장음표시 사용
81쪽
Hippeus cur ita ita dicitur. Andropicus cur sit dici
species.De quo cometa sic locutus est Maniuoeo supe
Interdum aequali latere compagine ductus , Euadratamνe trabemfingit, teretem e columna. aevinetiam tumidis exaequat dolia flammis
Procero iustenta utero,parvosque capillos
Mentiturinc. l . t Ceratias, alia species cometae, dicitur ita; quia cornu imaginem, ac figuram repraesentat; quod quidem cornu grecis appellatur . Etenim quemadmodum subpogonia barba illa, quae puriore constat exalatione, pcdet;ita etiam supra ceratia est quaedam exalationis purioris pars elata,& supereminens accesa, quae cornu es. figiem, ac figuram videtur aemulari atque reserre. Hippeus deinde ab Arri graeco vocabulo, quod equum siώgnificat, dictus est; quoniam talis est figurae, ut equinas iubas supra se repraesentet; celerrimi motus,ut refert Nicolaus Perottus in suo Cornucop. lib. atque in orbem circa euntis. Sequitur A ndropicus,qui propterea sic dicitur, quod humanam effigiem videatur referre; cuius
color dicit Plin. & si Nicol. Perott. illud de Hippεoscribat in candidus est,& argenteo crine ita refulgens, ut vix videri licear.Caeterum nec videatur alicui impossibile, talem posse ipsam exalatione repraesentare in aere configurationem,ac effigiem, quandoquidem plura alia solent in ipso accidere,quae stuporem ac terrorem inducentia,veluti miracula ac prodigia ab hominibus existia mantur Neluti fuerunt quandoque homines armati, ac armorum sonitum horrendum facientes. Iuba tandem ultima species cometarum hoc nomine fuit apud Plin. appellata ,quoniam undique iubatus cometa apparet: si cui namque in hippeo una supra se apparet iuba , ita in hoc cometa, dicto Iuba,circum circa iubae apparent .Hae sunt specierum omnium cometarum descriptiones, ac
82쪽
ationes Porro quoniam ut quilibeta re ipsi coactus eo, stebitur maxime raro solant obseruari, &euenire eirus modi cometarum species ; propterea de ipsis plura adicemus sed ad illas iam duas philosophorum Peripa
teticorum praesertam Arith. species cometarum, quae certe raro minus, quam caeterat relatae apparent, transitum , mfaciamus. Philosophi igitur Aristotelici de numero spe- Opin. Periacierum, seu differentiarum,uci figurarum,seu nominum p-πuς utcumque dicatur ipsorum cometarum longe aliter ab Astrolosis,Hermol.& Plin. sentientes, volueriit duas tantum ad 1uinmum esse praecipuas cometarum species: unam, qu cometa proprie dicitur, a comae rotunditate alteram, quae dicitur pogouia, seu barbatus,a longitudine barbet,quam infra te dependentem habet.Vnde in maximo discrimine differentiaque versatur haec Arist. sententia, ab Astrol. c aliorum opinione. At qua na ratio- 4. , & causa in lato fuerint discrimine, mox in digressi sie insiacripta declarabitur.
APigress Uur Asirologi nouem posuerunt cometae
i species s Amss. vero duas tantum, non plures.. Caeterum dubitabit aliquis, quare Astrologi nonario miniero species cometarum complexi fuerunt: Perip tetici vero Philosophi tantum binario . Ad primum quaesitum de Astrologorum numero variae serupur causae, ac responsiones. Siquidem respondet Angelus Cato Opin. Antoquidam in historia sui cometae , qui apparuit anno M. u C xoni CCCCLXXII. septima nocte Ianua.dicens quod Astro . Iogi non tantum pro figuris, vi philosophi, considerariat . iii aptas comet s ; sed magis speciatim de ipsis tractantes, Mtiam pro quantitate,& qualitate, immo & caeli loco.iq uo 3pparent,& astris, a quibus volunt ipsi crides,Mox pus Cometae trahi,de ipsis mentionem faciunt;& iccirco
inquit, nonarum numerum specierum cometarum costituerunt.Quae Angeli Cati ratio responsioque mihi n9 consutatio,
83쪽
probatur. Quoniam si penes haec omnia accidentia, Separticulares, quibus possunt variari differentiar, velint cometas considerare Astrologi,prosecto ne dum nouem habent species, seu differentias cometarum, sed sere inis finitas ponere: quando infinitis pene modis cometas va-ονἰn illo. riari contingit. Est alia, & secunda aliorum causa ac re. - sponsio ad quaestum, quam refert Suessi afferentium; quod ideo Astiologi species cometarum nonario coeriscent numero; quoniam ipsi ad planetaru in sgnis exal.
rationes cometarum originermgenerationemque red cunt et quae planetarum in signis exaltationes tantumis modo nouem sunt, non plures, nec pauciores. Nam,inquiunt, est una exaltatio lunae, ex qua exaltatione est
illa cometae species, qui argenteus dicitur. Est alia exatitatio Mercur ij, a qua est species cometae,qui appellatur. Dominus astonae. Τertio est exaltatio Veneris, a qua est species cometae,qui dicitur Miles . Quarto est exautatio Solis,a qua est cometet species,quae Rosai siue Chryseus dicitur. Est quinto exaltatio Martis, a qua est spocles cometae, qui nuncupatur aurora. Sexto. est exaltatio Iouis,a qua est cometa, qui nominatur Acontia, seu Columna.Septima exaltatio est Saturni,a qua est ea co- merae species, quae Nigra dicitur. Octaua exaltatio est illa ouae fit in capite Dragonis,&ab hac est species c metae dicta Pertica. Nona.dc vltima exaltatio est in ca daDragonis,a qua comera is est,& fit,qui vocatui Verii. Sed ha nc sententiam, & resiponsonem Suessi non acce Cnnsita di viat; unde arguit contra ipsam tali modo. Secundum per Suessi Astrologos tantum Mars,& Mercurius sunt causa cometatarum , alii autem planetae neque uni esse causa comet tum: quare sinquit Suess. nec exaltationes, nec oppositiones eorum poterunt causare species cometarii. Qua ratione remanet adhuc sub dubio, quaesit causa: S ratio, ut nouem cometarum species postierint ipsi Astrologi.
Haec Pto astrologicae scientiae studiosis. Veniamus modo
84쪽
ad numerum Peripateticornm. Voluerunt Ighur philose, e sophi peripateticae doctrinae sectatores, binarium essς dis, s trinumerum specierum cometarum, ea moti clarissima ra- eometarumtione, quod Arist. desumpst species , seu figuras,& posueruntimas cometarum uniuersales ab ipsi iis exhalationis figii. ra quae cum in genere bifariam possit esse; vel nimirum circularis vel longa rectaque haec enim est prima figurae diuisio, ut patet ab Euclide idcirco omnem cometam eonstituerunt peripatetici esse sub altera harum figurarum: sub circulari,&tunc dicitur proprie cometa: &sub longa rectaque,& tunc vocatur Pogonia seu Barbatus. Postmodum omnes aliae species;figurae,& formae cometarum reducuntur ad has ambas; sicuti quaelibet figura reducitur vel ad circularem, vel ad rectam. Adde etiaquod Arist. eas tantummodo species voluit numera me, quae ut plurimu visuntur; quae vero rarissime apparet, de hijs mentionem non secit: Philosephi namque non est ea tractare,quae in paucioribus fiunt,ramque eueniunt. Hu Ex i. V lycius etiam mei opinionis scribit Seneca fui me Epigenemi in .s m. hie enim philosophus,ut alias dictum est,cum coniti suis hiri 'δεψε set cometem esse vaporem terrς commixtum,id est terre eiebus e strem exhalationem, calidam, & siccam, qui in sublime me tu eleuatus ignitur i, dixit generi ce, ac uniuersaliter forsan ut Arist.) loquen tantum duas dictum vaporem ignitu posse reserre figuras unam cum ardorem, & flamma indique & circumcirca effundit ;& tunc dicitur cometest alteram, cum in unam solum partem flammam disperserit;& iuc dicitur pomnias, seu barbatus. Hactenusta speciebus: nunc ad differentias veniamus.
De Disserenisse Cometarum. Lap. XX.
OM quam declarauimus quot, & quae sunt spm
cies cometarum: nunc videndum est quot,&quae ne differentiae, quibus discrepant ad inuicem comete.
85쪽
' ' Pro huius rei firma ac vera determinatione, illud principio notandum est:quod differentiae cometarum bifarii Comerarii possunt esse ac desumi. Vel enim int,ac sumuntur diffegis hi es,' rentiae in speciali;& eae cu fere sint infinitae, a nobis non sunt. tradctur; vel aute sunt S accipititur in generali,ac secu- dii genus; & istaru nos intendimus numeru in prassenti capitulo enarrare. Dicamus igitur quod cometarii differentiae secundia genus sumptae,atque in generali nouem
distς ς i---alij cometae sunt parvi;alij vero sunt magni. Secunda differentia est in figura, quonia aliqui sunt rectae figurana liqui vero circularis ac rotudg apparent figurae derelia quo nunc caeteras, quas de speciebus agens, scripsi, quod
. lore , quando quidam cometae plumbei; quidam arse μ-φῆς φδ tei;quidam vero rubet videntur coloris. Quarta dissere utia est in loco, quonia alij sublimiores insupera tertiae regionis aeri S parte apparent, ut sunt illi, qui a stella diaciatur trahi ac fieri; alij vero sui inferiores,ac humiliores in infima dictae regionis parte apparentes,suntque cometae per se generati dicti : item alij in Septemtrione sunt; huiMὶς- alij in Austio, Meridieque. Quinta differentia sumitur
penes motum. nam alij mouentur uno motu, ut laterali,
de septemtrione ad Meridiem,S econtra: alij mouentur alio mota, ut de Oriente ad Occidentem, vel econtrario; vel etili de sursum ad deorsum, & de deorsum ad sursum. ε. disseretia. Sexta differentia est in habitudine; quandoquidem sunt cometae,qui a principio, & ortu ad finem usque semper uniformiter perseuerant;& sunt etiam ,.qui non uni sormiter a principio ad finem videntur perdurare, sed variant vel fin figura, vel in colore,uel in magnitudine: linis p mo etiam in specie,ut suo loco demonstrabo.Septima differentia cometarum est circa suturorum eventuu signa- .sicationem: alii enim bonum euentum; alij vero malum portendui,significantque. Ni cometa qui apparet,ioust
86쪽
an piscibus constituto,boni euentus index solet esse, pro-s pterea quod obseruatum est reserente Hermol. Barb. mcompend.suo philosophiae naturalis ) copiam frumenti suppeditari r sed an possit bonum cometa aliquis significare, in quarta parte huius tractatus disputabitur. Octa- ολ p - . .ua differentia est,ut dicunt, in secietate, quod aliqui e ikΠςxςx metae fiunt, & apparent cum alio, ut cum aliqua stella, quia in eius frontispicio collocantur etsi rarissime omnium eiusmodi cometae generentur in aliqui vero com
tae fiunt soli, ac de per se apparent;& ij sunt qui saepe, &quasi semper gignuntur, apparentq. quemadmodii dicebat Arist.in I . Meteor.sum. a. cap. . post medium. Non a s differςna.& vltima differentia cometarum est desumpta ab ipso
tempore,cum generationis cometae,ium etiam durati
nisi generationis quidem, quoniam quidam cometae generantur in uno tempore;& quidam in alio; ut alij in a state,scut fuit ille, qui tertia die Augusti anno M. D.VI. referente Suess. apparuit: & alis fiunt in hyeme , v lut ille fuit qui septima die Ianuarii anno M. CCCC. LXXII. Angelo Cat.telle, genitus fulti alii cometae fuit in autumno;& alii generantur in vere, veluti tot hi si riae testantur i his enim duobus temporibus fere semis per solent gigni cometae aliis autem anni constitutionibus, ut aethua, & hyemali rarissimi fuerunt obseruati,
ac geniti, quod unde oriatur, atque causetur, loco suo In x parte docebitur. Durationis autem tempore etiam differunt c/p 6.
cometae; quoniam alii breui tempore durant;alii diutius perseuerant. Namque aliqui cometae possunt perdurare sipatio septem dierum: quod tempus secundum Plin.&Hermol. Barb. est breuissimum tempus, quo duretco- hi, meta aliqui per spatium triginta dierum: & plus,veluis secundum ti fuit qui nostro tempore apparuit octava die mensis. Pin Nouembris anno M. D. LXXVI.aliqui per spatium quadraginta dierum , veluti ille suit,quem refert Olympi dorus suo tempore apparuisse alii; possunt perdurare,
87쪽
ac apparere, per quinquaginta. octoginta diesi quod quidem spatium,& tempus longissimum durationis cen laximum setur a Plin. Non enim inquit ulterius potest seueri,
pM .qμ' ac perdurare aliquis cometa. Caeterum si quaeras nunc μ ς' Verane sit,an falsa huiusmodi Pliniana decisio determinatioque de tempore, spatio, ac duratione cometarum, Confutatio cum maximo, tu minimo: Ipse ingenue respodens, audacter a veris excludere pr dicta ia Plinii opinione no dubitarem; quoniam postibile est& minus,& plus, secundu quod materia,& exhalatio erit cum in quantitate , tum in consistentia,tum etiam prout suppeditabitur, perdurare ipsum cometa .Vnde Senecae refert in 7. lib. suarum Zaest nat.cometam apparuisse tempore Neronis, qui 1atio quidem sex mentium perdurauit; ut propter hoc falsa sit iam Plinij sententia , existimantis octoginta dies esse ultimum tempus, supremumque spatium, quo potest perdurare cometa: & verior ex eodem aypareat fuisse Hermolat opinio , dicentis longissimum spatium opin. Au non Octoginta dies, sed lex menses existere. Sed utrum or. de du- plus sex mensibus possit cometa quandoque perdurare; wψης ς' contra istos etiam auderem dicere haud esse impossibile
& mconueniens . Si enim tota cometarum duratio ad
crallitiem, & quantitatem exhalationis refertur, quid prohibet tantam quandoque,tamque crassiorem adunari exhalationem, ut plus sex mensibus possit accensa so-ueri,&perdurare γQuocirca contra dictam opinionem, quod plus sex mensibus possit durare cometa, accipiunt aliqui experientiam ex illo cometa, qui supra Hiero lyma per annum apparuiti quamuis ego illud spatium ad diuinam voluntatem potius referam, quam ad causa naturalem. Nam sicut illius cometae generatio, & ortus a Deo,ut a causa efficiente fuit; ita etiam & eiusdem duis ratio ad Deum est referenda. amobrem posse tempus
determinatum, ac adaequatum durationis cometaru aD
sgnari, ipse equidem minime existimarem. Ῥ
88쪽
DE COMETIS. 6sDigress D e causis disserentiarum ipso
Sed quia video iuuenem curiosum , qui omnium dictorum scientifice cupit habere rationem, quaerere post assigilatas cometarum differentias,quae nam ipsarum sit ratio,causaque assignanda. Propterea ad eius quaesitum intendens respondere, solutionemque problematis reddere , dico omnium differentiarum cometarum rati nem & causam,ut plurimum, reserendam esse ad ipsam materiam,atque exhalationem. Et notanter quidem diis CO,ut plurimum;quonia quarumda dictaru ditarentiatu non videtur manifeste rationem adscribendam, & causain esse exhalationi ipsi; ut exempli gratia sextae differetiae, quod quidam scilicet cometae a principio ad finem usque semper uni rmiter, ac invariabiliter videtur perdurare;quidam vero non uniformiter perdurat ac per seuerant: huius namque differentiae causa exhalatio novidetur existeret & septimae etiam differetiae,quod nempe aliqui cometae boni: aliqui vero mali euentus sint indices. Hic si quidem differentia fortasse ad aliquam con. stellationem esset referenda; dictum namque fuit supra, In s. parte secundum Astrologos fieri cometas a planetis,ipsoruq. P 'constitutionibus . Rursus de tertio quod aliqui cometae appareant, collocenturque in frontispiciis aliquarum stellarum; aliqui vero de per se appareant quod erat ctava differentiaὶ nec ullam videtur profectorationem differentiae praestare ipsa exhalatio x ut iam propter haec νomnia pruderer additum sit a nobis ly, ut plurimum.Via deamus igitur, ac examinemus quarum nam differentiarum ratio referenda sit ad materiam, ac exhalatione. Principio videtur, quod differentiae primae, ut quod alia quis cometa sit paruus, aliquis vero magnus,causa & ratio sit te serenda ipsit exhalationi materiaeque t etenim si
exhalatio accesibilis pauca fuerit atque pusilla,& come. I ta,
89쪽
ta, qui ex ea generabitur, erit paruus pusillusque i si vero fuerit corra exhalatio multa,quis est,qui dubitet &cometam sere ex ipsa magnumῆSicut namque ex pauca lignorum, seu palearum quantitate, ignis,qui accendi. tur,paruus est;& ex multa ignis generatur multus magnusque; ita etiam de accensione cometae contingit. Secundae differentiar, quae in varietate figurae consistit,etia causa adscribimus materiar, & exhalationi. Quoniam si . exhalatio ipsa extendatur in longum,& cometa erit Lgurae longae ac rectae; si vero consistet in orbe,cometa generabitur,acccdetur,ac erit figurae circularis.Tertia dif: seretia in colore etiam reducenda est ad materiam, ipsa exhalationem . Etenim quando cometae materia, idest rex halatio sucrit pura,sicca satis,tenuis, ac rara, genera huntur cometae colore argentei,& candidit si vero exhalatio no tenuis, sed crassa; non sic arida,sed hii mida erit; Color cometae sanguineus erit, ac rubeus. Sed si adhuc ista exhalatio crassior, ac humidior fuerit, tunc cometa erit subniger, vel subviridis.Vnde penes hac circa exhalatione in crassitie humiditateque,& in tenuitate siccitateq. differentia secundum magis &minus, lent etia,' variari dicti cometarum coloreS. ΗΟrum colorum exem.
plum , ac veluti demonstratio haberi quidem potest eκ flamma,quae in nostro fit igne: si quidena si ignis ex lignis siccioribus , & tenuibus accendatur, erit eius color clarus & candidus si vero ligna fuerint non sicca & tenu-4a,sed humida & crassa, flamma erit colore atro, & san. guineo,vel viridis, secundu maiore vel minore lignoruDe eolora-1 umiditatem,& crassitie. Caeterum Astrologi aliter vo- , ut se T lunx siζri Cometarum colorationesinamque ipsi non mada Astiolo teriae,& exhalationi, sed causae effcienti, ur planetis trigos. buunt colorationem cometarum. Quapropter inquiunt nigredinem cometae prouenire a Saturno e albedinem a Iouer rubedinem a Marte . aureum colorem a Venerer colorem varium ac mixtum a Mercurior sulgidum, ac creDisit iam by Corale
90쪽
Vere aureum a Sole. argenteum tandem asserunt Astr logi a Liuia procedere. Atqui huiusmodi opinio non videtur possibilis,& vera.Si enim a planetis colores proce idunt ac causantur in cometis, non aliter profecto videntur prouenire nisi mediante Iumine, quo etiam exhalatio ipsorum attrahitur: sed lumen unius planetae no differt specie a lumine alterius, verum tantum penes magis, dc minus variatur sigitur a planetis mediate lumine non poterunt causari ac Mouenire colores in cometis, differentes specie;vt in uno quidem cometa aureus, vel
albus; in alio niger, vel viridis: remanet ergo quod solum ex exhalatione pro diuersa sui qualitate, ac dispolitione oriuntur resultantve omnes cometarum colores. 2Quartam postea differentiam in loco,etiam ipsa exhalatio materia causat.Siquidem quando crassa nimis,& terrena est exhalatio, generantur cometae humiles in parte inferiore tertiae regionis aeris; quia cum non possint altius prae grauitate dictae materiae ascendere, in proximo ac humiliore loco consistunt . si vero exhalatio contra tenuis erit, generabuntur cometae in parte superiore dictet i regionis; quoniam leuis cum sit, ulterius adque altiore locum ascendit,& ibi igniuntur ipsi cometae. Praeterea quintam differentiam de motu, etiam ab exhalatione oriri putandum est quamuis secundum aliquos ad con- isnentem aerem referatur in sed de motibus cometarum erit melius loco proprio discutere ; pro nunc tamen in a. parte dicamus,quod si exhalatio erit rara tk leuis,cometae mo ς'P 7'tus erit sursum ,& erit velox ; at si erit densa,& perinde grauis ipsa exhalatio, cometa ex ipsa generabitur, &deorsum mouebitur & tardius. Item si rara est exhalatio
poterit etiam moueri circillariter cometa, quia leuis trahitur ad motum continentis aeris, quem etiam trahit, &rotat canum ipsum.Tandem ab exhalatione etiam nonati ultima differentia de durati one procedit ; propterea quod si exhalatio suerit pauca & rara, breui tepore du-