장음표시 사용
321쪽
p. os in ins- naidus, ct ca i lux propter debilem calorem Wὴ xς unc non potuit pertingere ad mediam aeris re- auriusquet olid.Eleuatiis ergo es suspensus in hac in Ux iii in nocte alii iditate eiusdem in aqua conuertitur, praeualeii te frigore aduersus debilem calorem,qui conuersus ob graui
tutem descendit ad guttarum smilitudine ct sititi erepusculo Uatutino: quia tuc ima his frigus vigere solet,quoa sum cit ad vaporem comicrten tam in guttati hi hoc in tempore veris,quando sol susseit ad eleuaduin sed quia non multum fumet,non tantuni subleuat. I si oris exemplum datur in vase Aistilla torio,cluod Atquitara vocatu . Ob ignem stippositum ascendit vapor, qui cum tangit fulgiduis metallum,in guttulas conueritis,cadit per foramen distisando sic etiam vapor eleuatus tangens frigus noctis, conuersus in sutullas cadit.
nos Doeet ' Ros nocet ovibus , quando herbas roreoli hui, perfusas comedunt man antequam decidat Citius ratio haec est quia habet humi- hiau aercum viscosum,& dulee, di in solis aduentu aquosum disi luitur, di manet dulce viscosum,ad modum farinae: quam dulcedineta degustantes suci solito vorί-ces, replentur, tantum vi fel superabutia det,inta fatum ut vastumpatur. Huius eκ-
nitidi iti . Perimentum ait Albertus)se vidisse, itore ibi de passionibus aeris ciliam dat causam. Viae ibi. ii Qui ci non nimium a terra eleuatus ros
xeneretur,argumentu subministrat, quod neque in turri aliquantulum alta: imo neque in te ii doinoa uiti videatur. lit raro cadit in capite hominis deambulantis , sed bene ad pedes.Noli apparet supra petram, aut puluerem: quia a liccitate conli unitur, 'c non percipitur. Est Ros nou contingit nebuloso tempore: quia sol non tantum calefacit, ut eleucire possitiuateriam aptam rori.Neque sit tempore vetitoso quia vapor eleuatus disper- xiiiiij I .icile.signumque serenitatis sutura Ponitur, eo qui is quando ros generatur, sunt vapores subtiliores, ct non valentes riuuium generarc.
'l An ros es pluuiaspecie disserant, opi mi est Maria. Davitis Uenetus 3icit quodiici alii putant eouliarium. Vtrunque de ptiuitis ve- ntidi potes . p hiis: iu sti Pi uina etiam contingit eκ vaporet de insitititie ει bilima regione aeris, quando antequam vapor in aquam conuertatur, gelatur, de hoc in hyeme frequentetis iiii lem ad eius generationem frigus intensum requisitum
est hi tandem it, eodem loco,& eκ ea3en materia contingit ros,lc pruina licet in diauersis temporibus. Fi utrunque tempore sereno efficitur,licet ros futurae serenitatis sit signum: pruina verA non. Item: quia cura 9isoluatur, ct in vaporem conuerta
tur,dc sol propter debilitatem ratione qua a nobis reeedit non potest consumere illuvaporem, & generantur nubes, &futit pluuiae. Diuitia in locis humilibus maiorem tin pressionem facit, quam in cistis: quoniam vapor non Dimium a terra eleuatur,&quia sursum ex tali vapore a vento solet aliquid dispergi.1n loco tamen humili non tantum at vetitus, de ob id non dispergitur materia, dc videtur magis ile pruina, quam in locis eminentibus.QuapropterAristotes.sit. Arist. Ros,dc pruin a in altis montibus non sunt: quia vapor es quo gignitur, densus est, de parum caloris haberis,unde possit in monis ttium verticem sustolli, sed prope terram
demittitur.Secund5.Quias montiumve lices vento agitantur. non consisteret vapor, unde illic ros,atque pruina fieret.Hare Aristotel. Niκ generatur quando nubes priusquci Mix in Mi
m humorem 1tillent,congelantur atrigicis
tale medis regionis hi nix st. Cum ergo vapor inultus suerit eleuatus ad ci eris me dia regionem,codensatur,& propter frigi-
litatem congelatur, antequam pluuia sit. Ita m vapor in nubem conuersus,est materiacia nivem,& ad pluuia sed si nix,quando antequa inpluuia versus congelatur.hel volunt aliqui dicere,q, nubes prius in niue conuertitur,& temporibus frigidi; nix de- iseddit usq; ad loca infima, sed in teporibus calidis propter caliditate cietis in ὰescense liquefit S est pluuia. Et huius argumentues quia in altissimis montibus nix cadit,de illiseriit, est pluuiarim diti noua hispania est compertissimii, , cum frequenter in loci inlimissuat,senaper tamen nix est in motibus quibus facillis:vt in loco pe leatium,sa sterraneuada.Et in alio loco in reo lte,ubi mineralia de Cultes quod potest euenirees loci dispositione:& quia prope
me liam aeris regionem simi illa eleuata loca ut vapor eleuatus in niue conuertatur. Nix habet album color quia eri mate- κα
322쪽
Glando in media regio ,εst. ἡleslitratisinem in stisma aesis legione
specul. i . An mixta generentur in aere.
spostat & luκ in tali materia incorporata, sacit ea alba . Secuda causia est,quia se iditas intensa in vaporem humidum agit, cuius naturae albefacere est Frigigitas em mater albedini; dieitui eut caliditas nigredinis. Qua de causa ad Septe trione multa stit albicoloris animalia, & ibidem homines albio res,quani qui ad Austrum postissitiam disserunt figura: a pluuia cadit in sgura spherica ut resistat corrumpenti, sed diu sub Rox uni s guta: quo gab speciali ei eli insuentia euenire putandum est. Nix sigida actualiter est,&seca.pluuia autem frigida,&humida. Solet casus pluuiae continuar ut una cadente, rursus alia cadat. Non se de nive: quia per eam pori terrae constringuntur: ita ut non possint vapores eleuarti ob id non sie descensus iterum nivis statim in proximo.
Albertus magnus insio de passionis ulaeris dicit, , niti ideo cadit mollis: quia crito regrediens aliquantulum resoluit id debiliter congelatu es ideo nix eas it molia ais, elle eomprehensibilis, quod non esset, si esset omnino glacies, sicut grando. lGrando iuxta sente. Arist.)in infitia aeris regione generatur i dicit Q in ditis locis non iit grando sed probabilior sentetia ilia lotum est, quae tenet grandine fieri in subliiniori loco,in vi ia aeris regione, in parte altiori, quam sat pluuia. Mo δ' quo sit isse est. Vapor eleuatus sursim,& mpter calore rarus est,& undiq; locu praestas frigori, ut subintret,&statim cogelatur: ita ut nobesia in aquam conuersa, cogetetur, esca. dat grado.Cuius fgnu est , aliqti simul eugrandine clecidunt guttae grossae quia non poterant congelati ad speciem gran3inis tacito, Aesectu Diroesis. Quod s iti itisma aeris regione cotingat ut placet Aristo igerit, qii vapor ille habens in se si fiditatem
propter calore regionis huius intimae eodes at ut valρ S congelatur,&st grando per antipatistasin,& non prope terrae quia eleuatur vapor ob calore aliquantulum, quo-ti'. defietat calor, dc si us remanens contra tu fugiens. sitii grando fiat in media regione ut fieri solet)non est per antiparistatin proprie quia vapor ille deueniens agit la regionem megia quae frigida est) valde instigi datur,&cogelatur portissime, eo et calidus fuerat:se ut de aquo, quae calida reducit se ad frigiditate, ct portius cogelatur. ob id no est ire messiate per antiparistasti,
sed mediate: quia uapor ille caliciussuerat. Grando non contingit in terni pore nimis calido: quia dato vapor eleuetur, dissolui potest a nimio calore, sed contingit ut ii, plurimunt tempore veris,siti autumno A inii oua hispania maxime tepore veris, a prilicipio quando incipiunt pluuiar. Grando diuessa, habet figuras: aliquando lotundanae aliquando angulateria: Generatur aliquando simuleia grandine aliquid pruinae, vel niuis, v fuit ex Ucipore ob 1io congelato in descensu grandinis. Interdum ea sunt lapides cum grandine non quia sursum lapides stierint geniti, sed quia lapis ge natura ignis eum vapore con titi sit eleuari de post congelatus vapor si navi cum lapi se cadit. Et q, diuersa aliquandosn grassi ne figura appareat, ad constellationem oportet referre, si animali vel aliam habeat figuram. Hae e de illis quae ex υspore coti tingunt, tam in insina,quam in mesia aeris regione
diκi se su elatiVbique sunt obuia, Ac A ia, & sufficit semel audisse es legisse.
si X exhalatione in supres ibi aeeen latur, δα non si aequaliter subtili, sea grassa inferior, itis tilis superio caAela
-ar3ens vocatur. si pars grossa paruast, admossum lanceae videt ardere e&lancea argens dicitur. Si vero con
tingat talem exhalationem aeque ratam e C se, &nun incen i simul se eundum omnes partes, sed a3 modum scintillaruni,seititii Scintillae iussit utitur. si vero exhalatio sit multa, ct co pacta,&aequaliteries flammetur, vocatur candela accensa, cu prima sit diecta ardens. candera ae In in ima regio ea eris eo tingit exhalatio ςςssi nem desiliter ealida multam esse,&dispersam,& per frigus noctis sitiscati, &ius
mari:&pars instimata sursum saliens vigetur, 'caprae saltates dicitur. Si vero talis ex Caprae salta halatronost multa,tamen continua, accen 'ς
si in nocte,ad instat stellae deciditisicut saepissini evidemus.Et videtur aliqua lo post se vestigius elinquere:& dicit stella eades. stella cades si uero es balatio fuerit multa,&optime coiuncta in aere accensassat, di haec hosti nem tran-
323쪽
transiimtemnereinque impellentem, aut
liliis suturi sequitu, aut praecedit Signis fatuus dicit quod euenire solet circa patibula,cem etaris,decoquitiam: quia in illis loci inulta est viscostas,eκ quibus ista generantur si
vero exhalatio hae inaequalis fuerit in subtilitate,&in utroque e&tremo,quod sustilius est accensorii id est grossius in medio
ad similitudinest vento apparet,cuius unueritremorum cauda,aliud caput iudieatur: Ditae o- e haec draco volans appellatur. imia, ' i saetamen impressiones licet variae assi gnatae sint,in variis regionibus aeris generari,non sic est certum,quin contingat aliquas quas posui ius in prima regione,& in. 1ii rema sormari,ct econtra scuti Aristotel.uit ine aliquandia in suprema aeris parte fiunt:vt cum materia calidior,siccior,&rarior,ex magis ardoris natura immutata
fuerit,& aliquando insima' ut quando deui ortuerit S lutitii sitir.' Etiam Aristotelansinuat mo sumo cau
micitis. tiugiit quae dicta sunt hiatus,es vorago exs,la illuminatione exhalationis contingat. Si enim ii in incendatur Pr pter desectiliniis eos latis,illuminatur in portibus extrinsecis propter earum raritatem. Et quia medium ob opacitatem non illuminatu videtur in medio velut si lain profunditas sicut in putei ore videtur,quae si magna sue tit vorago dicitur. si non ita magna,hiatus diei ui: uia colores ruari j in aere apparent: ait Atiliotinunc puniciti, nunc purpurei: nunc clariores:v t qui ratiore caligne sistia. piunturtiine subciscuri, ut qui crassiori.Album enim in nigro inultas i icit varietates hi ij colores in lumina die non ita apparet: quia illos lumini, abundantia impellitria que in sitimna nocte quia hos videre impedit noctis nigredo. st non multo tempore perdurant: quiae tu materia evanida est, ct cito segregata disparet,s hac phantaΩauata dici tui: iuia tio 1 unt quod apparet.
Vtriura coincta sit de natura coelesti &sit prisosticum mortis principum,bellorum,& fletilitatis.
gustur quod nullo mo' i. 44ia do si exhalatio.NullaeX-hallatio vel aliqua impresso meteorologica diu durat :sed cometa diu durat:
quia*isus est ali adopers.mentes durare,vt author est Seneea. I praeterea.Omnis impressio meteoroso a. gies ignita, sursum, vel deorsum mouetum sed cometa mouetur circulariter ut docet Aristot.di expellentia contat.
Tehtio. Quod non significet siccitatem, a.
patet. Significat liuandationem,ut ait Aristotes inliterarergo non signiscat seeitatem,cum unum non possit contrariorum esse s gnum. .
'I Vltimo.Dioso quod ii ii signiscet mor tem suturam principum o plus habet couenientiae exhalati ex quacometaadprincipes, qua ad caeteros homines,cum aequa liter omnes aerem participent,& respiret: se 1 non est smum mortis aliorum homuniit ergo neque principum.
'I Iii etintrarium est Aristo. hicinlitera,& ih cthitie
qui dicit,cometam lignificare ventos sicci nolima. talesti ortem principum,& bella. .s pro solutione notandum, quoΗ eometa Nola. 481 causatur ex exhalatione sicca,&calida que ratione leuitatis,dc maxime caloris eleuata l/ad supremam regiovem aeris ibi iussammatur ob rationem caligitati, illius regionis:&assaret ibi. Et secundum diuerstate ex
halationis tam quantum ad sensitatem,vel raritatem,quam uncti statem vel siccitatem materiae ad uniformitatem in densidiaet vel raritate est diuersita; in cometa & se
apparet multis modis,ut Aristot. docet,&omnes philosophantes.' Causa cum multipliciter dicatur ut pa- έ. Nesis
teteκ secundo physicorum ) quaedam est
causa direm,quod ea posta,ponitur effectus alia est causa qua posita, non semperponitur,sed frequenter.Et quod non semper ponatur est,quia dependet effectus -
eon cursu aliarum causarumquae solet im- pediri, ro tamen. 'i Est etiam aduertendum, te cometavaria a Musae sui se antiquorum opin Democritus di- vi Ai. Nit, D A cometa esset naturae ccelestis: O ni' erat coniunctio planetarum.' Pythagoras diuit,quod eκ erraticis stet se
sis esset una,rarbapparens mira radios solis& ideo raro videtur.
324쪽
opinio, 3. 4rseitecadixit..quoil eometa esset una stelista no ex fixis,neque de planetis, sed alium varium habens motum. Orisso. . 'Hippocrates,&sequaces diNerunt,quoqstella comata esset de natura coesessi, sed coma erat Ae natura elemctari. De quo sit prima concluso.
eji de natura coelesti,neque est aliquo stel- rarum suarum,aut errantiunt .Haec concluso est Aristo. Contra omnes supra dictas statio. opinio.probatur facile.Quae sunt in coelo, sunt immutabilia, & incorruptibilia, sicut S ipsum ecclum:sed cometa variatu generatur, & corrumpitur,ut notum est: ergo non est stella aliqua,neque de eo li natura. si esset enim aliqua stellarum, non posset esse,quin saltim quolibet anno appareret, ct sorte per maiorem parte anni in qualiabet nocte. a. CoerusO-Cometa est de natura elemetari, scilicet, Rauo. exhalatio ignita.Patet. Cometa est aliquid corporale,sensbile sensu visu, &no est de natura coeli,neque stellarum: oportet ergost aliquid in meteorologicis causatis in regione aeris,&non eκ vaporibus: ut supra die una est.Manet ergo q6od si est alatio igit ita in supremaregione aeris.Et patet eκ Aristo.in litera. Et potest probati,quod sic alatio istitia: quia vel est ignis in sphera sua,vel aer,vel vapor, vel exhalatio. Noest ignisi quia ignis seinper est, dc cometa semper deberet esse. Neque aer smilite Neque vapor : quia noti tantum ascendit: resin quitur ergo quod si exhesatio ignita.
materiae in qua eometa, contingit varius aspectus eius: ut aliquando ut sos,vel luna. Cometa interdum habet comam aliquando caudam salivado ins me apud nos est: aliquando nimium alte, dc aliquanilo mo uetur ad occidentem aliquando ad Septentrionem.Et cometa quivisus est, de coepit
videriin principio messMariij anni, a s I 6. in noua Hispania ad Septentrionem decli nabat,& mouebatui ab Oriete, de durauit usque ad. 18. diem eiusdem menss. Solet aliquan/o per. .dies,ut inpluribus,3cut in pauetoribus per.8o dies,de ut raro per sex menses vi ait Seneca. Et est Aisserentia in , coloribus Omnia ista patent ex Aristo.Ratio disseeentiae ex ipsa exhalatione sumitur,ut dicebamus.Et ratio quare duret est, quia habet somentum ex alia,& alia conti-
nua exhalatione, qus eleuaturiob quod potes tantum durare sicut in lampade ardente contingit per continuum sementum alicuius vn tuos humidi. Quarta eonclusio Omnis cometa fgnifi 4. Consuccat aliquod malum futurum: aliquando se
citatem de ventositatem interdi terraemo tum aliqua do maris inundationem reliqua
quando immutationem rerum: transatio Dein regnorum: aliquando mortem princi
tent ex litera Aristote. Quod signiscet aliquod futurum malum, Rattol. p. patet ex historijsi nam vix visus est comeiata,quin eueniat aliquod malum,&vt in plu
Quod secitate,& ventbstatem, est: quia Ratio. a. pecum elevantur exhalationes , eκ quibus cometa,tunc est calassitas nimis intensa, de aliquae partes illius exhalationis remanent in aere, ex quibus venti generatur: dccum snt venti,&caliditas,siccitas etiam erit. Qiiod terraemotum, sic Aristotel. Sene- Ratio. 3. Prea similiter dicit, quod post apparitio isnem cuius lavi cometae fueruntcluae ins Iae per terraemoturii submersae.Et est ra- Ter aemotio : quia quando eκ visceribus terrae ele. tus quomo. Datur exhalatio, contingit quod propter do frigus extrinsecum ex parte alicuius in silentiae pori clauduntur in superscie ter . terra: quibus sauss,petentes exitum, sugientes frigidum terrae, concutiunt ipsam terram,&est terraemotus.Itaque terraestotus est non ab exhalatione , quae in come
ta est, sed ab illa quae tune in terra ma
Qubd maris inungationem significet,pa R,ilia pa.tet ex Aristo.&euenit, ia cum contingit terra motus, aperitur terra, ita ut montes subuertantur,&proij ciantur in mari,& illa partest susus maris. 4 diuodnuctuum gestructionem,patet ex Rallo. s. 6sccitate quae tune est. ι Quod regum,d regnotum immutatio. Ratio.c. p. De m. patet. Immutatur, S accenduntureorda principii dc sunt cholerdes,&masi me ipsi principes: quia quanto delicatiores,magis aeris turbatio ex siccitate eos pe
netrat, δc male ilisponit : dc quia in iram commoti sunt bella,&flissensiones, quales proh dolor) experimur nunc, neque o-us erat nunc videre cometam ut presagiuellarum,cum inter principex Christiano
325쪽
tam snt sanguinolenta pretia, cinimicitiet capitales:& ex alia parte pessi inus, & perstiti, Mahometu, infestet Christiatios. Prope suem sumus, cum tot sint signa. ICometa est lignum mortis tesum: quia, cum snt bella,& in bellis ips soleant esse,
praecipite,co a tinget quod intersciuntur in bello.Itenaequia cuin ipsi vivant deliea- . te,ex aeris in dispostione citius infirmantur,o maius nocumentum recipiut, quana
alij non desieati.Et de praesagio isto patet per Aristo.itilite .Haec in suma dicta sint de illis molis, itii solet cometa , quando aP paret,inniscare. s. Coduso ' Quinta concluso sic cometa ista signis eat supraficta, quod ex multis alijs causis
Ratio. r. impe tiri potest euentus pr. efiguratus.Probatur pri inὰ:quia cometa non est causa dillatio. i. recta istorum sed indirecta secundo: quia ad hoc oportet concurrant aliae causae secudae aliae at insuentia: ssi non concurrant, non sequitur essetius: ut ad hoc quod sit ventus, requiritur multa exhalatio sit ele uata: visat terreractus, requiritur si sit gus costringens terrae poros: ad hoc quod tit inundatio u requisitus terrsmotus: a
hoe quod sint bella, requiritur quo l quis
sequatur commotionemin passionem, &non rationem:& quod sui pecuniae adsti nentandum bellum, quod sint bellatores. Ad hoc q, sequatur in orsregiam,vel princit uni, requiritur quod tam mit deliciose nu; triti,qurid commoueantur,intantum ut ad mortem infrmetitur res quod sint in illa parte ubi talis exhalatio in tanta abundantia est tandein multa alia requiruntur. sussciat ergo ex illis intelligere cometam este quid naturale,& non esse miracuo rosum & esse prodigium,seu praenos licuin futurorum, tamen incertum, debile, ct in constans: quia eius euentus multis modis impediri poteli. Quopropter quicunque sapit,nolit viso cometa, sutura praedicere, De sitsus iuueniatur propheta. Quae sutura sunt,soli Deo in se cognita sunt.Quod si ut in causis peritis philosophis, vel astrologi, iudicantur,sic praedicentur futura,vt in causas luiti cognita, cuius effectus potest impediri. Id autii. ' Ad argumentiani eκ dictis patet solutio, quare ista plagis euenire soleant, quando est cometa aliquis, quam in alijs tempori.
Vtrum aquae quuiales,&fontium generentur in concauitati
Robatur et non: quia Aitum Omnis aqua ta iluuialis,quam fontalis emanat a mari,ergo no ge netatur in concauitatibus terae. Cosequentia est bona &antecedens probatur authori. omnium antiquoruin,
ut hic Aristo in litera tradit.' Secun/o si in terra aqua fontium gene- aratur,vel essem aere,vel eκ aliquo vapore eleuatost sole sed millo illorum mo/oru. Non eκ aere,qui aer, ibi in visceribus terrae in lusus,cum sit eutra suum locum naturalem, Do est tantus,ut possit materiam dare sontibus,&suminibus, eum ex uno pugiluloaquae fiant decem cieris ut supra dictum est.Neque fit ex vaporerquia simili ratione
non posset Hietatus vapor. Ite quia si eκ aere,vel vapore, oporte tet quod in omni loco essent tites,cum in omni tota habitabili vapores causet,& in Umni parte terrae sunt poli via aer est incli sus.
I praeterea. si sumina, de sontes in terra ,
generarentur,sequeretur quod non staturirent, ct ascenderent,vtalcen cluntipatet:
quia omne graue descendit, ct non ascendit. sed aqua greue est: ergo potius Aeb iet ad insinum alium locum,scilicet,ad ieerae centrum stescendere, quam ascedere ad supeis ciem terrae. In eootiatium est quod Aristote.in lite- In eoesia. ia dicit. 'IHic primo supponet aues, antiquorum i conside varias Odmodum futilia opiniones d. son varisientium generatione: quibusdam dicentibus V , i. ἡ quod ex ii ari illis reni aquae ali s quod eκ hi u . tartato sub terra incluso:alijs quod ex cauernis, Vbi aqua detinetur inclut i,quae postea fuit: alijs m ex aquis pluuialibus euenit. De quibus omnibus Aristotcimentionem fecit. poestet seo ad in memoriam reuoca- rosae. .
re γλὰ supra dictu est, in terra esse potos, meteoro.& concciuitates,&voragines non paucas, Φαμ sct maiores, di minores, secundum aliam,
326쪽
Spcculatio. 8.De sontium generatione.
iphyseo. ' allam terra1 dispositioiae in quae rami . n.' ἡ na cum vac vim non detur per naturam)suh ἡ ι oportet sint plena aliquo corpore: &ob id ι ' se ut tu libr. de generatione dicebamus,
quod in corpore animalis datur partes poω rosae plenae aere, ratione quarum nutritio, ct augmentum fiat, se etiam oportet quod
in terra illae partes sint porosae. Et maxime od hoc deseeuiens est aeri quia est corpus subtile subintrans, S penetrans omnia. Et similiter illa loea possunt e In plena vaporibus eleuatis: sole penetrate viscera terrae: qui vapores non tam sunt caligi,ut ascen dant vel quia noti semper datur locus ex eudi, eo quod foramina,vel viae exitus,claudatur.
Cotielus i. frima concluso. Aquae sontium, S ssu uiorum non descendunt ex mali, neq; eN
tartaro, neque eκ pluuia, neque ex niumst, ib. Haec est Aristo. in liter a. probatorio imitas lumina intrant mare,&descenaurati ergo sequitur quod non habent originem a m ri di s militer fontes eo tendunt. Neque es tartaro originem habent: quia cum aquae sint in superlicie terrae, &tartarus in centro eiusdem ut potiebat Plato)non possent inde emanare. Item, quia alias indisserenter essent sontes, in montibus,& in planicie in ista Neliti. illo terra: sed videmus quod non indisserente sed magis in montibus, quam in planiticie, an agis in una, quam in alia terra: oportet ergo aliam causam dare sontium,& su.
uiorum,quam si mare vel tartarus.
Neque eκ aqua pluuiali,aut niuium.pa tet quia fontes durant, quando pluuiae nosunt, neque nives, ut cκperientia constat ergo non generantur sontes ex ipsis. Et Seneea hoe probat in suo de naturalibus quesionibus.
cisti rho, mecunda coclusio sontes generantur ex aere 4ncluso in soraminibus,s cauernis te Ovais..,. Iae Patet. Ibi est aer inclusus, ct ratione fit siditatis terrae condensatur in guttas, quae paulatim desee fetido sontem causant S liis exeuntibus,rursus ob vacuum vita tu ira aer sub intrat, ita ut perpetuus videatur modus generationis fontis, & duret aqua. Quod aer ratioe sigiditatis in guttas aquae
conuertariir,videmus per experientiam in
antris,&alijs spe lucis,dc subterraneis locis. ubi eo tinua stillatio est ob aerem in elusum tangetethfrigidum loci,aut terrae. Et quod, si sicilis transitus ab aere in aqua,eo quod
habeant stitibosum, superius die tum est sup a s nam sigido vincente calidum ipsius aeris,
manente litimido, es aere sit aqua. IPrxterea.Intra terrae viscera vore aqua a. statio. nuit,&non eκ mari, neque e M tartaro, he
queeX pluuia,neque ees hi ue:ergo est iu a' aiibi generatur: sed ii generatur, vel erit e&terra,vel aere, vel ex uapore. Non eκ terrai
quia sc terra colammaretur per continuuaquae Ilus11. eκ vapore: tum quia noin omni loco est: vapor eleuatus tu quia nostime e feta Ahantam aquae magnitudinem:
'IConfirmatura quia vigemus maxime son Consim. tes esse Assuere a locis magis expositis aeri, cporosue, in quibus concauitatibus ibi inclusus est & in aliis loci, plani ,&Vbi te era magis cogensa inuste periuntur aque. Et causa est, tua seseit in illi loci; materiaeX qua fontes generatur,xi a aliis absulci L. Tertia concluso.Fontes,' sumina non Conclus sceκ solo aere incluso in cauernis terrae generantur,scd etiam ex vapore. Volumus d clarare noli soluuiae rem materiam esse aquarium,&sontium, per hoc quod circun-shantes isto terrae coJescitur in guttulas, sed etiam V contingat eu vapore: aliqua. do quidem ex solo uapore aliqua loes v porris aere simul: aliquando ex solo aere
aliquando ex aere,& vapore simul: quia vir que materia est iacinea, & apta generationi sonitu, ut sine multis transrutationibus facilis sit trasitus.Patet. In cauernis, Silli, poros spartibus vapor eleuatus est Ralso. a sole quia sol obalationem vaporem intus in terrae viseeribus causati Vt dictum est: sed non senis et evit ergo manet ibi inis clusus.Vaporque ille obfrigi litatem terre ascondensitur Sin guttas couersus, emcitur aqua, 'sonti praebet originem, que netensorio exht, ct ipso vapore consumpto succedit alius vapor quia continue sole leuate& q, eo tingat obfiigiditatem terrae patet. Vapor eleuatus ad mediam aeris regione, ob stigiditatem illius regionis conuertitur in aquain 'ergo inclusus vapor in cauernis terrae obfrigiditatem poterit in aquam c5 uerti. Et hoc patet in Alambico vase ad.
aptato ad aquam rosaceani extrahendam
nam vapor eleuatus tangens frigidum in parte superiori, congelatus in guttas,sillat per orificium alain bici. satet etianas militu3o in homine r nam vapores qui eleuantur,na iste stomacho ascena intes ad
327쪽
tes ad cerebriura,ctim sit natura frigidum, conde santur, es guttati in decidui per oculos, ' nares: ergo a simili etiam vastoe ibi tu elusus vi tus a Digido circa instante, poterit materiam aqua: subministrare. itatio. 'I Argis entuni ergo est, quia in quibus.
detur unde, nisi quia ibi generunturi sed np,
semper e X aerer ergo oportet sit eκ va pore, quem ibi inclusitan esse nullus inlicias, bit. Cotis uiat. s simili argumento confirmatur,ut in praecedenti quia in illis locis suit naarini e fontes in quibus sol operatur secundum tertiudispositione ad vapores eleuandos: ct quia soli sunt moles expoliti,sicut &aeri, in eis
I lih huius etiam dari potest experientia,
quae' eli validum argumetum: nam in hystile sontes sunt iuniore quum in a state, &Donalia ratione, nisi quia in terra inclusi sunt vapores multi, quod non se in aestate. Na cum in hyeme ob sirigus circuit stans
euhalationes calidae, es vapores non eXeata terra, anet uclusi,& emciutit ealidiore es magis eleuatitur,&sunt in ipsis terrae cocauitatibus,& poris.inia propter magis de materia subministratur ex vaporibus adstantius enerationem in hyemei sed in aestate non est tantus calor inclusus in terra. Et vapores qui eleuantur: quia non sunt pori terra, constrici exeunt, ct no tot manent inclusi in terra. Qυapropter aqua non in tanta abundantio gener itur Ecce quomodo apparet vapores elle materiam aqua
. Coelusis uarta conclusio. Aqua ad oriscia son- . tium non ascendit violenter, neq; per compressionem terror ed ascendit naturaliter
in altitudinem stine originis: quia cum nullum Miolentum sit perpetia iam, de non duraret,sed itura: ergo oportet dicere non esse violentum.Neque sit per compressione niti araritiata terra esset aliquod seukibile velt taliter submersi cuius contrarium vid
mu . sic n: liua terra giminueretur. Manet
ergo usu naturaliter ciscendat quia experrentia conia .it, quod sit absq; aliqua violetia, uti noti s t ultra originein:& cum dure oporti t ei conueniat secundum naturauus si altius quam origo,erit ob vitanduvacium, quod etiam naturale erit, inquantum ad bonum uniuersi hoc spectato ut di- tum est.Et quod aliquando videatur aqua
ascendere: posito panno lineo pro medieta supia. . late in vase semipleno,& alia medietate su nr, spe. s. sp so, erit ex ia itura sua: quia habes hoc,
quando aliquod i uiti passibile, vel dispo
situm es,vt sc ogata tiasti ascendendo: ut
contingit in igne, quod descendat postoeombiis libili ut in eandela contingit, δc pane sup eo posito scipho pleno vino, quando
sed contea ista quae dicta sunt in quarta obi ctis.c inclusione,posset quis obiicere, quod sontes scaturiunt in plano,& emittitur,&quodammodo aqua impellitur ut in arena bulliente apparet: vnge videtur quoa ibi aqua ascendat,& sie ultra originem. Haud dubie apparet interdui quapropter licet isto tu quae videntur secundum fiat tiram fieri,ratio naturalis a philostis bis assignetur, non tamen tam exacta est in quibusdam ut intelle ium quietiun redilat ob quod recurri redum iidetur ad diuinam dispos tionem, Sprouidentianaot de media regione aeris dicebamus, quod si a esset,potius ad gia supta. αγ linam spectare prouidentiam, quia ibi olu 3ςο- ecpulae, dc caetera, quae necessaria erant ad loe cun clandateriani .Eadem ratione,cum fontes,de sumina ex terrae ea uernis emanent, Sibide in generentur, non tantum ad aere inclusim,&vaporem eleuatum virtute solis, quam ag ordinationem diuinam reserendum es hcum non posset Vita humana sine sontibus esse. Nam sicut homo indiget cibo,&necessarius es potus. Atque posito hoc oportebat ibi pli sontes fuerent,Vt sepi aberent usibushoni ius potabiles. Da
propter a natura viae tur quod fontes sco turiati etiam ii videantur ascendere: Danis natueale est,*t aqua ascendat ad vacuum vitandum, quan o magis naturale iusicania
9um erit, tu hi aqua tantissum ascendat,videsdiuietis sit homini propter quem ito solum aqua, sed omnia al a vili bilia uidentur esse creatassit luitur non silum obiectio D sub b. lix e, sed quaecunq; aliae in materia videan- ii monsi.
tur es Cut quando ratio natura is no inueniatur, tune maxime secundum naturam esse consideremus, contemplantes ex authore naturar id prouenire. Nam qui naturale esse iacit quo a sol cili Oriente in occidetem vertatur quotidie, rursus veniens adpun mian Orientis, quare & non naturale erit, quod suras etiam si in centro terra: h heret Originem scaturiat,& cedat ut praebeat se potabilem,&homini sit des ei utense
328쪽
speculatio. s. De sontium generatione. 3IT
qAd prἱmum.Negamus verum esse, quod in aquam eonverso, vel succedat alius qui aliqu3 ex antiquis opinati sunt, aquas Oiar. eaeuatur,vel aer subintra v.st se soluitur, ne, ci mari originem ducere,sia naturaliter a.a ainentum. sunt ex acte,' vapore incluso in terrae 'Acstertiussitiam solutio eu die his patet. viseeribus,&sufficienter materiam conti. Non enim contra naturam eiusdem a lusenue aquae possunt dare, per hoc quod aere conligeraticinii e t esse,quod genita in terin aquam conuers', statiin subintrat, ne ro appareat,&eκeat quia est secundum di- vacuum detur: R econuerso, rursus alius uitiam dispositione ,ut quae propter ho- intrat.Et de vapore siniliter: ut eleuato,& uiues sunt serviant homini.
329쪽
SPEC ULATIONESsECUNDI LIBRI ME TE ORORVM.
tractat de s uxu,& res uesu maris,
arci. 3 ventis,un te causentur: de terraemoto,de tonitru is, Ty
Prima. Vtrium suxus,& resu-xus maris sit naturalis, vel violentus p ΡARET quod ta
iei,dicitur esse violen- tuai, sed inuri suxus, circi iu&ν est initiis mou luna vel constellatione ecclesii,)c contra naturam aquarquia graue debes deseeuderet sed tulis fluxu, no est asceissus ergo non est naturalis seu violentus. aediuiue i. 'secundo. Illa quae sunt secundum natu ram,in saecie inueniuntur: sicut quia ratioi inari est secundum naturam homini reperiturin omnibus lao tulitibus ergo si fluxus ille, ressu us est' naturalis, erit in omnia- qu.u seu tion reperitur in fontibus neq; in flumitiistis, sed in mari ergo no est ille mo
A i. a. 'Tur ii . illa que sunt secun luna naturam,
in omnibus reperiuntur eodem modo, Mabsit: variatisie,sed si uestis,' res tu Rus maris non eodem modo est in mari,quod vo
camus pota a reiici,sin illo quod alitatistiis di quia
ei est,ut costat experietia, quia in uno maris luxus,&eeslux' absq. ture ore undarust: in alio no sne magna inflatione, & luctuuimpetu contingit ergo non est naturalis. In contrarities .Nullii enim violentii est In eostis. perpetuit sed fluxus,&renusus est perpetuus:ergo noti est uitilentus,sed naturaiis. pro solutione notan lum,quod mare eli Noland a. generabit Scorruptibile,cum omne coiti' positum ex materia &forma sit huius eonditionis,&constat esperientia cu sole eleuet vapores ex aliquibus partibus maris, ita ut inaneat pars sicca, & sicut pro parte corrompitur intelligitur secundum se corruptibile esse Menelabile similite sue egsontibus, liueeκ si ijs constet. llisl pr aeterea adiuertendum, et in mari inis Notaa4. . telliguntur varij motusuaam est ob aquilone ad austruua: qui cotingit eo inaturalit: at ad locum oecliuiore iti, es humiliorepuere:&quia ad austrum ob solis virtutem maiorem sunt magis evaporatae aque,quasJnt cia aquilonem obsigiditatem,ex aquilone ad sustrum moueri potest mare. De isto motu non est mine speculatio. secundo inodo contingit moueri mare, ratione adris inclitis in aquis,vel exhalationis oscedetis e terra per ipsum, ratiost cuius aqua quodamodo innatur, &mouetur ad
omnem di teretiam positionis ec de isto motu est speculatio presens.' Terti odo contingit motus in mari,sicut contingit in aquis Fluuialibus ut pluant semper in decliuitat hic tio est fluxus, neq;
I Quarto modo cotingit motus, qualis in sie his cotingit,&bisiti nocte quoti sie,admotu ipistis ivno , hic fluuiis , refluuiis diei tui .De illo fluxu, & refluxu est speculatio utru si naturalis talis motus maris.' Est tertium aduertendia varias suisse opi 1. l. . ritones philosophorti de causa huius Au Lle alta. Nus,mes lusus quidain putantin causam esse sutia riviciquando ascendit super orietoteiu,mittit radios suos super mare suppositvitii&ad oceursum densi medij secinguntur:&
330쪽
tur partes maris rares ut,& intumescit, ct sit si usus mari . Et quato magis luna eleriatur, tanto ra iij foutiores,& vehemetior fluxus at quia non potest tales partes rarefactas ulterius rarefacere,us igiditate aque comprimuntur,1 refluit mare: etiam contingit in nocte, quando luna in alio he ni- spherio deambulat. sic Liconiensis. α. Opinio, Alii tes ibuunt soli, qui semper inter duos tropicos ambulans, supposὰ tum mare respieiais die,&nocte.Die in illo nostro hemis herio,&Docte in alio: dira tioe eius aqua ebullit dceo declinate, cessat. Et sic fluxus I sim . . est&refluxus.Thimon haec meae. q, i. 'IAlij dicut id euenire a uirtute attractiva 3-Opinio, lunae, ut in duabus quattis, quando ascedit attrahat,&st fluxus d in alijs Juabus no Coronea. . attrahatin sit refluxus. Coronet. Harcipi 3sau. Pleus Mirudulantis dieit, lusu, &re lu-ia, .a . Num maris esse quada proprietate occul eoti has ta ipsius lunae attrahentis ad se. Et quandosiologo, . ascendit in Oriente attrahit mare fit flucap. 1 1. Nus:&quasso est in alia quarta, attrahit eκ alia parte, &est refluxus:& similiter innocte.1taq; semper tam influxu,quam in re fluxu est attractio aquarum a luna.s, in o. 'ssunt Salii qui huc motum tribuant nosolum lunae sed aliis quibus iam eo nitella tionibus eccloro: quia a s la iunci non posset hoc contingere. Ad veritatem ergo opinionum, si prima concluso. Coticlus , Flu Rus,&refluxus maris luna est ration e luminis,& ratione innuetiar. Conclusio es: Disto de eo munis philosophoria. patet Ruilo. i. s. eXperietia: quia ascedete luna stiper origo tem,est fluesus:&ea descede te ad oeeides, sit renusus:s militer in nocte ea ascendete ad angulum mediae noctis fluit mare se declinante refluit: ergo a luna est iste flavus, ct refluxus.Nli illud causa dicitur, qua posita ponitur effectus,&no preta o ponitur: sed posito motu lune:est talis motus inuasi fluxus, res luxus ergo ab ea causat
llatio. l. p. tet: nam ratione luminis habet quo δ possit calefacere,& ratefiunt aquae de possunt in tumescere. seg et ab influentia, que est virtus occulta ipsus lunae quam habet supra humida,apparet quias totum a lumine obmissione radior ii,in eoiunctione, cum D uemitat radios,no esset talis fluxus, Stressuxus vel esset nimiu debilis sed tue est talis fluxus, repluxus,&sortior,quam in alijsquartis: ergo oportet dare causam no solu
lumen, sed occultam innuentia, quam ha bet. Hoe proliant: quia crescete luna in animantibus solent crescere medulla, ossium,s sangui ct in aestioribus erescunt humiditates es ea clecte ente, te crescunti unde occultam videtur habere virtutem , Oc in
fluentiam stipsa ipsa humi ia,&se fluxu ,
S refluxus maris est. secvga eo cluso.Hic 'luxus,' restu Mus Concris. s. maris sc a luna causatur, ut impediri possit eκ alia Solis aqua tu dispositione & cotiditione In hae conclusione volumus insinuare, in luna esse talem iussu etiam, & proprietatem conio uendi mare, ut posset impedirimamcu omnis aetio a propcitione maioris inaequalitatis contingat potest esse talis 'resistentia in aqua ob grossitiem, Usitimis pedimentum ' lumini.' influentic lunar, ut non possit eroe vel si agcit,no tam celeriterinti no sitis cit sit virtu, in aget eis passum dispositum non si ad aelion se sit seipiddam. Hqc est clara. EN quo euenit, , aliqua maria nus fluit &restuat:& cilia solum in mense stoliud semel tantum in spatio. a . horarui sed nunqin die, sed in no fit civires est Albertus Magnus. Nam lusulo inare iubestiis. nunquasluit,erit eo civi d nῖ possit lumen rarefacerem eqs influentia mouere.Et quasso in me se se et eueniet e Alcu luna sirc. cessive agat. qd non potist in una die,pκ- stat in mense Et quod in nos e possiti ius . re,&in Hie non possit vis et sciam est)co- tingit ob mitiose subtilitate .st eade ratio ne ubi fluxus, ct res usus continuus ut in
mari oceanri non sunt aequales in omni-
bus dieb' lunae,sed in quartis sunt maiores, quod potest euenire a Maiori virtute ogentis,&meliore dispositione ipsius patientis. a Stetit fluxum frenurium, maiore, vel Coti tac
inore irarum,vel si equentem ex lunae virtute,&eκ varia dispositioiae rearis con-s seramus, sic etiam eN influentia, Vel constellatione stellarum coem sente smul potest attendi. Volo dieere, quod luna dum fuerit in propria domo, in proprio sgno: ut in cancro vigorosi iis mercet suam viris tutentus quando aliqua stella quae has et virtutem elici ipsius luna , similitei: &o adsiratione si costellatio concurrat, quar habet cotrariam influetiam ad innuentiu hulae,
poterit fluκus. aut refluxus impediri,ira toto,vel in parte.Haec patet ex concultu causarum Rutuo se iuuatium ad eundem essectum: quia quanto magis excidit virtus pra passum, '