio
162쪽
producit, ac facitὸ Res quidem haec ut satis certe admiranda est, ita admodum etiam anceps, dubiaque existit: Esse enim tantum igne,integram nempe elementi sphae ram,& non calefacere, exiccareque immo non omnia exurere, atque consumere, igniculum vero, sicut respective, est cometa, illud essicere,profecto non multi erue homines , quos non teneat clim admiratio, tum etiam difficultas. Verumtamen cofestim tollentur admiratio, soluti. ἰ& dissicultas ex horum hominum animis, si D. Thom. in I. 2.quaest. t 9.art. I. ipsi consulent; ubi asserit quod ignis elementalis quantumcumque persectum habeat ealorem non alterat nisi per motum corporis coelestis; vel uti serra ipsa, quq suapte natura apta est ut possit ligna secare, non secat tamen nisi prout a secante mouetur: ratio est, quia instrumentum non agit nisi virtute principalis agenti si modo ignis & instrumentum coelis igitur no nisi coeli virtute calefaciet. At sorte dices igni, ut est instrumentum, non ne calidus est Θ Et si calidus; quam ob causam non calefacitὸ Et si calefacit, cur continuus in aere calor non est ac sentitur P Ad quod dicia Calor In aEmus, quaestionem hanc solutam esse ab Arist. I. meteor. recur c t tract. i. cap. . quo in loco dicit sic. Et propter hanc igitur causa pertingit ad hunc locu caliditas Sc quia am . 'biens ignis in aere spargitur motu frequenter, & fertur violentia deorsum .Ex quibus verbis patet igne calefacere quidem aerem, verum non semper, sed cum deorsum versus motu spargitur in aere. Calefacit igitur ignis aerem ipsum quandoque quide plus quandoque vero minus et non enim est semper calor in aere eode gradu seisi continuus,semperque sit Est& secunda responsio ad dis Alia solutio
Multate quod ignis aerem non exurit, nec caetera coninsumit elementa, quia habet,ut dicit D.Thom. I. meteor. Iect. 3 ad caetera elemuta proportione est enim inter elemeia proportio admirabilis ivt apud Ioan. Paul. Donat.
asserit Fraciscus Georgius in lib.suo de Harmonia mun
163쪽
Alia solutio dicap. I 3.ὶ Caeterii praeter haec dicta nota n dii tamen est Averroist. M circa propositam dubitatione quod apud Auerio, stas &Δὶς -ΠΟ--Alexandreos facilis, & expedita esset alit ei te solutio difficultatis i siquidem dicetent pra fati mirum quidem non esse, necabilirdum, si aer, S omnia in ipso, & sub
ipso contenta non comburuntur,& exiccantur ab igneo elemento, a cometis autem comburuntur,ac exiccantur
propterea quod non eiusdem est rationis ignis ille Mementaris cum igne cometae & materiali; unde aequium ce dixit Alex. dici ignem de igne, qui apud nos est ,&de igne,qui in propria est sphsra. Sed eiusmodi Alexan-ΑΤex. repre dri opinionc falsam ducit esse loan. Paul.Donat. ac conis hensio per tra Arist. dictum: nam si ignis in propria sphsra,S ignis B.hii 'μφ' extra sphqratri,qui apud nos existir,essent diuersς rationis, ita vi ille in sphaera non calefaceret, sicut iste, tunc falsum dixisset Philosophus loco superius citato I. sci
licet meteor. tract. I. cap. q. asserens aerem istum calefieri ex illius ignis ad dictum aerem detrusione, atque descensu. Calefacit igitur tam ignis in sphqra, quam exintra sphaeram, quoniam calefacere est propria ignis operatio, unde inseparabilis erit ab ipso, ut dicit D. Thom.
Soluti Λ I. pari. sum .quast.7 .art. o.Nec tamen ita videtur caleis bolis. facere, ac exiccare aerem, aliaque in aere contenta, ut
calefacit, R exiccat comera, aliaque ignea sidera, propter tres quidem ultra dictam,ut mihi quidem videturὶ causas ac rationes. Prima causa,ob qua cometae, & alia, ignita sidera plus calefaciunt , & exiccant aerem,&contenta in aete, est quoniam cometae sunt densiores, quam ignis Hementatas sccunda quia cometae sunt nobis viciniores: tertia causa& potillima est, quoniam cometae habent secum semper in aere adiunctam sparsam multam exhalationem calidam, & sucam. Haec igitur videtur perfecta ratio S causa difficultatis propolbae, cur scilicet cometae , dc alia ignea sidera intolerabiles cum calores, tum etiam siccitates producunt in aere, S istis Diuitiam by Corale
164쪽
istis inferioribus, ignis vero elementum illa non efficiat vel non ita magna, atque intensa. ῆιod cometa portendit magnos ventos. Cap. VII. NEc astus solum maximos,vredinesque intesas poris
tendit cometa;verum etiam vastissimos ventos,ex
cedentesque eius aduentus significare videtur. Quod quidem verum esse, & ratione probamus, & authoritate, ac etiam experient ijs. Ratione quidem hoc pacto ve-r .ratio. tus est exhalatio subtilis calida,&sicca impetuose late. raliter mota, atque impulsat sed cometa cosistit ex cra fore exhalatione igitur quando cometa ortus, accessisique est, albitrari possumus partes exhalationis eius sub . tiliores,ac non ita crassas, ut quae ulterius ad tertiam ne queunt ascendere regionem propter contrarietatem, quam in media, secundaque regione inuenerunt, esse in ipsam secundam regionem deorsum detrusas,repulsa'. ab eo contrario; & ita vagari fierique tandem ventos. Authoritate etiam patet cometam ventos ostendere, quoniam Arist. summae aut horitatis philosophus dixit Authorita cometas facere annos ventoses. Ex quo sumens postea xς Pontan. etiam suis versibus, quod cometae vetos & quidem magnos, & samos ostendunt, confirmauit, dicens.
Ventorum quoque certa dabunt tibi signa cometae Non ahas venti pelago incumbuere tumenti ZIa ores Zon AEOh rex carceras Ῥmquam nuIus 1 remuit, ruptoque immugiyt antro Et alius poeta loquens etiam de cometis idem indicare
voluit infra scripto carmine. c um crInem os ιentas tu vc mentorum impetuου urget
Oppida in c. Expellent ijs modo,atque obseruationibus etia licet hac Experien
165쪽
conclusione manifestare: si quidem narrat Arist.quod in .Eg is fluuijs,hoc est in fluuiis AEgypt ijs olim cecidit magnus lapis ante apparitionc cometae, qui tunc temporis ortus suit.Quem quidem lapidem aliter no cecidisse volunt, nisi quoniam fuerat a magno, & impetuoso vento, qui in eo cometa excitatus fuit,e terra sursum elatus, &denuo deorsum casus,atque descessis. Amplius quando Nichomaco A thenis imperate cometa apparuit, factu sique suit referete Arist. circa Corynthii magnus ventus. Accedunt praeterea posteriores historiae, hoc idem conis firmantes : namque anno Domini M. VI.& M. VIII. apparuit cometa,& magnae suerunt vetir anno etiam Diti MCCC. L. refert chronicarum Author lib. I 3. apparuis se cometa in partibus Septentrionalibus mense Decembris instar trabis, post cuius extinctionem magni immediate ventorum flatus calidissimi fuerunt. Insu per narrant quod Bonifacio VIII. Pont. Reati existente comeiates apparuit,& ventosa aquilonaris fuit constitutio. Ulterius est historia Suess. reserentis tempore suo anno M. D. X I. cum moraretur Traiecti se inauditum ventu obseruasse,& non multum postea accepisse litteras a Ludovico de Monte regio, per quas significabatur in Lo bardia igneum pauone per aerem aduolasse, qui cu eua ianuisset, ac resolutus fuisset, tres magni lapides ex ipso aere deciderunt; unus quidem podere librarii i 6o .alius vero 6o. tertius autem fuit pondere librarum sto. Qui lapides ex ipso vento maximo fuerunt ad superiora eleuati, & denuo prae grauitate deorsum casi. Ultimo scimus nos ex relatione Praeceptoris nostri Ioannis Bernardini
longi Philosophi & medici Neapol. quod reuertente ipso anno Ib77. quando cometes apparuit a Venafro
Neapolim stimul cum illustris. Principe Sulmonis in lectica,lectica ipsa una cum mulis a vento quandoque per non mediocre spatium deserebatur. Et ex his patet quomodo cometae ventos ostendunt. Diuili od by Cooste
166쪽
Euod cometa ostendit terraemotus
DEmonstrauimus supra quo modo ex cometae apis
paritione ventos magnos licet nobis prognosticari; Nunc quo etiam pacto terraemotus possimus ex co- ometa praedicere insinuandum: primo ratione;deinde exisperienti js. Quantum ad rationem illud est pro certo aD sume dum, quod materia terraemotus no est aliud,quam exhalatio calida, & sicca, quae & cometet etiam sui determinavimus in materia existit. Sed hqc exhalatio exit e
terra eleuaturque in cometae exortu, & generatione: igitur necesse est secundum quod a terra exit, ita aer ingrediatur illas terrae, a quibus exhalationes discussae fuerunt, concauitates repleturus, ne detur vacuum in rerum naturar& quia talem aerem incrassari condensa. reque contingit, occupabit propterea minorem locum, quam prius: & quoniam postea agente calore attenuatur, subtiliaturque,maiore necessario indigebit loco: unde quaerens exitum faciet terram tremere. Vel aliter sormemus sic rationem pro hac re: cum tota nempe in terarae cauitatibus generata exhalatio non exiuit in generatione cometae atque a calore ob eius crassitiem non discussa fuit,contingit postea per ulteriorem caloris actionem, calefactionemque attenuari, perindeque ampliorem ac maiorem fieri; unde indigens maiore loco quaerit exitum, quem quidem non inueniens,iacit terrςm tum, hoc est terram ipsam tremere, ac concuti. Hunc generandi terr motus modum pulchre declarasse videtur Ouid. his versibus loquens de terraemotu .
V is fera ventorum caeris inclusa caue is Expirare aliqua cupiens ctataque frustra. Liberiore frui coelo cum carcere rima
167쪽
Nul foret totos ne eruia statibus esset. Extentam tumefecit humum; ceu spiritus oris Tendere vesicam flet, aut direpta bicornis Terga capriatumor illi locipermansit, in instar. collia habe peciem longoque induruit aevo.
Experiem Adducamus postea experimenta idem manifestatia. Pri' mum igitur est, quod ut resert Eutropius) trigesimo Imperij Iustiniani anno cum apparuisset cometes, adeo terribilis est subsecutus terraemotus, ut diebus decem Continuis,totidemque inructibus terra sit cocussa. Secundum est, quod anno Domini L X X VIII. facto cometa apud Cyprum,tam magnus extitit terraemotuS , Ut tres urbes corrueri t.Similiter cometae,qui in Galatia anno Domini C. XIIII. apparuit,terraemotus successi, quo tres etiam urbes ceciderunt,& desola is mei ut . Amplius
anno CC CLX VII. tempore Valentiniani Vngari. V. Imp. Byzantii anno secundo sui imperit,apparuit cometa, in quo ut Chronic. lib. 9. habetur in fuit factus
magnus terraemotus per totum sere terrarum Orbem;
quo quide multae Sicilis ciuitates,pluresque insulae suerunt oppressiq; atque submersae. Ad haec tempore etiam pontificatus Ioannis XVI. Pont. apparuit magnus coismeta, &ipsi magnus successit terraemotus; quo ut est abri; si tu, pud i*- lib- Chronic. ciuitas Capuae,&Beniventi se viii.poti .e sedesolata suit. Sic etiam cum Bonifacio viij. Pont. vi iam ex tabu uente cometa apparuisset anno DominiM. CC.XCIIII. li' bλbit - & hyeme valida, ac aquilonia existente, tam ingentes terraemotus facti fuerunt, ut Pontifex ille elegerit ita coactus casam ex leuibiis tabellis constructam habitarecu lapideae domus tuis no essent; fuitque hoc uno, vel altero anno prius,quam dictus Pontifex Iubilsu aperiret. Et tempore etiam Ugonis militis Ardenburgentis cometa, qui apparuit, terraemotus secutus est teste chronici
authore eodem lib. I r. Amplius anno CCCCXLVIII. suit
168쪽
suit iactus cometa , & terraemotus excitatus est magnus . Praeterea anno Domini M. maximus factus
fuit terraemotus apparente cometa.Vlcerius refert chroianic. author etiam in lib. t 3. quod anno Domini nostri Iesu Christi M. C C CI. ortus fuit maximus cometa, &die inquit) Sancti Andreae fuit repentinus terraemotus. Tandem in cometa etia nostro anno M. D. L X X VII. no semel fuerunt terraemotus excitati. Ergo patet quod
cometae Oitendunt terraemotus.
apuιodcometa Arnificat morbos acutos epademicos . CV. IX. E St tanta, & talis cometarum saeuities, ut inter alia,quq facit, ac ostendit detrimenta,etiam morbos hominibus possit multos excitare,atque praesagire futuros illosque quidem acutos,ac epidemicos; veluti sebres aris dentes,lippitudines oculorum,& alios ex calida, siccaq. aeris constitutione dependentes plures affectus: quoruciarissima exempla habemus apud Hipp. in I. & a. epidem. lib. atque etiam aliis in voluminibus. Sed ut hoc perspectum, verumque appareati aliqua pro eius demonstratione statuamus: Primum igitur quod statuimus est, 1. supposi-
aerem secundum Medicorum dogma, omnium rerum Lum.
svi dicunt non naturalium maxime immutare corpora nostra, atque naturam i, quidquid dicant peripathetici philosophi,simul cum Arist. in i 3. probi. sect. i de aqua& cibis. Hoc suppositum no modo pet rationem, verum etiam per authoritates approbatur: per rationem qui dem ; quoniam illud, quod magis alteratur, etiam magis alterare rationi est consonum i Atqui aer est,qui omnium sex rerum non naturalium magis alteratur propter eius subtilem substantiam 3 Ergo aer omnium maxime est potens alterare nostra temperamenta: Authoritatibus autem, quoniam Isaac lib. 3. de seb. cap. q. dicebat, aer nocibiliorest cibis, & potibus, quia velociter. T perforat
169쪽
perserat ad cor,& pulmonem cu flatu attractus sine ul-Ia remotione; & HaIyabbas lib. I. pract. cap. a. in principio asserebat, aer est una causartim sertium in muta tione propter inetii tabilem ad eum necessitatem. Tandem Turi sanus, cognomento PIusquam commentator in 3. lib. arr. medicinat .com. 27. habebat , quod aer diste-peratus plus nos immutat, quam aliqua alia res non naiaturalis ratio autem cur plus immutet iam tangitur ab Haly abbate, cum dicit, propter ineuitabilem ad eum necessitatem . Quod Gal. lib. s. methodi med. cap. 4 . per belle ante ipsum declarauit. Impossibile namque est ut animal vivat sine respiratione, authoritate eiusdemGal. in o. de loc. aff. cap. 3. Secundum suppositum est. quod quando apparet cometa, cum sint ingentissimae uredines feruetissimique calore S, cum ob copiam exl, Iationis, quae vagatur,ac aeri circumfusa est; tum etiam ob ipsius cometae accensionem; aer tunc distemperatus
est ad calidum , & siccum. Duobus dictis suppositis additur & tertium, quod nempe qualis est aeris costitutio, talis redundat humor, talesque etiam sunt morbi, qui excitantur: unde Auer. lib. . Collig. cap. I . dicebat quod aeris intemperies in qualitatibus , aegritudines sibi similes generat. Quod intelligere voluit Hipp. in a. epidem. com . a .cum diκit n orbus & te pus sibi ipsis correspondent, nisi quid in superiore natura in nouetur. Et Gal. longo discursu in 3. aphor. lib. per totum declarauit: Unde in calida,& sicca constitutione calidus,& siccus 3, ut bilis est, generatur humor; in frigida, & humida . frigidus, & humidus. Ex his nunc suppositis sic intentum ac conclusionem ipsam syllogizamus; Aer a Iterat , & mutat corpora nostra, ac temperamenta, & humores generat suae qualitati , & constitutioni similes. Sed infestante cometa , ac apparente, aer est dis em p ratus ad calidam, & siccam qualitatem: Igitur apparente cometa aer distemperabit nostra temperamenta, ad calidam
170쪽
calidam, & siccam qualitatem immutans, & humorem biliosum, seu cholericu in generabit, quoniam sanguis prae nimio, intemperatoque aeiis calore esseruesces, in
bilem conuertitur, ut 3. epidem. com. 3. com. 2 a. de
clarauit Gai. Ex qua postmodum putrefacta generati febres biliosas , ut tertianas continuas, & ardentes,nec est sirium quidem erit. Verum si aliquando non putris sc-bris non in cometae exortu excitabitur, effici profecto non potest, quin ad minus febris ephemera, seu dia. tia dicta accendatur in pluribus hominibus: Nam eum Feb. epheis ex spirituum in corde existentium accensione , tales mς ae gene-
febres oriantur; spiritus autem a continentis, ac aeris ca
liditate cum per inspirationem , tum vero per arteriarutranspirationeni possint succendi,& inflammari,ut i .de diff. seb. cap. q. videtur patere a Gal. Merito igitur in cometae apparitione sebrem ephemeram, quando non alias, poterimus timere futuram. Nec solum febres, quae moibus uniuersalis sunt, videtur saeuus cometa in suo aduentu efficere,atque significare, sed etiam multa alia mala,atque affectus particulares dictos, quicumq. ex calida,& sicca aeris intemperie producuntur quemadmodum tabitudines; stillicidia urinae, lippitudines, difficultates intestinorum,&alia eiusdem generis plura;ceu. videre est ea apud Hipp. & Gal. in 3. aphor. teX.c-I6. & ab Auen E. lib. 3. Theys. tract. 3. cap. i. versus finem, qui ita habet: Et ab aere sicco, & calido in excessu fiunt elum passiones,sicut ophthalmiae, dctusses multa. rum specierum, & asperitas gutturis,& sputum sanguinis.& fluxus sanguinis hemorroidarum,&c. Vnde opintime Donatus in commentatione sua super illa carmina Virg.
consecus, ac liquida si quando nocte cometae Sanguinei lugubrὶ rubent,aut Syrius ardor, IL tim, morbosique ferens mortalibus aegris. T a Nasei