장음표시 사용
81쪽
rem praesentem facit : causiae sunt naturales necessariae: sunt etiam & ea ullae liberae : utriusque ordinis species, gradus,combinationes pro infinita Numinis omnipotentia infinitae esse,& aliae cum aliis secundum harmonicas qua scumque combinationes disponi ab aeterna Numinis Praescientia pollunt. Deus ab aeterno caussarum qua-tumcumque aRiones futuras praescivi te hujusmodi di- ina , atque aeterna praescientia nihil in cauliarum ipsarum actiombus immutat. Caussae quaecumque liberae ab aeterna Numinis praescientia cognitae , liberae esse non desinunt : ex infinitis igitur di versorum ordinum , atque specierum caussis Deo possibilibus , &ab aeterna ipsius Numinis praescientia praevisis ita duplices, aut plures etiam causias combinare secum ipsis potest , ut vel necessaria cum necessaria , vel liberacum libera , vel tandem libera atque necessaria harismonice consonent seu conveniant . Ah aeterno Deus praevideat actus omnes suturos a possibili eaussa . ab humana voluntate libera eliciendos: praevisae hujusmodi actuum seriei liberae ita aptati a Deo potest mechanica aliqua caussa necessaria , ut sibi mutuo actiones Iiberae atque necessariae respondeant. quin una in abieram agat. Hic sane esse aut statui potest harmoniae casus . Cum ergo in hac hypothesi neque actus a mente necessario ponantur, neque praescientia divina aeterna aliquid in ipsorum actuum conditione immutet; nihil est . quo minus humanae voluntatis actus in hujusmodi hypothesi non ponantur liberi . Si huiusmodi
actuum nostrae voluntatis libertas stare non posset ς vel id esset ex praescientia divina , vel quia duplex caussa libera , & neces Iaria neque per divinam omnipotentiam creari, & combinari ita possent, ut harmonice sibi mutuo rei ponderent. Primum est aperte falsum ς ut diximus: alias enim nulla esset , arit esse posset caussa Iibera . Secundum est casus hypothesis , cujus impossibiluas neque iacile demonstrabitur, neque a nobis in praesentiarum disputatur: id unum demons rasi e cc n-tenti harmoniae casum in praesenti rerum statu non
613. Ex dictis igitur plane consequitur, secundum
harmoniae hypothesim nullos voluntarios motus esse posse liberos: actus vero nostrae voluntatis internos posse aut liberos , aut necessarios ab harmoniae auctoribus poni . Leibnctius ita rem exponit, ut non modo
82쪽
omnem ab eκ ternis actibus voluntariis libertatem ex cludat , verum quoscumque etiam nostrae animae actus internos phvsica naturae necessitate quere . existimare
videatur. Illius enim principium est , quod omni su stantiae tum spirituali , tum materiali insit vis quae in .dam activa , ex qua perenniter actiones sui generis emanent a J. Ex quo validius in hominem argumenis tum ab humana libertate desumitur: ea harmoniae constitutio , in qua nullum amplius est humanae libertatis internae, aut externae vel tigium , est proculdubio salsa r eum sane esse Leibnitianae harmoniae , atque hominis sensum , & exposita huc usque argumenta , &relata auctoris verba demonstrant. Μirum igitur ne mini iam esse poterit, quod de celeberrimo Suecorum Rege Carolo XII. refertur: audito scilicet in Germania Leibnitio , fatalismum fuisse amplexum .
6I . Contra argumentum E Iibertate motuum voluntariorum nostri corporis desumptum , opponi hic ab harmonistis posset . Hul ut modi voluntarii motus secundum phy sici commercii sententiam sunt liberi, quandoquidem igitur secundum harmoniae hypothesim perinde
a corpore citra animam elicerentur , atque modo eli
ciuntur ; in casu etiam harmoniae dici debent liberi taut si tune essent necessarii; pari etiam necessitate modo eliciuntur . Secundo : Nihil est , unde voluntarii motus probari possint liberi: quin imo reapse existunt necessarii; quantumvis a nobis existimentur liberi . Existimantur enim vero liberi, quia pro libito nostroponuntur, impediuntur, incipiunt, desinunt, retardantur , modificantur. At mechanv mus nostri corporis ,. atque externorum objectorum impressiones unicum illud est principium , seu caussa physica , unde nantus illi voluntarii proveniant ; a caussa nimirum neeessa ria effectus pariter necessarii. Qtiod vero ad voluntatis libitum semper fiant , incipiant , si stant , varientur, mutentur ἰ probat id quidem, quod ejusmodi motibus ab humano corpore secundum laterni mechanis. mi genium , externorum corporum impressiones
productis praedicti semper in anima r pondeant voluntatis actus ; nequaquam tamen a libero ipsius mentis arbitrio fieri r secundum voluntatem nostram liberam , non tamen a Voluntate fiunt . 61 s. a ) Acta erudit. an. I 69l. mrnse Marti O . o
83쪽
6is. Facilis est ad proposita scrupula responsio . Respondeo ad primum et motus voluntarii modo quidem1unt liberi: de rei veritate convenimus: liberi tamen sunt , quia ab anima fiunt; liberi non essent , si ab anima nullo modo penderent ; quod in harmoniae hypothesi ponitur . Actiones etenim a principio , seu caussa tantum necessaria physica procedentes sunt Proculdubio necessariae : hie vero esset casus motus Cu ius cumque voluntarii , si harmonia Leibnitiana statuatur secundum quam nulla omnino est animae liberae in voluntarios motus actio r quandoquidem igitur ejusmodi motus a principio aliquo libero, huma nae scilieet mentis voluntate non pendent , aut em ciuntur; nullum in iis libertatis vestigium esse potest . Uno verbor liberi modo sunt voluntarii motus,
quia caussam habent liberam: in harmoniae hypothesi necessarii prorsus existerent; quia a nulla caussa ibheta producerentur .
6I6. ocld secundum e Si teneri non potest harmonia, nisi omnem ab universis humanis motibus voluntariis libertatem excludamus ; satis inde hypothesis absurditas evincitur e qui in hunc modum argument et Urharmonista, humanarum actionum libertatem, in ea , quam tuetur. hypothesi stare omnino non poste argu , mento suo demonstrat. Iam vero hujusmodi motus esse liberos , adducenda inferius argumenta pro hinmanarum actionum libertate adstruenda demonstrant. Humanam libertatem aliqui saltem harmonistae ad mittere videntur; at in nullis sane humanis actionibus evidentius illa apparet , atque deprehenditur , quam in motibus voluntariis: vel igitur nulla est humana libertas, vel voluntarii hominum motus inter liberos effectus sunt recensendi . Esto id tamen , per ges , liberi per nos sint voluntarii hominum motus rejusmodi sane esse possunt in nostra etiam harmonisu hypothesi ; liberi enim vero existunt , quantumvis ab
anima non ponantur , quatenus scilicet non elicerentur, nisi liberae mentis actus respondentes ab animae licerentur. Resp. Qui ita ratiocinatur , harmonia penitus tollit , cujus dogma est , perinde omnes nostri corporis motus a corpore peragendos , si nulla in illo esset anima, atque in praesenti rerum statu efficiun-rtir ; perinde modo effici atque si inanime corpus eκi
84쪽
sssumitur, quod respondentes liberae mentis actus ab anima libera Ponantur . 6 17. Probatur d. Da hominem , in cujus longissim vita mille intricatissimae actiones , motus , res prorsus inter se contrariae , atque implicatissimae , mirabiles plane id earum catenationes , novarum rerum creationes occurrant . hominem , inquam , qui num
quam fere quiescat, modo in Sinas, statim in Lapoinniam, inde in Americana, in Africam , ab alia semper in aliam mundi partem , ab alio in alium oppositum locum, ideam, vivendi rationem pertranseat rhujusmodi hominum corpora ea idem omnino actiones, pericula , facinora , consilia inirent , peragerent . si nullam haberent animam , atque modo agunt λ I taenim vero eii , inquiunt Leibnuius , moi r , Har. monis ae caeteri : Archimedis corpus, etsi nulla in illo esset anima, eadem nobis mirabilia Geometriae inventa , inscia manu demonstrasset, problemmata sol veret , machinas conitrueret offli exemplum hoe est ): nihil nos Archimedis animae ingenio , meditationi . studio , & contentioribus acceptum reserimus beneficium: una per nos est hominis mechati limo , corporeo automato gratia . Idem similiter de eujus eumque alterius Vita rebus gestis pronuntiandum . AEneidam , Philippicas , Verrinas . dc praeclara alia tquam plurima Oratorum, Poetarum, caeterorum Ar-ltificum monumenta , materialium automaton operat
exinanir illa scripsissent, pronunciassent Uirgilius , Tullius , caeteri , qu3ntum Vis humana eorum corpora in animae essent statuae . Mirabilis igitur illa non modo hominum , sed quorumdam etiam Brutorum sagacitas, industria, praevidentia, quas tantopere demiramur , unde nos mirabile quorumdam hominum ingenium , & aliquarum bestiarum perspicaciam suspicimus ; haec, inquam, omnia purus mechanismus existant , quin ne tantillum quidem in hujusmodi essectus anima agat.
εi8. Parum est, quod totam Cartesianorum ci rea animantium animas doctrinam calculo suo probent harmonistae ; rem multo longius promovent , atque deducunt, quo pervenire relarmidaret Defchartes. Absurdissimus Pyrrhonis mus per harmonis as inducitur rin dubium verto, rem parumper disputandi gratia ponat i , utrum harmonisae omnes sint purae machinae.
85쪽
Ras olim animas h. sce in machinis commorantes exi-ssimabam. Re tamen per otium secundum utriusque doctrinam examinata , in Criticam ita existimando peccavi: rem etenim sine ratione sussicienti assirmabam ; nihil argumenti mihi est , quod animas in V Volsiana & Leibnitiana machina hospitare persuadeat a Quidquid in iis machinis fieri video, audio, sentio ,
animadverto, in iis pariter eodemque modo animadverterem , si nulla in iis emet Anima : haec eorumdem mei auctorum sententia est e quod modo disserunt, typis edunt , confabulantur , rident , ingemiscunt , irascuntur; id pariter nulla anima praediti peragerent. Ideas , aliosque actus spirituales , animam ipsam nullus hominum in alio videt , aut sensu alio percipitranimam cogitantem in a iis etiam hominibus, quibus cum agimus , reapse inesse, eκ relatis modo animantium actionibus deducimus. Perinde enim eos loqrii . scribere , docere , discere , caetera omnia agere animadvertimus , atque ab unoquoque nostrum suae mei animae , & id earum conscio peraguntur . Bene est , hoc tamen argumentum , quod , sublata harmonia , rem demonstiat , harmonia posita . est maxime fallax . Quaecumque in ali s deprehendere possumus , sunt pu rus mechanismus harmonicus , a corpore sne anima peragerentur: immo &, si vera esset: harmonia , ita reapse fiunt: licet igitur eadem in aliorum hominum corporibus , atque ab iis fieri ani Madvertamus, quae in nobis, qui corpus, & mentes sumus , intimo sen-' su , dc conscientia percipimus ,' nullum tamen iri liganimae vestigium, aut argumentum apparet . Quandoquidem in haec omnia anima non agit , & nullam cum iis habet connexionem ἰ male ex corporis moribus latentis in corpore animae existentiam argument gremur r eorum Omnium latens spectator est anima . Una est conseientia atque spirituales caeteri animanactus , qui ejusdem animae effectus snt , illiusque existentiam demonstrent e videmus ncs vero, sentimus , percipimus caeterorum hominum , seu humanarum mamchinarum , mortalium horologiorum conscientiam , aut internas alias perceptiones ρ Quo nacto se ab istariti semper philosopho Pyrrhonico harmoni sta expediat,
6 I9. Argumentor 7. Eκ inani sessis etiam effectibus
86쪽
pamm obviis , & in oculos incurrentibus argrimentum de fumo. Si vera esset harmonia; physicosi saepe effectus sine caussa stati eremus . Saepissime fit , ut unus
idemque per planam aliquam apertam & evpeditam viam recreationis caussa obambulans, identidem sistat. moveri deinceps pergat , velocitatem . directionem mutet e modo sic: secundum harmoniae hypothesim homs deambulans est machina quaedam , & horoloetiam authomaton certa quadam directione , atque motus v locitate incedens: haec procul dubio machina , istud corpus secundum generalem inertiae legem in eo sta- tu , ea directione, ea velocitate motus perseverat , quoad externa aliqua caussa mutationem inducat . Quid ergo , amabo, quiescentem machinam i materiam inertem ad motus concit ahit δ repente sistit eorpus
motum , quiescens repente movetur ι motum in Orientem repente in occasum flectitur. Idem interim perseverat in eorpore mechanismus , nulla interna m latio , eaedem etiam externae cireum stantiae perseve arit e neque igitur in in temo machinae ingenio , ne-
qtie in circumstantibus corporibus apparent ejusmodi effectuum causiae . Duo praeterea obtervamus : primo, his Od ejusmodi mutationes & effectus ad unam volun talis nostiae mutationem , ct placitum inducantor ἰ quantumvis nulla extra nos ad mutationem existae, causa: Secundo , quod quamdiu in nobis mutandi vo-
Iucitas non insit, quaecumque sit externarum circumstantiarum varietas, nulla in nobis mutatio accidate praedictorum igitur effectiaum nulla alia esse . aut a se signari potest caussa , nisi vera actio animae in corpus. seto. Argumentor 8. Quod si physiitis argumentis , Uae hucusque sumus prosecuti , ad physico- moralia , re physico-Τheologi ea gradum faciamus; non pauca fame aut parvi momenti absurda ab harmonia praestabilita profluere apparent. Non is ego sum, qui scien- iam sacram in humanae philosophiae subsidium advocem propria esse nosco iis scientiis confinia , quae transgredi ad arbitrium non liceat e dc hinc nullosphuseos effectus in tota qua late patet naturalis phii Iosophiae amplitudine ex rebus sacris , divina , a ut hummana auctoritate eonfirmo. Praeterquam tamen quo su a utrique scientiae commisia sunt aliquando confi-
ia , cum de quibusdam principiis agitur , ad utram- qtae partem pertinontibus ι eam modo nos philosophiae Ce , partem u
87쪽
partem versanuis , Theologiam naturalem nuncupatam,
quae non objecto , ted sola agendi ratione a Jheologia proprie dicta distinguitur . Iam veto si vera est harmonia ; quoniam in animam illiusque actus nihil prorsus agit corpus: quid ergo de concupiscentia carnis , quid de labe , seu peccato originali dicemus λ unde est communis humanae speciei infect o ; si animam inficere non potest humanum corpus y Et primo quidem cum solus actus animae si e peccatum , si nihil
Cmnino 'ab humana carne, a corpore quncumque patia nuria possit ,' neque a carne , neque per carnem haberi potest concupiscentia οῦ neque a sensibus , neque per sensus excitari in anima possunt actus aliqui , aut anima in unum potius , quam in aliud objectum trahi , & allici : qciaecumque videam , quaecumque tan gam, quidquid me tandem aliquo modo assiciat; nihil haec ad animae statum, & arius: unde ergo est carnis , dc sensuum concupit centia λ Unde mille illa hominum temperamenta λ Unde quod unusquisque nostrum fere semper secundum corporis temperamentum , at que indolem agat Sunt ne humanae animae specie inter se aut genere diffbrentes, cum infinita , quae illarum est, indolis, geni, inclinationum, atque passionum multiplicitas , atque dissetentia , non a corpori
hus , sed ab animarum ipsarum fundo repetatur λ Haee sane hujusmodi sunt quae harmoni stas omni ex parte
implicant. 62I. Secundo e omnes, & quicumque motus, atque gestus in corpore sunt plane innoxii , atque indifferentes z praeterquam enim quod sunt omnino necessarii, mechanici, a caussa tantum necessaria mechantiaca , m china automata provenientes ; Omne autem
necessivium sit ipsam et necessitate inroxium: ab universis corporum motibus & gestibus , quicumque ea n dem iiii sint , nihil mali, nihil etiam boni derivari in animam potest . Quaecumque objecta turpia Videas, ct tractes , quoscumque gestus immodestos praesens aspicias , nihil inde periculi in virtutem , in animam innocuam derivabiture nihil incauti δε juventuti ab hisce omnibus timendum est periculi r non nisi pueriliter ab hisce sensuum oblectamentis cavendum est . Quidquid in contrarium homines clamitent , dc ad fassio tum usque iuventuti semper praedicent ἰ pura id
88쪽
obiecta , sensuum oblectamenta, turpes gestus, fracti,
fitque inhonesti motus vana prorsus sunt innocentiae spectra , & compositorum morum terriculamenta is
Quidquid mali post visos ejusmodi motus, turpes ge stus, scandaloia objecta , atque noxia fensuum oblectamenta in mentem subit ,& animum percellit, subire e pariter atque percelleret, etsi nulla hujusmoὸi vidi ses , sentires , agnosceres . Non illa scilicet in te a. gunt i nihil animae eorporique tuo commune est r iis dem moribus, quibus medio in lupanari vivat libidinosa , dc emaenis juvenis , medio etiam in sanctuario viveret. Ista cum legis , modestissime Lector , atque ab harmoniae systemate prono alveo descendere animadvertis . a te ipso quaere, potestne harmoniae hypothesis proponi , quin prudentium hominum , atque honestorum aures perhorrescant lεQ. 3. Nullo ergo modo caro infecta inseere potest
animam e concupiscentia , peccatum orie in ale , pro peni; o in oblectamenta , tot vitiosae passiones in malum semper inducentes nostras hominum animas pa riter afficerent, flecterent , traherent , inficerent , si nullum haberemus corpus, sed puri tantum existeremus spiritus cogitantes, atque modo infici urit. Quantae hinc absurdae enascuntur consequentiae λ Quarto et Diimus universali consensu damnatus, in harmo
niae hvpothesi , sit qua in alia sententia , adstrui vide
tur. Si enim quaecumque in corpore nostro fiant , ad
animam nihil 1 pectant, in animam nullo pacto agunt,& ab illa neutiquam derivantur; illius actus infieer: non potiunt. Si haec, inquam , semel statuantur, quae sunt harmoniae pars; quis est, qui facile ab i psis noti
deducat , quaecumque igitur in corpore nostro , in corporeo homine fiunt, nihil a spirituali homine, ab anima nostra curari debent; corpus & anima seorsim res
suas agunt 2 animae candor, atque innocentia a corporeis quibuscumque passionibus , mntibus , gestibus
non maculatur: nihil igitur anima de corporis funisi et ionibus, de iis , quae in terreno homine fiunt , aut a corporis machina peraguntur , sit sollicita 1 ea Omnia non curet, neque impedire adnitatur et patienter illa omnia ferat, quae neque illam tangunt, ne que ab illa impediri ullo modo possunt : en purum putum quietismum ab harmonia sponte deductum . 62 . Quinto tandem, ut alia omnia Omittam , uuae
89쪽
innmta sunt , nihil carnis mQ rationes , poenas , ELflictiones, jejunia virtutem juvabunt , inutilia haee Omnia sunt religionis praejudicia anilibus mentibus digna , ab vulgari , & rancida philosophia originem ducentia . Haec omnia harmoniae consectaria cum universali omnium sanctoriim patrum , & chrili ianorum doctrina, usu, sensu conferant harmonis ae , S utrum sibi cohaereant , atque consentia ut, ipsi met per otium examinent . Scio male a Christiano Moso mulctari , qui harmoniam praestabilitam cum religione , & the logia committunt . Hebetioris ingenii homines ab illo habentur, quicumque scrupulum harmonistis faciant , religionem , ct sacra objiciant . philosophiam - illi non capiunt , erassiori ingenio praediti . Haec &alia quibus philosophica eruditi scriptoris bilis ius
humaniter , atque urbane recipit , desperatae caussae argumentum existunt: risum potius, axque commise rationem , quam iracundiam in nobis excitant. Quandoquidem enim per Uvolsum ipsum sua haec convicia harmonicae machinae V Volsianae phaenomena existunt, quin in partes hominis anima ad dueatur et lubet an mi caussa calumniantem in chinam philosophice contemplari et quo pacto oolitanum horologium aut inmaton haec scribat , quae a nobis hon harmonis is ei-tra injuriam, S contumeliam non possunt. Non po'strema haec est harmoniae olaus, atque harmoni starum privilegium, illa omnia facere, quae alii extra bar moniae claustra desentes non citru culpam dicere aut
634. SIsema etiam eaussarum occasionalium neque opbilosopho dignum , neque verum . A Leibnitio ad Cartesium, dc Malebνancri, ab har monia ad caussas occasionales descendamus . Prima propositionis pars facile patet ex emcacissima illa om nium hujusmodi systematum , atque novarum id earum reiectione, proba. Nulla res creata, inquis, alicuius effectus caussa existit; quidquid effectuum in tota hac rerum universitate producitur, Deum tantummodo habet eaussam: Deus unus est prima, & unica omnium rerum, effectuum , phaenomenorum caussa et Solius Dei
90쪽
est agere; creaturae pura tantum occasio esse possunt, caussae munus numquam agunt. Nova quidem iunt
haec , & communi hominum sensui opposita : proba igitur : quamdiu ad id non devenerimus p rem philosopho dignam non proponimus . Quid Cartesus , &Malebranche pro opinione sua probanda in medium ad ducant , statim proponam , dc nullius plane momenti esse conflabit. 61s. Secundor Philosophiae ipsius notio rem probat rnuid sane est Philosophia , nisi cognitio rerum , esse ctuum , phaenomenorum per suas caussas ὸ communis haec est philosophiae definitio ab omnibus admissa: mirabile hoe & amplissimum creatarum rerum spectaculum inspicientes , & infinitos fere effectus, nova phaenomen a passῖm , & quotidie demirantes , quorum generalia capita per totam physicam summatim persti ininximus, illuc statim, natura duee s. x3pimur , ut quaer mus , quaenam vero est tantaruQPeristi , ct phaenomenorum in oculos subinde incurrentium caussa ὸ Naturalis haec est humanae mentis indoles , proprium philoiophantis munus . AEque autem in hac. definitione comprehendimus cum materialis , tum rationalis mundi phaenomena , effectus varietatem . Infinita quidem quotidie fiunt nova pliae nomena in materiali hoc mundo rebus tantum mechanicis comprehensor innumera etiam a nobismetipsis, a mente , & voluntate humamna cum intra animam, tum etiam extra nos ipsos physica, moralia, mixta effecta peraguntur. De rebus hisce universis natura acti philosophamur: unde haec omnia sint , quaenam illorum caussae existant , diligenter quaerimus : effectuum leges , circumstantias omnes exploramus , Criticae regulas nobis prudentes statuimus, ne in quaerendis caussis a scopo aberre
626. Haeccine vero omnia , naturalem hunc sciendi ardorem nobis a Deo datum, naturalia hare omnia
studia, & indolem vana, & inutilia esse a Ita sana
est, si occasionalistarum statuatur, atque invaleat hypothesis. Quidquid humanae mentes cogitent, V luntas nostra decernat, homines agere videantur , naturales quaecumque eanssae materiales essiciant; totum id, inquam. caussam unicam habet Deum; ereaturae
nihil prorsus agunt, quantumvis inconsultis philosophis vere agere videantur. Operosa illa totius humani Ce 4 gene