장음표시 사용
171쪽
Nascitur,.leuo contrissat lumine calum. De cometis dixit, quod sunt in exitium multorum
cum oriuntur, morbos serunt hominibus, & interitum plurimorum.Haec Donatus.Propter quae pater, quod cometae efficiunt, ac pretsagiunt cum apparent, multos hominibus morbOS.
cap. X. Solet usque adeo dicta cometarii saeuities intendi, at
que effrenate excrescere,ut praeter tot narratos acutos morbos epidemicos etiam pestem quandoque excitet,atque minetur. Atqui maXima quidem legentiu ani mis excitare hoc diciti admirationc, in primis animaduerto;cum mihi siccitate semper pestilentiis remedium oportimum; praestoque suissc apiid A ntiquos, in memoriam reuocatur: etenim haud mediocrem illam prεstare comeis aduentum deesarauimus.Sed statim tamen eius-rnodi removebunt stuporem, cum rationes, tum eXp rientiae , tum quoque aut hori tates: sque mox omnia adducentur) Verum ut a rationibus nostra capiat oratio exordium, dicimus,tres posse rationes, seu fundamenta esse, cur pestem possit excitare ac nobis ostendere comeratio. ta, Prima quidem est, quod cum in anno cometae magni Cap. s. soleant, ut superius probauimus. excitari terretmotus ivero exhalationes vaporesque putridos,ac perniciosissimos ut plurimum expirent, aer profecto ex ipsis inficietur,ac qualitatem quandam arcanam vitae hominum inimicam, aptam in corporibus praeparatis,& discositis morbos producere pestilentes,recipieti Qua irobrem sic ab hominibus communiter inspiratus, pestem causabit. vapores etenim una extant causa occultae aeris qualitatis, seu vitii aeris pestilentis Quod aute ex talibus vapotibus, ac exhalat iunibus per terrae motu aut quomodolibet
172쪽
libet alio discussis possit pestis oriri; duo inuenio apud
Hieronymum Mercurialem Foroliuiensem in suis de pe 'stilentia lectionibus cap. 7. eius rei recitata exempla Vnum est, quo narratur olim in Babylonia in templo Apollinis aurea miret vetustatis arca aperta expirasse perniciosissimum halitum, exhalationemque; atque inde pestem emanasse, quae usque ad Parthos immanissime grassata fuit: Aliud exemplum est,quo refert a uili
ritate Aminiani Marcellini tate Marci Veri Imp. in Se leucia post direptum templum, & Apollinis simulacruRomam allatum ; milites Auidii Cassii quoddam angustum foramen inuenisse,quo aperto spiritum grauissimuexhalasme , qui pestem maximam induxit. His addi possunt duo alia, quae notauit Antonius Portus lib. tuo a. de Pest.cap. 26. Primum est, quod anno Domini CCCCX X X IIII. fuit terraemotus , qui pestem nedum it mae, sed Italiae per tres annos saeuissimam effecit, veluti Liuius lib. . Dionys. Alycarnas. lib. Io. & Tarcagnota in pari. a. lib. I 3. scripserunt. Secundum est, quo dicitur anno CCXXII. ita a terraemotibus saeuissimam pestem fuisse excitatam, ut unum ex decem viris seruatum, incolumemq. reliquisset: In qua a beato Rocco der RVc tia Mompolieri in infirmis curandis charitas eximia osten--iis hisa suit & forsan ut beati nomen acquireret, & super pe- ne correstem habere potestatem putaretur, occasio fuit hominia pyi
bus reserentibus Platina in vita Gregorij V III.& Blondo in lectione dicti sancti lib. 17. Quorum exemplorum ratio potest ea esse, quod aer illa qualitate pestifera arictus insectusque, seu vapores illi putridi, & pesti seri per
inspirationem intra corpora parata tracti, prinum cor ipsum aggrediuntur, quasi vitae nostrae arcem;& ut sunt vitae maxime inimici, coi dis ipsius calorem natiuum, temperamentum, ac totum statum perturbant ; atque a sua naturali constitutione remouent: quod necessario inde conis quitur, est ingressus caloris prater x atura Iin,
173쪽
qui & spiritus,& humores seruefacies, facit febres comis
'minicato calore toti corpori pestilentes: quamuis interis dum a veneno prius iugulentur homines, quam tempusti locus concedatur putrefactioni, & febris accensioni;& tunc mortes contingunt subitaneae sine ullo signo, &symptomat . Alia ratio, seu sunda metum,quod quidem a. ratio. cometam pestem causare,& ostendere persuadet, est, CλP- ι - quia in anno cometae,bella ut dicemus infra excitantur gerunturque s in quibus multorum hominum fiunt occisiones, ac interitus; unde postmodum cadauera putrefactionem concipiunt:& quia putrefacta aerem infici ut ac putridum, corruptumque reddunt; idcirco pestis apparente,cometa excitabitur, ac significabitur. Sed quod homines, aliaque etiam animalia mortua, cadauera q.
putrefacta pestem inducat,patet in primis per historias, quae illud ob oculos ponunt; Namque legitur apud chronic. authorem lib. i3.anno Domini DC CCLXIIII. tempore Nicolai I. Pont. maximam in Gallia pestem sq. uiisse, quae ex putredine multorum gryllorum, qui in Gallia numero sere infinito,sex pedibus,totidemque alis apparuerunt, supraque maris lictus mortui fuerunt, orta , & excitata fuit: quod etiam Greg. Turonensis lib. s. suarum hist. cap. qq. recensuit. Similiter anno
M C C C X L VI I .facta suit pestis in Asia,&Italia: cum
enim eo anno maximus, terrore q. hominibus omnibus Vapor ma- induces apparuisset in aere vapor,multa ex ipse animais imi , yςr lia infecta orta fuerunt: quae tandem animalcula putre
Phy ' facta,pestis causa, extiterunt. Veluti etiam Aphricae quandoque contigisse Paul. Orosius lib. 3. & Eutropius
lib. . testantur; S: Gal. in a. de diff seb cap. 4. idem etiam testatus est, cum dixit, putredinis autem principium est vel cad uerum multitudo non crematorum, quemadmodum in praeliis contingere solet,&c. Et ratio huius est quoniam a cadaueribus, & mortuis animalibus co tinuo emanam exhalationes prauae, ac corruptae, quae
174쪽
aerem ipsum inquinant, qui deinde aer inquinatus, arcanoque vitio infectus, pestilentiae a uilior eo modo,quo declarauimus, existit.Sed insurget hic aliquis, quomo. Dubit x. do inquiens) fieri possunt evaporationes, ac exha Iatio. nes eleuari a cadaueribus, mortuisque corporibus, cum in ipsis omnis calor extinctus si,&corpora mortuorum frigidissima sintὸQuod autem sint frigidissima talia compora, apparet, quoniam illi, qui mortuorum corpora secant, inquiunt, semper sibi aciem cultrorum hebetari, non alia quidem ratione ut dicebat Plutarchus in I b.de comparatione ignis, & aquae, nisi quia summo frigore cadaueris acuties ferri aufertur, ac retunditur. Non igitur si sunt adeo frigida corpora mortuorum animalium videtur rationi consonum esse, ut fiant ab ipsis evaporationes, exhalationesque elauentur, quippe quae sine ea lare fieri non possint.Respondetur breuiter,quod quam- solutio uis secundum tactum corpora mortuorum videantur esse gelida. stigidaqueaest tamen in ipsis calari quem prosecto cum ipsorum putredo, tum etiam vermium ex linsis generatio ostendunt. Qua re summo iure evaporati
nes eleuatur a cadaueribus. sed reuertamur ad rem. rati o iatium fundamentum, & ratio, quae comprobatae Videtur
quod cometa pestem significat de efficit est haec; quoniain anno cometae fiunt ut dicemus Ioco suo' penuriae am Caphnonari, atque steriIitates I in quibus . cum cogantur homines variis,& ineptis, immo bestialibus cibariis vesci propter intensiam fame;vnde refert Auen Z.li tract 3. iap. q. se vidisse in quadam ciuitate nomine Mazarus inamus evdicta homines propter intensam famem quaerere,& fra- μ λ gere ossa antiqua, & vetusta mortuorum, cadauerumm&comm edere medullas ipsorum, qui sebito inquis p stea moriebanture magnam proculdubio coaceruabunt tui morum ingenti putredine paratorum quantitatem, qui in contentis, vel in corpore cordis ubi sic putre ructi erunt residentes, item poterunt causarei quem ad modum
175쪽
modum I. de bonit .suec. & malit. in principio scribla Gal. necnon in a. de diff. seb. cap. 3. & q.Igitur cometae apparitio, suturam pestem ostendet. Et istam censeo esse rationem , propter quam Ammianus Marcell. lib. suor . dixerit nimietatem frigoris, aut caloris, vel humoris, vel siccitatis,pestilentiam gignere : Quatenus enim eiusmodi intemperaturae penuriam sui per Ptolom. inde signis sterilitatis paret)inducunt, eatenus pester causare possunt;scuri de facto anno C C C X L III.accidit propter namque maximam siccitatem,quq authore Sozomeno lib. 6. illis temporibus fuit valida penuria , &inde pestis rabida orta fuit t. quod etiam scriptum inuenitur apud Nicephorum Calistum Iib. I . cap. I o. Οntigisse quandoque ubi scribit pestem ortam esse ob siccitatem; in qua homines inflammatis oculis primum visum amittebant, S deinde accedente tussi peribar,cui pesti addidit in nullum repertum esse remedium. Haς etiam ratione,& modo arbitrandum est,pestem in Creta ex siccitate genitam ut scribit Virg. lib. 3. Aeneid. . N pestem quae Romae grassata fuit etiam ex siccitate Liuio lib. I. de cad. q. reserente) fuisse esse stas, atq. pro ductas. od forsan intelligens Ouid.lib. 8. Metamorph. eam sub nomine famis sui quae ad ipsam sequatur) peltia seram vocavit, dicens .
ωρ; . . Pre cra lacerare fame , ere.
iiivi. ' Vnde tollitur nunc admiratio, atque instantia,quae pos, set adduci ex Gal. i. de temperam. cao. q. & ex Arist. asserente in sect. I. probi. probi. χι.tunc fieri annia pestilente quado solis calor multos vapores tollit a terra, atque
humida costitutio efficitur i siquidem vera est talis Gal.& Philosophi sententia per se; non est tamen quin etiam sicca, & calida, ini frigida,& sicca constitutiones,& ip sae quoque possint pestem causare per accidens, in quatum scilicet cum ipsis, vel penuria adsuit, vel bella, vel
176쪽
erraemotus: ex quibus omnibus commode pestis ipsa potest oriri. Sed hic esset alter solutionis modus; nam possumus dicere quod pestis apud medicinae scriptores,est
duum modorum est vera pestis,& est non vera: Vera pestis tantum ab intemperamento , seu constitutione aeris calida,& humida potest generari: non vera autem ab aliis etiam intemperamentis potest excitari. Hactenusi de rationibus pestem cometam significare & efiicere demonstrantibus: nunc veniamus ad experientias. Est ergo prima,quod apparente cometa supra Hierosolymam, refert Ioseph de bello Iud. vltra bellum,&diram famem, etiam pestem excitauit dictus cometes. Amplius, tempore Greg. I I. Pont. visus est cometa septentrionem versus comam habens,& pestis dira Byzantinos inuasit. Ad haec anno D C. LXXIIII. apparuit cometa, & in eo fuit magna pestis. Item anno Domini C M. LXXXV.cometa apparuit ut Platina in vita Ioannis XVI. Pont.&Chronic. author lib. x a. scribunt & maximae inter alia mala pestes grassatae fueriti Praeterea viso cometae anno MLXVII aVirginis partu,pestis etia iuncta fuit. Adhaec anno M. CCCVIII. cometa visus est authore Platina in vita Clementis V.& Franc. Petrarcha in vita Pontificum & etiam pestis grassata est. Amplius anno Domini M. CCC.XL. apparuit ut referunt Leo. Aretinus lib. 6.& Ioan. Vill. lib. I i. a. pari. & Petrus Marcellus in vita Dugium Venetiarum) cometa, cum quo saeuissimae pestes ortae fuerunti Nam per biennium pestis grassata fuit Europam , & suas ciuitates Italiae, ut inter alias Florentiam, Perusium, &Venetias. Ulterius in anno M. CCCCLXXI I. apparente cometa,resert Angel. Cat.quod aestas seruentissima fuit,& magnae etia epidemiae. Hisce antiquis experientijs additur moderna,&tempore nostro alia i Anno enim M. D. L X X VII. apparuit cometa, & variis Italiae partibus pestis grassata fuit, veluti Ant, Port. lib. I. de pest. cap. 28. dicit. De
177쪽
qua Hieronym.Mercurial.suas lectiones de peste costri psit: ut iam cum propter narratas rationes, tum etiam tot obseruationes,& eXperientias,non immerito come tam inter signa futurq pestis reposuerint scriptores,quiiscunque de peste locuti fuerunt: quin etiam doctissimus Lib. r. Phar poeta Lucanus de signis pestis loques, his versibus idem
Authorita- Ignota obsecurae VideruntOdera nocte, β - rdentemque polumflammis aetoq&e volantesCbli quas per inane face crinemque tremendi
Alii lenit S deris, terris ' mutantem regna cometae
uodcometa spondet mortes Frincipum, ac omnium delicatae complexionis . CV. X LDisputauimus in superioribus quomodo cometa
multos morbos acutos, cum epidemicos , tum etiam pestilentes significat: nunc consequenter quod eiusdem cometae aditemus Principii mortes, aliorumq. magnatum possit suo modo portendere necem, insinuemus. Sed duo pro huius dicti demonstratione notemus necessarium est. Vnum, quod diuersitas rationis victus, diuersam facit complexionem. & naturam eiu S,qui nutritur; Vnde quia Principum victus delicatus est, quo- . . . niam sicut dicebat Hermol. natura, & consuetudine enici on contingit,ut vivere mollius, & cistini natius soleant,quistituti qua- in maiore licentia sunt constituti;corum etiaWi comple- Iem vita fiζ reionem delicatam esse,necessarium erit alterum noran-φῖδ' ' dum quod in assueti magis patiuntur, quam assileti. Primum notatum quamuis notum sit, ac etiam medicorum authoritate, ceu perbelle illud Ioannes Huartex lib. de ingeniis humanis pro apprehendendis scienti igdisputauito attamen idem experietiis licet comprobare Videmus enim quod si licedi ovium,aut agni caprarum
178쪽
Jacte nutriantur, in his lana durior, in illis pili teneriores crescunt. Pulli etiam equini, qui equae admodum laboriosae exercitioque atque labori deduae filia sunt, noalia ratione strenuiores, cur resque magis ijs, qui sunt si iij equae otio deditae, minusque laboribus, de exercitio assuetae evadunt ; nisi quod illi lac diuersum ab istoi umlacte sugunt, ncmpe magis concoctum, e Xiccatum, at q. elaboratum ; quod ad strenuitatem, roburque facere videtur. Eadem etiam causa veritatem habet illud, per ora omnium vulgatum; pulli equini optimi sunt ex matre sene; quandoquidem senum lac magis est exiccatum, elaboratumque & per consequens qui eo nutriuntur, robustiores evadunt,atque animosiores, Idem obseruamus ingemel lis humanis, qui eodem utero creati, unoque tempore nati, si alter materno lacte alatur, alter vero
externo lacte nutriendus tradatur, variam uterque nanciscitur complexionem , naturam, atque etiam moreS:
Quod quidem bene pollunt testari illae dominae magnae,atquae illustres, quarum consuetudo iam ita impie ino- leuit,ut alieno lacte, foeminarum rusticarum suos infantes enutriendos tradant: id, in quo ut illud non taceam reprehensione non carent, siquidem apud veteres, loco sceleris habebatur, proprio lacte non alere filios. Vnde Phavorinus philosophus ut est apud Gell. lib. la. cap. t. acute disputat publica pene detestatione, communique odio dignum esse iam persectum: iam editum, iam filium factum, iam matris officia implorantem, ab se se abieci Lsse , propriique ac consueti sanguinis alimonia priuare.&c. Praeterea quod nutrimentum id quod nutritur, variet, exemplo demonstrabat contra aliquos Gal. in lib. de morb. cap. de persea arbore; quq cum in solo perlarum foret mortifera , in Aegypto absque nocumento reddita est; & quae de qualitate pessima mutata est in bonam: Hoc autem non alia ratione euenit, nisi quoniam
variam Aegyptium solum a perseo alimoniam praestat. V a Diluin
179쪽
Dilucidemus nunc secundum notatum, & suppositum, quod nempe in assueti magis patiuntur,quam ipsi assuetit authores non solum medicinae,sed etiam philosophiae
hoc videntur communiter attestari. Prima aut horitas est Hipp. in lib. a. aphor. tex. 39. asserentis , quae ex lon- go tempore consueta sunt, etsi deteriora sunt, insuetis minus molestare solent: Arist. etiam lib. I o.et hic.cap. 9.
dicebat,Et quae consueta sunt dolorem non inferunt. Viterius extat cXperientia, idem nobis manifestans, siquidem videmus eos homines, qui ad triremes relegati, &condam nati sunt, omnium vivere sanissimos , Cuius causam memini attulisse Arist. in suis probi. eam, quod omnibus aeris qualitatibus assueverunt,frigidae calidae humidae,& siccae;& omnibus etiam ventis.Quamobrem eorum natura a nullo potest ita faciliter compati & inim utari. Patet etiam hoc exemplo pastorum pernoctanti tim in campestria,& morantium semper in aere modo calido,modo frigidomunc humido,nunc vero siccot istinam q. sanissimam,omnibus q. numeris absolutam, solet V R 'N vitam traducere. Quapropter liquet assuetis mutatio- 1 te nem , passionemque accidere haud facile posse. Immo Theophrali. tanti est assuetudo vigo is, ut neque venenum quidem inib. 9.dς bist. possit assuetis mutationem passionemque aliquam in- p 'ς ςδP ' ferre, veluti resert Auic.in lib. de vir. cord. de quadam Vide Austr- puella, quae nutrita fuit nappello, absque ulla noxia, si-
fibri, E ue nocumento.Id quod admirationem debet iiiij cere ne
quia tenet mini, quandoquidem minima, & pusilla quotidie vene- homine non ni sumpta quantitas haud poterat nocere, cum quod
assuefieri. '' cap. 23. eiusmodi etsi valentissima sint,sine quantitate tamen euidenti nocere, malique quidquam intra cor pus assumpta, facere non posIunt; tu etia quod diutina, togaque assuetudo similis efficitur naturae ; immo tandein ipsa couertitur; quemadmodu apud Arist libo . et hic.
180쪽
Vsus longus mos Hi ac me tatio crebra Hunc tandem asserunt naturam mortalibus esse Non igitur fit in assuetis,sed in non consuetis passio,inutatioque . Ex iis modo duobus notatis, & suppositis licet
Huplic iter conclusionem ostendere, ac syllogizare.Pri- I. rati mo, qui naturam ,& complexionem habent delicatio. rem ij magis subi jciutur causis morbi ficis,indeque consequeter magis affliguntur;corripiunturque a morbiS;& tandem magis, citiusque vita priuantur: Atqui Principes, & Reges sunt ut plurimum delicatioris complexionis, habitusque rationis, atque adeo minus robusti; tum quia delicatis utuntur cibis, tum quia otio dediti, parum eλercitationibus incumbunt, qia ae ut in a. de sanit. tuend. cap. q. dicebat Gal. & Arist. 3 I. sect.
magnopere ad duritiem corporis, & proinde ad robu'stam, ac validam faciunt complexionem, unde parte exercitatae aiebat Hipp. a. aphor. 9. fiunt robustiores; Igitur Principes. & Reges magis offendentur a causis morbi ficis,morbisque ipsis corripientur;& tandem morientur, quam caeteri homines.Secundo probatur In no: hi l .
assuetis,fit maior passio, quam in assuetis: Sed Principes. Reges non sunt assueti diuersis aeris qualitatibus ac alterationibus: Ergo Principes, & Reges magis patientur a qualitatibus, aerisque morbi seris alterationi
bus, & ex hoc magis morientur, quam alij assueti. Adde etiam his & tertiam rationcmi quod ubi Principes, Reges plus superfluitatibus abundant, quam reliqui ho mines, plus etiam ipsis calor aeris, qui maximus, & intensu S e X cometae aduentu efficitur, putrefactionem,&ex hac plures morbos excitabit: Sic enim GaI. 3. ep dem. com. 3. te X. cOm. 2 2. ad finem, in quadam constitutione calida aeris asserebat putridae corruptioni mile