장음표시 사용
61쪽
exploro primum, an annus propositus sit dissextilis, an non subtrahendo a numero is 87.numerum I 8o.& prouenit DCum autem hic numerus non sit capax diuisionis per num rum II 6. neque per numerum 29. signum euidens est,Anna 1 3 8 . ex eis unum esse,qui in primo Anno magno solari post coriectionem Calendarij continentur. mapropter ortior 7per numerum quatuor annorum iussexti, hoc est, per φ dc nascitur Unitas, &superest 3. Dico nunc. 3.ostendere, An num oblatum 1 387. annum tertium post annum busta, tilem;&Vnit 318 . Annus Christi propositus. I 38o. Annus correctionis Calendarii.
Annus primi anni Magni aco rectione Calendarij. 1 - Annus post Bissextum. O l r. Intercalatio in anno Magno
tum in hoe Anno magno solari intercalati nem , hoc est Annum unum bissextilem iuscidisse. ocu ca,primum co. similem numerum rnarium in tabella Radicum inuenio. qui est Tertius post bissextilem; quem ad parte extra in ab co adscribo una cum Radice as .dierum Martii. 2 2.horarum 39. minutorum, q6.secundorum, 31. tertiorum, ac D inde, ex diuisione Septenarii per quaternarium cum Vestas orta sit, ad Tabellam introitus solis in Arietem me conis ro, di, inuenta Vnitate, quae primum Bissextum anni Magni solaris denotat, e regione eius inuenio anticipationem di
62쪽
Siue de Recta eius emendatione. υ
Igitur anno Christi is 8 .ssituro ingredietur Sol in Arietem, Vernum aequinoctium faciens die, hora, minutis, ac caeteris iam inuentis, hoc est, Die et s. Marti j. Aliud quoque adducam exemplum,pro maiori intellectu.Volo scire, Anno Domini uenturo arao: quonam die Marti j Sol sit ingressurus Arietem.demo,ut prius, i 18O.de a rao. &prouenit I IO-qui sunt Anni post annum correctionis iam dictae.pos a partior o, per Ir6.dc nascitur quod denotat, ab Anhό correctionis Calendarij usit: ad Annum propositum iam quatum an nos Maximos abiisse: Residuum uer' 86. indicat, quotus annus sit in numero annorum Quinti anni magni selaris, tunc currentis. quod Residuum est diuidendum per 29. &prouenies a .ex quo intelligitur post ruatuor annos maximos iam duos Annosa 13o. Annus Christiae propositus. magnos tran138o. Annus correctionis Calenda ij. sisse;&χ8.an
sso. Annus poli praefatam correctionem. h. suhi'
o 86 Annus maximi anni Solaris, tertium Ans s... l . Auni maximi transacti a com num magnus16 rectione Calendarij. Ptinere. Vin
. quartus post di x m. cumAnni isti 86l 2.Anni magni tranIacti post quatuor m ' sint numero 29 imos a correctione C lendarij. per Regulam datam Annus erit tunc Quartus post Sextum bissextum currentis Anni magni Elaris, & per consequens Annus propositus erit Quartus ab anno Bissextili. Quam ob rem, i
63쪽
sisti . De ma arans forma, A, grediendum est prius Tabellam radicum , & describenda est in tabula supputatoria Radix,sue lepus anni Quarti post
Bissextum, quod erit Dies 26. ho. . min. 7.secvn. 2 I.ter. 6 ocum in Deinde ex tabella thgressus Solis in Arietem extra hendum est tempus Sexti bissexti,qui erunt dies o. ho. .mi 3 7. sec. I s. teri. I. cum & ponendum in praefata tabella iupputatoria, sub tempore anni quarti bissextilis.quo facto, demenda est haec quantitas ex illa; & nascetur quantitas di rum et s. ho. 2 3 .mi. 9. sec. 2 3. ter. 3 3. cum QEare dicenda crit, diem a s. Mariij, ho. 2 3. mi. 9. secvn. 23. teri. 3 3 . &ostendere tempus introitus Solis Anno a 13o.uenturo in primum gradum Arietis in signifero.
Sed si huiusmodi ingressus Solis anno Domini aia 9.esseta eperiedus: demptis annis is 8 o. ex a Iaς. Residuum esset Fq9. per Ia 6. diuidendum: ex qua diuisiotae oriretur. . denotas iam 4.Annos maximos ininsisse,& 8s. esse residuu Anni ma aximi; qui 8s .anni erunt diuidendi per 29.&proueniet 2.cu a . residuo: quod quidem residuum est similiter diuidenda PCr numerum annorum Bissexti; & prodibit 6. indicans. ia Sex annos bissextiles abiisse, & g. residuum Ostendet,. An num a Ia9. propositum esse Tertium post Sextum bissextum anni Magni . Quocirca, quaerenda est prius in Tabella raducum quantitas apposita Tertio anno post Bissextum,quae erit dierum 2 .ho. 22.mi. I9.sec. O ter. 33.&: &scribenda in tabella supputatoria: sub qua postea describenda est quantitas Sex annorum bissextilium in rabula ingressus Solis in Arietem, quae erit dierum O.ho. q. mi. 37.sec. s. tei t. I. cum M a priore quantitate subtrahenda: qua subducta , remae nebunt
64쪽
Suine de Regeems emendatione. γ'
a i r s. Annus Christ i propositus.138 ' Annus correctionis Calendarii. Annus a praefata correctione. o 8 1. - Residuum Anni niaximi.
η ν I . Anni maximi praeteriti.
nebunt dies, ta .ii 1 n L. 2I. se. o. rer. 3. cum ueri exemplo
apparet. Erit igitur dicendia Anno Do- a Residuum Anni magni. mini aias.l 1. Anni magni solares praeteriti. die as. Martii
μν. I Anni bissextiles transacti.
uimodum quaerebatur ingressurum. Est & alius modus admodum facilis inueniendi tempus, in quo Sol intrat prima
Pro sex annis bissextilib.Dies. .ho.4. mi. 7.se. F.ter. 3Proingressu Solis. Dies z .ho. ι Pmi. a I .se. o.teriq3.ctgradum Arietis, quem supra attigi; & nunc ostendere non grauabor. Discat prius, qui hoc inire uoluerit, sub quo annorum numero, comprehenso tu Anno magno solari contuneatur numerus illius anni, quem sibi proposuit. deinde demat prius de illo annos is 8o. postea, partiatur Residuum, si fuerit capax huiusmodi partitionis, per a9. & numerus, qui ex ea supererit, erit numerus quaesitus. Si autem huius modi residuum diuidi nequiverit et numerus ille etiam erit numerus,qui mauitum tempus ostendet. Nam, cum eo ipsu Q. H num
65쪽
Numero residui introeundum erit in Tabulam, in qua est doscripta Ratio anni Magni, di inuento in prima eius columna; quae continet numeros eiusdem anni, numero consimili, ε resione, in columnis continentibus Dies,partesque diei mensis Mariij inueniet tempus qus situm. Huius autem rei exemplum subiungam. Volo scire Anno Domini aras. quo die Sol ingrediatur Arietem. demo ut semper) de proposito numero annos is 8o. & prouenit s s. deinde partior hunc numerum per 29. &residuumest 23. cui numero consimilem inuenio in pradicta tabula, e regione cuius est annotatus
dies & ipsius partes; in quo ingreditur Sol in primum gradu
Arietis, qui erit dies a .ho. I 8. mi. I I. sec. 3Ο. ter. I. cum Si autem de Anno 16o I. idem scire uoluero: auferam prius ex hoc numero annos is 8o.&relinquetur a I.&quia hic numerus non est capax diuisionis per 29. dicitur et r. esse quaesitum numerum ad ostendendum quod quaeritur. quia u cum hoc numero praefatam tabulam ingressiis fuero: inuento in priore columna numero II. e regione inueniam dies a s. ho. 6. mi. 36. se. I s. ter. r.&& hoc erit tempus Aequinoctij et
siue ingressus Solis in primum gradum Arictis anni propositi: quod quidem etiam in aliis annis propositis erit obser
Dies eis equinoctiν per radios flares, ad quamcump e Poli borealis eleuasionem, quo nam pilis cognoscatur. Cap. VIII.
IVONIAM vero Vetus consuetudo est S. Rom. Ecclesis ex SS. Patrum,& Conciliorum decreto,post uernum Aequinoctium die Dominico, statim sequentem lunam Quartamdecimam S. Diem Pa- statis Resurrectionis celebrandum esse.& tempus Aequino-ciij apud nonnullos nondum satis exploratum habetur, ducam in praesentiarum de eo aliquid, & ostendam quonam pacto
66쪽
Siue de Rem eius emendatione .cto per Solares radios ad quamcunque Poli borealis eleuationem addisci possit. Quod Sol sub Ecliptica octauae sphaerae perpetuo decurrat, & eo existente sub ea parte, qua Αequator & ipta Ecliptica sese mutuo intercipiuntis, Aequinoctium fiat in toto orbe terrarum, nemo est qui ambigat: praesertim cu Georgius Purbachius Cap. De motu octauae spherae, mo tu trepidationis, ut uocant, siue accestus & recessus.
ipsius octauae sphaerae, inuentu sane Thebit, hoc satis ostendat. Quando uero & quo modo id accidat, hoc opus, hic labor est: etiam si quamplurimi huius artis professores , quemadmodum ex eorum scriptis licet cognoscere, in hoc multa operam nauarint. Columella enim antiquissimus scriptor, cui astipulatur Plinius alios enim praetermittam Lib.ς. cap I .&Lib. r r. cap. I. De Re rustica, Eudoxi&Metonis antiquorum Astronomorion disciplinam sequutus, docet Solstitia & Aequinoctia confici, non in primis partibus signorum, quemadmodum asserebat Hipparchus, sed in octauis, incidente Sole in centrum terrae;&ue num Aequinoctium suo tempore mense Martio fieri circa 8. Calen. Aprilis in octaua parte Arietis, ac Solemi Q. Calend. eiusdem mensis in ipsius Arietis signum transitum facere. siquidem,quemadmodum Purbachius, supra ostendit, existente Sole in principio uel Arietis, uel Librae primi mobilis, non semper fit Aequin
ctium, sed aut ante factum est, aut post flat. Verum non est praetereundum, Diem naturalem consistere in Solis circuitione, quae spatio a . horarum fit super, & subter horigonte;&propterea diuidi in Diem artifici alcm & Noctem : quorum quantitas motu Solis supra & sub horizonte, iuxta arcus, uel spatij quantitatem, quod pertransit, mensurantur. SOl cnim cum pertransit supra horigontem, quantitat cm dici artificialis; cum uero subter horiZontem, quantitalcm noctis demosrat.& quanto magis praefati arcus inter se sunt maiores, uel minores, tanto magis dies & noctes inter se sunt longiores,
67쪽
Ie supra horizontem est aequalis arcui descrip ων eodem. Dies artificialis est aequalis nocti, & tunc fit Aequinoctium.
Per totum orbem. Nam cum Omnes circuli maiores in spha D. sphe ra, ut sunt Aequinoctialis&Horiz6talis, per 1s .Primi Theoria. d ij ,dividant se inuicem per aequalia, non est dubium, quin Aequinoctialis ab horimnte,siue recto, siue obliquo in duas aequas partes diuidatur: ita ut altera eius pars sit semper si-pra horizontem,altera ueroinfra. Quapropter,Sole sub A quatore existente, quod bis in anno contingit, in principio Rilicet Arietis mense Martio, &Libra mense Septembris ubi Aequinoctialis ab Ecliptica octauae sphqrae intersecatur, supra horizontem. motus fit aequalis ei, qui fit ius horizo, tem, & Diesartificialis & noxaequales fiunt, & Aequinoctiuin toto orbe tentarum contingit. quod quidem nonaccidit. quando Sol est citra, uel ultra praefatam sectionem; quia, Per 1s. Definitionem. primi Elementorum Euclidis: quemadmodum diameterirtae a circumferentia per centrum circuli,in duas aequales partes eum diuidit; aliter autem euenit, cum aut supra, aut infra ceu Iransit, quia non secatur in duo aequalia: ita Sol existens sub Aequatore, qui est ei Culus transiens per centrummund diuisis fram in duas quales partes, ac paremDiem nocti faciens, fit Aequin dium, infra autem aut supra cum existit, aut Dies maior est Nocte,aut contra . Verum diuersitatem temporis Aequino viij, quae est inter autores, non aliunde arbitror nasci posse, quam ex motu Octauae sphqrat: cui tres motus Astronomi adscripsere: unum, qui fit semel in die naturali, raptu primi mobilis super polis mundi ab ortu in occasum per meridie. alterum, qu em fieri a Nonasphrra dicunt, regulariter super centrum mundi, iuxta ordinem signorum ab occasu ad ortu . per mei idiem, super polis Signiferi primi mobilis: ita ut caput Α rietis nonae, siue Secundi mobilis, quod idem est, spatio annorum aco. iuxta quorundam sententia gradum unu,
ac 2 8c fere minuta Primi mobilis,duouun eius Zodiacu spae.
68쪽
Siue is Recta ritu emendatione. ess
ausmodi Zodiaci inter c ut sui Arietis. & caput Arietis octauae sphqrae,appellant. Nam in caelestibus quendam quasi gregem Arictum posuere. Τertium ipsius Octauae proprium asserunt, qui regulariter fit a qui tiam punctis in ipsa imuicem-diametrum oppositis, in circunferentia duorum paruomm circulorum , centra habentium in capite Arietis.& Librae nonae, quae pucta caput Arietis,&Librae huius spha rete uocantur. quem quidem Medium motum accessus cir Cessus εἶ siue Motum nepidationis appellant: & spatio anno rum o. solarium perfici uolunt. 4 uero caput Arietisti Librae octauae in suis paruis circulis mouentur modo secundum ordinem signorum primi mobilis, modo contra, ac etiamodo istare uidentur: ex quo sequitur,liuiusmodi motum simul cum sectionibus eclipticae octauae cum i aequinoctiali Aequinoctia & Solstitia mutare inropterea motus iste in causi est, ut Astronomi, qui diuersis aetatibus maximas Lodi ei ab Aequinoctiali declinationes obseruarunt, de illis imeter feci istideant. iacd cum ex his quae diximus, compertudit
esse possit, Soleamndoque in principio Arietis primi mobilis, Aequinoctium faciendum esse, &no fieri ed uel prius
ut supra dictum est fuisse, uel postea futurum esse. cumque Sol semper percurrat sub ecliptica octauae,&cum fuerit in Praefatis sectionibus ipsius Eclipticae cum aequatore, omni dconsensu, & praecipue Ptolemaei Lib. 1. Quadripartiti, ut uincant,fit Aequinoctium in uniuerso; credendum est ni fallor S. Rom. Ecclesiam semper huiusnodi Aequinoctium respoxisse, & obseruasse.quod quidem etiam mea sentcntia) semper faciet, cum prae teris sit non solum cognitu facilius, uerum etiam uerius. Nam sensu de ratione quotannis copreheditur: nec iustu este arbitror sensum dimittere propter rati nem tantum, praesertim si illud, de quo agitur sensu percipitur; maxime cum Sensus circa proprium 1ensibile nunquamdec ipi possit. Et, si in Salascatis celebratisse a recto tramite
69쪽
ca . . li De vera anni forma 'deuiatum est, dicant alij, quidquid uelint de Aequinoctio .ct ingressu Solis in Ariete primi mobilis: hoc sanό non accudit nisi ob Aequinocti, iam ostensi anticipatione, de ob eius in Die ri. Martii a Dionysiis Abbate Romano stabilitione.
Sancta enim Ecclesia semper obseruans Arietem , aequinoctialis circuli ab ecliptica octauae decusti, taquam Arietem illum cornibus haerentem inter vepres, Dominica sequenti lunam Quartamdecimam post Acquinoctium solennem memoriam semper habere uoluit Resurrectionis ipsius figura Gen. a .HArietis ab Abrahamo, patre multarum gentium, pro nostra omniumque salute, superstruem lignorum Sanctae cruacis ad similitudinem Isaaci eius filij , immolati. Sed iam ad nostra redeamus. Cum hoc anno Domini Is 8o.Sol in prae fata sectione Dieas. Mariij anni innovati, siue Die 1 i. eius dem mensis anni ueteris esse contingat: ideo dicimus tunc fieri per toto terrarum orbem Aequinoctium,& no Die a I. hoc est, Die dicato S. Patri Benedicto: quod quidem sensu clare percipi poterit, cum umbra Gnomonis, ut uocant,siue Stili cuiuscunq; Horologij, siuemuralis, siue horizontalis r cth fabrefacti cadet super punctum ubi linin meridiei se intersecat cum linea aequinoctialis. Vt autem in posterum, ab omnibus singulis annis percipi possit, quo nam die fiat Aequinoctium. ostendam quo pacto ad cuiuscunque Polib realis eleuationem in plana superficie cum horigonte illius loci aeque iacente; aut in pariete meridiem ad amussim respici cnte, qui cum praefato horizonte se iungat ad angulum rectum , confici possit Gnomonem, qui lumine Solis & umbra ipsius Gnomonis, ostendat punctum indicans diem v rum uerni atque autumnalis Aequinoctij. quod quidem ita
erit faciendum . Describatur in primis in iam memorata, siue hori Zontali,siue murali superficie plana magnus circulus,& in eius centro erigatur Stilus, siue Gnomon , qui quanto magis crit longior, tanto magis umbrae, quae quotidie fient ab eo lumine Solu, una ab alia in earum longitudinc erunt: i distin-
70쪽
ditanctiores: contra uero, quanto magis fuerit breuior. po . stea Sole iaciente umbras in praefatam superficiem, a praesa-to Gnomone procedentes, obstruentur coniunctiones um-
brarum tam ante,quam post meridianarum, factae a cuspide Gnomonis in circunferentia 'circuli, quae exacte signari debent, & a puncto ad punctum harum coniunctionum d ucenda est recta linea, in duas aequales partes a linea indefinitae quantitatis, quae erit quaesita linea meridiana, ducta a centro circuli,& transeunte per punctum diuisionis, diuidenda. . In ea similiter, modo quo infra , inueniendum est punctum, i quod cum ab umbra Gnomonis tactum fuerit, ostendat, eo die in uniuerso orbe esse Aequinoctium. Describatur igitur in primis, ut in figura, inhoriZontali superficie plana circu- lus a b c d . cuius centrum sit e.in quo erigi debet Stilus, siue Gnomon, qui cu in praefata stiperficie faciat undique angulos rectos . Sitque Oriens in parte a, Occidens in parte c, Septentrio in parte b, & in parte d sit Meridies. Observetur postea ante meridiem umbra cuspidis Gnomonis tangens par
tem circuli, ut puta f. quae signari debet: idem quoque faciendum est post meridiem de umbra Gnomonis tangente Partem circuli, ut puta g. a quo ducenda est linea in punctus. dcerit g f. quae per Decimam primi Elementorum Euclidis in duas aequales partes a linea e b indefinitae quantitatis, tra, siens per punctum h. quam dico esse quaesitam lineam meridianam, est diuidenda. Nunc inueniendum est in ea punctusectionis lineae aequinoctialis ad eleuationem Poli borealis ad latitudinem huius Inclytae ciuitatis Venetiarum: quae est Gra. s. hoc pacto. Ducenda est prius linea i m. indefinitae quantitatis, quae sit lineae b e paralella, &transeat per punctum , siue centrum a. postea circa eundem centrum describatur Hemisphaerium siue Semicirculus i l m. qui satis crithuic nogotio; & a praefato centro per i I. primi Euclidis crigatur linea a l. quae diuidat semicirculum in duas aequales partes ad angulos rectos: hoc est in lal. &inmal. quarum