장음표시 사용
681쪽
Cf. not. ad eum Ioe., nec non infra S, 2T. et not. ad IIagg. 2, IT. et draciam vi 2 Per metrium, ministerium, Pr helctrum, vid.
n)beri Cum esset Hierosolyma habitetna et trianquilla, tranquille habitana g. habitata, vid. not. ad I, II. m)n et do Et cum urbes ejus scit. minores, quae alias Aliae dicuntur svid. Num. 2I, 2b. 32. , Circum eam essent, antequam ab hostibus depopulatae essent. narn utque cum Guster, i. e. pars Rustralis sudaeae, quae et Gen. II, I. Num. II, IT. Devi. Za, Z. eodem nomine designatur. V Edimi Et pars decliueis Iudaeae, occidentalis, Jos. Io, 33. Ier. II, 26. IE' L sibilans, i. e. habitata, de usu hujus verbi passivo vid. not. ad Jes. IX, 2D. EZech. 26, 2o. 25, s. Cum nulla pErs terrae esset inculta. s. in m V, Sio dixit Iovet sei I. majoribus vestris, coli. Vs. II. Utay VUN Iudicium Beritutis judicate, jus suu ni cuique tribuite nullo personarum respectu habito; cf. 8, Id. Jes. I, IT. EI. Jer. T, d. EZech. 28, 8. Ilos. I 2, T. I IERONYMUA:
si laec autem erant Verba Domini, quae sequens Scriptura testatur, velle se verum judicium et misericordiam in proximos, et viduam, et pupillurn, et advenam, et pauperern non Calumniari, et malum non cοgitare in corde guo. Haec, inquit, noluerunt facere, et surdis auribus mea imperia eontemserunt, quam ob rem venit indignatio magna super Ierusalem, et quomodo illi me audire noluerunt, Sio et ego non exaudivi illos: et nunc tanta scrupulositate quaerunt, quando debeant jejunare et plangere,
quum ante dixerim per Ismam Id 8, s. s. T. J: Non talo jejunium elegi etc. randi i N irradi glae, idn) Et benignitatem
atque misericordiam facite Bir cum Irutre suo, alii in alios. Io. Postquam Versu superiore dixisset, quid a Iudaeis renuirat, nunc dicit, quae ab eis velit omittenda. Vet obde i
'a Et nicuαm, Pullium, Peregrinum et Petuerem, qui Inmjurus solent quam maxime expositi esse, apidaeram di ne OPPrimatis. Repetit vates vetitum, quod Exod. 22, Eo. 2I. Ies. I, IT. I. Jer. 5,28. T, G. legitur. Verba nae nam ' Chaldaeus et Syrus verterunt: et mctium Bir quisque cum fretire Suo, s. contret fratrem Suum, et Hieronymus: vir frαtri suo, per ellipsin praepositionis s. di ante Pnde. LXX vero reddunt: καὶ κακίαν εκαστοσ του αδελφου, per hyperbaton, pro nam et di
chri, cf. not. ad eum Ioe. Et sic ratione syntaxeos statuendum omnino est, quum V m in regimine sit positum. Recto ordine haec verba collocantur infra S, IT. - ITV V -- muchinemini, ut Ps. I S, a. 'ra Iviri sunt qui excogitant, machinantur contria me nictium. Ps. ali S. Vm a Tn' ' u contru me
682쪽
per prophetas dixi, cum salva adhue Hierosolyma esset, Vs. T. et not. Vs. D. Idem queritur Jeremias 5, I. I I, 23. Dum vero Noster illam majorum contumaciam commemorat, tacite suos aequales dehortatur, ne patrum exemplum imitentur. Cf. I, d. --Λuscultiare, Rcit. cum effectu, ita ut paruissent. rem o iam, Et dederunt, obverterunt humerum re iactiarium. MD adiri dr et irra Et Gures suαs inurαDescere, i. e. obsurdeseere ac dissiculter audire fecerunt. Eadem phrasis Ies. sis, I. Cf. not. ad Jes. H, ID. Grctvitias Hebraeis pro sensus cujuslibet hebetudine venit. Sic Gen. a 8, ID. Oculi Isrαelis grαυeg, i. e. hebetes erunt Proe seriessitate. 2. nil dZ Et cor eorum Posuerunt cidiametrilem, duritiem cordig ostendit, et cor lapideum, quod noluerint verba
Dei suscipere. Adainas enim lapis fortissimus. Cf. l Irim et E ech. II, Is. 36, 26. - ,rimi2 Per RPiritum Suum, quo promphetas adstabat ac animabat ad corripiendos Israelitas, ci. Mich. I S 2 Sam. 23, 2. - d riter ri VNDI I Vid. Vs. T. et not. ad l, d. bvia 'r Unde ex3titit iret magnet, tanquam contumaciae poena, cf. I, 2. I. N Et Dolum est, gicutelamcti erret quidem Jova, ipsi Bero non audinerunt, sed frustra eum per prοphetas elamare siVerant, Vs. T. Cf. easdem querelasses. 56, 2. Go, I 2. 66, a. Ier. 25, d. Hos. II, 2. - :lN'iD JAN,' Sio vieissiiu postea clamcthunt in malis suis, ne O αα- die hiam, invicem hoc ipsis faciens. Cf. Jes. I, I S. GI, I s. Jer. II, II. Egeeh. 8, I S. Mich. I, a. Ceterum Futura haec in historica narratione, ut aliaq Saepe, per Praeteritum imperfectum Runt exponenda, quod apparet ex fine versus Id. , ubi reeurrit Praeteritum Posuerunt. Nisi forsan ita placeat sumere: Sic BOCctbunt, nec ego uudium, dixit eis Iovet illis temporibus. d. d ydd.' Sed exturbabam eoa e terra sua. Verbum hoc. a 'Io, turbine, deductum, significat, aliquid dis icere turbinia
in morem, i. e. repente ac de improviso. Nam turbo celerrime fertur, paleamque et res hujusmodi secum Aufert, ac per uera
hue illuc disjicit. Ita Iob. ET, El. Iumeri eum Eurus et Perit, a pura 'n'mp a abripit eum turbinia instar e loco gus. CLAmos I, Id. Nostrum dura dN Oiομαλῶβ positum est pro quomodo Futurum Piel ad consuetam normam scribendum ernt. Sed quod hic legitur ad morem Syrorum scriptum est, qui loco Schevatis mobilis tribuunt Zere Iiterae Aleph, quoties ea est vel character Futuri, vel prima radicalis in verbis. Tale est MnNvenite pro UrN Jes. 2I, I 2. Id. , Urari pro Dram Benite Jer. I 2, j. UU, N pro du)ridi: extollam eos ses. II, IO. ; 'LN pro 'DN coquite Exod. 16,23. - dram)-N, Vm: - et by Id omnes centes, quαε non noueerunt, qua Ioquendi formula Hebraei gentes bar-
683쪽
haras generat in indicare soIent. Sic Deut. 28, II. minatur Deus Hebraeis sua praestepta transgressuris: fructug terrae tucte ei Omnes tubores tuos comedet POPulus, quem Non noris, i. e. barbarus. Et der. is, II. Projicliam Dos ex hoc ferret in terrαm, quum nes Bos nec Petires Nestri NOUerunt, ira terrain exteram. dri' nae Et terra degolatia frat post illos, post deportationem eoru in . I triarigetirate et ut redeunte, ut nemo per eam transiret aut rediret; deScriptio extremae va-Stitatis, qualis et Ies. II, 3. Jer. s. s. I 2. EZech. II, 28. I S, T. - Et posuerunt, reddiderunt, vel Iudaei peccatis suis poenas Illas in se attrahentes, vel liostes. Aut potest impersonaliter sumi: reductu est terret in solitudinem. mun- v N
Terra desiderit, i. e. desiderabilis, exoptata, pulcherrinia. Sic loquendo significant Iudaeam, quae Dan. II, lo. terruelegrens vocatur, et Tob. Id, d. V αγαθη γὴ. Cf. Jer. I, ls.
Ps. Ios, 2d. Mal. 3, I 2. CAP. VIII. Argum Cratum.
Continuatur hoc Capite sermo Iovae superiori coeptus, cujus occasio fuerat quaestio Iudaeoru in de jejuniis, T, S. coli. Vs. I s. hujus Cap. Quum autem illis Iudaeorum jejuniis se delectatum fuisse negasset, et verae contra pietatis fructus jam olim a majoribus ipsorum requisitos, horum veruin neglectum tum ipsorum malorum, quae perpessi essent, tum planctus jejuniique, quod ea propter instituissent, causam exstitisse docuisset; nunc hoc Capite pergit ad eandem illam quaestionem magis directe respondere, Simulque exponit, se decrevisse, Hierosolymitanis ultra quam mente po sent concipere benefacere, ita ut jejunia in dies festos et laetos ipsis sint corinnutanda, modo Sinceram colerent pietutem, ad quam eos serio hortatur. 2. Formula rnrid e n)rra 'des ridi, decies hoc Capite repetita, innuere videtur, certo eventura esse, quae hic promittuntur, etsi fidem omnem magnitudine sua excederent. Licet, inquit Iova, ob majorum vestrorum contumaciam justas meritaSque poenas eis inflixerim, tamen, quae bonitas mea est,' ' Napi Neto etela vi nunc rursus Pro Zione etela magno, de qualHquutione vid. nο t. ad I, Id. - nil, 'VNs p ri meta rivmi Et exoctridCicentiet mugnet Tela tua Sum Pro eo, pro dioite exeandui adversus ejus oppreSSores. I. Revertar αd Zionem, redibo cum Zione tu gratiam, clementerque ac misericorditer eam habebo. Suprat, I s. Revertar ad Hierosolymαm cum miserationibua. Underi
684쪽
et illi vis habitabo in medio Hierosolymae, ut supra E, d.
dixerat. V p Et vocubitur, i. e. erit, ut Ies. I, 26. GI, G. Jer. I, II. Urbs Beritatis, in qua vigebit veritas, exsulabit autem niendacium et omnis fraus . Sic ait Zephanias I, II. Neliquius Israelia non faeiens iniquitatem, nec loquentur mendacium, nec invenietur in ore ipsorum lingua doloso. Cf. infra Vs. I s. Jes. I, 2I. E contrario legitur Nah. I, I. Heu loivilcis gianguinαrio, solet mensicium est. rendinae V, 31'pri Et mons Iouecte, i. e. in quo templum Jovae Racrum, erit mons SαNolitαtis, Racer, extranei eum non amplius violabunt ut Ioel a , IT. eritque Ierusαlem punctitas, et extranei non transibunt Per eαm iamplius.
scit. secure, ut Mich. d, d. sedebunt quisque sub Bile guet, subque ficu suet, nemine eae terrente. 'T'n 'rara vid Et dirum,
i. e. unumquemque quod attinet, scipio suus erit in mianu suα,
. quisque suum habebit seipionem in manu. Eadem loquendi formula Egeeh. 8, II. NE )ra Dpd vim quisque thuribulum auum in monu habebat. Vid. et ibi d. s, I. 2. - et D Ob mitralitudinem dierum, i. e. ob senium ingens, ut Iob. 32, T. multitudo annorum longaevitatem denotat. Chaldaeus: et vero cujusque rectet eum Protegent α multitudine dierum, i. e. a molestiis genii. Male. Duo enim hoc et proximo Versu promittuntur civibus Hierosolymae, longaevitas et sobolis multitudo. Utrumque erat inter promissiones, quae pietati ceu praemia propositae essent in lege, vid. Devi. a, d6. θ, IG. ZO. II, p. 22, T. II, d T. Longaevitas inter aureae aetatis bona memoratur et a destia sis, 2 U. Non erit illino (Hierosolymis) amplius oelialo infians, Gut Senex, qui non guam compleat uetatem. Nam qui centum cinnos rictius morietur, Puer erit, et qui sona centum natus cinnos, cidficietur supplicio. s. Lxdentes Chaldaeus vertit laudantes scit. Devin adhibitis instrumentis musicis, quorum tractationem hoc Verbum
notat 2 Sam. 6, S. Jer. Io, I s. al. De laude Dei dicitur p)n
et Ps. I 26, . Sed recte HIERONYMUs: si Plateae quoque civitatis impleantur pueris puellisque ludentibu g. Hoc autem fieri solet, quando securitas et profunda pax urbiu in est, ut gaudiuin civitatum lusibus et choreis aetas lasciva concelebret.
G. dii in dr,ri et Si mirabilo fuerit in Oculi8 reliquiae populi hujus, i. e. si vos, qui reliqui estis e Babylonico exsilio, putastis hoc quod di eo fieri difficulter adtomninu non poSse, erratis graviter. di m d D 2 In diebus istis, cum illa facturus sum; non enim ilicit in GV c d a diebus his, ut Vs. s. , sed tutis, tanquam remotis, ut infra Vs. 23. da prod i t et iumney ut I Sam. 22, T. HIRRONvMus: Si vobis, qui estis reliquiae captivi populi, vel dissicile, vel impossibile videtur e se
685쪽
quod spondeo, ut in diebus illis, quibus aedificanda est Ierusalem, tanta felicitas sit; numquid in conspectu Domini aut dissicile erit, aut impossibile, qui haec futura meo ore promittiti
T. Ex omnibus partibus orbis, ubicunque aut exsulant, nutcaptivi detinentur Iudaei, eos se servaturum esse et in patriain reducturuin, Promittit Jova. vnN En ego gαἰ- ναturus Sum P ulum meum, educendo eum e terris hostium, per quas dispersus erat. Oriens et N)nd OOccisus 3'lis, ceu parteS oppositae, per synecdochen pro toto orbe ac singulis
mundi plagis veniunt, ut Ps. si , I. I 23, 3. , quemadmodum supra G, G. de septentrione et meridie observatum. Eadem promissio Jes. dZ, s. Ne timeαs, nam ego Sum tecum; ex Oriente educiam glirpem tuam, et ex Occidente tuos colligam. B. Vn N 'ndrami Et ducum eos scit. Hierosolyinain, quοdex verbis proximis, dbethmi n)ndi dita' habitabunt Hierosolymis,
supplendum. Cοncinit Ies. os, T. duciam eoa αd montem meum
sanctum. dru et Eb dra, re' de, Erunt mihi in populum, et ego ero illis in Deum; illi mihi, ego illis promissa praestabimus. Idem Jerem. do, 22. Egech. IT, ET . Iegitur. Verba hujus Versus postrema, DUNI in veritute et reclitudine, ad ambo membra, quae praecedunt, aequaliter pertinent, videlicet ad remotius, erunt mihi in fluuium, neque ae ad propinquius, ero ipsis in Deum. Ceterum loquutione illa candor, sinceritas ac integritas mentis significatur; vid. I Reg. 3, 6. 2 Reg26, 3. Dicit igitur: quemadmodum ego ex parte mei Deus illorum sincere et ex animo futurus sum, sic et ipsi pariter erga me adfecti. pariterque populus meus, non specie aut titulo tenu8, sicuti antehac saepe, sed revera, fideliter, et sine fuco erunt. Ego illos non frustrabor, nec illi me.
D. VI m mprrim Fortea sint s. roborentur mianus Pestriae. Manuum brachiorumque robur metonymice animum erectum,
promtum et alacrem denotat, ignavo et timido oppositum ses.ses. 26, 3. roborute metrius remissas , nec non studium intensius, languori oppositum, quemadmodum mαnuum remisSis pavorem ser. 6, 2 l. 38, d.), et operis ex pavore intermissionem denotat, ut 2 Paral. lo, T. BOs Bero confortamini, nec remisgae sint mrenus vestrαρ. Hoc igitur dicit Jova: pergite vos modo, uti coepistis, alacriter et Strenue, perficite structuram templi, facite quae vobis imperaVi, atque Sic optima quaeque de me ac meo in vos adfectu sperate; es. I agg. 2, d. Ceterum exhortationem hanc arctissime cohaerere cum iis quae sequuntur, est manifestum, et indicatur per causalein particulam 'D, initio Versus Io. Eadem tamen ad
praecedentia quoque respicit, quasi dicat: quum igitur tam praeclaras in suturum habeatis promissiones (quales Vs. 3-8. PraeveeSSerant vestrum utique erit animo esse bono, atque in coeptis
686쪽
qui auditis in diebus hisce sermones hosce, honos et consolatiο- num plenos .id metam 'Dra Ex ore propheturum, Ilaggaei et Zachariae, cf. Esr. θ, I. 2. - V V Non nori di 2 'EN Ovi
i uerunt die, tempore, quo fundata, strui coepta est domus Ioviae; vid. supra d, s. Ilagg. 2, I S. Esr. 3, 6. ID.
o. Nexus cum Versu superiori ita est concipiendus: dixi, promissiones istas, quas ex meo et Haggaei ore audivistis, et illas inprimis, quae Versibus X - S. leguntur, incitamento vobis esse debere, ut perficiatis, quae restant, acriter et strenue, Vs. s. Id vero observandum vobis est eo magis, quo damnosior vestra vobis antehac fuit segnities, et quo luculentiorem, postquam instaurare templum gerio aggressi estis, benignitatem Dei estis
experti. d nn d n DF 'a Quoniam ante dies istos, quibus
templum a vobis aedificari coeptum est, Vs. D. V UNT 'Io Merces hominis dicitur lucrum vel utilitas ex Iabore hominis redunda I S, quemadmodum mox VcV2V 'do mercea jumenti simili significatu venit. Ita 2 Parat. Io, T. Visu, 'do est merces laborig. Sensus igitur est: quicquid vel manibus vel jumentis vestris laboravistis, incassum fuit, et fructum vobis aut nullum attulit, aut certe instabilem, ob vestram negligentia in et socordiam; cf. I agg. I, s. s. sqq. 2, Is Sqq. - r N, Vobis a me non facto est, LXX addunt εἷσ υνγησιν , in emolumentum. - PN NIE' NT trivi et dri aD Et exeunti atque intranti nulla sectae erαι α θhoste; cum quis urbe aliqua vel exire, vel intrare in aliam vellet, hostibus undique ac latronibus infesta itinera erant, ut nusquam tuto commeare possetis. Alii Nab' Nu' b interpretantur: obeunti vel munia publica, vel negotia privata, quomodo exir8 et intriarentias haud raro sumitur, vid. e. c. Num. 2T, IT. Deut. 28, G. II. I Sam. IS, IG. Ita sensus erit: nullam pacem habebatis propter
hostes vicinos, qui res vestras turbabant, et omneS nctioneS Vestras impediebant. 'In id Chaldaeus recte vertit: ct tribulatore; de cidiaergario 'ae dicitur et Num. Io, s. Thren. d, I 2. Esth. T, d. Tales tunc experiebantur Iudaei Samaritas, Esta a, I., et postea, Nehemiae tempore, Arabes, Ammonitas, Asclido daeos, vid. Neh. d, I. - Vae et vi N VI NV-FD-nN Vbi N Imo immisi, i. e. , ut Chaldaeus vertit, concitetvi, vel, pugnusie feci, Omnem hominem quemqu8 in Proximum suum, committebam nlium in alios, ut invicem nocerent ac malefacerent, es. eandem loquendi formu
lam infra II, 6., ef. Ies. I, o. Jud. T, EI. intestinis sese Conficiebant discordiis. Niiuirum praecedens comma de hostibus extraneis, hoc de civilibus bellis loquitur. I l. Tram sum Bero, sei l. ab eo die, quo templum aedium cari a vobis coeptum egi, et porro, coli. Vs s. et Hagg 2, i S. II.d' EN V d Ura dii, Non juxta dies priores ego Sum, Vel ero; ut sui diebus prioribus, cum fundamenta templi nondum laeta
687쪽
esssent, et vos penuria rerum omnium Iaboraretis. Tum saeviebam in vos, nunc mitis et Clemens ero.
2. et mm, ut declarem, qualis in posterum erga eos futurus, et quid beneficiorum eis daturus sim. Verba et diu nHieronymus vertit: semen petris erit, scit. populus, qua i Sen Sussit: erunt semen, quod pace fruetur. Quia vero quae proxime sequuntur ad fertilitatem terrae significandam pertinent; et haec verba de gementi agrorum vel segete capienda sunt; ut significetur, et gerendum esse in pace, et tantam fore seminis copiam, quanta solet esse pacis tempore. Ita Syrus: propterect quod sementis erit in pασε. Et Chaldaeus: num tempore isto aementis erit salvet. Nihil damni patietur ariditate, rubigine, lοeustis, aliisque casibus segeti noxiis. Quod opponitur arvorum sterilitati et plagis, quibus olim Iudaeorum in restituendo itemplo desidia plectebatur. Cf. Vs. Id. et Hagg. I, G. s. Io. 2, Id. Sqq.m d iram Vitis dabit fructum suum, contrarium vid. Ilagg. 2, ls. Habac. I, II. - Pr, et irendi et rara v rem Et terra dabit Pro Ventum Suum, quem eis lintehac denegaverat, Hagg. I, IO. Idem inter bona, quae piis Iovae cultoribus promittuntur Levit. 26, a. sqq. 2o., nec non inter illa, quae futura aurea Retate
iliabunt rorem suum, ad humectandam et foecundandam terram; hinc largus ros inter vota pro prosperrimo rerum eventu Gen.
22, 28. Devi. IX, IJ. 28. Contrarium ei quod his verbis promittitur, Judaeis contigisse legimus i agg. I, ID. - 'Tibrid, nuereditatem faciam residuum hujus populi, i. e. impertiam re si duo hujus populi illa omniet. id est, ut Chaldaeus vertit, omnictilia beneficia. Verbum pro Possidendum dure, im ertire, et I Sam. 2, 3. Prov. 8,2 I. Eandem hebraicam loquendi formulam imitatur Ioannes Apoc. 2I, T. ό νικων κληροτσμησαι ταυῖα. Id. d 'an n33a dr ii et viciNn Quemadmodum fuistis eae
eorαtio inter gentes, exsecitationis exemplum et formula, ut dicere solerent homines: tam male vobis sit, quam est Iudaeis.
Eodem sensu rabbi legitur 2 Reg. 22, I s. Jer. 2l, s. I ue pertinet quod Ps. da, Isi. Judaei queruntur, ae gentium dioteriis et
Mettionum gurinis expositos egse. E contrario quod nostro loco subjicitur, VI 2 dn m significat; ita fortunati eritis, ut futuri sitis exemplum gentis, cui prosperrime omnia cedant, dicantque homines: ita felices sitis quemadmodum Iudaei isti reduces Ita capitur rid 2 et Gen. I 2, 2. 22, I S. - et '' - N Ne itaque timeαtis adversarios, qui vobis hactenus molestiam exhibuerunt, templi et urbis restaurationeni impediendo, ego enim has promissiones fideliter vobis nraestabo . det rim raro Vra Vid. Supra
688쪽
exsilium agere, terram vastare, urbent destruere, templum inceridere. UD, Vobis, i. e. patribus vestris. Nam illi, quos alloquitur, time nondum in rerum natura erant. Est autem genus loquendi
simile illi Haggaeano 2, β. Verbum quod pepigi Bobiscum cum
exiretis eae Iegypto. I e majoribus eorum, ad quos Ioquitur, Nogtrum cogitare, ostendit ipse, dum addit: 'mircum esset yescere me 'cerent Putrea Bestri; cum me ad iram provocassend sceleribus et flagitiis suis. Cf. supra I, 2. De ut.s, T. S. 2 l. - Nun to Et ita quidem, ut decreti mei me NON Poenituerit, nec ad mutandum vel abolendum illud addit ei potuerim. Poenitere in Deo nihil aliud est, quam sententiani mutare de eo quod facere statuerat. Sic Ier. a, 28. decreuei, Nec Poenituit mΗ, neque revertiar αb eo, quod decrevi. Vid. et Eo, IG. Contra Ion. I, Io. Poenituit Avam mali, quod illis 'cere decreBercti, et non fecit. Io. nudi in Sio reueerti cogitαυi, i. e. contra cogitavi, mutato animo, sicut voa mutati estis. Reverti enim alio verbo junctum actionem contrariam subinde notat, Vid. Supra I, G. Mal. I, IB. - diram mae dirae lavib
uenefacere Hierosobmis et domui Iudae. si Notandum, inquit HIERONYMUS, si quod, quando irascitur, maledictio sit in gentibus domus Itidet et domus Israel IVs. IX.J, id est, omnes duodecim tribus, quae captivitati traditae sunt. Postquam nutem cogitavit ut benefaciat, non facit Iudae et Israel, id est, duabus et decem tribubus, Ierusalem videlicet et Samariae; sed relicto Israel in captivitate benefacit Ierusalem et domui Iudae. Eadem, quae hoc Versu et superiore legitur sententia, expressa egi a Ieremia XI, 28. Ovemiadmodum eis destruendia, eruendis, eyertendig. Perdendis, laedendis invigilavero, aio exstruendis et conserendis invigilabo, inquit Ioνα. Is . hetyn 'mei de V N Haeo sunt verbu quete D-cietis, haec vero sunt, quae, sicut majoribus vestris olim (vid. Z, s. seqq. , ita nunc vobis quoque facienda inculco. Demon- Strativuli1 innuit, quae jam proponit vates οpponi jejuniis illis a Iudaeis suo arbitratu constitutis. -nN ar 'et TUN Loquimini veritatem vir cum socio suo, abstinete invicem ab omni dolo malo. Veritatem utrumque hujus hemistichii membrum inculcat, diverso tamen modo: prius quidem in genere, quatenus inter privatos etiam, posterius vero speciatim, quatenus in judiciis coli inprimis debet. Vnde Veritatem et judicium paris; date operam, non soluta ut ex Nero, i. e. ex ipso jure, judicetis, sed etiam ut discordes concilietis. IN POretia, i. e. judiciis vel foris Destris. Nam in portis sedebant
seniores urbis: ibique jus dicebant populo. Vid. Deut El, i s. 22, Id.
689쪽
leguntur. UnNn v N 'i et ridetE' Et jusjurandum falsitatis,
i. e. falsum, periurium, non Guietis, sed detestemini potius. NIMCIII existimat, verbum IVN adhiberi h. I. ut oppositum sit sequenti 'DN U Odi, quasi dicat: nolite in diversum abire, et contrarias meae fovere voluntates, ita ut, quod ego odi, vos contra antetis. V N- et Ni N IPSα Omnire haec Sunt; ef. quae supra ad T, T. de particula rade observavimus. Istia omniet referturtain ad hunc Versum, quam ad Superiorem. 'rae G EN Quae Odi, et propterea illa vos quoque odisse debetis. I S. Sequitur nunc specialis ad quaestionem supra T, s. propositam responsio. Quia enim nuntii quaesiverant, num etiam adhuc jejunandum, nec tune illis propheta aperte responderat, sed arrepta inde ansa eorum jejunia reprehenderat; nunc expresse dicit, non solum illa Jejunia, quae doloris causa suscepta erant, relinquenda esse, et in praeclara Solennia eg Se convertenda, sed etiam alia similia, de quibus non erat quaesitum, abroganda
esse demonstrat.ls. et ri dria: Iejunium quarti scit. mensis, in quo Ilierosolyma a Chaldaeis primuin expugnata, Jer. β 2, 6. T. - d 'aermes uri Et jejunium quinti mensis, in quo urbs cum templo eombusta, Vid. supra T, X. 5. 2 Reg. 25, 8. - 'Unciri Septimi mensis, de quo T, o. - Decimi mensis, quo coepta a Babyloniis Hierosolymae obsidio. 2 Reg. 25, I. Jer. 62, d. Hos
menses igitur Iudaei in tristissimorum eventuum memoriam jejuniis hucusque in suis fastis distinxerant. dimhm mn, dom
uo h inoo, Erit unumquodque illorum jejuniorum domui Iudae in guudium et laetitiαm, i. e. dies gaudii et laetitiae, ut Egth. 8, IT. V m m, irido rin et o gaudium et laetitio erat Iudaeia. Dies, inquit, illi jejuniorum convertentur in dies laetos ne festos; non jejunabunt illis diebus, ut antea, sed hilaria celebrabunt; tanta erit felicitas, quam eis conciliabo. d mmUE Et in solennitates bonus, i. e. laetas et hilares. Solent enim Hebraei d et D eas dies appellare, quae laetitiae dicantur,vid. I Sam. 25, 8. Esth. 8, IT. D, ID. - :irrrN d dicimModo, quod supra ,s. I s. et i, s. Jam inculcatum, Beritatem et pacem amate; si publice et privati in dissidia vitaveritis. 26. Ut pluribus illustret, qualein Iudaeis Iaetitiae et gaudii materiam in posterum daturus sit Jova, addit: 'NI' - ΣN ny Idhuc tempus erit, quo, vel, iadhuc suturum est, ut veniαnt Populi ad templum, seu Flierosolyniam, ad adorandum Iovam, Vs. 22. Ante 'EN subaudiendum verbum substantivum p r , ut
et generutionem scit. 'ri', erit, s. durabit, ut non Sim in malo.
EI. VnN-FN diri r inciri ' rin, Ibunt nimirum incolae unius urbis quod nomen e Versu Eo. subaudiendum) ad
690쪽
dum). Non singuli ac georgim Red catervatim magno in coetu venient. ri ibri mn bd Liamus eundo, i. e. uninea una et mugno
studio. De phrasi 'durare rari Vb vid. not. ad T, 2. Verba in m v res Eadbn Chaldaeus vertit: et cid quaerendum institutionem et Ioυα; quomodo et Onhelos eandem phrasin Exod. IX, T. exponit. Cret bis Ibo etiam ego, scit . alius cilii dicet, uti Chaldaeus supplet. Eodem modo exteri se invicem excitantes, ut Iovae templum petant, sistuntur Jes. 2, 3. Mich. d, 2.22. Quemadmodum in superioribua urbium Iudaicarum ineolae sese invicem adhortari, ut Hierosolymam pergant, dicuntur, ita nunc idem de gentibus exteriS, iisdemque potentibus et numerosis, futurum dicitur. 2I. hi priam VTriri et ad n Illis diebua scit. fiet ut
opprestendunt, eadem dicendi formula, omisso verbo substantivo, qualem Vs. 2 o. observavimus. t unde Decem homines, i. e. complures. Ita denαritis numerus capitur et Gen. II, T. mutavit
mihi mercedem Ea tu ra Tet y decem vicibus, i. e. saepius. Et Levit. 26, 26. in magna fame futurum dicitur, ut coquant decem,
i. e. complures muliere8 panem suum in clibano uno. Atque
Num. Id, 22. tentiarunt me et2 ' usu decem vicibus. i. e. saepius. rari et DU Ex omnibus linguis gentium, i. e. gentibus diversa lingua utentibus. C prehendent, inquam; repetitur ex hemistichio priori, qualis iteratio et supra si, Io. II. aderat. 8 22 Ilam, i. e. oram vestis, partem ejus extremam, ut Flagg. 2, 12. Quemadmodum igitur qui cum alio una ire cupit, nec ab eo ge facile abstrahi patitur, ejus pallio aut vesti adhaerere solet; sic quoque e cunctis gentibus homines Iudaeis adsociari optabunt; quod verbis VI, et ibimus vobiscum exprimunt. Addunt eur hoc optent: d vi N Dydrinam ciuiliBimus Deum esse Bobiscum, intelleximus, quam miris modis Deus vester vos in patriam restituerit, templum vobis reddiderit, hostes vestros aut vobis amicos fecerit, nut represserit; unde credimus, Deum, qui haec et praedixit et fecit verum esse Deum. Idem sensus est et ad eadem tempora pertinet Ps. I 26, I. 2. Ouum reueocuret Iouea Sionios captivos, tuno dictitabuturin ter gentes et Iouea his magno praestitit. Chaldaeus : audivimus verbum IOναε egae vobis auxilio. et L. ix e