장음표시 사용
71쪽
est eadem ratio de cometa, atque ipso elemeto ignis. Si quidem si ignis elementum in propria sphqra non lucet , videturque; hoc ei prouenit merito raritatis mat riae,ad qua visus noster non potest consistere; quia ignis tantummodo inextera alienaq. materia emicat, di conspicitur,in propria aute natura s quae simplicissima est di in sua sphaera auctor itate Alex. nec lucere, nec cerni potest.Vnde optime Hieronym.Card. hoc ita forsan intelligens in a. suo de rerum subtilitate libr. asseruit
non omnem ignem lucere: immo bonus etiam ille commentator Auer. in .lib.de Cael .cOm. 3 2.tenet,ignem nolucere,nisi terreo denso misceatur: atqui cometae materia quia compactior densiorque est,atque adeo ut visus noster ad eam consistat attingatque;ideo videtur ac cerSoIuti ad i. nitur. Ad secundam modo, quando dicitur cometa mouetur motu circulari de oriente ad occidentem, &c.
Respondetur faciliter, si prius communis, vulgataque distinctio de motu posita ab Arist. in 8. Phys. praemiit tur; quod scilicet moueri aliquod non uno;verum duplici contingit modo. Vnus modus est, quod aliquod dicitur moueri per se alter modus est , quod aliquod
dicitur moueri per accidens, adque motum alterius. Tunc ad formam argumenti, Sc dubitationis dicitur, quod tunc sequeretur cometam esse de natura caelesti, quando motu circulari naturaliter , &per se naoueretur: at tantum abest, ut per se dicatur cometa m ueri circulariter, ut potius contra per accidens circumuoluatur , atque ad motum continentis, &subie .cti aeris,cuius bona pars a motu primo rapitur in gyrsir ut. ad 3. Propterea argumentum,hoc non concludit.Ad tertium
argum. quod aliquam videtur habere difficultate, etiam patet, ac in proptu est resposio; licet namque soleant ipsi Astrologi pr sagientes aliquid ex cometarum apparurione prςdicere ac prognosticari: nihilominus sicut ipsi cometae,non praecipua apud ipsos extant causa eorum, o quae Diuiti eo by Corale
72쪽
qtig in hoc inseriore mundo eueniunt,quosque prςdicut
effectuum ; ita nec primario ex ipsis cometis praedicent, sed secundario,atque per accidens,& ut ita dicatri arguitiue ad causas cometarum . Exquo namque vident Astrologi apparentem cometam , arguunt planetarum constellationes, ac magnam stellarum virtutem caleta ctivam esse, tamquam cometarum causam. Exqua postmodum planetarum constellatione , & ipsorum calefactiva potentia ad conuertentiam arguunt ita tim multas exhalationes eleuari a terra ; & mediate arguentes pos sunt Ordine, nexuque quodam afferre iudicia omnium,
qui ad illas planetaru constellationes , & ad exhalatio. nes multas calidas,& liccas possunt consequi effectuum. Vt in primis immedia teque terrae siccitatem, & continetis aeris; & ad hanc deinde secundario sterilitatem, &alia siccitatis vicaria;pestem postea, mortes magnatum, di bella secundum quod planetarum constellationes in clinare possunt. Ad quartam obiectionem respondetur, cu enim dicitur, quod cometa non posset durare tanto tepore, si esset ex natura & substantia elementaria,puta exhalatio accensa; quemadmodum & de aliis conlimi- Iibus impressionibus est dicimus negando assiimptam similitudinem, quoniam est diuersa ratio utriusque, pr pterea quod aliae impressiones ignitae non tamdiu periistunt,quia cum earum materia leuis, paucaque sit, statim evanescit, exuriturq. . Adde etiam quod nec amplius de nouo suggeritur alia et haec autem omnia de cometa ne
ganda sunt; si quidem materia cometae, ut exhalatio ipsa,& crassior est, & multa;cu hoc etiam quod continue a noua restauratur, foueturque; & propterea cometa diutius perdurat. Vnde non valet ratio Senecae, quaecunque aer Procreat, & in aere sunt,non diu durant; illud enim esset verum,quando creato , & genito effectui in aere non suppeditaretur umquam alia, & noua materia conseruatiua,ut ita dicam. Si enim in cometa, semper,&conti-
73쪽
nuo noua exhalatio non succederet in locum exustς ex. halationis praecedentis, utiq. tamdiu minime duraret: quemadmodum lumen lucernae consumpto oleo, nisi nosorati ad s. ut fieret olei additio,extingueretur. Ad quintam dubit tionem, quae infert, quod tunc exhalatio tra siret per meis diam regione aeris frigidam; unde oporteret repelli ab ipse frigorei dicimus hoc nequaquam consequi, quonia exhalatio est sortis resistentiar, ideo non opus est inserius pelli, detrudique: quare ascendit superius, ignitur q. at- Soluti ad 6. que ita generatur cometa. Ad sextam instantiam, cum. dicebatur, quod cometa est semper consimilis figurae, &non variatur; dicimus hoc non elle verum,si virulei sali. Cap. viii-ter intelligatur ; quandoquidem ut dicetur in serius ) ''L, i unus,& idem cometa variatur in pluribus figuris, atque'. - q'7'speciebus,ne dum in magnitudine,& loco. Ad sepximam dissicultatem de illo cometa magno , dupliciter respon' detur. Primos ut inquit Ioan . Paul. Donat. in quod cometa ille videbatur quidem moueri ab Occidente oriente versus; verum eius realis motus ab Oriente ad occidentem erat, quia non mouentur cometae ut diximus) nisi motu supremae regionis aeris: sed quia motus huius re gionis sensim deficit ob distantiam a firmamento , propterea orientem versus videbatur esse talis motus. Haec Alia Blui. Ioan. Paul. Donat. Secundo possumus. nos aliter respondere dicentes, quod motus cometae est duplex; est realis& verus;& est imaginarius & apparens: primo motu cometae non mouentur nisi ab oriente ad Occidentem; aesecundo quidem motu possunt & ab Occidente ad Orietem; & a te pie trione ad Meridiem,& e contrario in dis ' ra z. pari. ferenter moueri, ut infra plenius demonstrabitur. Ad a-zia id ε. liud argumentum Senec. quod si esset ignis, moueretur sen er deorsum, quoniam eius motus insequitur crasissiorem exhalationem,quae deorsum existit.Dicimus nos quod falsum est cometam insequi crassorem exhalatio. m,imm insequitur tenuioIem, tamquam ad accesi
74쪽
hem magis idoneam; de eiusmodi terrae non appropinquat. a re nihil concludit Senec.argumentum adue sus Arist.opinionem. Ad aliam dubitationem,cum dici, oin ad y quod nullus ignis mouetur flexe ; &cometet mouentur flexe. Igitur,&c. Respondemus,verum esse nullum igne habere motum flexum per se, potest tamen habere illum
per accidens, ut per motum continentis, ac superioris corporis,& ita est de cometa. Ad ultimam Senecae obie. solui. ad iactionem,quod cometae solet pluuias praedicere , &ideo nequit esse ignis, & exhalatio ignita, quoniam non est aliquod signum sui contrarij :facilis est responsio: namq. tunc esset impossibile cometas,esse signum pluuiae, qua-do esset per se;atqui est signum per accidens pluuiae; propterea non sequitur ratio. Quemadmodum enim unum
potest esse causa sui contrarii per accidens, ita etiam v num poterit esse signum, sui contrarii per accidens et atquomodo cometa per accidens sit pluuiet signum , Ioco
suo ostendetur. Sufficiat nunc vidisse, quomodo omnia ιn4. partis argumenta omnesque dubitationes aduersus opinione ς pq ν' Arist.de natura cometae,nihil contra ipsam concludunt.
Caeterum notandum hic est, quod qui tenent stela Dubit3ti 'Iam Magorum ibisse cometam, significantem regem nouum natum, nec non finalem ac vitimam Iudaeorum desolationem portendentem 1 statim possent nobis contra eandem Arist. sententia obtrudere locum ipsius Sancti August.in 3 a. lib. serm. a.EpiphaniaeJquo loc Augustin. stellam Magorum sydus caelo effulgens appellat . Ut ex hoc possint isti tali modo arguere, sydus de caelo non est de natura eIementaria ; atqui cometa dicitur sydus de caelo a B. August. Igitur cometa non est de natura et mentaria,verum est de natura caelesti. Sed ad hane horsi tollendam obiectionem, dupliciter possemus responde re. Primo si negemus Magorum stellam fuisse cometam, solutis ut maior pars scriptor u tenet,de praesertim sanetiisChry Mellam Masostomus , ac post ipsum Ioannes Maria Verratus Car
75쪽
cr. scriptnta multoties capitur pro
melita, agens de stella dicta, atque Magis, illam opinis. nem reprobauit.Secundo si dicamus etia,concesso quod cometa fuerit 'praedicta Magorum stella, non sequi ac
tenere corum consequentiam ergo nempe cometa est
de natura coelesti: Quoniam licet B. August. appellet il- Iam stellam sydus de caeso, tamen non acepit tunc coeluin propria ac uera significatione , ut puta pro quinta es.sentia differente ab ipsis elementis ; sed sumpsit cadum pro ipso aere compluries enim ponitur caelum,ac reperitur in sacra Scriptura pro aere ipso usurpatum; quem admodum i ut tantum hunc unum ex multis locum adducam sumebatur in eo psalmo apud Dauidem Rege. Volucres caesi, & pisces maris, &c. ibi volucres caeli inteligunt, & exponunt Doetores volucres aeris; nam aer est locus factus pro volatilibus,ut patet pcio ψ.Vnde nulla erit eiusmodi horum obiectio, nec cocludet,quod cometae essentia sit de natura caeli. Remanet igitur marmore firmior conclusio, quod cometae constitutio ad elementariam substantiam , non autem caelestem venit reis serenda.
D especiebus Cometarum. Cap. XIX.
CVm declarauimus cometarum naturam & esse nistiam: videndum modo restat quot na, & quae sint species,seu formae, siue ut Hermolaus inquit nomina cometarum. Huius rei veritatem dissicile est sane inumnire; ratio autem difficultatis videtur quidem mihi esse opinionum varietas, quippe quae teste Gai. in a. de facult. natural in ipso statim principioὶ soleat semper difficultati attestari. Discordant ergo in hac re Philosophi,
& Astrologium mo quod maiorem reddit difficultate
nec ipse inter se Philosophi videntur ad inuicem consentire.Etenim,ut dicemus, quidam horum decem species, quidam nouem, nonnulli quinque, & aliqui duas tantuposue.
76쪽
posuerunt esse cometarum materies, & species : ut propter hanc rationem non immerito dictum sit a nobis, difncile esse inquirere huius negotii veritatem. At quomodocumque tamen se res habeat, nos ordine in hac re procedentes sic namque arbitramur dissicultatem quadam tenus diminui θ duo praecipua de propositis cometarum speciebus pertractabimus: primum, numerum ipsarum secundum, rationem ac descriptionem singularum specierum . De primo igitur, hoc est de numero specierum agentes,varios ut dixi, reperio scriptores. Unde Astro. logi ut ab ipsis incipiam voluerunt nouem esse ductas cometarum species it una est, quae proprie vocatur ac dicietur Argenteus: secunda est, quae dicitur Dominus ast nae tertia species dicitur Miles: quarta appellatur R sa: quinta nominatur Aurora: sexta vocatur columnat septima nuncupatur Nigra t. octava appellatur Perticat Nona,& vltima species dicta est veru . Hunc eundem numerum Paulus Venetus in Φ.part.suae Sum.totius philosophiet cap. .sectatus est; nec non etiam Hermolaus Barbarus,qui agens in compendio suo totius natural .phi I
sophiae de speciebus quas ipse nomina cometarum a pellat totidem enumerat ipse; &s sub varijs quandoque vocibus ipsas appellet. Vnde incipies praefatus Hermol. inquit unam speciem, seu nomen cometet esse , quae arpellatur veru quam speciem asserit esse aspectu horrendam propter solem, prope quem vadit. Alia species e metae Hermolao dici rur tenaculum, qui coloris inquit martij est, S: radium mittit subcineraceu. Tertia species cometae dicitur pertica, qui aliquanto lucidiores,crassi resque radios profert. Alia species dicitur Miles, qui asserit veneri sacer cum sit, atque in tergo, caudaue crinitus lunarem radium dimittit. Alia cometae species est quae nominatur Mercurialis, qui cerulens,paruusque est& cauda praemunitus. Alia species dicitur aurora, qui martialis,caudatus,& rubet est. Alia dicitur Argenteus,
77쪽
sue argentum, qui stellarum prope omnium cIaestateri excedit, radiorumque puritate facile luce aliorum exuisperat. Alia species cometae,vocatur ab Hermol.Rosa, qui magnus est,rotundusque,atque humanam effgiem in se serit.Est ultima,& nona cometae species,quae Niger nuncupatur,& hic est usquequaque Saturno umillimus. Caeopm. Plin. terum Plinius,multae lectionis vir,non nouem, sed decE 'ex ipsa rei obseruatione constituit esse cometarum species,seu sermas,atq. nomina.Quapropter dicit ipse Plin. quod prima species cometae est, quae dicitur proprie cometes, seu crinitus . Secunda species dicitur pogonias, seu barbatus. Tertia species dicitur Acontia, quae Iac Ium, & Columna etiam dicebatur ab Astrolo. Hanc cois meis speciem narrant historici semel tantum hucusq. apparuisse, nepe Tiberis Caesaris tempore, consulatu suo
quinto: Quarta species est Xiphia, quae Astrol.& Heris mol A rgenteus dicebatur.Eiusmodi cometae speciem volunt eum suisse,qui seb Caesare Augusto in ludis eius sunebribus apparuit per septem dies cotinuos exoriens circa horam undecimamaereditumque est a vulgo animam Da huius- Caesaris in illum transformatam fuisse qui iam a vivis decesserat. Ex quo, inquiunt, factum fuisse postmodum tam ph, ut simulacro eius in vertice adderetur stella , ita Suedis vid. o- Tranquil. referente.Et quem non nulli coniectaruntesiuid lib. s. se stellam, in qua Sybilla burtina ostendit ipsi Caesa-zbi . sis, lari imaginem candidissimae Virginis puerum gremio
finem. coplexae, eique dixit, Hic puer maior te est, ipsum ad inseris si- ra.Quod ostendere visus est ille inter latinos poetas faciprinceps , Vergilius, quando sic loquitur de ipsabatur. Sybilla.
Haec cum A uinos cultus, es Iacra parerent Augusto cum plebe patres,cus Dburis arcem Linquita ingentes νeniens ad Caesaris aulas: Fulis
78쪽
i pulentem nitido monstrauit in aethere circum, δ' Indeque inclusam parua eum prole parentem. Atque manum tenaeens. vultuque adbdera verso,
Illi puer Zeus est inquit tu desine Caesar
Vesie coli pueroque aras, ac templa relinque.
Ne regit caelo atque immortalis O sempi Possiat imperium Ffatalia temperat ala,
Pone precor Caesar sius Mugu te superbos, Teque clicet tractes vasti telluris habenas9.. EFfub immense positum reminiscereseummi
Principis imperio:cui rerum aetem a potestis. Tempore etia Vespasiani, qui decimus a Caesareob. tinuit imperium Romanorum refert Eutropius,eandent ' - 'in in Cometae speciem apparuisse. Praeterea alia,& quinta species dicitur Chryseus, Alia species cometae dicitur Pim. Pithetes , &Astrologis dicitur Dominus astonae . Septi. inaspecies appellatur, Ceratias, qui tunc temporis viosus fuit,cum Graecia apud Salaminam depugnaret. Octaua species cometarum dicitur Hippeus.Nona dicitur Andropicus,Hermol.Rosam videtur appellare. Decima, &vltima specita secundum Plin. dicitur Iuba;cuius speciei Vnus quidem apparuit reserente Venantio) anno ab vr- . he condita 3 9S.C. Martio Rutilio,& Gn.Manlio Capita lino imperioso Ii.ConsTot igitur,ac tales sunt cometarum species. Sed videamus nnnc singularum dictarum specierum descriptionem, hoc namque erat secundum nostrum propositum . Cometes ergo ita dictus est , eo Deseripti quod comam,cqsariam,& crines videatur habere,atque nes omnia Leserre: nam , graece aliud non sona siquam co pqςyς μ' ma. Vnde ut in principio operis dicebamus, quaedam ti- me ea thymallorum species,ob comam,quam in iunci caule vi sic dicitur. detur referre,dicta est etiam cometes. Cum enim exhalatio
79쪽
latio ascendens ad tertiam aeris regionem eo situ figuricte modo disponitur,ut comete, ac comam aemuletur, fit ut accensa cometes generetur. Hanc speciem optime destribens Manilius lib. I. Astronom .cap.4 ita suis carmi nibus explicauit.
Tum quia non una specie Hspergitur omnis
Arador, terraeque Napor comprehenditur igni,
i tu ersas quoque per facies accensa feruntur
Lumina quaesebitis existant nata tenebris. Nam modo ceu longi fluitent de vertice crines Flamma comas imitata volat tenui que capistus: Distusos radi s ardentibus explicat ignes. Aeenti cur At Pogonia sic propterea appellata suit,quoniam exhai di latio accensa in ipsa,non eum appendicem , quem p stis trahit cometes,ac crinitus, reseri, habetque; sed in parte inferiore iubam, & figuram instar longae barbae extensana videtur retinere,i ac referre; quq barba cum grice α,-, dicatur, merito a barba nomen huic cometae imponentes, pogoniam appellauerunt ipsum. Quam pogoniam,& barbatum cometam sic duobus versibus loco cistato declarauit Manilius.
Nune prior haec facies d persis crinibus exit. Et clobus ardentis sequitur Fub imagine barbae.
Acontia ita dicta est Σπῖ - ακον υ hoc est a iaculo quo niam iaculi modo talis cometa vibratur . Cum enim ad illam, iamque actu ardentem exhalationis congeriem, quam cometam dicimus,ascenderit aliqua sum idς exhalationis portio,& ipsi cometς corpori,ac ia ardenti exhalationi se appropinquans, minime cu ipso continuetur,ocyssimo tractu a cometa propter dispositionem.& symbole itatem inflammatur,comburiturque;& eu alia exhalationis fumidae pars ibidem in vice praecedentis reponatur Diuiti eo by Corale
80쪽
etur, rursum accenditur ac inflammatur prolueterea eiust modi accesiones ac flamm , quae a cometa separato cedunt, iaculoruinstar ab ipsis prosilire videntur; que- admodum fieri videmus in puluere scoppertorum , qui velocium nammarum est elca: si enim prope aliquam latam nammam, ac magnum ignem pulueris dicti pugillus pluries apponatur, Ocyssime semper inflammatur ac comburitur. Vnde Manil.eodem loco agens de cometis. se declarauit hanc speciem.
Excurruntque procul, volucres imitat a sagitari Arida cum gracili tenuatu emit asilo sSunt autem cunctis permixti partibus ignes:
Xiphia etiam videtur,ut alii plures cometae, a figura, quam refert, nomen sortita esse. Nam cum hic cometes in mucronem, seu ensem fastigiatus appareat, iure Xiphia dictus suit,quia οις graece,latine ensis dicitur. cPterum hic cometes omnium pallidissimus cum sit,ac sine ullis radijs,huc tantum ad modum ensis nitorem, ac radium sui gentem refert; propter quem nitorem alijs Λrgenteus non ab re dicebatur, quoniam veluti purissimuargentum habet dictum radium mucronatum resplendente. Chryseus nomen accipiens a colore quem resertauri, quod graeci ιαν dicunt a Sic merito appellatur; Ii radios perquam raros quidem in margine mittit. Pi-1etes & a figura dolij scilicet appellatur, quippe quod
πάθος gretce dicatur. Nam cum contingant in eiusmodi cometa, exalationem, que conglobata,ac in rotundum coadunata est, diffuniliu esse partium; atque heterogeneam, quia pars extima conglutinatς exalationis erit
tenuior ac purior. pars vero interna, Sc contenta in massa atque globo, erit crassior & impurior, ignis ac flama apparebit dissimilis:vt in parte externa per circulum elaxa,in interna vero nigricans, intus flamma cospicietura
di ita dolij figuram videbitur repraesentare dicta cometae H specieεxIphia euehie dicitur. christus, eur sie dicia